Uluslararası İktisat Politikası Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Uluslararası İktisat Politikası Dersi 2. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Gümrük Tarifeleri Ve Tarife Dışı Kısıtlamalar

1. Soru

Küresel dünya ekonomisinde serbest dış ticaret ilgili genel düşünceler nelerdir?

Cevap

Küresel dünya ekonomisinde serbest dış ticaret ilgili tüm taraflara kazanç sağlar. Ülkeler arasında serbest dış ticaret söz konusu ise uluslararası uzmanlaşmanın tüm avantajlarından yararlanmak mümkündür. İş bölümü sonucunda ekonomik kaynaklar daha verimli ve etkin bir şekilde kullanılır, geniş pazar imkânlarından yararlanmak mümkün olur. Büyük ölçekte üretim yapmanın sonucunda birim başına üretim maliyetleri azalır. Buna karşılık serbest ticaretin ülke ekonomileri üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunanlar da vardır. Onlara göre serbest dış ticaret ülke ekonomisinde yeni kurulan ve gelişen sanayilerin korumasız bırakılmasına ve bunun sonucunda ulusal sanayinin gelişememesine yol açabilir, dış ticaretin açık vermesine sebep olur ve dışa bağımlılığı arttırabilir. Günümüzde ülkelerin ekonomilerini dışa açarak, uluslararası ekonomik ilişkilerini arttırmaları ve dünya ekonomisine entegre olmaları onların yararınadır.


2. Soru

GATT/WTO anlşaşmasına rağmen ülkeler ne türlü müdahalelerde bulunmaktadır?

Cevap

Bu yarar sağlanmaya çalışılırken ülkeler ekonomilerini korumak amacıyla dış ticarete müdahale ederler. GATT/WTO kapsamında gümrük tarifelerinde önemli indirimler yapılmasına rağmen tarifeler ve tarife dışı kısıtlamalar ile dış ticarete kısıtlamalar getirilmeye devam edilmektedir.


3. Soru

GATT/WTO (Generİal Agreement on Tariffs and Trade) anlaşması ne amaçla imzalanmıştır?

Cevap

II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ticareti serbestleştirmek amacıyla imzalanmış olan Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması’dır. GATT, 1995 yılında Dünya Ticaret Örgütü (World Trade Organization- WTO)’nün kurulmasıyla birlikte Örgüt bünyesindeki temel anlaşmalardan bir hâlini almıştır.


4. Soru

Gümrük tarifeleri nelerdir?

Cevap

Gümrük tarifeleri, geniş anlamda dış ekonomi politikasının, dar anlamda ise dış ticaret politikasının en çok kullanılan araçlarındandır. Gümrük tarifesi iki temel kavrama dayanır. Bunlar; vergi ve tarifedir.


5. Soru

Gümrük vergileri nedir?

Cevap

Belli bir malın gümrük sınırını geçişinde ödenen vergi ve harçlardır. Diğer bir deyişle dış ticaret yapan iki veya daha fazla ülke arasında mal ve hizmetlerin ülkeye girişlerinde alınan vergi ve harçlardır.


6. Soru

Gümrük tarifesi nedir?

Cevap

Gümrük tarifesi ise dış ticarete konu olan mal ve hizmetlere uygulanan vergileri belirleyen listelerdir.


7. Soru

Gümrük vergileri nasıl belirlenir?

Cevap

Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır.


8. Soru

Kaç çeşit tarife sistemi vardır?

Cevap

Uygulamada başlıca üç tür tarife sistemi vardır. Bunlar, tek kolonlu (single-column) çift ko- lonlu (doublecolumn) ve üç kolonlu (triple-column) tarife sistemleridir. Gümrük vergileri yasa ile konuyorsa böyle tarifelere otonom tarife denir


9. Soru

Otonom tarife nedir?

Cevap

Gümrük vergileri yasa ile konuyorsa böyle tarifelere otonom tarife denir.


10. Soru

Sözleşmeli tarife (conventional tariff) nedir?

Cevap

Eğer vergiler uluslararası anlaşmalar ve karşılıklı görüşmeler sonucunda belirleniyorsa bu tip tarifelere sözleşmeli tarife (conventional tariff) adı verilir. Gümrük vergileri uluslararası anlaşmalarla belirlenince, bunların artık tek tarafı kararlarla değiştirilmesi mümkün değildir.


11. Soru

Tek kolonlu tarife sistemlerinin özelliği nedir?

Cevap

Tek kolonlu tarife sistemleri otonom nitelik taşır ve ayırımcı (discriminatory) özelliği yoktur. Bu sistemde, her mala ülke orijinine bakılmaksızın bir tek vergi uygulanır ve yasal düzenleme yapılmadan karşılıklı görüşmelerle değiştirilemez. Bu tip tarife sistemleri, sadece gelir veya koruma amacı güden ülkeler için yararlıdır.


12. Soru

Çift kolonlu tarife sistemlerinin özelliği nedir?

Cevap

Çift kolonlu tarife sistemlerinde her mal için iki vergi vardır. Eğer her iki vergi de yasa ile konmuş ise burada maksimum-minimum formlu bir otonom tarife sistemi söz konusudur. Eğer sadece yüksek vergiler yasa ile belirlenmiş, buna karşılık düşük olanı uluslararası anlaşmalarla ödün olarak verilmiş ise bu durumda kısmen otonom ve kısmen de sözleşmeli tarife sisteminden söz edilir. Buna genel ve sözleşmeli form adı verilir.


13. Soru

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) üyesi devletlerin tarifeleri nasıldır?

Cevap

WTO üyesi devletlerin tarife cetvelleri iki kolonludur ve genel ve sözleşmeli form şeklindedir. Tarifelerden yüksek olanı otonom karakterdedir ve üye olma- yanlara uygulanır. Diğeri ise üye ülkelere karşı uygulanan ödünlü tarifelerdir. Genel tarifeye göre bu özel tarifenin oranlarındaki düşüklük ticaret anlaşmaları için bir pazarlık marjı sağlar. Düşük tarifeden yararlanmak isteyen ülkeler, kendi tarifelerinde de indirim sağlamalıdırlar.


14. Soru

Üç kolonlu tarife sistemlerinin özelliği nedir?

Cevap

Üç kolonlu tarife sistemlerinde üç ayrı vergi oranı vardır. Sistem çift kolonlu ta- rife sistemine daha düşük oranlı bir verginin eklenmesiyle oluşur. Bu, tercihli sis- tem (preferential system) olarak da anılır ve sistemin birçok üyesi arasındaki ticareti teşvik etmek için düzenlenir. İngiliz Uluslar Topluluğu (Commonwealth) bu sistemi uygular. Ayrıca, WTO üyesi olan Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) kaynaklı mallara uyguladığı tarifeler de bu gruba girer.


15. Soru

Günümüzde gümrük vergileri nasıl tahsil edilmektedir?

Cevap

Günümüzde gümrük vergileri ithalattan alınır. Bununla beraber belli bir malın ihracını kısıtlamak ve gelir sağlamak amacıyla ihracattan da gümrük vergisi alma yoluna gidilmektedir. Gelir sağlamak için ihracattan vergi alınması, özellikle hammadde üreten ülkeler tarafından uygulanır.


16. Soru

İhracat vergisinin çok yüksek olması ne gibi sorunlara yol açar?

Cevap

İhracat vergisi çok yüksek olursa, verginin gelir sağlama etkisi tamamen ortadan kalkabilir. Çünkü vergi yüzünden artan hammadde fiyatları diğer ülkelerde teknolojik gelişmelere yol açar ve yeni sentetik maddelerin üretilmesine sebep olur. Bunun klasik örneği fiili’dir. Bu ülke- nin doğal nitrat ihracatını 1919 yılında aşırı vergilendirmesi, diğer ülkelerin sentetik ikame maddeleri üretmelerine yol açmıştır. Böylece fiili, doğal nitrat pazarlarını kaybederek büyük bir gelir kaybına uğramıştır.


17. Soru

Tarımsal madde üretiminde tekel durumunda olan ülkeler ne türlü vergi politikları izlemektedir?

Cevap

Özellikle tarımsal madde üretiminde tekel durumunda olan ülkeler, bu maddeerin ihracatına vergi koyarak daha fazla gelir elde etmek isteyebilirler. Üretimde tekele sahip oldukları için de ihraç malları rekabet gücünü koruyabilir. İthalat ve ihracattan alınan gümrük vergilerinin dışında, ayrıca transit ticaretinden alınan transit gümrükleri de vardır. Fakat günümüzde bütün ülkeler transit işlemlerini kolaylaştırma yoluna gittikleri için transit gümrükleri artık önemini kaybetmiştir.


18. Soru

Dış ticarete konulan gümrük vergilerinin temel amaçları nelerdir?

Cevap

Dış ticarete konulan gümrük vergilerinin başlıca iki amacı vardır. Bunlar, devlet hazinesine gelir sağlamak ve yerli sanayi dış rekabete karşı korumaktır.


19. Soru

Gümrük vergilerinin gelir getirici rolü nasıl sağlanır?

Cevap

Gümrük vergileri, devletin kolay gelir sağlama yollarından biri olduğu için dış ticaret politikasının en eski aracıdır. Kolay tahsil edilir, kısa sürede istenilen gelir elde edilir. Özellikle gelişme yolunda olan ülkelerde devlet hazinesinin önemli gelir kaynağını oluşturur. Gümrük vergilerinden etkili gelir sağlayabilmek için bu vergilerin geniş tüketim alanı olan mallara uygulanması ve ticareti kısmayacak şekilde gümrük gelirlerini maksimize eden seviyede olması gerekir.


20. Soru

Gümrük vergilerinin rekabete karşı koruyucu rolü nasıl sağlanır?

Cevap

Vergiler, dışarıdan gelen malların yurt içi fiyatlarını arttırarak bu malları yurt içinde üreten yerli üreticileri dış rekabetten korur. Koruma, verginin ithalatı ne ölçüde kısıtladığına bağlıdır. Eğer tam bir koruma isteniyorsa yurt içi ve yabancı üreticiler arasında birinciler aleyhine olan marjinal maliyet farkı ortadan kaldırılmalı dır. Eğer vergi ile kısmi bir koruma amaçlanıyorsa vergi oranı bu farkın daha altın da belirlenmelidir. Kısmi korumada bir kısım malların ülkeye girmesine izin verilir. Diğer bir deyişle sınırlı ithalat yapılır ve aynı zamanda devlet gümrük vergisi geliri de elde eder. Ülke içinde üretimi yapılmayan bir maldan vergi alınıyorsa bu sadece gelir sağlamak içindir. Türkiye’de kahve ve kakaodan alınan gümrük vergileri buna örnektir.


21. Soru

Gümrük vergilerinin iki temel görevinin dışında diğer görevi nedir?

Cevap

Gümrük vergilerinin iki temel görevinin dışında bir diğer görevi daha vardır. O da ödemeler dengesi etkisidir. Vergilerde meydana gelen bir değişiklik ülkenin dış ticaret ve ödemeler dengesini etkiler. Ödemeler dengesinde meydana gelen değişiklikler ise ülkede fiyatlar genel seviyesi, üretim, gelir ve istihdam üzerinde olumlu ya da olumsuz etkiler yaratır.


22. Soru

Gümrük vergileri kaç çeşittir?

Cevap

Gümrük vergileri advalorem ve spesifik olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca bunların birleşiminden oluşan karma (compound) vergiler de vardır.


23. Soru

Advalorem vergiler nedir?

Cevap

Advalorem vergiler ithal edilen malın değeri üzerinden yüzde olarak alınır. Spesifik vergiler ise ithâl edilen malın fiziki birimleri başına sabit miktarlarda tahsil edilir. İthal bir otomobilin CIF (Cost, Insurance, Freight) fiyatı üzerinden %50 oranında vergi alınırsa bu advalorem, vergi ithal edilen her bir otomobil başına 5 milyon TL olarak tahsil edilirse, bu spesifik gümrük vergisidir.


24. Soru

CIF (Cost, Insurance, Freight) fiyat ne anlama gelmektedir?

Cevap

Malın alıcı ülkenin limanına ulaştığı andaki fiyatıdır. Mal bedeli, sigorta ve navlunu kapsar. CIF fiyat uygulamasında malın taşıma ve sigorta giderlerini satıcı (ihracatçı) ülke üstlenmektedir. Bu fiyatta, taşımasırasındİa malların kayıp ve hasar riskine karşı deniz sigortası sağlama yükümlülüğü de vardır. CIF terimi, fimalarıİn ihraç işlemlerinin satıcı tarafından yapılmasını öngörür. Advalorem vergiler, pahalı imalat sanayi ürünleri, spesifik vergiler ise standart mallar için daha uygun gümrük vergi türleridir.


25. Soru

Üretim etkisi nedir?

Cevap

Gümrük tarifelerinin koruyuculuğunda yurt içi üretimi arttırmak veya ithal ikamesine gitmek kıt kaynakların israfına yol açar. Çünkü her bir birim üretim artışı daha yüksek reel maliyetlerle gerçekleşir. Her ek birimin üretiminde kullanılan kaynakların verimliliği, bir önceki üretim seviyesinden daha düşüktür. Eğer ekonomide atıl kaynak yoksa (tam çalışma varsayımı) ithal ikamesini gerçekleştirmek için gerekli olan kaynaklar, marjinal verimi daha yüksek olan diğer sektörlerden (ihracat sektörü) çekilir. Bunun sonucunda verimi daha düşük olan sektörde üretim yapılır ve ekonomide reel bir kayıp söz konusu olur. Buna gümrük tarifelerinin koruma etkisi (protection effect) ya da üretim etkisi denir.


26. Soru

Tüketim etkisi nedir?

Cevap

Gümrük vergileri fiyatları yükselterek tüketimin kısılmasına yol açar. Tüketimde meydana gelen azalma, ithal malının talep esnekliğinin büyüklüğüne bağlıdır. Esneklik birden büyük ise vergi sebebiyle artan fiyatlar tüketimi daha fazla kısar; tüketici eskisine oranla daha az mal tüketeceği için refahında bir azalma meydana gelir. Buna tüketim etkisi (consumption effect) denir.


27. Soru

Gelir etkisi nedir?

Cevap

Gümrük tarifeleri devlete önemli gelir sağlar. Gelir, gümrük tarifesi ile ithal edilen ürün miktarının çarpımıyla bulunur. Türkiye’nin otomobil ithalatından her yıl elde ettiği gelir 180 bin TL (3 bin TL x 60 bin adet)’dir. Gelir ülke içinde kullanılacağı için toplum refahını olumlu yönde etkiler ve tüketici artığındaki kaybı kısmen telafi eder.


28. Soru

Yeniden Dağıtım Etkisi nedir?

Cevap

Gümrük vergileri ekonomide gelirin yeniden dağılımına yol açar. Buna yeniden dağıtım etkisi (redistribution effect) denir. Tam rekabet şartları altında üretim yapan firma ancak kendisini o sektörde tutmaya yetecek kadar normal kâr elde eder. Denge, o sektörde verimliliği en düşük olan firma maliyetinin piyasa fiyatına eşitlendiği noktada oluşur (marjinal firma). Bu firmanın üretim maliyetlerinin altında çalışan firmalar normal üstü kâr diğer bir deyişle üretici rantı elde ederler. Bu rant, tüketicilerin üreticilere yapmış olduğu bir gelir aktarması olarak değerlendirilebilir. Bu sebeple ortaya çıkan etkiye gelirin yeniden dağıtım etkisi denir.


29. Soru

Optimum tarife nedir?

Cevap

Optimum (en uygun) tarife, ticaret hacmindeki daralmanın olumsuz etkilerine karşılık, ticaret hadlerindeki iyileşmeden doğan net refah artışlarını maksimum yapan gümrük tarifesidir. Diğer bir deyişle Büyük ülkede toplumsal refahı maksimize eden tarife düzeyidir.


30. Soru

Büyük Ülke ne anlama gelmektedir?

Cevap

Dünya ticaret hacminde büyük bir paya sahip olan ülkeye denir. Bu nedenle, ticarete konu olan malların dünya fiyatlarını etkileme gücüne sahiptir.


31. Soru

Koruma terimi ne anlama gelmektedir?

Cevap

Dünya fiyatlarının üstünde üretim yapan yerli üreticileri ithal mallarının rekabetinden sakınmak için ithal mallarının iç fiyatlarını bir tarife ile yükseltmektir.


32. Soru

Tarife dışı kısıtlamalara neden gidilmiştir?

Cevap

Dış ticaretin hızla büyüdüğü ve karmaşıklaştığı 20’nci yüzyılın ilk yarısında tarife dışı kısıtlamalar önemli bir dış ekonomi politikası aracı hâline gelmiştir. GATT çerçevesinde gerçekleştirilen çok taraşı ticaret görüşmeleri sonucunda çeşitli tarihlerde gümrük tarifelerinde önemli indirimler sağlanmıştır. Tarife dışı kısıtlamaların gümrük vergilerinin yerini almaları ve korumacılık açısından tercih edilmeleri iki sebebe dayanır. Bunlardan ilki, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra GATT’ın yürürlüğe girmesiyle birlikte o tarihe kadar temel koruma aracı olan gümrük vergilerinin eski önemlerini kaybetmeleridir. İkincisi, gümrük tarifelerine ilişkin kararlar yurt içinde ve uluslararası seviyede zor alınır. Çoğu ülkede tarife arttırımı için parlamentoların onayı gereklidir. Ayrıca GATT ve WTO’ya yapılan konsolidasyonlar sebebiyle gümrük vergisinde yapılacak bir artış için diğer üye ülkelerle görüşmeler sonucunda tavizler verilmesi gerekir. Çünkü gümrük vergilerini gizli bir şekilde arttırmak mümkün değildir. Oysa tarife dışı engeller daha kolay ve fazla sorun çıkarmadan uygulanabilir. Gümrük vergilerinin kademeli olarak indirilmesi dış ticaretin serbestleşmesini sağlayamamıştır. Amaçları dışında kullanılan standartlar, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirmesi süreçleri serbestleşen ticaret ortamında uluslararası ticaretin önündeki yeni engeller hâlini almıştır. Tarife dışı kısıtlamalar, gümrük tarifelerinden ayrı olarak dış ticarete müdahale için kullanılan araçların tümünü kapsar. Büyük çoğunluğu ithalat kısıtlamalarına yönelik olmakla beraber, ihracatın ve diğer döviz kazandırıcı işlemlerin teşvik edilmesi amacıyla da kullanılmaktadır.


33. Soru

Miktar Kısıtlamaları ne anlama gelmektedir?

Cevap

Miktar kısıtlamaları diğer bir deyişle kotalar, tarife dışı kısıtlamalar içinde en önemli olanıdır. Kota, gümrük tarifesinden farklı olarak, ithalat miktar veya değeri üzerinde mutlak bir sınırlama getirir. Kota bir çeşit tarifedir. Aralarındaki tek fark, kotanın maliyetleri dikkate almaksızın otomatik bir koruma sağlamasıdır. Gümrük tarifeleri, ithal malının fiyatlarını arttırarak bu malların ithalatını dolaylı yoldan etkilerken, ülkeye girecek mal miktarını doğrudan sınırlandırır. Kota uygulamasının sebebi, ülkenin dış ticaretinde meydana gelen açığı gidermek amacıyla ithalata ayırdedici bir kontrol sistemi getirmektir.


34. Soru

Global veya ayırım yapmayan (non-discriminatory) kotalar nedir?

Cevap

Tarifelere çok benzemektedir. Çünkü bir ülke belli bir malın arz ve talep eğrilerinin şekli konusunda bilgi sahibi ise ve bu eğriler esnek değilse, tarife ve kota arasında çok az fark vardır. Kota sonucu tüketim ve yeniden dağıtım etkileri tarifelerde olduğu gibi olur. Fark sadece gelir etkisinde görülür.


35. Soru

Diğer tarife dışı kısıtlamalar ne anlama gelmektedir?

Cevap

Diğer tarife dışı kısıtlamalar, uluslararası ticarete konu olan mallar, hizmetler veya kaynakların potansiyel dünya reel gelirini arttıracak şekilde tahsisine engel olan kamu veya özel kesim tarafından dış ticarete getirilen bütün kısıtlayıcı önlemleri kapsar. Tarifelerden farklı olarak, ihracat ve ithalat üzerinde artan bir risk ve belirsizlik getirir. Bu kısıtlamalar, zaman içinde büyük değişiklikler gösterir, kesinliği yoktur ve geniş ölçüde idari kararlara bağlıdır. GATT döneminde tarife dışı kısıtlamalar kırk farklı kategoride sınıflandırılmıştır. Bunların önemli bir bölümü, sınır kapısında ithal malların ülkeye girişini engellemeye veya sınırlamaya yönelik önlemlerdir.


36. Soru

Günümüzde uygulanan diğer tarife dışı kısıtlamaları 12 başlık altında inceleyecek olursak bunlar nelerdir?

Cevap

? Dolaylı Vergiler: Gümrük tarifeleri gibi ithal mallarının fiyatlarının arttırılarak ithalat hacmini daraltan bütün diğer kısıtlamalar tarife benzeri önlemler olarak kabul edilir. Bu önlemler arasında dolaylı vergiler en önemlisidir. Bu vergiler, bir mal veya hizmetin üretim veya satış aşamalarında o mal üzerine konulan vergilerdir. ? İthal Teminatları: İthal teminatı, ithalatçının ithal edeceği mal bedelinin belli oranını yetkili bankalara yatırmasıdır. ? Tarife Kotaları ve Mevsimlik Gümrük Vergileri: Tarife kotaları, ilan edilen gümrük vergisinin (fiili vergi) ancak belli bir miktar ithalat için geçerli olması, bunun aşılması durumunda yasal vergi oranına kadar tedricen yükseltilmesidir. ? İthalat Vergileri ve Fonlar: Gümrük vergisine eşdeğer ithalat vergileri de bir tarife dışı kısıtlamadır. Türkiye’de 1993 yılına kadar belediye hissesi, damga resmi, destekleme ve fiyat istikrar fonu, kaynak kullanımı destekleme fonu, maden fonu, konut fonu, ulaştırma altyapıları resmi gibi çok sayıda gümrük vergisine eşdeğer vergi uygulanmıştır. ? Görünmeyen Engeller: İthal hacmini doğrudan etkileyen bütün iradi ve teknik düzenlemeler görünmeyen engellerdir. ? Sübvansiyonlar: Ülkeler firmalarının rekabet şansını arttırmak amacıyla üretici ve ihracatçılara sübvansiyonda bulunurlar. ? Emek Standartları: Küreselleşen dünyada emek faktörüne ilişkin farklı standartlar, ticaret üzerinde önemli engeller yaratmaktadır. ? Teknik Engeller ve Ürün Standartları: Teknik engeller, dış ticarete sağlık ve güvenlik amacıyla getirilen tüm ürün standartlarını kapsamaktadır. ? Yerli Parça Kullanım Zorunluluğu: Sanayi ürünlerinde yerli parça kullanım zorunluluğu dış ticarette önemli bir görünmez engeldir. ? Kamu Alımları: Günümüzde hükûmet alımları (goverment procurement) dış ticarete getirilen önemli bir görünmeyen engeldir ? Fiyat Denetimleri: Bu tür kısıtlamalar, değişken vergiler, asgari fiyat ve gönüllü ihracat fiyatı gibi uygulamalardır. ? Gözetleme ve İzleme Önlemleri: Fiyat ve miktar araştırmaları, ürünlerin mevzuata uygun olarak üretilip üretilmediğinin belirlenmesi ile antidamping ve telafi edici vergiler (countervailing duties) olarak ele alınabilir.


37. Soru

GATT/WTO, kavramı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

GATT/WTO, II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ticareti serbestleştirmek amacıyla imzalanmış olan Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması’dır.


38. Soru

Gümrük vergileri nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Belli bir malın gümrük sınırını geçişinde ödenen vergi ve harçlardır.


39. Soru

Gümrük vergileri yasa ile konuyorsa böyle tarifelere ne denir?

Cevap

Otonom tarife.


40. Soru

Vergiler uluslararası anlaşmalar ve karşılıklı görüşmeler sonucunda belirleniyorsa bu tip tarifelere ne denir?

Cevap

Sözleşmeli tarife.


41. Soru

FOB fiyat, nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Malın satıcının limanında gemiye yüklendiği andaki fiyattır.


42. Soru

Tüketimde meydana gelen azalma neye bağlıdır?

Cevap

İthal malının talep esnekliğinin büyüklüğüne bağlıdır.


43. Soru

Esneklik birden büyük ise vergi sebebiyle artan fiyatlar tüketimi daha fazla kısar; tüketici eskisine oranla daha az mal tüketeceği için refahında bir azalma meydana gelir. Bu duruma ne denir?

Cevap

Tüketim etkisi.


44. Soru

Gümrük vergileri ekonomide gelirin yeniden dağılımına yol açar. Bu duruma ne denir?

Cevap

Yeniden dağıtım etkisi.


45. Soru

Gümrük tarifesi büyük ülke refahı açısından iki farklı etki yaratır. Bunlar nelerdir?

Cevap

Ticaret hadlerindeki iyileşme (olumlu etki) ve ticaret hacmindeki daralmadır (olumsuz etki).


46. Soru

Optimum tarife, nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Büyük ülkede toplumsal refahı maksimize eden tarife düzeyidir.


47. Soru

Başlangıçta kullanılacak üretim tekniği seçilirken, üretimde en ucuz maliyetleri gerçekleştirecek teknik seçilmeyebilir. Bunun başlıca sebebi nedir?

Cevap

Üretimin nasıl olsa devamlı korunacağı inancı.


48. Soru

Genç sanayilerin birinci en iyi politika aracı olduğu gerekçesiyle gümrüklerle korunmasından doğan kaynak dağılımı bozulmalarına kim dikkat çekmiştir?

Cevap

Richard Baldwin.


49. Soru

Gelişme yolunda olan ülkelerde, gümrük tarifelerinin koruyuculuğunda kurulan bir sanayi dalının hangi testten geçmesi zorunludur?

Cevap

Mill-Bastable Testi.


50. Soru

Tarife dışı kısıtlamalar, neleri kapsamaktadır?

Cevap

Gümrük tarifelerinden ayrı olarak dış ticarete müdahale için kullanılan araçların tümünü.


51. Soru

Kota ile tarife arasındaki fark nedir?

Cevap

Kotanın maliyetleri dikkate almaksızın otomatik bir koruma sağlaması.


52. Soru

Kota uygulamasının sebebi nedir?

Cevap

Ülkenin dış ticaretinde meydana gelen açığı gidermek amacıyla ithalata ayırt edici bir kontrol sistemi getirmek.


53. Soru

Kotalar, dünyada ilk defa ne zaman uygulamaya konulmuştur?

Cevap

1929-1930’larda.


54. Soru

İthal teminatı, nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

İthalatçının ithal edeceği mal bedelinin belli oranını yetkili bankalara yatırması.


55. Soru

Değişken vergiler, asgari fiyat ve gönüllü ihracat fiyatı gibi uygulamalar hangi tür kısıtlama türüne girmektedir?

Cevap

Fiyat Denetimleri.


56. Soru

Teknik engeller, neleri kapsamaktadır?

Cevap

Dış ticarete sağlık ve güvenlik amacıyla getirilen tüm ürün standartlarını.


1. Soru

Küresel dünya ekonomisinde serbest dış ticaret ilgili genel düşünceler nelerdir?

Cevap

Küresel dünya ekonomisinde serbest dış ticaret ilgili tüm taraflara kazanç sağlar. Ülkeler arasında serbest dış ticaret söz konusu ise uluslararası uzmanlaşmanın tüm avantajlarından yararlanmak mümkündür. İş bölümü sonucunda ekonomik kaynaklar daha verimli ve etkin bir şekilde kullanılır, geniş pazar imkânlarından yararlanmak mümkün olur. Büyük ölçekte üretim yapmanın sonucunda birim başına üretim maliyetleri azalır. Buna karşılık serbest ticaretin ülke ekonomileri üzerinde olumsuz etkileri olacağını savunanlar da vardır. Onlara göre serbest dış ticaret ülke ekonomisinde yeni kurulan ve gelişen sanayilerin korumasız bırakılmasına ve bunun sonucunda ulusal sanayinin gelişememesine yol açabilir, dış ticaretin açık vermesine sebep olur ve dışa bağımlılığı arttırabilir. Günümüzde ülkelerin ekonomilerini dışa açarak, uluslararası ekonomik ilişkilerini arttırmaları ve dünya ekonomisine entegre olmaları onların yararınadır.

2. Soru

GATT/WTO anlşaşmasına rağmen ülkeler ne türlü müdahalelerde bulunmaktadır?

Cevap

Bu yarar sağlanmaya çalışılırken ülkeler ekonomilerini korumak amacıyla dış ticarete müdahale ederler. GATT/WTO kapsamında gümrük tarifelerinde önemli indirimler yapılmasına rağmen tarifeler ve tarife dışı kısıtlamalar ile dış ticarete kısıtlamalar getirilmeye devam edilmektedir.

3. Soru

GATT/WTO (Generİal Agreement on Tariffs and Trade) anlaşması ne amaçla imzalanmıştır?

Cevap

II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ticareti serbestleştirmek amacıyla imzalanmış olan Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması’dır. GATT, 1995 yılında Dünya Ticaret Örgütü (World Trade Organization- WTO)’nün kurulmasıyla birlikte Örgüt bünyesindeki temel anlaşmalardan bir hâlini almıştır.

4. Soru

Gümrük tarifeleri nelerdir?

Cevap

Gümrük tarifeleri, geniş anlamda dış ekonomi politikasının, dar anlamda ise dış ticaret politikasının en çok kullanılan araçlarındandır. Gümrük tarifesi iki temel kavrama dayanır. Bunlar; vergi ve tarifedir.

5. Soru

Gümrük vergileri nedir?

Cevap

Belli bir malın gümrük sınırını geçişinde ödenen vergi ve harçlardır. Diğer bir deyişle dış ticaret yapan iki veya daha fazla ülke arasında mal ve hizmetlerin ülkeye girişlerinde alınan vergi ve harçlardır.

6. Soru

Gümrük tarifesi nedir?

Cevap

Gümrük tarifesi ise dış ticarete konu olan mal ve hizmetlere uygulanan vergileri belirleyen listelerdir.

7. Soru

Gümrük vergileri nasıl belirlenir?

Cevap

Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır.

8. Soru

Kaç çeşit tarife sistemi vardır?

Cevap

Uygulamada başlıca üç tür tarife sistemi vardır. Bunlar, tek kolonlu (single-column) çift ko- lonlu (doublecolumn) ve üç kolonlu (triple-column) tarife sistemleridir. Gümrük vergileri yasa ile konuyorsa böyle tarifelere otonom tarife denir

9. Soru

Otonom tarife nedir?

Cevap

Gümrük vergileri yasa ile konuyorsa böyle tarifelere otonom tarife denir.

10. Soru

Sözleşmeli tarife (conventional tariff) nedir?

Cevap

Eğer vergiler uluslararası anlaşmalar ve karşılıklı görüşmeler sonucunda belirleniyorsa bu tip tarifelere sözleşmeli tarife (conventional tariff) adı verilir. Gümrük vergileri uluslararası anlaşmalarla belirlenince, bunların artık tek tarafı kararlarla değiştirilmesi mümkün değildir.

11. Soru

Tek kolonlu tarife sistemlerinin özelliği nedir?

Cevap

Tek kolonlu tarife sistemleri otonom nitelik taşır ve ayırımcı (discriminatory) özelliği yoktur. Bu sistemde, her mala ülke orijinine bakılmaksızın bir tek vergi uygulanır ve yasal düzenleme yapılmadan karşılıklı görüşmelerle değiştirilemez. Bu tip tarife sistemleri, sadece gelir veya koruma amacı güden ülkeler için yararlıdır.

12. Soru

Çift kolonlu tarife sistemlerinin özelliği nedir?

Cevap

Çift kolonlu tarife sistemlerinde her mal için iki vergi vardır. Eğer her iki vergi de yasa ile konmuş ise burada maksimum-minimum formlu bir otonom tarife sistemi söz konusudur. Eğer sadece yüksek vergiler yasa ile belirlenmiş, buna karşılık düşük olanı uluslararası anlaşmalarla ödün olarak verilmiş ise bu durumda kısmen otonom ve kısmen de sözleşmeli tarife sisteminden söz edilir. Buna genel ve sözleşmeli form adı verilir.

13. Soru

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) üyesi devletlerin tarifeleri nasıldır?

Cevap

WTO üyesi devletlerin tarife cetvelleri iki kolonludur ve genel ve sözleşmeli form şeklindedir. Tarifelerden yüksek olanı otonom karakterdedir ve üye olma- yanlara uygulanır. Diğeri ise üye ülkelere karşı uygulanan ödünlü tarifelerdir. Genel tarifeye göre bu özel tarifenin oranlarındaki düşüklük ticaret anlaşmaları için bir pazarlık marjı sağlar. Düşük tarifeden yararlanmak isteyen ülkeler, kendi tarifelerinde de indirim sağlamalıdırlar.

14. Soru

Üç kolonlu tarife sistemlerinin özelliği nedir?

Cevap

Üç kolonlu tarife sistemlerinde üç ayrı vergi oranı vardır. Sistem çift kolonlu ta- rife sistemine daha düşük oranlı bir verginin eklenmesiyle oluşur. Bu, tercihli sis- tem (preferential system) olarak da anılır ve sistemin birçok üyesi arasındaki ticareti teşvik etmek için düzenlenir. İngiliz Uluslar Topluluğu (Commonwealth) bu sistemi uygular. Ayrıca, WTO üyesi olan Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) kaynaklı mallara uyguladığı tarifeler de bu gruba girer.

15. Soru

Günümüzde gümrük vergileri nasıl tahsil edilmektedir?

Cevap

Günümüzde gümrük vergileri ithalattan alınır. Bununla beraber belli bir malın ihracını kısıtlamak ve gelir sağlamak amacıyla ihracattan da gümrük vergisi alma yoluna gidilmektedir. Gelir sağlamak için ihracattan vergi alınması, özellikle hammadde üreten ülkeler tarafından uygulanır.

16. Soru

İhracat vergisinin çok yüksek olması ne gibi sorunlara yol açar?

Cevap

İhracat vergisi çok yüksek olursa, verginin gelir sağlama etkisi tamamen ortadan kalkabilir. Çünkü vergi yüzünden artan hammadde fiyatları diğer ülkelerde teknolojik gelişmelere yol açar ve yeni sentetik maddelerin üretilmesine sebep olur. Bunun klasik örneği fiili’dir. Bu ülke- nin doğal nitrat ihracatını 1919 yılında aşırı vergilendirmesi, diğer ülkelerin sentetik ikame maddeleri üretmelerine yol açmıştır. Böylece fiili, doğal nitrat pazarlarını kaybederek büyük bir gelir kaybına uğramıştır.

17. Soru

Tarımsal madde üretiminde tekel durumunda olan ülkeler ne türlü vergi politikları izlemektedir?

Cevap

Özellikle tarımsal madde üretiminde tekel durumunda olan ülkeler, bu maddeerin ihracatına vergi koyarak daha fazla gelir elde etmek isteyebilirler. Üretimde tekele sahip oldukları için de ihraç malları rekabet gücünü koruyabilir. İthalat ve ihracattan alınan gümrük vergilerinin dışında, ayrıca transit ticaretinden alınan transit gümrükleri de vardır. Fakat günümüzde bütün ülkeler transit işlemlerini kolaylaştırma yoluna gittikleri için transit gümrükleri artık önemini kaybetmiştir.

18. Soru

Dış ticarete konulan gümrük vergilerinin temel amaçları nelerdir?

Cevap

Dış ticarete konulan gümrük vergilerinin başlıca iki amacı vardır. Bunlar, devlet hazinesine gelir sağlamak ve yerli sanayi dış rekabete karşı korumaktır.

19. Soru

Gümrük vergilerinin gelir getirici rolü nasıl sağlanır?

Cevap

Gümrük vergileri, devletin kolay gelir sağlama yollarından biri olduğu için dış ticaret politikasının en eski aracıdır. Kolay tahsil edilir, kısa sürede istenilen gelir elde edilir. Özellikle gelişme yolunda olan ülkelerde devlet hazinesinin önemli gelir kaynağını oluşturur. Gümrük vergilerinden etkili gelir sağlayabilmek için bu vergilerin geniş tüketim alanı olan mallara uygulanması ve ticareti kısmayacak şekilde gümrük gelirlerini maksimize eden seviyede olması gerekir.

20. Soru

Gümrük vergilerinin rekabete karşı koruyucu rolü nasıl sağlanır?

Cevap

Vergiler, dışarıdan gelen malların yurt içi fiyatlarını arttırarak bu malları yurt içinde üreten yerli üreticileri dış rekabetten korur. Koruma, verginin ithalatı ne ölçüde kısıtladığına bağlıdır. Eğer tam bir koruma isteniyorsa yurt içi ve yabancı üreticiler arasında birinciler aleyhine olan marjinal maliyet farkı ortadan kaldırılmalı dır. Eğer vergi ile kısmi bir koruma amaçlanıyorsa vergi oranı bu farkın daha altın da belirlenmelidir. Kısmi korumada bir kısım malların ülkeye girmesine izin verilir. Diğer bir deyişle sınırlı ithalat yapılır ve aynı zamanda devlet gümrük vergisi geliri de elde eder. Ülke içinde üretimi yapılmayan bir maldan vergi alınıyorsa bu sadece gelir sağlamak içindir. Türkiye’de kahve ve kakaodan alınan gümrük vergileri buna örnektir.

21. Soru

Gümrük vergilerinin iki temel görevinin dışında diğer görevi nedir?

Cevap

Gümrük vergilerinin iki temel görevinin dışında bir diğer görevi daha vardır. O da ödemeler dengesi etkisidir. Vergilerde meydana gelen bir değişiklik ülkenin dış ticaret ve ödemeler dengesini etkiler. Ödemeler dengesinde meydana gelen değişiklikler ise ülkede fiyatlar genel seviyesi, üretim, gelir ve istihdam üzerinde olumlu ya da olumsuz etkiler yaratır.

22. Soru

Gümrük vergileri kaç çeşittir?

Cevap

Gümrük vergileri advalorem ve spesifik olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca bunların birleşiminden oluşan karma (compound) vergiler de vardır.

23. Soru

Advalorem vergiler nedir?

Cevap

Advalorem vergiler ithal edilen malın değeri üzerinden yüzde olarak alınır. Spesifik vergiler ise ithâl edilen malın fiziki birimleri başına sabit miktarlarda tahsil edilir. İthal bir otomobilin CIF (Cost, Insurance, Freight) fiyatı üzerinden %50 oranında vergi alınırsa bu advalorem, vergi ithal edilen her bir otomobil başına 5 milyon TL olarak tahsil edilirse, bu spesifik gümrük vergisidir.

24. Soru

CIF (Cost, Insurance, Freight) fiyat ne anlama gelmektedir?

Cevap

Malın alıcı ülkenin limanına ulaştığı andaki fiyatıdır. Mal bedeli, sigorta ve navlunu kapsar. CIF fiyat uygulamasında malın taşıma ve sigorta giderlerini satıcı (ihracatçı) ülke üstlenmektedir. Bu fiyatta, taşımasırasındİa malların kayıp ve hasar riskine karşı deniz sigortası sağlama yükümlülüğü de vardır. CIF terimi, fimalarıİn ihraç işlemlerinin satıcı tarafından yapılmasını öngörür. Advalorem vergiler, pahalı imalat sanayi ürünleri, spesifik vergiler ise standart mallar için daha uygun gümrük vergi türleridir.

25. Soru

Üretim etkisi nedir?

Cevap

Gümrük tarifelerinin koruyuculuğunda yurt içi üretimi arttırmak veya ithal ikamesine gitmek kıt kaynakların israfına yol açar. Çünkü her bir birim üretim artışı daha yüksek reel maliyetlerle gerçekleşir. Her ek birimin üretiminde kullanılan kaynakların verimliliği, bir önceki üretim seviyesinden daha düşüktür. Eğer ekonomide atıl kaynak yoksa (tam çalışma varsayımı) ithal ikamesini gerçekleştirmek için gerekli olan kaynaklar, marjinal verimi daha yüksek olan diğer sektörlerden (ihracat sektörü) çekilir. Bunun sonucunda verimi daha düşük olan sektörde üretim yapılır ve ekonomide reel bir kayıp söz konusu olur. Buna gümrük tarifelerinin koruma etkisi (protection effect) ya da üretim etkisi denir.

26. Soru

Tüketim etkisi nedir?

Cevap

Gümrük vergileri fiyatları yükselterek tüketimin kısılmasına yol açar. Tüketimde meydana gelen azalma, ithal malının talep esnekliğinin büyüklüğüne bağlıdır. Esneklik birden büyük ise vergi sebebiyle artan fiyatlar tüketimi daha fazla kısar; tüketici eskisine oranla daha az mal tüketeceği için refahında bir azalma meydana gelir. Buna tüketim etkisi (consumption effect) denir.

27. Soru

Gelir etkisi nedir?

Cevap

Gümrük tarifeleri devlete önemli gelir sağlar. Gelir, gümrük tarifesi ile ithal edilen ürün miktarının çarpımıyla bulunur. Türkiye’nin otomobil ithalatından her yıl elde ettiği gelir 180 bin TL (3 bin TL x 60 bin adet)’dir. Gelir ülke içinde kullanılacağı için toplum refahını olumlu yönde etkiler ve tüketici artığındaki kaybı kısmen telafi eder.

28. Soru

Yeniden Dağıtım Etkisi nedir?

Cevap

Gümrük vergileri ekonomide gelirin yeniden dağılımına yol açar. Buna yeniden dağıtım etkisi (redistribution effect) denir. Tam rekabet şartları altında üretim yapan firma ancak kendisini o sektörde tutmaya yetecek kadar normal kâr elde eder. Denge, o sektörde verimliliği en düşük olan firma maliyetinin piyasa fiyatına eşitlendiği noktada oluşur (marjinal firma). Bu firmanın üretim maliyetlerinin altında çalışan firmalar normal üstü kâr diğer bir deyişle üretici rantı elde ederler. Bu rant, tüketicilerin üreticilere yapmış olduğu bir gelir aktarması olarak değerlendirilebilir. Bu sebeple ortaya çıkan etkiye gelirin yeniden dağıtım etkisi denir.

29. Soru

Optimum tarife nedir?

Cevap

Optimum (en uygun) tarife, ticaret hacmindeki daralmanın olumsuz etkilerine karşılık, ticaret hadlerindeki iyileşmeden doğan net refah artışlarını maksimum yapan gümrük tarifesidir. Diğer bir deyişle Büyük ülkede toplumsal refahı maksimize eden tarife düzeyidir.

30. Soru

Büyük Ülke ne anlama gelmektedir?

Cevap

Dünya ticaret hacminde büyük bir paya sahip olan ülkeye denir. Bu nedenle, ticarete konu olan malların dünya fiyatlarını etkileme gücüne sahiptir.

31. Soru

Koruma terimi ne anlama gelmektedir?

Cevap

Dünya fiyatlarının üstünde üretim yapan yerli üreticileri ithal mallarının rekabetinden sakınmak için ithal mallarının iç fiyatlarını bir tarife ile yükseltmektir.

32. Soru

Tarife dışı kısıtlamalara neden gidilmiştir?

Cevap

Dış ticaretin hızla büyüdüğü ve karmaşıklaştığı 20’nci yüzyılın ilk yarısında tarife dışı kısıtlamalar önemli bir dış ekonomi politikası aracı hâline gelmiştir. GATT çerçevesinde gerçekleştirilen çok taraşı ticaret görüşmeleri sonucunda çeşitli tarihlerde gümrük tarifelerinde önemli indirimler sağlanmıştır. Tarife dışı kısıtlamaların gümrük vergilerinin yerini almaları ve korumacılık açısından tercih edilmeleri iki sebebe dayanır. Bunlardan ilki, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra GATT’ın yürürlüğe girmesiyle birlikte o tarihe kadar temel koruma aracı olan gümrük vergilerinin eski önemlerini kaybetmeleridir. İkincisi, gümrük tarifelerine ilişkin kararlar yurt içinde ve uluslararası seviyede zor alınır. Çoğu ülkede tarife arttırımı için parlamentoların onayı gereklidir. Ayrıca GATT ve WTO’ya yapılan konsolidasyonlar sebebiyle gümrük vergisinde yapılacak bir artış için diğer üye ülkelerle görüşmeler sonucunda tavizler verilmesi gerekir. Çünkü gümrük vergilerini gizli bir şekilde arttırmak mümkün değildir. Oysa tarife dışı engeller daha kolay ve fazla sorun çıkarmadan uygulanabilir. Gümrük vergilerinin kademeli olarak indirilmesi dış ticaretin serbestleşmesini sağlayamamıştır. Amaçları dışında kullanılan standartlar, teknik düzenlemeler ve uygunluk değerlendirmesi süreçleri serbestleşen ticaret ortamında uluslararası ticaretin önündeki yeni engeller hâlini almıştır. Tarife dışı kısıtlamalar, gümrük tarifelerinden ayrı olarak dış ticarete müdahale için kullanılan araçların tümünü kapsar. Büyük çoğunluğu ithalat kısıtlamalarına yönelik olmakla beraber, ihracatın ve diğer döviz kazandırıcı işlemlerin teşvik edilmesi amacıyla da kullanılmaktadır.

33. Soru

Miktar Kısıtlamaları ne anlama gelmektedir?

Cevap

Miktar kısıtlamaları diğer bir deyişle kotalar, tarife dışı kısıtlamalar içinde en önemli olanıdır. Kota, gümrük tarifesinden farklı olarak, ithalat miktar veya değeri üzerinde mutlak bir sınırlama getirir. Kota bir çeşit tarifedir. Aralarındaki tek fark, kotanın maliyetleri dikkate almaksızın otomatik bir koruma sağlamasıdır. Gümrük tarifeleri, ithal malının fiyatlarını arttırarak bu malların ithalatını dolaylı yoldan etkilerken, ülkeye girecek mal miktarını doğrudan sınırlandırır. Kota uygulamasının sebebi, ülkenin dış ticaretinde meydana gelen açığı gidermek amacıyla ithalata ayırdedici bir kontrol sistemi getirmektir.

34. Soru

Global veya ayırım yapmayan (non-discriminatory) kotalar nedir?

Cevap

Tarifelere çok benzemektedir. Çünkü bir ülke belli bir malın arz ve talep eğrilerinin şekli konusunda bilgi sahibi ise ve bu eğriler esnek değilse, tarife ve kota arasında çok az fark vardır. Kota sonucu tüketim ve yeniden dağıtım etkileri tarifelerde olduğu gibi olur. Fark sadece gelir etkisinde görülür.

35. Soru

Diğer tarife dışı kısıtlamalar ne anlama gelmektedir?

Cevap

Diğer tarife dışı kısıtlamalar, uluslararası ticarete konu olan mallar, hizmetler veya kaynakların potansiyel dünya reel gelirini arttıracak şekilde tahsisine engel olan kamu veya özel kesim tarafından dış ticarete getirilen bütün kısıtlayıcı önlemleri kapsar. Tarifelerden farklı olarak, ihracat ve ithalat üzerinde artan bir risk ve belirsizlik getirir. Bu kısıtlamalar, zaman içinde büyük değişiklikler gösterir, kesinliği yoktur ve geniş ölçüde idari kararlara bağlıdır. GATT döneminde tarife dışı kısıtlamalar kırk farklı kategoride sınıflandırılmıştır. Bunların önemli bir bölümü, sınır kapısında ithal malların ülkeye girişini engellemeye veya sınırlamaya yönelik önlemlerdir.

36. Soru

Günümüzde uygulanan diğer tarife dışı kısıtlamaları 12 başlık altında inceleyecek olursak bunlar nelerdir?

Cevap

? Dolaylı Vergiler: Gümrük tarifeleri gibi ithal mallarının fiyatlarının arttırılarak ithalat hacmini daraltan bütün diğer kısıtlamalar tarife benzeri önlemler olarak kabul edilir. Bu önlemler arasında dolaylı vergiler en önemlisidir. Bu vergiler, bir mal veya hizmetin üretim veya satış aşamalarında o mal üzerine konulan vergilerdir. ? İthal Teminatları: İthal teminatı, ithalatçının ithal edeceği mal bedelinin belli oranını yetkili bankalara yatırmasıdır. ? Tarife Kotaları ve Mevsimlik Gümrük Vergileri: Tarife kotaları, ilan edilen gümrük vergisinin (fiili vergi) ancak belli bir miktar ithalat için geçerli olması, bunun aşılması durumunda yasal vergi oranına kadar tedricen yükseltilmesidir. ? İthalat Vergileri ve Fonlar: Gümrük vergisine eşdeğer ithalat vergileri de bir tarife dışı kısıtlamadır. Türkiye’de 1993 yılına kadar belediye hissesi, damga resmi, destekleme ve fiyat istikrar fonu, kaynak kullanımı destekleme fonu, maden fonu, konut fonu, ulaştırma altyapıları resmi gibi çok sayıda gümrük vergisine eşdeğer vergi uygulanmıştır. ? Görünmeyen Engeller: İthal hacmini doğrudan etkileyen bütün iradi ve teknik düzenlemeler görünmeyen engellerdir. ? Sübvansiyonlar: Ülkeler firmalarının rekabet şansını arttırmak amacıyla üretici ve ihracatçılara sübvansiyonda bulunurlar. ? Emek Standartları: Küreselleşen dünyada emek faktörüne ilişkin farklı standartlar, ticaret üzerinde önemli engeller yaratmaktadır. ? Teknik Engeller ve Ürün Standartları: Teknik engeller, dış ticarete sağlık ve güvenlik amacıyla getirilen tüm ürün standartlarını kapsamaktadır. ? Yerli Parça Kullanım Zorunluluğu: Sanayi ürünlerinde yerli parça kullanım zorunluluğu dış ticarette önemli bir görünmez engeldir. ? Kamu Alımları: Günümüzde hükûmet alımları (goverment procurement) dış ticarete getirilen önemli bir görünmeyen engeldir ? Fiyat Denetimleri: Bu tür kısıtlamalar, değişken vergiler, asgari fiyat ve gönüllü ihracat fiyatı gibi uygulamalardır. ? Gözetleme ve İzleme Önlemleri: Fiyat ve miktar araştırmaları, ürünlerin mevzuata uygun olarak üretilip üretilmediğinin belirlenmesi ile antidamping ve telafi edici vergiler (countervailing duties) olarak ele alınabilir.

37. Soru

GATT/WTO, kavramı nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

GATT/WTO, II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ticareti serbestleştirmek amacıyla imzalanmış olan Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması’dır.

38. Soru

Gümrük vergileri nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Belli bir malın gümrük sınırını geçişinde ödenen vergi ve harçlardır.

39. Soru

Gümrük vergileri yasa ile konuyorsa böyle tarifelere ne denir?

Cevap

Otonom tarife.

40. Soru

Vergiler uluslararası anlaşmalar ve karşılıklı görüşmeler sonucunda belirleniyorsa bu tip tarifelere ne denir?

Cevap

Sözleşmeli tarife.

41. Soru

FOB fiyat, nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Malın satıcının limanında gemiye yüklendiği andaki fiyattır.

42. Soru

Tüketimde meydana gelen azalma neye bağlıdır?

Cevap

İthal malının talep esnekliğinin büyüklüğüne bağlıdır.

43. Soru

Esneklik birden büyük ise vergi sebebiyle artan fiyatlar tüketimi daha fazla kısar; tüketici eskisine oranla daha az mal tüketeceği için refahında bir azalma meydana gelir. Bu duruma ne denir?

Cevap

Tüketim etkisi.

44. Soru

Gümrük vergileri ekonomide gelirin yeniden dağılımına yol açar. Bu duruma ne denir?

Cevap

Yeniden dağıtım etkisi.

45. Soru

Gümrük tarifesi büyük ülke refahı açısından iki farklı etki yaratır. Bunlar nelerdir?

Cevap

Ticaret hadlerindeki iyileşme (olumlu etki) ve ticaret hacmindeki daralmadır (olumsuz etki).

46. Soru

Optimum tarife, nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

Büyük ülkede toplumsal refahı maksimize eden tarife düzeyidir.

47. Soru

Başlangıçta kullanılacak üretim tekniği seçilirken, üretimde en ucuz maliyetleri gerçekleştirecek teknik seçilmeyebilir. Bunun başlıca sebebi nedir?

Cevap

Üretimin nasıl olsa devamlı korunacağı inancı.

48. Soru

Genç sanayilerin birinci en iyi politika aracı olduğu gerekçesiyle gümrüklerle korunmasından doğan kaynak dağılımı bozulmalarına kim dikkat çekmiştir?

Cevap

Richard Baldwin.

49. Soru

Gelişme yolunda olan ülkelerde, gümrük tarifelerinin koruyuculuğunda kurulan bir sanayi dalının hangi testten geçmesi zorunludur?

Cevap

Mill-Bastable Testi.

50. Soru

Tarife dışı kısıtlamalar, neleri kapsamaktadır?

Cevap

Gümrük tarifelerinden ayrı olarak dış ticarete müdahale için kullanılan araçların tümünü.

51. Soru

Kota ile tarife arasındaki fark nedir?

Cevap

Kotanın maliyetleri dikkate almaksızın otomatik bir koruma sağlaması.

52. Soru

Kota uygulamasının sebebi nedir?

Cevap

Ülkenin dış ticaretinde meydana gelen açığı gidermek amacıyla ithalata ayırt edici bir kontrol sistemi getirmek.

53. Soru

Kotalar, dünyada ilk defa ne zaman uygulamaya konulmuştur?

Cevap

1929-1930’larda.

54. Soru

İthal teminatı, nasıl tanımlanmaktadır?

Cevap

İthalatçının ithal edeceği mal bedelinin belli oranını yetkili bankalara yatırması.

55. Soru

Değişken vergiler, asgari fiyat ve gönüllü ihracat fiyatı gibi uygulamalar hangi tür kısıtlama türüne girmektedir?

Cevap

Fiyat Denetimleri.

56. Soru

Teknik engeller, neleri kapsamaktadır?

Cevap

Dış ticarete sağlık ve güvenlik amacıyla getirilen tüm ürün standartlarını.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!