Ulaştırma Sistemleri Ve Yönetimi Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Ulaştırma Sistemleri Ve Yönetimi Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Taşıma Türleri Ve Özellikleri

1. Soru

Taşıma türleri taşımacılıktaki önemi açısından nasıl
tanımlanabilir?

Cevap

Taşıma türleri taşıma operasyonunun
gerçekleştirilmesi için tercih edilen, taşıma araçları,
operasyonun yapılış şekilleri, taşımanın yapıldığı coğrafi
alan vb. biçimlerde farklı özelliklere dayanan taşıma
şekillerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Lojistik
ve taşımacılık literatüründe taşıma türleri yerine taşıma
modları ifadesinin de kullanıldığı görülebilmektedir.
Operasyonlarda kullanılacak olan taşıma türü taşıma
operasyonunu yapısal olarak biçimlendirebilmektedir.
Diğer alternatifler arasından seçilecek olan herhangi bir
taşıma türü aynı zamanda taşıma güzergâhı, taşıma araç ve
ekipmanları, sabit unsurlar, personel ve mürettebat, yasal
ve operasyonel temelde taşımacılık proseslerini bütünüyle
şekillendirebilmekte ve değiştirebilmektedir.


2. Soru

Taşıma türleri nelerdir?

Cevap

Taşıma türleri temel olarak taşımada kullanılan
araçlar, taşımaya konu olan yükler ve bunların özellikleri,
taşıma güzergâhı, operasyonda kullanılan terminal, liman,
raylı sistem vb. sabit unsurlar ile yasal düzenlemeler
ekseninde farklı gruplara ayrılabilmektedir. Taşıma türleri;
• Çok türlü ve
• Tek türlü taşımacılık türleri olmak üzere iki ana
gruba ayrılmaktadır


3. Soru

Tek modlu taşıma türü nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Tek modlu (ünimodal) taşıma türleri aynı taşıma
türü ile başlayan ve yine aynı taşıma türü ile sona eren
taşıma türlerine verilen ortak bir tanımdır. Belirli bir
taşıma operasyonu için kullanılacak karayolu, demiryolu,
denizyolu ya da havayolu taşımacılığı gibi taşıma türleri
tercih edilebilmektedir. Tek modlu taşımacılık
süreçlerinde kullanılan taşıma türleri için farklı düzeylerde
avantajlar ya da dezavantajlar söz konusu olabilmektedir.
Taşıma operatörleri bu avantaj ve dezavantajları birlikte
dikkate alarak taşıma türü seçimine ilişkin tercihlerini
yapabilmektedirler


4. Soru

Karayolu taşımacılığı nasıl açıklanabilir?

Cevap

Karayolu taşımacılığı, yük, eşya ve insanların
karayolu taşıtları ile taşınması olarak
tanımlanabilmektedir. Karayolu taşımacılığı;
• Karayolu altyapısı,
• Üstyapı elemanları,
• Yasal düzenlemeler,
• İşgücü ve
• Taşınan unsurlar (yükler) olmak üzere beş temel
bileşene sahiptir.
Bu faktörler arasındaki etkileşim ve uyum taşıma
operasyonunun verimliliğini, etkinliğini ve performansını
büyük ölçüde etkilemektedir


5. Soru

Karayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer
taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara
yolu taşımacılığının üstün yönleri bulunmaktadır. Bu
üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Ambalajlama ve sevkiyata hazırlamada zaman ve
kaynaklardan tasarruf olanağı sağlanmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı ülkemizde ve dünyada en
yaygın kullanılan türdür.
• Karayolu ağları geniştir ve tüm dünyada transit
yol sayısı artmaktadır.
• Karayolu taşımacılığında kolay şekilde yükleme
ve boşaltma yapılabilmekte, tarifeli yükleme
sıklığı sunmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı kapıdan kapıya hizmet
imkânına sahip olup, söz konusu taşıma türünde
sevk süreleri kısadır.
• Kurulum maliyetleri diğer taşıma türlerine göre
düşüktür.
• Kısa sürede teslim edilmesi gereken yükler için
süratli sevkiyat yapabilmesine yönelik proje bazlı
çözüm yolları ortaya çıkarılabilir.
• Gelişmiş karayolu ağlarının getirdiği hızlı ve
güvenli hizmet alma imkânları yaratılabilir


6. Soru

Karayolu taşımacılığında kullanılan araçlar nelerdir?

Cevap

Karayolu taşımacılığında kullanılan araçlar
taşınacak eşyanın türüne ve özelliklerine göre
farklılaşmaktadır. Genel olarak bakıldığında karayolu
taşımacılığında kullanılan araçlar;
• Kamyonlar,
• Brandalı taşıtlar,
• Özel amaçlar için tasarlanmış araçlar ile
• Römork ve yarı römorklar şeklinde
sınıflandırılabilmektedir.
Taşımada kullanılacak araçların seçimi;
• Taşınan yükün ağırlığı,
• Hacmi,
• Miktarı,
• Boyutları,
• Formu (katı, sıvı ve gaz),
• Taşıma mesafesi ile
• Dağıtım noktaları vb. gibi faktörlere bağlı olarak
gerçekleştirilmektedir


7. Soru

Karayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları nelerdir?

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer
taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara
yolu taşımacılığının bir takım dezavantajlı yönleri
bulunmaktadır. Bu dezavantajlı yönler şöyle sıralanabilir:
• Kitle halinde taşımacılığa uygun olmaması
karayolu taşımacılığının dezavantajları arasında
sayılabilmektedir.
• Taşıma maliyetleri çerçevesinde karayolu
taşımacılığının sağladığı birim maliyet demiryolu
ve denizyolu taşımacılığının sağladığı birim
maliyetin üzerinde kalabilmektedir.
• Sınır geçişlerinin fazla olması, bunun sonucunda
zaman kaybı ve sınır geçişlerinde söz konusu
olan prosedürlerin neticesinde ek maliyetler
yaratmaktadır.
• İşletim maliyetleri yüksekti


8. Soru

Brandalı araçlar nasıl açıklanabilir?

Cevap

Brandalı araçlar iklim ve hava koşulları ile
fiziksel faktörlerin yaratabileceği olumsuz etkilerin en aza
indirilmesi amacıyla tamamı branda ile kaplanmış taşıma
araçlarıdır. Söz konusu araçlar kendi başlarına hareket
olanağına sahip olmayıp bir çekici ile ancak taşınabilen
araçlardır. Dışarıdan bir müdahale olasılığına karşılık çelik
halatlar, güvenlik kancaları vasıtasıyla bağlanarak,
brandalı araçlar kilitlenebilmektedir. Brandalı araçlar;
• Mega treylerler,
• Optima treylerler ve
• Jumbo treylerler olmak üzere üç türde
üretilmektedir.


9. Soru

Suyolu taşımacılığı nasıl açıklanabilir?

Cevap

Suyolu taşımacılığı: açık deniz, iç denizler ve
akarsular vb. alanlarda deniz araçları kullanılarak yapılan
taşımacılık türü olarak tanımlanabilmektedir. Dolayısıyla
bir taşımanın suyolu taşımacılığı olarak tanımlanabilmesi
için temelde iki kriterin sağlanması gerekmektedir. Bu
ölçütlerden;
• Birincisi taşımanın bir suyolunda yapılıyor
olması,
• Diğeri ise taşımanın deniz araçları ile
gerçekleştirilmesidir.
Suyolu taşımacılığı kendi içerisinde;
• Denizyolu taşımacılığı ve
• İç suyolu taşımacılığı olmak üzere iki sınıfa
ayrılmaktadır


10. Soru

Suyolu taşımacılığı türlerinden denizyolu taşımacılığı
nasıl açıklanabilir?

Cevap

Denizyolu taşımacılığı açık denizlerde
gerçekleştirilen ve bunun için tasarlanmış uygun deniz
araçlarının kullanıldığı bir taşıma türüdür. Denizyolu
taşımacılığı diğer taşıma türlerine oranla en düşük birim
taşıma maliyetine sahip olan taşıma şeklidir. Buna karşılık
denizyolu taşımacılığının operasyonel hızı diğer taşıma
türleri ile karşılaştırıldığında son derece düşüktür. Aynı
zamanda birim operasyonda çok yüksek hacme sahip
yükler denizyolu ile taşınabilmektedir


11. Soru

Suyolu taşımacılığı türlerinden iç suyolu taşımacılığı
nasıl açıklanabilir?

Cevap

İç suyolu taşımacılığı da suyolu taşımacılığının
türlerinden birisidir. Özellikle göller, akarsular vb. su
alanlarında gerçekleştirilen taşımacılık türüdür. Genellikle
bu tür taşımalarda düşük ebatlara sahip, aynı zamanda
düşük su çekimine sahip gemiler kullanılmaktadır. Tuna
nehri üzerinde yapılan taşımacılık bu taşımacılık türüne
örnek olarak gösterilebilir.


12. Soru

Kuru yük gemileri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Kuru yük gemileri, katı halde bulunan dolayısıyla
gaz ya da sıvı halde bulunmayan yüklerin taşınmasında
kullanılan gemilerdir. Bu tür gemilerin yükleri arasında
genel yükler, kuru dökme yükler, konteynerler vb. yükler
yer almaktadır. Kuru yük gemileri sınıfı içerisinde
gösterilen gemi türleri şöyle sıralanabilir:
• Dökme yük taşıyan gemiler,
• Konteyner gemileri,
• Çok amaçlı gemiler,
• Roll On/Roll Off gemileri,
• Frigorifik gemiler,
• Ağır yük gemileri,
• Canlı hayvan gemileri


13. Soru

Denizyolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Denizyolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile
karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu
avantaj ve üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Denizyolu taşımacılığı birim seferde en yüksek
miktarda yükün taşınabildiği dolayısıyla birim
taşıma maliyetinin en düşük olduğu taşıma
türüdür.
• Uluslararası taşımacılıkta düşük maliyeti
nedeniyle en yaygın kullanılan taşıma şeklidir.
• Taşımanın çok büyük bir bölümü uluslararası
sularda gerçekleştirildiğinden karayolu ve
demiryolu taşımacılığında oldukça sık bir
biçimde görülen sınır geçiş prosedürleri söz
konusu olmamaktadır.
• Taşıma deniz üzerinde yapıldığından kara
üzerinde söz konusu olan riskler
görülmemektedir. Korsanlık vb. durumlar dikkate
alınmaz ise denizyolu taşımacılığında güvenlik
ve emniyet diğer taşıma türlerine oranla oldukça
yüksek seviyededir.
• Denizyolu taşımacılığı yüksek düzeyde
kalifikasyon gerektirdiğinden liman faaliyetleri
ve elleçleme türü uygulamalar denizyolu
taşımacılığında profesyonelleşmiş, aynı zamanda
uluslararası rekabetin de baskısıyla bu tür
uygulamalarında teknolojinin en yüksek düzeyde
kullanıldığı bir taşıma şekli olmuştur.
• İşletim ve operasyonel maliyetler diğer taşıma
türlerine göre düşüktür.


14. Soru

Sıvı yük gemileri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Sıvı yük gemileri sıvı ve gaz formunda olan
materyallerin taşınmasında kullanılan gemilerdir. Ham
petrol, petrol türevleri, kimyasal maddeler, yağlar vb. sıvı
maddeler bu tür gemiler ile taşınabilmektedir. Sıvı yük
gemileri kendi içerisinde;
• Ham petrol tankerler,
• Ürün tankerleri,
• Kimyasal madde tankerleri,
• LNG/LPG tankerleri olmak üzere dört farklı
türde gemi tipini barındırmaktadır


15. Soru

Ham petrol gemileri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Ham petrol gemileri sadece işlenmemiş petrol
taşıyan gemilerdir. Bu gemiler kendi içinde;
• Ultra büyük ham taşıyıcılar (ULCC),
• Çok büyük ham taşıyıcılar (VLCC),
• Suezmax tankerler,
• Aframax tankerler olmak üzere dört farklı gemi
türüne sahiptirler


16. Soru

Kimyasal madde tankerleri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Kimyasal madde tankerleri yüksek düzeyde
risklere sahip olan gemilerdir. Meydana gelebilecek
olumsuz bir durumda canlıların yanı sıra çevre de büyük
oranda zarar görebilmektedir. Bu nedenle kimyasal madde
tankerlerinde güvenlik ve emniyete ilişkin önlemler en
yüksek seviyededir. Bu gemiler herhangi bir sızıntı
ihtimaline karşı çift gövdeli (cidar) olarak üretilmektedir.
Dış gövde zarar görse bile iç gövde kimyasal maddenin
çevreye salınmasını önleyebilmektedir. Kimyasal madde
tankerleri, denizyolu ile tehlikeli maddelerin taşınmasına
ilişkin yasal düzenlemeler (IMDG ve SOLAS)
çerçevesinde I, II ve III şeklinde farklı sınıflara
ayrılmaktadır. Bu sınıflar taşınan kimyasal maddenin
tehlike ve riskleri ile ilgili olarak geminin karşı karşıya
kalabileceği risk değeri kapsamında tanımlanabilmektedir.
Bu sınıflardan en yüksek riske sahip olan I olup, sınıf
değeri büyüdükçe risk azalmaktadır.


17. Soru

Denizyolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları nelerdir?

Cevap

Denizyolu taşımacılığı sahip olduğu
avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir
takım dezavantajlara sahiptir. Denizyolunun sahip olduğu
bu dezavantajlar şöyle sıralanabilir:
• Diğer taşıma türleri ile kıyasla denizyolu
taşımacılığı en yavaş taşıma türüdür. Dolayısıyla
tedarik zincirinin aktörlerinin zaman
maliyetlerinin yükselmesine yol açabilmektedir.
• Esneklik düzeyi oldukça düşüktür. Yapılan bir
hatanın operasyon başladıktan sonra düzeltilmesi
neredeyse imkânsızdır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı mevcut değildir.
Bu nedenle liman ve yükleme –boşaltma yerleri
arasında karayolu veya demiryolu ile
gerçekleştirilecek ara taşımalara gereksinim
duymaktadır.
• Kurulum maliyetleri dikkate alındığında oldukça
yüksek bir kurulum maliyetine sahiptir. Bu
nedenle pazar giriş koşulları son derece katıdır.
Belirli bir finansman yapısının altındaki
şirketlerin pazara girişi son derece zordur.
• Karmaşık yapısından dolayı planlama oldukça
zor ve zahmetlidir.
• Deniz, iklim ve hava koşulları kaynaklı
belirsizlikler yüksektir.


18. Soru

Demiryolu taşımacılığı nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığı raylı sistemler
çerçevesinde demiryolu taşıma araçları kullanılarak
gerçekleştirilen bir taşıma türüdür. Demiryolu taşımacılığı
da diğer taşıma türlerinde olduğu gibi farklı bileşenlere
sahiptir. Bunlar arasında demiryolu alt yapı elemanları
(ray, travers, tünel vb.), çeken ve çekilen araçlar olarak
tanımlanan üst yapı elemanları, işgücü ve yasal
düzenlemeler sayılabilmektedir. Demiryolu üst yapı
elemanları değerlendirildiğinde bunlar;
• Çeken ve
• Çekilen araçlar olarak ikiye ayrılmaktadır.
Çeken araçlar lokomotif olarak tanımlanırken; çekilen
araçlar;
• Vagonlar ve
• Konteynerler olarak iki grupta
değerlendirilmektedir


19. Soru

Demiryolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre avantajları ve üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile
karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu
avantaj ve üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Demiryolu taşımacılığı denizyolu taşımacılığı
dışında kalan diğer taşıma türlerine kıyasla birim
taşıma maliyeti açısından önemli ölçüde avantaj
sağlamaktadır.
• Karbon esaslı yakıtların son derece sınırlı şekilde
kullanılması çevre açısından da olumlu etkiler
yaratabilmektedir.
• İşletim maliyetleri düşük olan bir taşıma şeklidir.


20. Soru

Demiryolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları nelerdir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığı sahip olduğu
avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir
takım dezavantajlara sahiptir. Demiryolunun sahip olduğu
bu dezavantajlar şöyle sıralanabilir:
• Demiryolu taşımacılığında vibrasyon yüksek
olduğundan hassas ve kırılabilir eşyaların
taşınması mümkün olmamaktadır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı söz konusu
olmamakta, istasyonlara kadar ara taşıma
yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
• Bu durum ek taşıma maliyetlerinin yanı sıra
elleçleme zorunluluğu getirmekte, dolayısıyla
taşınan yüklerin elleçleme sırasında zarar görme
riski artmaktadır.
• İşletme maliyetleri düşük olmasına karşılık
yatırım maliyetleri diğer taşıma türlerine göre
yüksek olan bir taşıma türüdür.


21. Soru

Demiryolu taşımacılığında kullanılan araçlar
nelerdir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığında vagonlar; kapalı,
platform tipi, sarnıçlı, tahıl vagonları, ağır yük vagonları,
yüksek kenarlı vagonlar gibi farklı türlere ayrılmaktadır.
Yük vagonları, taşınacak yükün cinsine ve özelliklerine
uygun olarak üretilen ve demiryolu taşıma
operasyonlarında kullanılan demiryolu taşıma kaplarıdır.
Vagonlar kendi kendine hareket edebilme imkânına sahip
olmayıp bir çekici tarafından taşınabilmektedir. Yükün
emniyetli bir şekilde taşınabilmesi amacıyla;
• Dış hava şartlarından zarar görebilecek veya
etkilenebilecek yükler için kapalı tip,
• Dış hava şartlarından etkilenmeyecek biçimde
taşınacak yükler için ise açık olmak üzere çok
değişik tip ve özelliklerde vagon
kullanılmaktadır.
Yükün elleçlenmesi ile taşıma kapasitesi gibi özellikler de
dikkate alınarak vagonlar;
• İki dingilli,
• Bojili ve
• Dört dingilli olarak imal edilmektedir


22. Soru

Havayolu taşımacılığı nasıl açıklanabilir?

Cevap

Havayolu taşımacılığı havayolu araçları
kullanılarak gerçekleştirilen bir taşıma türüdür.
Taşımalarda farklı tür ve özellikte uçaklar kullanılmakta,
bu nedenle diğer taşıma türlerine kıyasla yüksek düzeyde
taşıma hızına ulaşılabilmektedir. Havayolu taşımacılığı
büyük oranda tarifeli hizmet veren bir taşımacılık türüdür.
Diğer yandan taşıma hızının yüksek olması havayolu
taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine kıyasla daha
yüksek operasyon maliyetine sahip bir taşıma türü
olmasını da beraberinde getirmektedir. Bunun yanı sıra
havayolu taşımacılığı değerli ve hassas yüklerin
taşınmasında öncelikli bir taşıma türüdür.


23. Soru

Havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre avantajları ve üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Havayolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile
karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu
avantaj ve üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Diğer taşıma türlerine oranla en yüksek taşıma
hızına sahip olan taşıma türüdür.
• Taşınan yüklerin hassasiyet düzeyi ve değeri
daha yüksek olduğundan elleçleme işlemleri daha
özenle ve yüksek hassasiyet ile gerçekleştirilir.
• Bozulabilir ve çürüyebilir ürünlerin hızlı bir
biçimde sevk edilmesi mümkündür.
• Daha özenli ve teknoloji yoğun taşıma
operasyonları ile riskin azaltılması ve böylece
ambalajlama vb. maliyetlerin azaltılmasına
olanak vermektedir


24. Soru

Havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları ve zayıf yönleri nelerdir?

Cevap

Havayolu taşımacılığının diğer taşıma türleri ile
kıyaslandığında bir takım dezavantajları
gözlemlenebilmektedir. Bu dezavantajlar şöyle sıralanabilir:
• Havayolu taşımacılığı diğer taşımalara kıyasla en
pahalı taşıma türüdür.
• Kurulum maliyetlerinin yanı sıra işletim ve
operasyonel maliyetlerde diğer taşımacılık
türlerinden fazladır.
• Birim yük olarak yüksek hacim ve ölçülerde
yüklerin taşınmasına uygun bir taşıma türü
değildir.
• Pahalı bir taşıma türü olduğundan demiryolu ya
da denizyolunda olduğu gibi yüksek miktarda
yüklerin taşınmasına uygun değildir.


25. Soru

Antonov tipi uçaklar nasıl açıklanabilir?

Cevap

Havayolu taşımacılığında en yoğun kullanılan
uçak türlerinden birisi Antonov tipi uçaklarıdır. Antonov
tipi uçaklar 61 ton ağırlık ile kalkış yapabilmekte,
toplamda 17 ton yük taşıyabilmektedir. Kargoların
konulacağı kabinin uzunluğu 13,5 metre, genişliği 3,5
metre, yüksekliği ise 2,6 metredir. 5.000 km mesafeler
arasında taşıma yapabilmektedir. Bu tür uçaklar
çoğunlukla yakın ve orta mesafelerde kullanılan
uçaklardır. Bu türde uçakların farklı ebat ve özellikte
olanları da mevcuttur.


26. Soru

Çok modlu taşıma türü nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Çok türlü taşıma türleri bir taşıma operasyonunda
birden fazla taşıma türünün birlikte ya da ardışık olarak
kullanılmasını tanımlayan taşıma şeklidir. Taşınan yük bir
taşıma türünden bir başka taşıma türüne araçtan araca
aktarma yapılarak taşınması mümkün olabileceği gibi,
aktarma ya da elleçleme olmaksızın bir taşıma aracını
yükü ile birlikte bir başka taşıma aracına yüklenmesi
şeklinde de söz konusu olabilmektedir. Çok türlü
taşımacılık kendi içerisinde;
• İntermodal,
• Kombine ve
• Comodality şeklinde üç gruba ayrılmaktadır.


27. Soru

Çok modlu taşımacılık türlerinden intermodal
taşımacılık nedir?

Cevap

İntermodal taşımacılık sözlük anlamı ile türler
arası taşımacılık anlamına gelmektedir. Sözlük
anlamından yola çıkarak birden fazla taşıma türünün aynı
taşıma operasyonunda kullanılması ile gerçekleştirilen ve
taşıma türleri arasında geçişin elleçleme ile söz konusu
olduğu bir taşıma şekli olarak tanımlanabilmektedir.


28. Soru

Çok modlu taşımacılık türlerinden kombine taşımacılık
nedir?

Cevap

Kombine taşımacılık intermodal taşımacılık
örneğinde olduğu gibi iki taşıma türünün birlikte
kullanılması ile gerçekleştirilen taşıma operasyonu olarak
tanımlanabilmektedir.
Kombine taşımacılığın intermodal taşımacılıktan temel
farkı taşıma türleri arasında geçişin söz konusu olmaması,
dolayısıyla elleçleme yapılmaksızın taşımaya başlanılan
taşıma türü ile taşıma sürecinin tamamlanmasıdır. Daha
açık bir ifade ile intermodal taşımacılıkta taşınan yükler
konteyner içerisinde bir taşıma türünden diğerine
elleçlenerek aktarılırken, kombine taşımacılıkta ilk taşıma
kabı olan karayolu aracı başka bir taşıma türünde yük ile
birlikte taşınmaktadır.


29. Soru

Çok modlu taşımacılık türlerinden comodality
taşımacılık nedir?

Cevap

Comodality taşımacılık; çok türlü taşımacılık
operasyonlarının seçiminde sadece taşıma maliyetini değil
aynı zamanda çevre ve insan faktörünü dikkate alarak
tercihin yapılmasına odaklanan bir taşımacılık türüdür. Bu
nedenle taşıma operasyonun maliyet, çevre, kaynak
kullanımı, enerji verimliliği vb. alanlarda da optimize
edilmesini öneren bir taşıma türü olarak karşımıza
çıkmaktadır.
Comodality yeşil lojistik ve taşımacılık kavramlarının
ortaya atılması ve dışsal maliyetler adı verilen çevrenin ve
havanın kirlenmesi, insan sağlığına olumsuz etkiler
yaratan emisyon, gürültü, trafik sıkışıklığı, kazalar vb.
faktörlerin taşıma türü seçiminde dikkate alınması
gerekliliğine odaklanmıştır


30. Soru

Taşıma türleri ve seçimi nasıl açıklanabilir?

Cevap

Taşıma türleri taşıma operasyonlarının yapısal
özelliklerini tümüyle belirleyen ve bu kapsamda taşıma
süreçlerinin farklı biçim ve özelliklerde organize
edilmesine neden olan taşımacılık unsurlarıdır.
Her bir taşıma türü kendi yapısal özellikleri çerçevesinde
farklı taşıma operasyonlarının gerçekleştirilmesine neden
olmaktadır. Taşıma operatörleri belirli bir taşıma türünü
tercih ettiklerinde kullanılacak taşıma araçlarını, ekipman
ve taşıma kaplarını, kat edilecek güzergah ve prosesleri de
aynı zamanda belirlemektedir. Taşımacılar ve operatörler
farklı gerekçeler ile taşıma türlerini seçebilmektedirler.


31. Soru

Taşıma türlerini genel olarak açıklayınız.

Cevap

Taşıma türleri taşıma operasyonunun gerçekleştirilmesi için tercih edilen, taşıma araçları, operasyonun yapılış şekilleri, taşımanın yapıldığı coğrafi alan vb. biçimlerde farklı özelliklere dayanan taşıma şekillerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Lojistik ve taşımacılık literatüründe taşıma türleri yerine taşıma modları ifadesinin de kullanıldığı görülebilmektedir. Operasyonlarda kullanılacak olan taşıma türü taşıma operasyonunu yapısal olarak biçimlendirebilmektedir. Diğer alternatifler arasından seçilecek olan herhangi bir taşıma türü aynı zamanda taşıma güzergâhı, taşıma araç ve ekipmanları, sabit unsurlar, personel ve mürettebat, yasal ve operasyonel temelde taşımacılık proseslerini bütünüyle şekillendirebilmekte ve değiştirebilmektedir. Taşıma türleri temel olarak taşımada kullanılan araçlar, taşımaya konu olan yükler ve bunların özellikleri, taşıma güzergâhı, operasyonda kullanılan terminal, liman, raylı sistem vb. sabit unsurlar ile yasal düzenlemeler ekseninde farklı gruplara ayrılabilmektedir.
Kullanılan çok sayıda farklı taşıma türü operasyonlarda kullanılmasına türleri iki ana grupta tanımlanabilmektedir. Bunlar;
• Unimodal Taşımacılık
• Multimodal Taşımacılık
şeklinde ifade edilebilmektedir.


32. Soru

Unimodal ya da diğer ismiyle tek modlu taşıma türlerini açıklayınız.

Cevap

Unimodal ya da diğer ismiyle tek modlu taşıma türleri;

Taşıma operasyonunun tümünün karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu vb. tek bir taşıma türü ile gerçekleştirildiği taşıma şeklini ifade etmektedir. Dolayısıyla taşıma faaliyeti belirlenmiş bir başlangıç noktasında tek bir taşıma türü ile başlamakta ve yine belirlenmiş bir bitiş noktasında aynı taşıma türü ile sona ermektedir. Tek bir taşıma belgesi ile gerçekleştirilen taşıma operasyonları unimodal taşımacılık olarak tanımlanmaktadır. Taşıma operasyonuna başlangıç
sürecinde kullanılan taşıma türü değiştirildiğinde ya da bir taşıma aracı başka bir taşıma türünde taşındığında ek olarak birden fazla taşıma belgesi düzenlendiğinde taşıma operasyonu ünimodal taşımacılık olmamakta, multimodal taşımacılık olarak tanımlanmaktadır.


33. Soru

Multimodal taşımacılık terimin açıklayınız.

Cevap

Multimodal taşımacılık ise taşıma operasyonunda iki ya da daha fazla taşıma türünün kullanıldığı, aynışekilde birden fazla taşıma belgesinin düzenlendiği taşıma türüdür. Multimodal taşımacılık kombine taşımacılık, intermodal taşımacılık ve co-modolite gibi üç alt taşıma operasyonu türleri içermektedir. Multimodal taşımacılık süreçlerinde taşınan yükün bir başka taşıma türüne ya da araca aktarılması taşımanın multimodal taşıma olduğu anlamına gelmemektedir. Dolayısıyla taşıma tür ve araçlar arasında aktarma ve elleçleme işlemleri söz konusu olsun olmasın birden fazla taşıma türünün aynı operasyonda kullanılması
halinde taşıma operasyonu multimodal taşımacılık olarak tanımlanmaktadır.


34. Soru

Karayolu taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Karayolu taşımacılığı; yük, eşya ve insanların karayolu taşıtları ile taşınması olarak tanımlanabilmektedir. Karayolu taşımacılığı; karayolu altyapısı, üstyapı elemanları, yasal düzenlemeler, işgücü ve taşınan unsurlar (yükler) olmak üzere beş temel bileşene sahiptir. Bu faktörler arasındaki etkileşim ve uyum taşıma operasyonunun verimliliğini, etkinliğininve performansını büyük ölçüde etkilemektedir.Karayolu taşımacılığı lastik tekerlekli karayolu taşıma araçlarının kullanılması ile karayolu alt yapı unsurları (karayolu, tünel vb.) üzerinden gerçekleştirilen taşıma türüdür. Karayolu taşımacılığında karayolu için tasarlanmış lastik tekerlekli araçlar kullanılmaktadır. Söz konusu taşımacılık türünde karayolu alt yapı elemanları (yol, tünel vb.), üst yapı elemanları (kullanılan araç tipleri, donanımlar vb.), yasal düzenlemeler, işgücü ve taşınan
unsurlar taşıma türünün bileşenlerini oluşturmaktadır. Karayolu taşımacılığında kullanılan araçlar; kamyonlar, tenteli araçlar, özel taşımalar için tasarlanmış araçlar ile römork ve yarı römorklar şeklinde gruplandırılabilmektedir.
Karayolu taşımacılığı kendi içerisinde farklı ölçütler çerçevesinde alt sınıflara ayrılmaktadır. Bu kriterlere göre karayolu taşımacılığı gerçekleştirildiği coğrafyaya göre yurtiçi ve uluslararası karayolu taşımacılığı, taşınan yükün özelliklerine göre standart karayolu taşımacılığı, spesifik yük taşımacılığı ile taşınan yükün miktarına göre tam yüklü karayolu taşımacılığı ve parsiyel karayolu taşımacılığı şeklinde alt gruplara ayrılmaktadır. Kara yolu taşıma sistemleri; teknoloji, şebekeler (ağlar), uluslararası ve yerel kurallar ve
düzenlemeler, bilgi ve iletişim, lojistik ve hizmet anlayış ve uygulamalarından meydana gelmektedir. Bu sistemler taşıma operatörleri, iç ve dış müşteriler, ekonomik ve sosyal faktörler ile devletin ortaya koyduğu yasal çerçeve ile sürekli etkileşim hâlindedir. Karayolu taşımacılık sektöründe arz ve talebin etkileşiminde destek hizmetler, taşımaya olan talep, güzergâh veya alternatif yollar, terminaller, gümrükler, sınırlar, ara geçiş noktaları, araçlar, işletmelerin sayısı,
kurallar ve düzenlemeler etkin rol oynamaktadır. Buna göre taşıma sistemleri özellikle teknoloji, iletişim, ekonomi gibi dışsal faktörlerden yoğun olarak etkilenmektedir. Karayolu eşya taşımacılığı, ücret karşılığında eşyanın bir yerden diğer bir yere taşınmasını karayolu ile sağlayan ve taşımacı ile gönderici arasında bir sözleşme yapılmasını gerektiren bir taşıma şekli olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre kara yolu taşımacılığının dört temel boyutu vardır;
• Karayolu ile taşınacak yükün mevcut olması,
• Bir taşımacı tarafından taşıma işinin üstlenilmesi,
• Taşımanın bir bedel karşılığı olması,
• Taşıma türü olarak karayolu taşımacılığının belirlenmesidir.


35. Soru

Karayolu Taşımacılığının Avantajlarını açıklayınız.

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara yolu taşımacılığının şu üstün yönleri bulunmaktadır:
• Ambalajlama ve sevkiyata hazırlamada zaman ve kaynaklardan tasarruf olanağı sağlanmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı ülkemizde ve dünyada en yaygın kullanılan türdür.
• Karayolu ağları geniştir ve tüm dünyada transit yol sayısı artmaktadır.
• Karayolu taşımacılığında kolay şekilde yükleme ve boşaltma yapılabilmekte, tarifeli yükleme sıklığı sunmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı kapıdan kapıya hizmet imkânına sahip olup, söz konusu taşıma türünde sevk süreleri kısadır.
• Kurulum maliyetleri diğer taşıma türlerine göre düşüktür.
• Kısa sürede teslim edilmesi gereken yükler için süratli sevkiyat yapabilmesine yönelik proje bazlı çözüm yolları ortaya çıkarılabilir.
• Gelişmiş karayolu ağlarının getirdiği hızlı ve güvenli hizmet alma imkânları yaratılabilir.


36. Soru

Karayolu Taşımacılığının Dezavantajlarını açıklayınız.

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara yolu taşımacılığının bir takım dezavantajlı yönleri bulunmaktadır:
• Kitle halinde taşımacılığa uygun olmaması karayolu taşımacılığının dezavantajları arasında sayılabilmektedir.
• Taşıma maliyetleri çerçevesinde karayolu taşımacılığının sağladığı birim maliyet demiryolu ve denizyolu taşımacılığının sağladığı birim maliyetin üzerinde kalabilmektedir.
• Sınır geçişlerinin fazla olması, bunun sonucunda zaman kaybı ve sınır geçişlerinde söz konusu olan prosedürlerin neticesinde ek maliyetler yaratmaktadır.
• İşletim maliyetleri yüksektir.


37. Soru

Brandalı Araçları açıklayınız.

Cevap

Brandalı araçlar iklim ve hava koşulları ile fiziksel faktörlerin yaratabileceği olumsuz etkilerin en aza indirilmesi amacıyla tamamı branda ile kaplanmış taşıma araçlarıdır. Söz konusu araçlar kendi başlarına hareket olanağına sahip olmayıp bir çekici ile ancak taşınabilen araçlardır. Dışarıdan bir müdahale olasılığına karşılık çelik halatlar, güvenlik kancaları vasıtasıyla bağlanarak, brandalı araçlar kilitlenebilmektedir. Brandalı araçlar; mega treylerler, optima treylerler ve jumbo treylerler olmak üzere üç türde üretilmektedir. Mega treylerler, yüksek taşıma kapasitesine sahip olan brandalı araçlardır. Toplamda 102 m3 hacme ve yüklü olarak 35.000 kg taşıma kapasitesine sahiptir. Aracın ölçüleri dikkate alındığında boyu 13,60, genişliği 2,55, yüksekliği ise 3 metredir.
Optima treyler de brandalı araçlar grubunda yer almaktadır. Mega treylerlerin kullanımının yaygınlaşması ile optima treylerlerin kullanımı azalmıştır. Optima treylerler 93,16 m3 taşıma kapasiteleri ile; mega treylerlere göre daha düşük taşıma kapasitesine sahiptir. Optima treylerler mega treyler gibi iç uzunluk ve genişlik ölçülerine sahipken, iç yüksekliği 2.75 metredir. Optima treylerler 20.000 kg’a kadar taşıma olanağı vermektedir.Brandalı araç grubunda yer alan bir başka taşıma aracı da Jumbo treylerlerdir. Bu araçlar daha fazla yükün taşınması için arka tekerlek grubu daha küçük, taşıma kabı zemini yere daha yakın olarak dizayn edilmiştir. Aracın iç uzunluğu ön kısımda 4 metre iken arka kısım 9,60 metredir. Aracın iç genişliği ön kısım, 2,70 metre, arka kısımda ise; 3 metredir. Jumbo treylerler 93 m3 ve 20.000 kg taşıma kapasitesine sahiptir.


38. Soru

Kamyonları açıklayınız.

Cevap

Kamyonlar, yüklemenin yapıldığı taşıma kabı (treyler) ile hareketi sağlayan çekicisi (truck) birbirinden ayrılmayan ve yasal düzenlemelere göre en az 3,5 ton ve üzerinde taşıma kapasitesine sahip araçlardır. Yurtiçi taşımalarda kamyonlar farklı tip ve özellikte olabilirken, uluslararası taşımalarda kullanılacak kamyonların açık araç niteliğinde değil ise kapalı araç olması gerekmektedir. Uluslararası taşımalarda kamyonlar çoğunlukla römorklar ile birlikte kullanılmaktadır. Günümüzde kamyon römorklar taşıma kapasitelerinin yüksek olması nedeniyle taşımacılıkta en fazla kullanılan araçlardır.


39. Soru

Özel Amaçlar İçin Üretilmiş Araçları genel olarak açıklayınız.

Cevap

Özel amaçlar için üretilmiş araçlar, özel nitelikte (spesifik) yüklerin taşınmasında kullanılan araçlardır. Bu tür araçlar gıda ürünleri, tehlikeli maddeler, ağır ve havaleli yükler, otomobil vb. araçlar ile canlı hayvanların taşınmasında kullanılan araçlardır. Bunlar arasında frigorifik araçlar, tanker ve silobaslar, çoklu araç taşıyıcılar, canlı hayvan taşıma araçları gibi araçlar sayılabilmektedir.


40. Soru

Isı kontrollü (Frigorifik) araçları açıklayınız.

Cevap

Isı kontrollü (Frigorifik) araçlar, bozulabilir ve çürüyebilir ürünlerin taşınmasında
kullanılan, taşıma kabı içerisindeki hava sıcaklığının kontrol edilebildiği araçlardır.
Isı kontrollü araçlarda gıda, ilaç vb. türde bozulabilir ve çürüyebilir ürünler taşınabilmektedir. Frigorifik araçlar izolasyonlu ve ısı kaybını engelleyecek şekilde donanımlı olmaktadır. ATP Konvansiyonunda belirtildiği üzere uluslararası standartlar çerçevesinde frigorifik araçlar A, B ve C sınıfı olmak üzere üç kategoriye ayrılmaktadır. Araçların söz konusu kategorilere ayrılması araçların sahip olduğu donanımlar ve araç izolasyonuna göre yapılmaktadır. Isı kontrollü araçlar araç içerisinde hava dolaşım sistemine göre de üstten soğutmalı ve alttan soğutmalı olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Alttan soğutmalı araçlarda soğuk veya sıcak hava aracın zemininden araç içerisine verilirken, üstten soğutmalı
araçlarda hava araç tavanından araç içerisine verilmektedir. Frigorifik araçlar genel olarak, 13,60 metre uzunluğa, 2,47 metre iç genişliğe, 2,70 iç yüksekliğe sahiptir. Frigorifik araçların 93 m3 taşıma kapasiteleri bulunmaktadır.


41. Soru

Ağır yük taşıma araçlarını açıklayınız.

Cevap

Ağır yük taşıma araçları (low-bed) tek parça olup en az 45 ton ve üzeri yüklerin taşınmasında kullanılan araçlardır. Bu araçlarla jeneratörler, santraller, ağır iş makineleri vb. taşınabilmektedir.Ağır yük taşıma araçları normal low-bed, havuzlu low-bed ve modüler trelerler olmak üzere üç ana gruba ayrılmaktadır. Havuzlu low-bed araçlarda genel olarak yüksek hacimli yükler taşınmaktadır. Havuz kısmı aşağıya indirilebildiğinden yüksek hacimli yüklerin tünellerden geçmesi sağlanmış olmaktadır. Ağır yük taşıma araçları ile 45 ton ağırlığa sahip yüklerden 300 ton ağırlığa sahip yüklere kadar taşıma yapılabilmektedir.
Diğer araçlardan farklı olarak, low-bed araçların genel özelliği yüksek çekiş gücüne sahip olmalarıdır. Modüler treylerler ise, birden çok platform taşıyıcıdan meydana gelen ve gereksinimlere göre parça sayısının artırılabildiği ağır yük taşıma ekipmanlarıdır. Modüler treylerlerin kendiliğinden hareket edebilen, dolayısıyla bir çekiciye gereksinim duymayan türleri kendinden tahrikli modüler treyler “self propelled modular trailer” (SPMT) olarak tanımlanmaktadır. 


42. Soru

Otomobil taşıma aracı (Car Carriers) açıklayınız.

Cevap

Otomobil taşıma aracı (Car Carriers) türü araçlarda otomobiller taşınmaktadır. Otomobil taşıma araçlarında, birden çok taşıt araç zeminine sabitlenerek taşınmaktadır. Bu araçlar uluslararası standartlara göre dizayn edilmiş olmalı ve taşınan araçların zarar görmemesi için güvenlik önlemlerinin alınmış olması gerekmektedir.


43. Soru

Tankerleri açıklayınız.

Cevap

Tankerler sıvı ve dökme yüklerin taşındıkları taşıma kapları ve araçlarıdır. Tankerlerde akaryakıtlar, kimyasallar ve diğer yükler taşınmaktadır. Tanker şekil ve özelliklerine göre kendi içlerinde çeşitli gruplara ayrılmaktadır. Tankerler sabit olup olmalarına göre, sabit ve sökülebilir tankerler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Sabit tankerler taşıma araçlarına sabit iken, sökülebilir tankerler taşıma araçlarından ayrılabilmekte, aynı zamanda depo olarak da kullanılabilmektedir. Tankerler şekil özelliklerine göre de farklı kategorilere ayrılmaktadır. Şekil özelliklerine göre tankerler; bavul, silindir ve elips tankerler olarak sınıflandırılabilmektedir.


44. Soru

Suyolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Suyolu taşımacılığı açık deniz, iç denizler ve akarsular vb. alanlarda deniz araçları kullanılarak yapılan taşımacılık türü olarak tanımlanabilmektedir. Dolayısıyla bir taşımanın suyolu taşımacılığı olarak tanımlanabilmesi için temelde iki kriterin sağlanması gerekmektedir. Bu ölçütlerden birincisi taşımanın bir su yolunda yapılıyor olması, diğeri ise taşımanın deniz araçları ile gerçekleştirilmesidir. Suyolu taşımacılığı kendi içerisinde deniz yolu taşımacılığı ve iç suyolu taşımacılığı olmak üzere iki sınıfa ayrılmaktadır.


45. Soru

Denizyolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığı açık denizlerde gerçekleştirilen ve bunun için tasarlanmış uygun deniz araçlarının kullanıldığı bir taşıma türüdür. Denizyolu taşımacılığı diğer taşıma türlerine oranla en düşük birim taşıma maliyetine sahip olan taşıma şeklidir. Buna karşılık denizyolu taşımacılığının operasyonel hızı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında son derece düşüktür. Aynı zamanda birim operasyonda çok yüksek hacme sahip yükler denizyolu ile taşınabilmektedir. Denizyolu taşımacılığı kendi içerisinde çok sayıda türe sahiptir. Denizyolu taşımacılığının bu türleri farklı nitelikte faktörler çerçevesinde tanımlanabilmektedir. Bu sınıflamalarda birinci temel faktör denizyolu taşımacılığının coğrafi sınırları ve yasal düzeyde sınırlılıkları ile ilgilidir.
Buna göre denizyolu taşımacılığı, kabotaj taşımacılığı ve uluslararası denizyolu taşımacılık olarak iki sınıfa ayrılabilmektedir. Kabotaj taşımacılığı, bir ülkenin kendisine ait iki limanı arasında yapılacak taşımaları ifade etmektedir. Buna göre aynı ülkenin bayrağını taşımayan gemilerin ülke içerisinde kalan iki liman arasında taşıma yapabilmesi mümkün olmamakta, sadece ülkenin bayrağına sahip gemilerle taşıma yapılabilmektedir. Uluslararası denizyolu taşımacılığı ise bir ülkenin belirli bir limanından başlayan ve bir başka ülkenin limanında sona eren, dolayısıyla en az iki ülke arasında gerçekleştirilen denizyolu taşıma operasyonlarıdır. Bu tür taşımalara deniz aşırı taşımalar adı da verilebilmektedir. Kabotaj taşımacılığının uluslararası denizyolu taşımacılığından temel farklarından birisi rekabetin söz konusu olmamasıdır. Kabotaj taşımacılığı uluslararası rekabete açık bir taşıma şekli değildir. Diğer bir fark ise verilen hizmet yönündedir. Kabotaj taşımacılığında verilen hizmet sadece iç piyasaya yöneliktir.
Denizyolu taşımacılığında bir diğer ayrım ise taşıma hizmetinin özellikleri yönündedir. Denizyolu ile sağlanan taşıma hizmeti sürekli, belirli bir zaman ve hizmet tarifesine sahip bir taşımacılık ise bu taşımacılık şekli layner taşımacılık olarak adlandırılmaktadır. Layner taşımacılıkta kalkış limanı, varış limanları, geminin izleyeceği güzergâh, süreler, ücretler ve diğer taşımayı ilgilendiren hususlar önceden belirlenmiştir. Bu grupta yer alan diğer taşıma şekli
olan tramp taşımacılık ise herhangi bir tarifeye dayanmayan, yük olduğu ve bir gemi ile eşleştirildiği sürece taşımanın yapılabildiği, kuralların önceden belirli olmadığı bir denizyolu taşıma şeklidir. Tramp taşımada kurallar ve anlaşma hükümleri o süreçteki koşullara göre belirlenmektedir. Kuru yük ve dökme yük taşımaları çoğunlukla tramp taşımacılık şeklinde yapılırken, konteyner ve Ro-Ro türü taşıma operasyonları layner taşımacılık şeklinde yapılmaktadır. Bir diğer sınıflama ise taşınan yükün türü ve özellikleri çerçevesinde yapılabilmektedir.
Buna göre denizyolu taşımaları, kuru yük taşımacılık ve sıvı yük taşımacılığı şeklinde iki ana gruba ayrılmakta, kuru yük taşımaları, konteyner, kuru yük ve kargo ile dökme yük taşımaları şekillerinde yapılırken, sıvı yük taşımacılığı; tanker, kimyasal, obo vb. taşımacılık alt türlerine ayrılabilmektedir.


46. Soru

Denizyolu Taşımacılığının Avantajlarını açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu avantaj ve üstünlükler aşağıda tanımlanmıştır:
• Denizyolu taşımacılığı birim seferde en yüksek miktarda yükün taşınabildiği dolayısıyla birim taşıma maliyetinin en düşük olduğu taşıma türüdür.
• Uluslararası taşımacılıkta düşük maliyeti nedeniyle en yaygın kullanılan taşıma
şeklidir.
• Taşımanın çok büyük bir bölümü uluslararası sularda gerçekleştirildiğinden karayolu ve demiryolu taşımacılığında oldukça sık bir biçimde görülen sınır geçiş
prosedürleri söz konusu olmamaktadır.
• Taşıma deniz üzerinde yapıldığından kara üzerinde söz konusu olan riskler görülmemektedir.
Korsanlık vb. durumlar dikkate alınmaz ise denizyolu taşımacılığında güvenlik ve emniyet diğer taşıma türlerine oranla oldukça yüksek seviyededir.
• Denizyolu taşımacılığı yüksek düzeyde kalifikasyon gerektirdiğinden liman faaliyetleri ve elleçleme türü uygulamalar denizyolu taşımacılığında profesyonelleşmiş, aynı zamanda uluslararası rekabetin de baskısıyla bu tür uygulamalarında teknolojinin en yüksek düzeyde kullanıldığı bir taşıma şekli olmuştur.
• İşletim ve operasyonel maliyetler diğer taşıma türlerine göre düşüktür.


47. Soru

Denizyolu Taşımacılığının Dezavantajlarını açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığı sahip olduğu avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir takım dezavantajlara sahiptir. Denizyolunun sahip olduğu bu dezavantajlar aşağıda tanımlanmıştır:
• Diğer taşıma türleri ile kıyasla denizyolu taşımacılığı en yavaş taşıma türüdür.
Dolayısıyla tedarik zincirinin aktörlerinin zaman maliyetlerinin yükselmesine yol
açabilmektedir.
• Esneklik düzeyi oldukça düşüktür. Yapılan bir hatanın operasyon başladıktan sonra düzeltilmesi neredeyse imkânsızdır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı mevcut değildir. Bu nedenle liman ve yükleme –
boşaltma yerleri arasında karayolu veya demiryolu ile gerçekleştirilecek ara taşımalara gereksinim duymaktadır.
• Kurulum maliyetleri dikkate alındığında oldukça yüksek bir kurulum maliyetine
sahiptir. Bu nedenle pazar giriş koşulları son derece katıdır. Belirli bir finansman
yapısının altındaki şirketlerin pazara girişi son derece zordur.
• Karmaşık yapısından dolayı planlama oldukça zor ve zahmetlidir.
• Deniz, iklim ve hava koşulları kaynaklı belirsizlikler yüksektir.


48. Soru

Denizyolu Taşımacılığında Kullanılan Araçları genel olarak açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığında farklı özellik ve niteliklere sahip çok sayıda gemi türü kullanılmaktadır. Yolcu taşımacılığı, askeri ve diğer türde gemiler dışarıda bırakıldığında lojistik ve yük taşımacılığı ile ilgili gemi türleri aşağıdaki gibi gruplandırılabilmektedir:
• Kuru yük gemileri
• Sıvı yük gemileri


49. Soru

İç Suyolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

İç suyolu taşımacılığı suyolu taşımacılığının türlerinden birisidir. Özellikle göller, akarsular vb. su alanlarında gerçekleştirilen taşımacılık türüdür. Genellikle bu tür taşımalarda düşük ebatlara sahip, aynı zamanda düşük su çekimine sahip gemiler kullanılmaktadır. Tuna nehri üzerinde yapılan taşımacılık bu taşımacılık türüne örnek olarak gösterilebilir.


50. Soru

Demiryolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Demiryolu taşımacılığı raylı sistemler çerçevesinde demiryolu taşıma araçları kullanılarak gerçekleştirilen bir taşıma türüdür. Demiryolu taşımacılığı da diğer taşıma türlerinde olduğu gibi farklı bileşenlere sahiptir. Bunlar arasında demiryolu alt yapı elemanları (ray, travers, tünel vb.), çeken ve çekilen araçlar olarak tanımlanan üst yapı elemanları, işgücü ve yasal düzenlemeler sayılabilmektedir. Demiryolu üst yapı elemanları değerlendirildiğinde bunlar çeken ve çekilen araçlar olarak ikiye ayrılmakta, çeken araçlar lokomotif olarak tanımlanırken,
çekilen araçlar vagonlar ve konteynerler olarak iki grupta değerlendirilmektedir.

Demiryolu Taşımacılığının Avantajları
Demiryolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu avantaj ve üstünlükler aşağıda tanımlanmıştır:
• Demiryolu taşımacılığı denizyolu taşımacılığı dışında kalan diğer taşıma türlerine kıyasla birim taşıma maliyeti açısından önemli ölçüde avantaj sağlamaktadır.
• Karbon esaslı yakıtların son derece sınırlı şekilde kullanılması çevre açısından da olumlu etkiler yaratabilmektedir.
• İşletim maliyetleri düşük olan bir taşıma şeklidir.

Demiryolu Taşımacılığının Dezavantajları
Demiryolu taşımacılığı sahip olduğu avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir takım dezavantajlara sahiptir. Demiryolunun sahip olduğu bu dezavantajlar aşağıda tanımlanmıştır:
• Demiryolu taşımacılığında vibrasyon yüksek olduğundan hassas ve kırılabilir eşyaların taşınması mümkün olmamaktadır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı söz konusu olmamakta, istasyonlara kadar ara taşıma yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
• Bu durum ek taşıma maliyetlerinin yanı sıra elleçleme zorunluluğu getirmekte,
dolayısıyla taşınan yüklerin elleçleme sırasında zarar görme riski artmaktadır.
• İşletme maliyetleri düşük olmasına karşılık yatırım maliyetleri diğer taşıma türlerine göre yüksek olan bir taşıma türüdür.


51. Soru

Havayolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Havayolu taşımacılığı, havayolu araçları kullanılarak gerçekleştirilen bir taşıma türüdür. Taşımalarda farklı tür ve özellikte uçaklar kullanılmakta, bu nedenle diğer taşıma türlerine kıyasla yüksek düzeyde taşıma hızına ulaşılabilmektedir. Havayolu taşımacılığı büyük oranda tarifeli hizmet veren bir taşımacılık türüdür. Diğer yandan taşıma hızının yüksek olması havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine kıyasla daha yüksek operasyon maliyetine sahip bir taşıma türü olmasını da beraberinde getirmektedir. Bunun yanı sıra havayolu taşımacılığı değerli ve hassas yüklerin taşınmasında öncelikli bir taşıma türüdür.
Havayolu taşımacılığı sağladığı tarifeli hizmet nedeniyle esneklik düzeyi son derece sınırlı aynı zamanda kapıdan kapıya taşıma olanağı bulunmayan bir taşımacılıktır.

Havayolu Taşımacılığının Avantajları
Havayolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında bir takım  avantajlara sahiptir.
Bu avantaj ve üstünlükler aşağıda tanımlanmıştır.
• Diğer taşıma türlerine oranla en yüksek taşıma hızına sahip olan taşıma türüdür.
• Taşınan yüklerin hassasiyet düzeyi ve değeri daha yüksek olduğundan elleçleme işlemleri daha özenle ve yüksek hassasiyet ile gerçekleştirilir.
• Bozulabilir ve çürüyebilir ürünlerin hızlı bir biçimde sevk edilmesi mümkündür.
• Daha özenli ve teknoloji yoğun taşıma operasyonları ile riskin azaltılması ve böylece ambalajlama vb. maliyetlerin azaltılmasına olanak vermektedir.

Havayolu Taşımacılığının Dezavantajları
Havayolu taşımacılığının diğer taşıma türleri ile kıyaslandığında bir takım dezavantajları gözlemlenebilmektedir. Bu dezavantajlar;
• Havayolu taşımacılığı diğer taşımalara kıyasla en pahalı taşıma türüdür.
• Kurulum maliyetlerinin yanı sıra işletim ve operasyonel maliyetlerde diğer taşımacılık türlerinden fazladır.
• Birim yük olarak yüksek hacim ve ölçülerde yüklerin taşınmasına uygun bir taşıma türü değildir.
• Pahalı bir taşıma türü olduğundan demiryolu ya da denizyolunda olduğu gibi yüksek miktarda yüklerin taşınmasına uygun değildir.


52. Soru

Çok modlu (multi modal) taşıma türlerini açıklayınız.

Cevap

Çok türlü taşıma türleri bir taşıma operasyonunda birden fazla taşıma türünün birlikte ya da ardışık olarak kullanılmasını tanımlayan taşıma şeklidir. Taşınan yük bir taşıma türünden bir başka taşıma türüne araçtan araca aktarma yapılarak taşınması mümkün olabileceği gibi, aktarma ya da elleçleme olmaksızın bir taşıma aracını yükü ile birlikte bir başka taşıma aracına yüklenmesi şeklinde de söz konusu olabilmektedir. Çok türlü taşımacılık kendi içerisinde intermodal, kombine ve co-modality şeklinde üç gruba ayrılmaktadır.

İntermodal Taşımacılık
İntermodal taşımacılık sözlük anlamı ile türler arası taşımacılık anlamına gelmektedir. Sözlük anlamından yola çıkarak birden fazla taşıma türünün aynı taşıma operasyonunda kullanılması ile gerçekleştirilen ve taşıma türleri arasında geçişin elleçleme ile söz konusu olduğu bir taşıma şekli olarak tanımlanabilmektedir.

Kombine Taşımacılık
Kombine taşımacılık intermodal taşımacılık örneğinde olduğu gibi iki taşıma türünün birlikte kullanılması ile gerçekleştirilen taşıma operasyonu olarak tanımlanabilmektedir. Kombine taşımacılığın intermodal taşımacılıktan temel farkı taşıma türleri arasında geçişin söz konusu olmaması, dolayısıyla elleçleme yapılmaksızın taşımaya başlanılan taşıma türü ile taşıma sürecinin tamamlanmasıdır. Daha açık bir ifade ile intermodal taşımacılıkta
taşınan yükler konteyner içerisinde bir taşıma türünden diğerine elleçlenerek aktarılırken, kombine taşımacılıkta ilk taşıma kabı olan karayolu aracı başka bir taşıma türünde yük ile birlikte taşınmaktadır.

Co-Modality Taşımacılık
Co-modality çok türlü taşımacılık operasyonlarının seçiminde sadece taşıma maliyetini değil aynı zamanda çevre ve insan faktörünü dikkate alarak tercihin yapılmasına odaklanan bir taşımacılık türüdür. Bu nedenle taşıma operasyonun maliyet, çevre, kaynak kullanımı, enerji verimliliği vb. alanlarda da optimize edilmesini öneren bir taşıma türü olarak karşımıza çıkmaktadır.Co-modality yeşil lojistik ve taşımacılık kavramlarının ortaya atılması ve dışsal maliyetler
adı verilen çevrenin ve havanın kirlenmesi, insan sağlığına olumsuz etkiler yaratan emisyon, gürültü, trafik sıkışıklığı, kazalar vb. faktörlerin taşıma türü seçiminde dikkate alınması gerekliliğine odaklanmıştır.


1. Soru

Taşıma türleri taşımacılıktaki önemi açısından nasıl
tanımlanabilir?

Cevap

Taşıma türleri taşıma operasyonunun
gerçekleştirilmesi için tercih edilen, taşıma araçları,
operasyonun yapılış şekilleri, taşımanın yapıldığı coğrafi
alan vb. biçimlerde farklı özelliklere dayanan taşıma
şekillerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Lojistik
ve taşımacılık literatüründe taşıma türleri yerine taşıma
modları ifadesinin de kullanıldığı görülebilmektedir.
Operasyonlarda kullanılacak olan taşıma türü taşıma
operasyonunu yapısal olarak biçimlendirebilmektedir.
Diğer alternatifler arasından seçilecek olan herhangi bir
taşıma türü aynı zamanda taşıma güzergâhı, taşıma araç ve
ekipmanları, sabit unsurlar, personel ve mürettebat, yasal
ve operasyonel temelde taşımacılık proseslerini bütünüyle
şekillendirebilmekte ve değiştirebilmektedir.

2. Soru

Taşıma türleri nelerdir?

Cevap

Taşıma türleri temel olarak taşımada kullanılan
araçlar, taşımaya konu olan yükler ve bunların özellikleri,
taşıma güzergâhı, operasyonda kullanılan terminal, liman,
raylı sistem vb. sabit unsurlar ile yasal düzenlemeler
ekseninde farklı gruplara ayrılabilmektedir. Taşıma türleri;
• Çok türlü ve
• Tek türlü taşımacılık türleri olmak üzere iki ana
gruba ayrılmaktadır

3. Soru

Tek modlu taşıma türü nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Tek modlu (ünimodal) taşıma türleri aynı taşıma
türü ile başlayan ve yine aynı taşıma türü ile sona eren
taşıma türlerine verilen ortak bir tanımdır. Belirli bir
taşıma operasyonu için kullanılacak karayolu, demiryolu,
denizyolu ya da havayolu taşımacılığı gibi taşıma türleri
tercih edilebilmektedir. Tek modlu taşımacılık
süreçlerinde kullanılan taşıma türleri için farklı düzeylerde
avantajlar ya da dezavantajlar söz konusu olabilmektedir.
Taşıma operatörleri bu avantaj ve dezavantajları birlikte
dikkate alarak taşıma türü seçimine ilişkin tercihlerini
yapabilmektedirler

4. Soru

Karayolu taşımacılığı nasıl açıklanabilir?

Cevap

Karayolu taşımacılığı, yük, eşya ve insanların
karayolu taşıtları ile taşınması olarak
tanımlanabilmektedir. Karayolu taşımacılığı;
• Karayolu altyapısı,
• Üstyapı elemanları,
• Yasal düzenlemeler,
• İşgücü ve
• Taşınan unsurlar (yükler) olmak üzere beş temel
bileşene sahiptir.
Bu faktörler arasındaki etkileşim ve uyum taşıma
operasyonunun verimliliğini, etkinliğini ve performansını
büyük ölçüde etkilemektedir

5. Soru

Karayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer
taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara
yolu taşımacılığının üstün yönleri bulunmaktadır. Bu
üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Ambalajlama ve sevkiyata hazırlamada zaman ve
kaynaklardan tasarruf olanağı sağlanmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı ülkemizde ve dünyada en
yaygın kullanılan türdür.
• Karayolu ağları geniştir ve tüm dünyada transit
yol sayısı artmaktadır.
• Karayolu taşımacılığında kolay şekilde yükleme
ve boşaltma yapılabilmekte, tarifeli yükleme
sıklığı sunmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı kapıdan kapıya hizmet
imkânına sahip olup, söz konusu taşıma türünde
sevk süreleri kısadır.
• Kurulum maliyetleri diğer taşıma türlerine göre
düşüktür.
• Kısa sürede teslim edilmesi gereken yükler için
süratli sevkiyat yapabilmesine yönelik proje bazlı
çözüm yolları ortaya çıkarılabilir.
• Gelişmiş karayolu ağlarının getirdiği hızlı ve
güvenli hizmet alma imkânları yaratılabilir

6. Soru

Karayolu taşımacılığında kullanılan araçlar nelerdir?

Cevap

Karayolu taşımacılığında kullanılan araçlar
taşınacak eşyanın türüne ve özelliklerine göre
farklılaşmaktadır. Genel olarak bakıldığında karayolu
taşımacılığında kullanılan araçlar;
• Kamyonlar,
• Brandalı taşıtlar,
• Özel amaçlar için tasarlanmış araçlar ile
• Römork ve yarı römorklar şeklinde
sınıflandırılabilmektedir.
Taşımada kullanılacak araçların seçimi;
• Taşınan yükün ağırlığı,
• Hacmi,
• Miktarı,
• Boyutları,
• Formu (katı, sıvı ve gaz),
• Taşıma mesafesi ile
• Dağıtım noktaları vb. gibi faktörlere bağlı olarak
gerçekleştirilmektedir

7. Soru

Karayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları nelerdir?

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer
taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara
yolu taşımacılığının bir takım dezavantajlı yönleri
bulunmaktadır. Bu dezavantajlı yönler şöyle sıralanabilir:
• Kitle halinde taşımacılığa uygun olmaması
karayolu taşımacılığının dezavantajları arasında
sayılabilmektedir.
• Taşıma maliyetleri çerçevesinde karayolu
taşımacılığının sağladığı birim maliyet demiryolu
ve denizyolu taşımacılığının sağladığı birim
maliyetin üzerinde kalabilmektedir.
• Sınır geçişlerinin fazla olması, bunun sonucunda
zaman kaybı ve sınır geçişlerinde söz konusu
olan prosedürlerin neticesinde ek maliyetler
yaratmaktadır.
• İşletim maliyetleri yüksekti

8. Soru

Brandalı araçlar nasıl açıklanabilir?

Cevap

Brandalı araçlar iklim ve hava koşulları ile
fiziksel faktörlerin yaratabileceği olumsuz etkilerin en aza
indirilmesi amacıyla tamamı branda ile kaplanmış taşıma
araçlarıdır. Söz konusu araçlar kendi başlarına hareket
olanağına sahip olmayıp bir çekici ile ancak taşınabilen
araçlardır. Dışarıdan bir müdahale olasılığına karşılık çelik
halatlar, güvenlik kancaları vasıtasıyla bağlanarak,
brandalı araçlar kilitlenebilmektedir. Brandalı araçlar;
• Mega treylerler,
• Optima treylerler ve
• Jumbo treylerler olmak üzere üç türde
üretilmektedir.

9. Soru

Suyolu taşımacılığı nasıl açıklanabilir?

Cevap

Suyolu taşımacılığı: açık deniz, iç denizler ve
akarsular vb. alanlarda deniz araçları kullanılarak yapılan
taşımacılık türü olarak tanımlanabilmektedir. Dolayısıyla
bir taşımanın suyolu taşımacılığı olarak tanımlanabilmesi
için temelde iki kriterin sağlanması gerekmektedir. Bu
ölçütlerden;
• Birincisi taşımanın bir suyolunda yapılıyor
olması,
• Diğeri ise taşımanın deniz araçları ile
gerçekleştirilmesidir.
Suyolu taşımacılığı kendi içerisinde;
• Denizyolu taşımacılığı ve
• İç suyolu taşımacılığı olmak üzere iki sınıfa
ayrılmaktadır

10. Soru

Suyolu taşımacılığı türlerinden denizyolu taşımacılığı
nasıl açıklanabilir?

Cevap

Denizyolu taşımacılığı açık denizlerde
gerçekleştirilen ve bunun için tasarlanmış uygun deniz
araçlarının kullanıldığı bir taşıma türüdür. Denizyolu
taşımacılığı diğer taşıma türlerine oranla en düşük birim
taşıma maliyetine sahip olan taşıma şeklidir. Buna karşılık
denizyolu taşımacılığının operasyonel hızı diğer taşıma
türleri ile karşılaştırıldığında son derece düşüktür. Aynı
zamanda birim operasyonda çok yüksek hacme sahip
yükler denizyolu ile taşınabilmektedir

11. Soru

Suyolu taşımacılığı türlerinden iç suyolu taşımacılığı
nasıl açıklanabilir?

Cevap

İç suyolu taşımacılığı da suyolu taşımacılığının
türlerinden birisidir. Özellikle göller, akarsular vb. su
alanlarında gerçekleştirilen taşımacılık türüdür. Genellikle
bu tür taşımalarda düşük ebatlara sahip, aynı zamanda
düşük su çekimine sahip gemiler kullanılmaktadır. Tuna
nehri üzerinde yapılan taşımacılık bu taşımacılık türüne
örnek olarak gösterilebilir.

12. Soru

Kuru yük gemileri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Kuru yük gemileri, katı halde bulunan dolayısıyla
gaz ya da sıvı halde bulunmayan yüklerin taşınmasında
kullanılan gemilerdir. Bu tür gemilerin yükleri arasında
genel yükler, kuru dökme yükler, konteynerler vb. yükler
yer almaktadır. Kuru yük gemileri sınıfı içerisinde
gösterilen gemi türleri şöyle sıralanabilir:
• Dökme yük taşıyan gemiler,
• Konteyner gemileri,
• Çok amaçlı gemiler,
• Roll On/Roll Off gemileri,
• Frigorifik gemiler,
• Ağır yük gemileri,
• Canlı hayvan gemileri

13. Soru

Denizyolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Denizyolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile
karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu
avantaj ve üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Denizyolu taşımacılığı birim seferde en yüksek
miktarda yükün taşınabildiği dolayısıyla birim
taşıma maliyetinin en düşük olduğu taşıma
türüdür.
• Uluslararası taşımacılıkta düşük maliyeti
nedeniyle en yaygın kullanılan taşıma şeklidir.
• Taşımanın çok büyük bir bölümü uluslararası
sularda gerçekleştirildiğinden karayolu ve
demiryolu taşımacılığında oldukça sık bir
biçimde görülen sınır geçiş prosedürleri söz
konusu olmamaktadır.
• Taşıma deniz üzerinde yapıldığından kara
üzerinde söz konusu olan riskler
görülmemektedir. Korsanlık vb. durumlar dikkate
alınmaz ise denizyolu taşımacılığında güvenlik
ve emniyet diğer taşıma türlerine oranla oldukça
yüksek seviyededir.
• Denizyolu taşımacılığı yüksek düzeyde
kalifikasyon gerektirdiğinden liman faaliyetleri
ve elleçleme türü uygulamalar denizyolu
taşımacılığında profesyonelleşmiş, aynı zamanda
uluslararası rekabetin de baskısıyla bu tür
uygulamalarında teknolojinin en yüksek düzeyde
kullanıldığı bir taşıma şekli olmuştur.
• İşletim ve operasyonel maliyetler diğer taşıma
türlerine göre düşüktür.

14. Soru

Sıvı yük gemileri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Sıvı yük gemileri sıvı ve gaz formunda olan
materyallerin taşınmasında kullanılan gemilerdir. Ham
petrol, petrol türevleri, kimyasal maddeler, yağlar vb. sıvı
maddeler bu tür gemiler ile taşınabilmektedir. Sıvı yük
gemileri kendi içerisinde;
• Ham petrol tankerler,
• Ürün tankerleri,
• Kimyasal madde tankerleri,
• LNG/LPG tankerleri olmak üzere dört farklı
türde gemi tipini barındırmaktadır

15. Soru

Ham petrol gemileri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Ham petrol gemileri sadece işlenmemiş petrol
taşıyan gemilerdir. Bu gemiler kendi içinde;
• Ultra büyük ham taşıyıcılar (ULCC),
• Çok büyük ham taşıyıcılar (VLCC),
• Suezmax tankerler,
• Aframax tankerler olmak üzere dört farklı gemi
türüne sahiptirler

16. Soru

Kimyasal madde tankerleri nasıl açıklanabilir?

Cevap

Kimyasal madde tankerleri yüksek düzeyde
risklere sahip olan gemilerdir. Meydana gelebilecek
olumsuz bir durumda canlıların yanı sıra çevre de büyük
oranda zarar görebilmektedir. Bu nedenle kimyasal madde
tankerlerinde güvenlik ve emniyete ilişkin önlemler en
yüksek seviyededir. Bu gemiler herhangi bir sızıntı
ihtimaline karşı çift gövdeli (cidar) olarak üretilmektedir.
Dış gövde zarar görse bile iç gövde kimyasal maddenin
çevreye salınmasını önleyebilmektedir. Kimyasal madde
tankerleri, denizyolu ile tehlikeli maddelerin taşınmasına
ilişkin yasal düzenlemeler (IMDG ve SOLAS)
çerçevesinde I, II ve III şeklinde farklı sınıflara
ayrılmaktadır. Bu sınıflar taşınan kimyasal maddenin
tehlike ve riskleri ile ilgili olarak geminin karşı karşıya
kalabileceği risk değeri kapsamında tanımlanabilmektedir.
Bu sınıflardan en yüksek riske sahip olan I olup, sınıf
değeri büyüdükçe risk azalmaktadır.

17. Soru

Denizyolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları nelerdir?

Cevap

Denizyolu taşımacılığı sahip olduğu
avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir
takım dezavantajlara sahiptir. Denizyolunun sahip olduğu
bu dezavantajlar şöyle sıralanabilir:
• Diğer taşıma türleri ile kıyasla denizyolu
taşımacılığı en yavaş taşıma türüdür. Dolayısıyla
tedarik zincirinin aktörlerinin zaman
maliyetlerinin yükselmesine yol açabilmektedir.
• Esneklik düzeyi oldukça düşüktür. Yapılan bir
hatanın operasyon başladıktan sonra düzeltilmesi
neredeyse imkânsızdır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı mevcut değildir.
Bu nedenle liman ve yükleme –boşaltma yerleri
arasında karayolu veya demiryolu ile
gerçekleştirilecek ara taşımalara gereksinim
duymaktadır.
• Kurulum maliyetleri dikkate alındığında oldukça
yüksek bir kurulum maliyetine sahiptir. Bu
nedenle pazar giriş koşulları son derece katıdır.
Belirli bir finansman yapısının altındaki
şirketlerin pazara girişi son derece zordur.
• Karmaşık yapısından dolayı planlama oldukça
zor ve zahmetlidir.
• Deniz, iklim ve hava koşulları kaynaklı
belirsizlikler yüksektir.

18. Soru

Demiryolu taşımacılığı nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığı raylı sistemler
çerçevesinde demiryolu taşıma araçları kullanılarak
gerçekleştirilen bir taşıma türüdür. Demiryolu taşımacılığı
da diğer taşıma türlerinde olduğu gibi farklı bileşenlere
sahiptir. Bunlar arasında demiryolu alt yapı elemanları
(ray, travers, tünel vb.), çeken ve çekilen araçlar olarak
tanımlanan üst yapı elemanları, işgücü ve yasal
düzenlemeler sayılabilmektedir. Demiryolu üst yapı
elemanları değerlendirildiğinde bunlar;
• Çeken ve
• Çekilen araçlar olarak ikiye ayrılmaktadır.
Çeken araçlar lokomotif olarak tanımlanırken; çekilen
araçlar;
• Vagonlar ve
• Konteynerler olarak iki grupta
değerlendirilmektedir

19. Soru

Demiryolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre avantajları ve üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile
karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu
avantaj ve üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Demiryolu taşımacılığı denizyolu taşımacılığı
dışında kalan diğer taşıma türlerine kıyasla birim
taşıma maliyeti açısından önemli ölçüde avantaj
sağlamaktadır.
• Karbon esaslı yakıtların son derece sınırlı şekilde
kullanılması çevre açısından da olumlu etkiler
yaratabilmektedir.
• İşletim maliyetleri düşük olan bir taşıma şeklidir.

20. Soru

Demiryolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları nelerdir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığı sahip olduğu
avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir
takım dezavantajlara sahiptir. Demiryolunun sahip olduğu
bu dezavantajlar şöyle sıralanabilir:
• Demiryolu taşımacılığında vibrasyon yüksek
olduğundan hassas ve kırılabilir eşyaların
taşınması mümkün olmamaktadır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı söz konusu
olmamakta, istasyonlara kadar ara taşıma
yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
• Bu durum ek taşıma maliyetlerinin yanı sıra
elleçleme zorunluluğu getirmekte, dolayısıyla
taşınan yüklerin elleçleme sırasında zarar görme
riski artmaktadır.
• İşletme maliyetleri düşük olmasına karşılık
yatırım maliyetleri diğer taşıma türlerine göre
yüksek olan bir taşıma türüdür.

21. Soru

Demiryolu taşımacılığında kullanılan araçlar
nelerdir?

Cevap

Demiryolu taşımacılığında vagonlar; kapalı,
platform tipi, sarnıçlı, tahıl vagonları, ağır yük vagonları,
yüksek kenarlı vagonlar gibi farklı türlere ayrılmaktadır.
Yük vagonları, taşınacak yükün cinsine ve özelliklerine
uygun olarak üretilen ve demiryolu taşıma
operasyonlarında kullanılan demiryolu taşıma kaplarıdır.
Vagonlar kendi kendine hareket edebilme imkânına sahip
olmayıp bir çekici tarafından taşınabilmektedir. Yükün
emniyetli bir şekilde taşınabilmesi amacıyla;
• Dış hava şartlarından zarar görebilecek veya
etkilenebilecek yükler için kapalı tip,
• Dış hava şartlarından etkilenmeyecek biçimde
taşınacak yükler için ise açık olmak üzere çok
değişik tip ve özelliklerde vagon
kullanılmaktadır.
Yükün elleçlenmesi ile taşıma kapasitesi gibi özellikler de
dikkate alınarak vagonlar;
• İki dingilli,
• Bojili ve
• Dört dingilli olarak imal edilmektedir

22. Soru

Havayolu taşımacılığı nasıl açıklanabilir?

Cevap

Havayolu taşımacılığı havayolu araçları
kullanılarak gerçekleştirilen bir taşıma türüdür.
Taşımalarda farklı tür ve özellikte uçaklar kullanılmakta,
bu nedenle diğer taşıma türlerine kıyasla yüksek düzeyde
taşıma hızına ulaşılabilmektedir. Havayolu taşımacılığı
büyük oranda tarifeli hizmet veren bir taşımacılık türüdür.
Diğer yandan taşıma hızının yüksek olması havayolu
taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine kıyasla daha
yüksek operasyon maliyetine sahip bir taşıma türü
olmasını da beraberinde getirmektedir. Bunun yanı sıra
havayolu taşımacılığı değerli ve hassas yüklerin
taşınmasında öncelikli bir taşıma türüdür.

23. Soru

Havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre avantajları ve üstün yönleri nelerdir?

Cevap

Havayolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile
karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu
avantaj ve üstünlükler şöyle sıralanabilir:
• Diğer taşıma türlerine oranla en yüksek taşıma
hızına sahip olan taşıma türüdür.
• Taşınan yüklerin hassasiyet düzeyi ve değeri
daha yüksek olduğundan elleçleme işlemleri daha
özenle ve yüksek hassasiyet ile gerçekleştirilir.
• Bozulabilir ve çürüyebilir ürünlerin hızlı bir
biçimde sevk edilmesi mümkündür.
• Daha özenli ve teknoloji yoğun taşıma
operasyonları ile riskin azaltılması ve böylece
ambalajlama vb. maliyetlerin azaltılmasına
olanak vermektedir

24. Soru

Havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine
göre dezavantajları ve zayıf yönleri nelerdir?

Cevap

Havayolu taşımacılığının diğer taşıma türleri ile
kıyaslandığında bir takım dezavantajları
gözlemlenebilmektedir. Bu dezavantajlar şöyle sıralanabilir:
• Havayolu taşımacılığı diğer taşımalara kıyasla en
pahalı taşıma türüdür.
• Kurulum maliyetlerinin yanı sıra işletim ve
operasyonel maliyetlerde diğer taşımacılık
türlerinden fazladır.
• Birim yük olarak yüksek hacim ve ölçülerde
yüklerin taşınmasına uygun bir taşıma türü
değildir.
• Pahalı bir taşıma türü olduğundan demiryolu ya
da denizyolunda olduğu gibi yüksek miktarda
yüklerin taşınmasına uygun değildir.

25. Soru

Antonov tipi uçaklar nasıl açıklanabilir?

Cevap

Havayolu taşımacılığında en yoğun kullanılan
uçak türlerinden birisi Antonov tipi uçaklarıdır. Antonov
tipi uçaklar 61 ton ağırlık ile kalkış yapabilmekte,
toplamda 17 ton yük taşıyabilmektedir. Kargoların
konulacağı kabinin uzunluğu 13,5 metre, genişliği 3,5
metre, yüksekliği ise 2,6 metredir. 5.000 km mesafeler
arasında taşıma yapabilmektedir. Bu tür uçaklar
çoğunlukla yakın ve orta mesafelerde kullanılan
uçaklardır. Bu türde uçakların farklı ebat ve özellikte
olanları da mevcuttur.

26. Soru

Çok modlu taşıma türü nasıl tanımlanabilir?

Cevap

Çok türlü taşıma türleri bir taşıma operasyonunda
birden fazla taşıma türünün birlikte ya da ardışık olarak
kullanılmasını tanımlayan taşıma şeklidir. Taşınan yük bir
taşıma türünden bir başka taşıma türüne araçtan araca
aktarma yapılarak taşınması mümkün olabileceği gibi,
aktarma ya da elleçleme olmaksızın bir taşıma aracını
yükü ile birlikte bir başka taşıma aracına yüklenmesi
şeklinde de söz konusu olabilmektedir. Çok türlü
taşımacılık kendi içerisinde;
• İntermodal,
• Kombine ve
• Comodality şeklinde üç gruba ayrılmaktadır.

27. Soru

Çok modlu taşımacılık türlerinden intermodal
taşımacılık nedir?

Cevap

İntermodal taşımacılık sözlük anlamı ile türler
arası taşımacılık anlamına gelmektedir. Sözlük
anlamından yola çıkarak birden fazla taşıma türünün aynı
taşıma operasyonunda kullanılması ile gerçekleştirilen ve
taşıma türleri arasında geçişin elleçleme ile söz konusu
olduğu bir taşıma şekli olarak tanımlanabilmektedir.

28. Soru

Çok modlu taşımacılık türlerinden kombine taşımacılık
nedir?

Cevap

Kombine taşımacılık intermodal taşımacılık
örneğinde olduğu gibi iki taşıma türünün birlikte
kullanılması ile gerçekleştirilen taşıma operasyonu olarak
tanımlanabilmektedir.
Kombine taşımacılığın intermodal taşımacılıktan temel
farkı taşıma türleri arasında geçişin söz konusu olmaması,
dolayısıyla elleçleme yapılmaksızın taşımaya başlanılan
taşıma türü ile taşıma sürecinin tamamlanmasıdır. Daha
açık bir ifade ile intermodal taşımacılıkta taşınan yükler
konteyner içerisinde bir taşıma türünden diğerine
elleçlenerek aktarılırken, kombine taşımacılıkta ilk taşıma
kabı olan karayolu aracı başka bir taşıma türünde yük ile
birlikte taşınmaktadır.

29. Soru

Çok modlu taşımacılık türlerinden comodality
taşımacılık nedir?

Cevap

Comodality taşımacılık; çok türlü taşımacılık
operasyonlarının seçiminde sadece taşıma maliyetini değil
aynı zamanda çevre ve insan faktörünü dikkate alarak
tercihin yapılmasına odaklanan bir taşımacılık türüdür. Bu
nedenle taşıma operasyonun maliyet, çevre, kaynak
kullanımı, enerji verimliliği vb. alanlarda da optimize
edilmesini öneren bir taşıma türü olarak karşımıza
çıkmaktadır.
Comodality yeşil lojistik ve taşımacılık kavramlarının
ortaya atılması ve dışsal maliyetler adı verilen çevrenin ve
havanın kirlenmesi, insan sağlığına olumsuz etkiler
yaratan emisyon, gürültü, trafik sıkışıklığı, kazalar vb.
faktörlerin taşıma türü seçiminde dikkate alınması
gerekliliğine odaklanmıştır

30. Soru

Taşıma türleri ve seçimi nasıl açıklanabilir?

Cevap

Taşıma türleri taşıma operasyonlarının yapısal
özelliklerini tümüyle belirleyen ve bu kapsamda taşıma
süreçlerinin farklı biçim ve özelliklerde organize
edilmesine neden olan taşımacılık unsurlarıdır.
Her bir taşıma türü kendi yapısal özellikleri çerçevesinde
farklı taşıma operasyonlarının gerçekleştirilmesine neden
olmaktadır. Taşıma operatörleri belirli bir taşıma türünü
tercih ettiklerinde kullanılacak taşıma araçlarını, ekipman
ve taşıma kaplarını, kat edilecek güzergah ve prosesleri de
aynı zamanda belirlemektedir. Taşımacılar ve operatörler
farklı gerekçeler ile taşıma türlerini seçebilmektedirler.

31. Soru

Taşıma türlerini genel olarak açıklayınız.

Cevap

Taşıma türleri taşıma operasyonunun gerçekleştirilmesi için tercih edilen, taşıma araçları, operasyonun yapılış şekilleri, taşımanın yapıldığı coğrafi alan vb. biçimlerde farklı özelliklere dayanan taşıma şekillerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Lojistik ve taşımacılık literatüründe taşıma türleri yerine taşıma modları ifadesinin de kullanıldığı görülebilmektedir. Operasyonlarda kullanılacak olan taşıma türü taşıma operasyonunu yapısal olarak biçimlendirebilmektedir. Diğer alternatifler arasından seçilecek olan herhangi bir taşıma türü aynı zamanda taşıma güzergâhı, taşıma araç ve ekipmanları, sabit unsurlar, personel ve mürettebat, yasal ve operasyonel temelde taşımacılık proseslerini bütünüyle şekillendirebilmekte ve değiştirebilmektedir. Taşıma türleri temel olarak taşımada kullanılan araçlar, taşımaya konu olan yükler ve bunların özellikleri, taşıma güzergâhı, operasyonda kullanılan terminal, liman, raylı sistem vb. sabit unsurlar ile yasal düzenlemeler ekseninde farklı gruplara ayrılabilmektedir.
Kullanılan çok sayıda farklı taşıma türü operasyonlarda kullanılmasına türleri iki ana grupta tanımlanabilmektedir. Bunlar;
• Unimodal Taşımacılık
• Multimodal Taşımacılık
şeklinde ifade edilebilmektedir.

32. Soru

Unimodal ya da diğer ismiyle tek modlu taşıma türlerini açıklayınız.

Cevap

Unimodal ya da diğer ismiyle tek modlu taşıma türleri;

Taşıma operasyonunun tümünün karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu vb. tek bir taşıma türü ile gerçekleştirildiği taşıma şeklini ifade etmektedir. Dolayısıyla taşıma faaliyeti belirlenmiş bir başlangıç noktasında tek bir taşıma türü ile başlamakta ve yine belirlenmiş bir bitiş noktasında aynı taşıma türü ile sona ermektedir. Tek bir taşıma belgesi ile gerçekleştirilen taşıma operasyonları unimodal taşımacılık olarak tanımlanmaktadır. Taşıma operasyonuna başlangıç
sürecinde kullanılan taşıma türü değiştirildiğinde ya da bir taşıma aracı başka bir taşıma türünde taşındığında ek olarak birden fazla taşıma belgesi düzenlendiğinde taşıma operasyonu ünimodal taşımacılık olmamakta, multimodal taşımacılık olarak tanımlanmaktadır.

33. Soru

Multimodal taşımacılık terimin açıklayınız.

Cevap

Multimodal taşımacılık ise taşıma operasyonunda iki ya da daha fazla taşıma türünün kullanıldığı, aynışekilde birden fazla taşıma belgesinin düzenlendiği taşıma türüdür. Multimodal taşımacılık kombine taşımacılık, intermodal taşımacılık ve co-modolite gibi üç alt taşıma operasyonu türleri içermektedir. Multimodal taşımacılık süreçlerinde taşınan yükün bir başka taşıma türüne ya da araca aktarılması taşımanın multimodal taşıma olduğu anlamına gelmemektedir. Dolayısıyla taşıma tür ve araçlar arasında aktarma ve elleçleme işlemleri söz konusu olsun olmasın birden fazla taşıma türünün aynı operasyonda kullanılması
halinde taşıma operasyonu multimodal taşımacılık olarak tanımlanmaktadır.

34. Soru

Karayolu taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Karayolu taşımacılığı; yük, eşya ve insanların karayolu taşıtları ile taşınması olarak tanımlanabilmektedir. Karayolu taşımacılığı; karayolu altyapısı, üstyapı elemanları, yasal düzenlemeler, işgücü ve taşınan unsurlar (yükler) olmak üzere beş temel bileşene sahiptir. Bu faktörler arasındaki etkileşim ve uyum taşıma operasyonunun verimliliğini, etkinliğininve performansını büyük ölçüde etkilemektedir.Karayolu taşımacılığı lastik tekerlekli karayolu taşıma araçlarının kullanılması ile karayolu alt yapı unsurları (karayolu, tünel vb.) üzerinden gerçekleştirilen taşıma türüdür. Karayolu taşımacılığında karayolu için tasarlanmış lastik tekerlekli araçlar kullanılmaktadır. Söz konusu taşımacılık türünde karayolu alt yapı elemanları (yol, tünel vb.), üst yapı elemanları (kullanılan araç tipleri, donanımlar vb.), yasal düzenlemeler, işgücü ve taşınan
unsurlar taşıma türünün bileşenlerini oluşturmaktadır. Karayolu taşımacılığında kullanılan araçlar; kamyonlar, tenteli araçlar, özel taşımalar için tasarlanmış araçlar ile römork ve yarı römorklar şeklinde gruplandırılabilmektedir.
Karayolu taşımacılığı kendi içerisinde farklı ölçütler çerçevesinde alt sınıflara ayrılmaktadır. Bu kriterlere göre karayolu taşımacılığı gerçekleştirildiği coğrafyaya göre yurtiçi ve uluslararası karayolu taşımacılığı, taşınan yükün özelliklerine göre standart karayolu taşımacılığı, spesifik yük taşımacılığı ile taşınan yükün miktarına göre tam yüklü karayolu taşımacılığı ve parsiyel karayolu taşımacılığı şeklinde alt gruplara ayrılmaktadır. Kara yolu taşıma sistemleri; teknoloji, şebekeler (ağlar), uluslararası ve yerel kurallar ve
düzenlemeler, bilgi ve iletişim, lojistik ve hizmet anlayış ve uygulamalarından meydana gelmektedir. Bu sistemler taşıma operatörleri, iç ve dış müşteriler, ekonomik ve sosyal faktörler ile devletin ortaya koyduğu yasal çerçeve ile sürekli etkileşim hâlindedir. Karayolu taşımacılık sektöründe arz ve talebin etkileşiminde destek hizmetler, taşımaya olan talep, güzergâh veya alternatif yollar, terminaller, gümrükler, sınırlar, ara geçiş noktaları, araçlar, işletmelerin sayısı,
kurallar ve düzenlemeler etkin rol oynamaktadır. Buna göre taşıma sistemleri özellikle teknoloji, iletişim, ekonomi gibi dışsal faktörlerden yoğun olarak etkilenmektedir. Karayolu eşya taşımacılığı, ücret karşılığında eşyanın bir yerden diğer bir yere taşınmasını karayolu ile sağlayan ve taşımacı ile gönderici arasında bir sözleşme yapılmasını gerektiren bir taşıma şekli olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre kara yolu taşımacılığının dört temel boyutu vardır;
• Karayolu ile taşınacak yükün mevcut olması,
• Bir taşımacı tarafından taşıma işinin üstlenilmesi,
• Taşımanın bir bedel karşılığı olması,
• Taşıma türü olarak karayolu taşımacılığının belirlenmesidir.

35. Soru

Karayolu Taşımacılığının Avantajlarını açıklayınız.

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara yolu taşımacılığının şu üstün yönleri bulunmaktadır:
• Ambalajlama ve sevkiyata hazırlamada zaman ve kaynaklardan tasarruf olanağı sağlanmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı ülkemizde ve dünyada en yaygın kullanılan türdür.
• Karayolu ağları geniştir ve tüm dünyada transit yol sayısı artmaktadır.
• Karayolu taşımacılığında kolay şekilde yükleme ve boşaltma yapılabilmekte, tarifeli yükleme sıklığı sunmaktadır.
• Karayolu taşımacılığı kapıdan kapıya hizmet imkânına sahip olup, söz konusu taşıma türünde sevk süreleri kısadır.
• Kurulum maliyetleri diğer taşıma türlerine göre düşüktür.
• Kısa sürede teslim edilmesi gereken yükler için süratli sevkiyat yapabilmesine yönelik proje bazlı çözüm yolları ortaya çıkarılabilir.
• Gelişmiş karayolu ağlarının getirdiği hızlı ve güvenli hizmet alma imkânları yaratılabilir.

36. Soru

Karayolu Taşımacılığının Dezavantajlarını açıklayınız.

Cevap

Uluslararası karayolu eşya taşınması ile diğer taşıma türlerine göre bir karşılaştırma yapıldığında kara yolu taşımacılığının bir takım dezavantajlı yönleri bulunmaktadır:
• Kitle halinde taşımacılığa uygun olmaması karayolu taşımacılığının dezavantajları arasında sayılabilmektedir.
• Taşıma maliyetleri çerçevesinde karayolu taşımacılığının sağladığı birim maliyet demiryolu ve denizyolu taşımacılığının sağladığı birim maliyetin üzerinde kalabilmektedir.
• Sınır geçişlerinin fazla olması, bunun sonucunda zaman kaybı ve sınır geçişlerinde söz konusu olan prosedürlerin neticesinde ek maliyetler yaratmaktadır.
• İşletim maliyetleri yüksektir.

37. Soru

Brandalı Araçları açıklayınız.

Cevap

Brandalı araçlar iklim ve hava koşulları ile fiziksel faktörlerin yaratabileceği olumsuz etkilerin en aza indirilmesi amacıyla tamamı branda ile kaplanmış taşıma araçlarıdır. Söz konusu araçlar kendi başlarına hareket olanağına sahip olmayıp bir çekici ile ancak taşınabilen araçlardır. Dışarıdan bir müdahale olasılığına karşılık çelik halatlar, güvenlik kancaları vasıtasıyla bağlanarak, brandalı araçlar kilitlenebilmektedir. Brandalı araçlar; mega treylerler, optima treylerler ve jumbo treylerler olmak üzere üç türde üretilmektedir. Mega treylerler, yüksek taşıma kapasitesine sahip olan brandalı araçlardır. Toplamda 102 m3 hacme ve yüklü olarak 35.000 kg taşıma kapasitesine sahiptir. Aracın ölçüleri dikkate alındığında boyu 13,60, genişliği 2,55, yüksekliği ise 3 metredir.
Optima treyler de brandalı araçlar grubunda yer almaktadır. Mega treylerlerin kullanımının yaygınlaşması ile optima treylerlerin kullanımı azalmıştır. Optima treylerler 93,16 m3 taşıma kapasiteleri ile; mega treylerlere göre daha düşük taşıma kapasitesine sahiptir. Optima treylerler mega treyler gibi iç uzunluk ve genişlik ölçülerine sahipken, iç yüksekliği 2.75 metredir. Optima treylerler 20.000 kg’a kadar taşıma olanağı vermektedir.Brandalı araç grubunda yer alan bir başka taşıma aracı da Jumbo treylerlerdir. Bu araçlar daha fazla yükün taşınması için arka tekerlek grubu daha küçük, taşıma kabı zemini yere daha yakın olarak dizayn edilmiştir. Aracın iç uzunluğu ön kısımda 4 metre iken arka kısım 9,60 metredir. Aracın iç genişliği ön kısım, 2,70 metre, arka kısımda ise; 3 metredir. Jumbo treylerler 93 m3 ve 20.000 kg taşıma kapasitesine sahiptir.

38. Soru

Kamyonları açıklayınız.

Cevap

Kamyonlar, yüklemenin yapıldığı taşıma kabı (treyler) ile hareketi sağlayan çekicisi (truck) birbirinden ayrılmayan ve yasal düzenlemelere göre en az 3,5 ton ve üzerinde taşıma kapasitesine sahip araçlardır. Yurtiçi taşımalarda kamyonlar farklı tip ve özellikte olabilirken, uluslararası taşımalarda kullanılacak kamyonların açık araç niteliğinde değil ise kapalı araç olması gerekmektedir. Uluslararası taşımalarda kamyonlar çoğunlukla römorklar ile birlikte kullanılmaktadır. Günümüzde kamyon römorklar taşıma kapasitelerinin yüksek olması nedeniyle taşımacılıkta en fazla kullanılan araçlardır.

39. Soru

Özel Amaçlar İçin Üretilmiş Araçları genel olarak açıklayınız.

Cevap

Özel amaçlar için üretilmiş araçlar, özel nitelikte (spesifik) yüklerin taşınmasında kullanılan araçlardır. Bu tür araçlar gıda ürünleri, tehlikeli maddeler, ağır ve havaleli yükler, otomobil vb. araçlar ile canlı hayvanların taşınmasında kullanılan araçlardır. Bunlar arasında frigorifik araçlar, tanker ve silobaslar, çoklu araç taşıyıcılar, canlı hayvan taşıma araçları gibi araçlar sayılabilmektedir.

40. Soru

Isı kontrollü (Frigorifik) araçları açıklayınız.

Cevap

Isı kontrollü (Frigorifik) araçlar, bozulabilir ve çürüyebilir ürünlerin taşınmasında
kullanılan, taşıma kabı içerisindeki hava sıcaklığının kontrol edilebildiği araçlardır.
Isı kontrollü araçlarda gıda, ilaç vb. türde bozulabilir ve çürüyebilir ürünler taşınabilmektedir. Frigorifik araçlar izolasyonlu ve ısı kaybını engelleyecek şekilde donanımlı olmaktadır. ATP Konvansiyonunda belirtildiği üzere uluslararası standartlar çerçevesinde frigorifik araçlar A, B ve C sınıfı olmak üzere üç kategoriye ayrılmaktadır. Araçların söz konusu kategorilere ayrılması araçların sahip olduğu donanımlar ve araç izolasyonuna göre yapılmaktadır. Isı kontrollü araçlar araç içerisinde hava dolaşım sistemine göre de üstten soğutmalı ve alttan soğutmalı olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Alttan soğutmalı araçlarda soğuk veya sıcak hava aracın zemininden araç içerisine verilirken, üstten soğutmalı
araçlarda hava araç tavanından araç içerisine verilmektedir. Frigorifik araçlar genel olarak, 13,60 metre uzunluğa, 2,47 metre iç genişliğe, 2,70 iç yüksekliğe sahiptir. Frigorifik araçların 93 m3 taşıma kapasiteleri bulunmaktadır.

41. Soru

Ağır yük taşıma araçlarını açıklayınız.

Cevap

Ağır yük taşıma araçları (low-bed) tek parça olup en az 45 ton ve üzeri yüklerin taşınmasında kullanılan araçlardır. Bu araçlarla jeneratörler, santraller, ağır iş makineleri vb. taşınabilmektedir.Ağır yük taşıma araçları normal low-bed, havuzlu low-bed ve modüler trelerler olmak üzere üç ana gruba ayrılmaktadır. Havuzlu low-bed araçlarda genel olarak yüksek hacimli yükler taşınmaktadır. Havuz kısmı aşağıya indirilebildiğinden yüksek hacimli yüklerin tünellerden geçmesi sağlanmış olmaktadır. Ağır yük taşıma araçları ile 45 ton ağırlığa sahip yüklerden 300 ton ağırlığa sahip yüklere kadar taşıma yapılabilmektedir.
Diğer araçlardan farklı olarak, low-bed araçların genel özelliği yüksek çekiş gücüne sahip olmalarıdır. Modüler treylerler ise, birden çok platform taşıyıcıdan meydana gelen ve gereksinimlere göre parça sayısının artırılabildiği ağır yük taşıma ekipmanlarıdır. Modüler treylerlerin kendiliğinden hareket edebilen, dolayısıyla bir çekiciye gereksinim duymayan türleri kendinden tahrikli modüler treyler “self propelled modular trailer” (SPMT) olarak tanımlanmaktadır. 

42. Soru

Otomobil taşıma aracı (Car Carriers) açıklayınız.

Cevap

Otomobil taşıma aracı (Car Carriers) türü araçlarda otomobiller taşınmaktadır. Otomobil taşıma araçlarında, birden çok taşıt araç zeminine sabitlenerek taşınmaktadır. Bu araçlar uluslararası standartlara göre dizayn edilmiş olmalı ve taşınan araçların zarar görmemesi için güvenlik önlemlerinin alınmış olması gerekmektedir.

43. Soru

Tankerleri açıklayınız.

Cevap

Tankerler sıvı ve dökme yüklerin taşındıkları taşıma kapları ve araçlarıdır. Tankerlerde akaryakıtlar, kimyasallar ve diğer yükler taşınmaktadır. Tanker şekil ve özelliklerine göre kendi içlerinde çeşitli gruplara ayrılmaktadır. Tankerler sabit olup olmalarına göre, sabit ve sökülebilir tankerler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Sabit tankerler taşıma araçlarına sabit iken, sökülebilir tankerler taşıma araçlarından ayrılabilmekte, aynı zamanda depo olarak da kullanılabilmektedir. Tankerler şekil özelliklerine göre de farklı kategorilere ayrılmaktadır. Şekil özelliklerine göre tankerler; bavul, silindir ve elips tankerler olarak sınıflandırılabilmektedir.

44. Soru

Suyolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Suyolu taşımacılığı açık deniz, iç denizler ve akarsular vb. alanlarda deniz araçları kullanılarak yapılan taşımacılık türü olarak tanımlanabilmektedir. Dolayısıyla bir taşımanın suyolu taşımacılığı olarak tanımlanabilmesi için temelde iki kriterin sağlanması gerekmektedir. Bu ölçütlerden birincisi taşımanın bir su yolunda yapılıyor olması, diğeri ise taşımanın deniz araçları ile gerçekleştirilmesidir. Suyolu taşımacılığı kendi içerisinde deniz yolu taşımacılığı ve iç suyolu taşımacılığı olmak üzere iki sınıfa ayrılmaktadır.

45. Soru

Denizyolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığı açık denizlerde gerçekleştirilen ve bunun için tasarlanmış uygun deniz araçlarının kullanıldığı bir taşıma türüdür. Denizyolu taşımacılığı diğer taşıma türlerine oranla en düşük birim taşıma maliyetine sahip olan taşıma şeklidir. Buna karşılık denizyolu taşımacılığının operasyonel hızı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında son derece düşüktür. Aynı zamanda birim operasyonda çok yüksek hacme sahip yükler denizyolu ile taşınabilmektedir. Denizyolu taşımacılığı kendi içerisinde çok sayıda türe sahiptir. Denizyolu taşımacılığının bu türleri farklı nitelikte faktörler çerçevesinde tanımlanabilmektedir. Bu sınıflamalarda birinci temel faktör denizyolu taşımacılığının coğrafi sınırları ve yasal düzeyde sınırlılıkları ile ilgilidir.
Buna göre denizyolu taşımacılığı, kabotaj taşımacılığı ve uluslararası denizyolu taşımacılık olarak iki sınıfa ayrılabilmektedir. Kabotaj taşımacılığı, bir ülkenin kendisine ait iki limanı arasında yapılacak taşımaları ifade etmektedir. Buna göre aynı ülkenin bayrağını taşımayan gemilerin ülke içerisinde kalan iki liman arasında taşıma yapabilmesi mümkün olmamakta, sadece ülkenin bayrağına sahip gemilerle taşıma yapılabilmektedir. Uluslararası denizyolu taşımacılığı ise bir ülkenin belirli bir limanından başlayan ve bir başka ülkenin limanında sona eren, dolayısıyla en az iki ülke arasında gerçekleştirilen denizyolu taşıma operasyonlarıdır. Bu tür taşımalara deniz aşırı taşımalar adı da verilebilmektedir. Kabotaj taşımacılığının uluslararası denizyolu taşımacılığından temel farklarından birisi rekabetin söz konusu olmamasıdır. Kabotaj taşımacılığı uluslararası rekabete açık bir taşıma şekli değildir. Diğer bir fark ise verilen hizmet yönündedir. Kabotaj taşımacılığında verilen hizmet sadece iç piyasaya yöneliktir.
Denizyolu taşımacılığında bir diğer ayrım ise taşıma hizmetinin özellikleri yönündedir. Denizyolu ile sağlanan taşıma hizmeti sürekli, belirli bir zaman ve hizmet tarifesine sahip bir taşımacılık ise bu taşımacılık şekli layner taşımacılık olarak adlandırılmaktadır. Layner taşımacılıkta kalkış limanı, varış limanları, geminin izleyeceği güzergâh, süreler, ücretler ve diğer taşımayı ilgilendiren hususlar önceden belirlenmiştir. Bu grupta yer alan diğer taşıma şekli
olan tramp taşımacılık ise herhangi bir tarifeye dayanmayan, yük olduğu ve bir gemi ile eşleştirildiği sürece taşımanın yapılabildiği, kuralların önceden belirli olmadığı bir denizyolu taşıma şeklidir. Tramp taşımada kurallar ve anlaşma hükümleri o süreçteki koşullara göre belirlenmektedir. Kuru yük ve dökme yük taşımaları çoğunlukla tramp taşımacılık şeklinde yapılırken, konteyner ve Ro-Ro türü taşıma operasyonları layner taşımacılık şeklinde yapılmaktadır. Bir diğer sınıflama ise taşınan yükün türü ve özellikleri çerçevesinde yapılabilmektedir.
Buna göre denizyolu taşımaları, kuru yük taşımacılık ve sıvı yük taşımacılığı şeklinde iki ana gruba ayrılmakta, kuru yük taşımaları, konteyner, kuru yük ve kargo ile dökme yük taşımaları şekillerinde yapılırken, sıvı yük taşımacılığı; tanker, kimyasal, obo vb. taşımacılık alt türlerine ayrılabilmektedir.

46. Soru

Denizyolu Taşımacılığının Avantajlarını açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu avantaj ve üstünlükler aşağıda tanımlanmıştır:
• Denizyolu taşımacılığı birim seferde en yüksek miktarda yükün taşınabildiği dolayısıyla birim taşıma maliyetinin en düşük olduğu taşıma türüdür.
• Uluslararası taşımacılıkta düşük maliyeti nedeniyle en yaygın kullanılan taşıma
şeklidir.
• Taşımanın çok büyük bir bölümü uluslararası sularda gerçekleştirildiğinden karayolu ve demiryolu taşımacılığında oldukça sık bir biçimde görülen sınır geçiş
prosedürleri söz konusu olmamaktadır.
• Taşıma deniz üzerinde yapıldığından kara üzerinde söz konusu olan riskler görülmemektedir.
Korsanlık vb. durumlar dikkate alınmaz ise denizyolu taşımacılığında güvenlik ve emniyet diğer taşıma türlerine oranla oldukça yüksek seviyededir.
• Denizyolu taşımacılığı yüksek düzeyde kalifikasyon gerektirdiğinden liman faaliyetleri ve elleçleme türü uygulamalar denizyolu taşımacılığında profesyonelleşmiş, aynı zamanda uluslararası rekabetin de baskısıyla bu tür uygulamalarında teknolojinin en yüksek düzeyde kullanıldığı bir taşıma şekli olmuştur.
• İşletim ve operasyonel maliyetler diğer taşıma türlerine göre düşüktür.

47. Soru

Denizyolu Taşımacılığının Dezavantajlarını açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığı sahip olduğu avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir takım dezavantajlara sahiptir. Denizyolunun sahip olduğu bu dezavantajlar aşağıda tanımlanmıştır:
• Diğer taşıma türleri ile kıyasla denizyolu taşımacılığı en yavaş taşıma türüdür.
Dolayısıyla tedarik zincirinin aktörlerinin zaman maliyetlerinin yükselmesine yol
açabilmektedir.
• Esneklik düzeyi oldukça düşüktür. Yapılan bir hatanın operasyon başladıktan sonra düzeltilmesi neredeyse imkânsızdır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı mevcut değildir. Bu nedenle liman ve yükleme –
boşaltma yerleri arasında karayolu veya demiryolu ile gerçekleştirilecek ara taşımalara gereksinim duymaktadır.
• Kurulum maliyetleri dikkate alındığında oldukça yüksek bir kurulum maliyetine
sahiptir. Bu nedenle pazar giriş koşulları son derece katıdır. Belirli bir finansman
yapısının altındaki şirketlerin pazara girişi son derece zordur.
• Karmaşık yapısından dolayı planlama oldukça zor ve zahmetlidir.
• Deniz, iklim ve hava koşulları kaynaklı belirsizlikler yüksektir.

48. Soru

Denizyolu Taşımacılığında Kullanılan Araçları genel olarak açıklayınız.

Cevap

Denizyolu taşımacılığında farklı özellik ve niteliklere sahip çok sayıda gemi türü kullanılmaktadır. Yolcu taşımacılığı, askeri ve diğer türde gemiler dışarıda bırakıldığında lojistik ve yük taşımacılığı ile ilgili gemi türleri aşağıdaki gibi gruplandırılabilmektedir:
• Kuru yük gemileri
• Sıvı yük gemileri

49. Soru

İç Suyolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

İç suyolu taşımacılığı suyolu taşımacılığının türlerinden birisidir. Özellikle göller, akarsular vb. su alanlarında gerçekleştirilen taşımacılık türüdür. Genellikle bu tür taşımalarda düşük ebatlara sahip, aynı zamanda düşük su çekimine sahip gemiler kullanılmaktadır. Tuna nehri üzerinde yapılan taşımacılık bu taşımacılık türüne örnek olarak gösterilebilir.

50. Soru

Demiryolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Demiryolu taşımacılığı raylı sistemler çerçevesinde demiryolu taşıma araçları kullanılarak gerçekleştirilen bir taşıma türüdür. Demiryolu taşımacılığı da diğer taşıma türlerinde olduğu gibi farklı bileşenlere sahiptir. Bunlar arasında demiryolu alt yapı elemanları (ray, travers, tünel vb.), çeken ve çekilen araçlar olarak tanımlanan üst yapı elemanları, işgücü ve yasal düzenlemeler sayılabilmektedir. Demiryolu üst yapı elemanları değerlendirildiğinde bunlar çeken ve çekilen araçlar olarak ikiye ayrılmakta, çeken araçlar lokomotif olarak tanımlanırken,
çekilen araçlar vagonlar ve konteynerler olarak iki grupta değerlendirilmektedir.

Demiryolu Taşımacılığının Avantajları
Demiryolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında bir takım avantajlara sahiptir. Bu avantaj ve üstünlükler aşağıda tanımlanmıştır:
• Demiryolu taşımacılığı denizyolu taşımacılığı dışında kalan diğer taşıma türlerine kıyasla birim taşıma maliyeti açısından önemli ölçüde avantaj sağlamaktadır.
• Karbon esaslı yakıtların son derece sınırlı şekilde kullanılması çevre açısından da olumlu etkiler yaratabilmektedir.
• İşletim maliyetleri düşük olan bir taşıma şeklidir.

Demiryolu Taşımacılığının Dezavantajları
Demiryolu taşımacılığı sahip olduğu avantajlarının yanı sıra diğer taşıma türleri ile kıyasla bir takım dezavantajlara sahiptir. Demiryolunun sahip olduğu bu dezavantajlar aşağıda tanımlanmıştır:
• Demiryolu taşımacılığında vibrasyon yüksek olduğundan hassas ve kırılabilir eşyaların taşınması mümkün olmamaktadır.
• Kapıdan kapıya taşıma olanağı söz konusu olmamakta, istasyonlara kadar ara taşıma yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
• Bu durum ek taşıma maliyetlerinin yanı sıra elleçleme zorunluluğu getirmekte,
dolayısıyla taşınan yüklerin elleçleme sırasında zarar görme riski artmaktadır.
• İşletme maliyetleri düşük olmasına karşılık yatırım maliyetleri diğer taşıma türlerine göre yüksek olan bir taşıma türüdür.

51. Soru

Havayolu Taşımacılığını açıklayınız.

Cevap

Havayolu taşımacılığı, havayolu araçları kullanılarak gerçekleştirilen bir taşıma türüdür. Taşımalarda farklı tür ve özellikte uçaklar kullanılmakta, bu nedenle diğer taşıma türlerine kıyasla yüksek düzeyde taşıma hızına ulaşılabilmektedir. Havayolu taşımacılığı büyük oranda tarifeli hizmet veren bir taşımacılık türüdür. Diğer yandan taşıma hızının yüksek olması havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık türlerine kıyasla daha yüksek operasyon maliyetine sahip bir taşıma türü olmasını da beraberinde getirmektedir. Bunun yanı sıra havayolu taşımacılığı değerli ve hassas yüklerin taşınmasında öncelikli bir taşıma türüdür.
Havayolu taşımacılığı sağladığı tarifeli hizmet nedeniyle esneklik düzeyi son derece sınırlı aynı zamanda kapıdan kapıya taşıma olanağı bulunmayan bir taşımacılıktır.

Havayolu Taşımacılığının Avantajları
Havayolu taşımacılığı diğer taşıma türleri ile karşılaştırıldığında bir takım  avantajlara sahiptir.
Bu avantaj ve üstünlükler aşağıda tanımlanmıştır.
• Diğer taşıma türlerine oranla en yüksek taşıma hızına sahip olan taşıma türüdür.
• Taşınan yüklerin hassasiyet düzeyi ve değeri daha yüksek olduğundan elleçleme işlemleri daha özenle ve yüksek hassasiyet ile gerçekleştirilir.
• Bozulabilir ve çürüyebilir ürünlerin hızlı bir biçimde sevk edilmesi mümkündür.
• Daha özenli ve teknoloji yoğun taşıma operasyonları ile riskin azaltılması ve böylece ambalajlama vb. maliyetlerin azaltılmasına olanak vermektedir.

Havayolu Taşımacılığının Dezavantajları
Havayolu taşımacılığının diğer taşıma türleri ile kıyaslandığında bir takım dezavantajları gözlemlenebilmektedir. Bu dezavantajlar;
• Havayolu taşımacılığı diğer taşımalara kıyasla en pahalı taşıma türüdür.
• Kurulum maliyetlerinin yanı sıra işletim ve operasyonel maliyetlerde diğer taşımacılık türlerinden fazladır.
• Birim yük olarak yüksek hacim ve ölçülerde yüklerin taşınmasına uygun bir taşıma türü değildir.
• Pahalı bir taşıma türü olduğundan demiryolu ya da denizyolunda olduğu gibi yüksek miktarda yüklerin taşınmasına uygun değildir.

52. Soru

Çok modlu (multi modal) taşıma türlerini açıklayınız.

Cevap

Çok türlü taşıma türleri bir taşıma operasyonunda birden fazla taşıma türünün birlikte ya da ardışık olarak kullanılmasını tanımlayan taşıma şeklidir. Taşınan yük bir taşıma türünden bir başka taşıma türüne araçtan araca aktarma yapılarak taşınması mümkün olabileceği gibi, aktarma ya da elleçleme olmaksızın bir taşıma aracını yükü ile birlikte bir başka taşıma aracına yüklenmesi şeklinde de söz konusu olabilmektedir. Çok türlü taşımacılık kendi içerisinde intermodal, kombine ve co-modality şeklinde üç gruba ayrılmaktadır.

İntermodal Taşımacılık
İntermodal taşımacılık sözlük anlamı ile türler arası taşımacılık anlamına gelmektedir. Sözlük anlamından yola çıkarak birden fazla taşıma türünün aynı taşıma operasyonunda kullanılması ile gerçekleştirilen ve taşıma türleri arasında geçişin elleçleme ile söz konusu olduğu bir taşıma şekli olarak tanımlanabilmektedir.

Kombine Taşımacılık
Kombine taşımacılık intermodal taşımacılık örneğinde olduğu gibi iki taşıma türünün birlikte kullanılması ile gerçekleştirilen taşıma operasyonu olarak tanımlanabilmektedir. Kombine taşımacılığın intermodal taşımacılıktan temel farkı taşıma türleri arasında geçişin söz konusu olmaması, dolayısıyla elleçleme yapılmaksızın taşımaya başlanılan taşıma türü ile taşıma sürecinin tamamlanmasıdır. Daha açık bir ifade ile intermodal taşımacılıkta
taşınan yükler konteyner içerisinde bir taşıma türünden diğerine elleçlenerek aktarılırken, kombine taşımacılıkta ilk taşıma kabı olan karayolu aracı başka bir taşıma türünde yük ile birlikte taşınmaktadır.

Co-Modality Taşımacılık
Co-modality çok türlü taşımacılık operasyonlarının seçiminde sadece taşıma maliyetini değil aynı zamanda çevre ve insan faktörünü dikkate alarak tercihin yapılmasına odaklanan bir taşımacılık türüdür. Bu nedenle taşıma operasyonun maliyet, çevre, kaynak kullanımı, enerji verimliliği vb. alanlarda da optimize edilmesini öneren bir taşıma türü olarak karşımıza çıkmaktadır.Co-modality yeşil lojistik ve taşımacılık kavramlarının ortaya atılması ve dışsal maliyetler
adı verilen çevrenin ve havanın kirlenmesi, insan sağlığına olumsuz etkiler yaratan emisyon, gürültü, trafik sıkışıklığı, kazalar vb. faktörlerin taşıma türü seçiminde dikkate alınması gerekliliğine odaklanmıştır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!