Türkiye Cumhuriyeti İktisat Tarihi Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Türkiye Cumhuriyeti İktisat Tarihi Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

1995-2015: Finansal Küreselleşme Ve Türkiye

1. Soru

Türkiye’de finansal liberalleşme ne zaman başlamıştır? 

Cevap

80’lerin sonuyla birlikte Türkiye 90’lara ekonomik anlamda daha liberal çerçevede girmiştir. Ancak altyapısı çok sağlam olmayan plansız liberalleşme hareketleri 80’ler boyunca zaman zaman sorun çıkarmış ve bu sorunlar 90’larda daha ciddi krizlere dönüşür hale gelmiş ve bu süreç 2001’e kadar sürmüştür.


2. Soru

TMSF kim tarafından idare edilmektedir? 

Cevap

1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.


3. Soru

1994 yılında ülkede yaşanan ekonomik durumlar nelerdir? 

Cevap

5 Nisan 1994 kararları alındıktan sonra ülkede kamusal malların fiyatlarında yükselme olmuştur. Bunu takiben insanların satın alma güçleri ve reel para stoku önemli ölçüde azalmıştır fakat iş dünyası ve siyasi partiler o dönemde tam bir uzlaşı içinde olduklarından, bu zorlukların üstesinden gelmişlerdir. 1994 yılında enflasyonun artmasındaki temel sebep kamusal mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki yükselme sonucu TL’nin yabancı paralar karşısında değer kaybetmesidir.


4. Soru

5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası ekonomi mercileri ne ile ve kaç yılına kadar mücadele edilmiştir? 

Cevap

5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin neredeyse tüm uğraşı enflasyonla mücadele olmuştur.


5. Soru

1995 yılından sonra Türkiye ekonomisinde nasıl bir değişim söz konusu olmuştur? 

Cevap

95 yılından sonra Türkiye ekonomisi yerli ve yabancı kaynaklı bir değişim sürecine girmiştir. 1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır.


6. Soru

Gümrük birliğine girmek Türkiye nasıl bir duruma girmiştir? 

Cevap

Gümrük birliğine girdikten sonra Türkiye, AB’ye satacağı tarım ve sanayi ürünlerine koyduğu vergiyi kaldırmıştır. Gümrük birliği cari açığa zarar vermiştir.


7. Soru

1997 yılında alınan diğer ekonomik kararlar nelerdir? 

Cevap

Ekonomideki aksaklıkları gidermek amacıyla 1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır. 1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur.


8. Soru

Mali milat nedir? 

Cevap

1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.


9. Soru

Finansal liberalizasyon, tasarruflar açısından nasıl değerlendirilebilir? 

Cevap

Tasarrufların 1960’dan kabaca 1980’lerin sonuna kadar çok zayıf da olsa bir artış trendi izlediği görülmektedir. 1990’larda durgunluğa giren tasarruflardaki artış eğilimi, 1990’ların sonundan itibaren terse dönmektedir. Tasarruflarda 2000’lerde bir azalış eğilimi söz konusudur.


10. Soru

1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi nelere neden olmuştur? 

Cevap

1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi sonucu Merkez Bankasının döviz rezervleri azalmıştır. Ellerinde çok fazla değerli kâğıt barındıran bankalar likidite problemi ile karşı karşıya kalmış ve bu durum faiz oranlarının yükselmesine sebep olmuştur. Bunalım derinleşmiş, bazı bankalar iflas etmiş ve ekonomi ciddi bir krize yakalanmıştır.


11. Soru

Türkiye’de 1999 yılından sonra art arda yaşanan Kasım ve Şubat krizleri ne tür krizlerdir? 

Cevap

Türkiye’de art arda yaşanan Kasım ve Şubat krizleri mali nitelikte krizlerdir. Mali krizler faiz oranlarını ve döviz kurlarını artırıcı etki yapar. Kasım krizi likiditeye olan talebin artmasından dolayı döviz talebindeki genişlemeden dolayı yaşanmıştır. Likidite eksikliğini gidermek için önce mevcut rezervler kullanılmış daha sonra bu durum IMF’ye verilen niyet mektubunda olmadığı için vazgeçilmiştir. Likidite ihtiyacı karşılanamadığı için döviz kuru ve faiz oranları yükselmiş ve kasım krizi doğmuştur. IMF’nin verdiği krediyle faiz ve döviz kurlarında meydana gelen artışın önüne geçilmeye çalışılmış ama kriz tam anlamıyla önlenememiştir. Kasım krizi tam anlamıyla atlatılamadığı için Şubat krizi yaşanmıştır.


12. Soru

Genel olarak nedenler sayılmak istenirse 2001 krizi için ne denebilir? 

Cevap

Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur.


13. Soru

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çapa olarak ne seçmiştir? 

Cevap

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çapa olarak beklenen enflasyon oranını seçmiş ve beklenen enflasyon hedeflemesini göz önünde bulundurup kısa vadeli faizlerde değişikliğe giderek örtük enflasyon stratejisini uygulamaya çalışmıştır.


14. Soru

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programının amacı nedir? 

Cevap

Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. Bu programın amacı terk edilen kur rejiminin meydana getirdiği belirsizliği ortadan kaldırmak ve bu problemlerin tekrar yaşanmaması için yapısal önlemler almaktır. Bu programda en çok dikkat çeken düzenleme bankacılık sektörü ile ilgilidir. 


15. Soru

2001 yılına kadar Türkiye ekonomisinde yaşanan olaylar nasıl özetlenebilir? 

Cevap

2001 yılına kadar Türkiye ekonomisinde yaşanan olaylar kısaca şöyle özetlenebilir: 
• Türkiye’ye kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişini arttıran unsur, 1990 yılından sonra sermaye hareketlerinin tamamıyla serbest hale gelmesidir. 
• Ancak hemen sonrasındaki yanlış politik uygulamalar, sıcak paranın kaçışına yol açmıştır. 
• Kasım 2000 krizine de bu sıcak paranın kaçışı neden olmuştur. Kasım krizi tam anlamıyla atlatılamadığı için Şubat 2001 krizi yaşanmıştır. 
• Krizle mücadele etmek adına 2001 Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. 
• Ancak bu çabalar 2001 krizinin Cumhuriyet tarihinin en beter krizi olarak anılmasını engelleyememiştir. GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Türkiye ekonomisi İkinci Dünya savaşından sonra en feci daralmayı bu krizle yaşamıştır. 


16. Soru

2001 krizinden sonra makroekonomik değişkenlerde ne gibi bir değişiklik olmuştur? 

Cevap

2001 yılı bir dönüm noktası sayılabilir. 20022013 döneminde gayrisafi yurtiçi hasıla 233 milyar dolardan 820 milyar dolar düzeyine, toplam ticaret hacmi 114 milyar dolardan 476 milyar dolar düzeyine yükselmiştir. 2002-2012 döneminde reel gayrisafi yurtiçi hasıla %64 artarken kişi başına gelir %43 oranında artmıştır. 2002-2007 döneminde Türkiye, ortalama yıllık %6,8 büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ekonomilerden biri iken 2007 sonrasında büyüme oranları dalgalı ve daha düşük düzeylerde seyreder hale gelmiştir. 2008-2014 arasında yıllık ortalama büyüme oranı %3,2 düzeyinde gerçekleşmiştir.


17. Soru

Talep kompozisyonu ihracat ağırlık olmazsa sonucu ne olur? 

Cevap

Talep kompozisyonu ihracat ağırlıklı olmadığı sürece büyüme oynaklığı Türkiye için yüksek kalmaya devam edecek ve Türkiye ekonomisinin sermaye girişlerine aşırı bağımlılığı kesilmeyecektir.


18. Soru

Türkiye’de 1961-2013 yılları arasındaki büyüme oranları nasıl gelişmektedir? 

Cevap

Büyümenin dalgalı seyri 1961-1979 ve 1980-2013 dönemlerinde birbirine çok benzemektedir. 1961-1979 döneminde büyüme oranı 1979 hariç hep pozitif alanda kalmış ve bu dönemin ortalaması da 5,15 olarak gerçekleşmiştir. 1980-2013 dönemi ele alındığında büyüme oranı tam 5 kez negatif alanda gerçekleşmiştir. 


19. Soru

Ekonomik anlamda liberalleşme dönemi hangi yıla denk gelmektedir?

Cevap

Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilir. Büyümede yaşanan dalga boyutlarının 1980’den günümüze kadar geçen zamanda liberalleşmeden önceki döneme kıyasla daha büyük olduğu anlaşılmaktadır.


20. Soru

2008 krizinin kaynağı nedir? 

Cevap

2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ABD’de baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır. ABD’de bankacılık sektörünün elinde büyük miktarda para vardır ve bu paranın bir şekilde krediye dönüşmesi gerekmektedir. Bu amaçla bankalar bu parayı kredibilitesi az olan insanlara kredi olarak dağıtmaya başlamıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir.


21. Soru

Küresel krizin Türkiye’ye etkisi nasıl olmuştur? 

Cevap

Küresel kriz Türkiye ekonomisini de olumsuz etkilemiş 2008’den sonra IMKB endeksi düşüş trendine girmiştir. 2002 yılından itibaren başarılı bir seyir izleyen Türkiye ekonomisi TL’nin Euro ve dolar karşısında değer kaybetmesini önlemiştir. TL’nin çok fazla değer kaybetmemesi ve Merkez Bankasının başarılı bir şekilde düşürmesi yerinde olmuştur. 2008 yılında negatif büyüme görülmüş fakat 2009 yılı son çeyreğinden itibaren ve 2010-2011 yıllarında büyüme yüksek boyutlara ulaşmıştır.


22. Soru

Türkiye’de 2001 yılından sonra alınan önlemler nelerdir?

Cevap

Türkiye, 2001 Krizi’nden sonra özellikle bankacılık sektöründe ciddi bir yeniden yapılanma yaşamış ve bu revizyonların ödülünü, en azından 2008 sonrası Türkiye’de yeni bir bankacılık krizi yaşamayarak toplamıştır. 2000’lerin başından 2010’a kadar geçen sürede bankacılık sektörünün özel sektöre sağladığı kredilerde ciddi bir artış sağlanmıştır. Bu dönemde özel sektörün toplam varlık ya da sermayesine göre borçlanma oranı hızlı bir şekilde artmıştır.


23. Soru

1990’larda Türkiye’nin ekonomik yapısının genel özelliği nedir?

Cevap

1980’lerin sonuyla birlikte Türkiye 1990’lara ekonomik anlamda daha liberal çerçevede girmiştir. Ancak altyapısı çok sağlam olmayan plansız liberalleşme hareketleri 80’ler boyunca zaman zaman sorun çıkarmış ve bu sorunlar 90’larda daha ciddi krizlere dönüşür hale gelmiş ve bu süreç 2001’e kadar sürmüştür.


24. Soru

Türkiye’de 1994 yılında yaşanan krizin sonuçları neler olmuştur?

Cevap

1994 yılında yaşanan krizin ardından ekonomi daralmış, yüksek oranlı enflasyonun ardından gelen develüasyonla birlikte reel faiz oranları yükselmiş ve mali sektör ile reel sektör birbirinden kopmuştur. Bu dönemde mali piyasalara olan güven azalmış ve risklilik büyük ölçüde artmıştır. 1995 yılına kadar istikrar programının başarıyla uygulanması, kamusal açığın azaltılması ve mali piyasaların riskliliğinin düşürülmesinin ardından makroekonomik dengeler yavaş yavaş kurulmaya başlanmıştır.


25. Soru

1995 ve 1997 yıllarında Türkiye ekonomisindeki değişimler nelerdir?

Cevap

1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır. Yine aynı dönemde Türkiye siyasi olarak çok çalkantılı dönemler geçirmiş. 1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur. 1997 yılından dolayı İMKB Endeksi %13 oranında değer kaybetmiş, iç talep azalmış ve ekonomi küçülmüştür. Yüksek faizlerden dolayı çok fazla kar elde eden özel sektör bu karı yatırım yapmak yerine kamu açıklarını kapatmak için kullanmış ve bankalar da benzer şekilde hareket etmişlerdir. Bunun sonucunda finans piyasasını savunmasız bırakmıştır. Ekonomideki aksaklıkları gidermek amacıyla 1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır.


26. Soru

1998 yılında gerçekleştirilen hangi uygulama mali milat olarak tanımlanmaktadır?

Cevap

1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.


27. Soru

1999 yılında çıkarılan Enflasyonla Mücadele Programı’nın başarısız olmasına neden olan gelişme nedir?

Cevap

1999 yılında, 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır. Ancak program Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden ötürü başarı sağlayamamıştır.


28. Soru

Türkiye’de 1990’ların sonunda bankacılık sektörünün daha sağlıklı çalışabilmesi için hangi adımlar atılmıştır?

Cevap

1999 yılına bankacılık sektöründe denetimi artırmaya yönelik kararlar alınmıştır. Bu bağlamda, bankacılık sektörü için önemli ve etkili olan Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu (BDDK) 1999 yılından itibaren faaliyetlerine başlamıştır. Sektördeki serbestleştirmenin aksi yönünde atılan adımlardan biri de yeni banka kurulması ve işletilmesine yönelik kuralların daha da sertleştirilmesi olmuştur. Artık, bankalar için iç denetim ve risk yönetimi zorunluluktur.


29. Soru

Türkiye’de 2001 yılında yaşanan ekonomik krize neden olan gelişmeler nelerdir?

Cevap

Türkiye’de, 1990 yılından sonra tam serbestleşmeyle birlikte, kısa vadeli sermaye girişi artmıştır. Türkiye kamu kesimi açığını ülkeye giren bu sıcak para ile finanse etmiştir. Bu nedenle faiz oranı çok yüksek düzeyde tutulmuş ve kurlar baskı altına alınmıştır. 1994 yılında sıcak paranın kötü yüzüyle karşılaşılmış, 1993 yılında döviz kuruna baskı kurulmasıyla yüksek oranda cari işlemler açığı vermiştir. Tansu Çiller, o denemde iç borçlanma faiz oranını düşürmeye kalkmış ve ülkeden sıcak para kaçmıştır. Kaçan yabancı para Kasım 2000 krizine yol açmıştır. Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur.


30. Soru

Türkiye’de yaşanan 2001 krizinin ayırıcı niteliği nedir?

Cevap

2001 yılında Cumhuriyet tarihinin en kötü krizi yaşanmıştır. GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Türkiye ekonomisi İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra en feci daralmayı bu krizle yaşamıştır.


31. Soru

Türkiye’nin 2002-2007 yılları arasındaki ortalama yıllık büyüme oranı kaçtır?

Cevap

2002-2007 döneminde Türkiye, ortalama yıllık %6,8 büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ekonomilerden biriydi.


32. Soru

2008-2014 yılları arasında Türkiye’nin ekonomik performansını açıklayınız.

Cevap

2008-2014 arasında Türkiye’nin yıllık ortalama büyüme oranı %3,2 düzeyinde gerçekleşmiştir. 2008-2014 arası 7 yıllık dönem ortalaması 3,33’tür. Türkiye uluslararası alanda ekonomik açıdan göreceli yerini iyileştirebilmek için yüksek büyüme oranına sahip değildir.


33. Soru

2008 sonrasında Türkiye’nin dış açığını daha da bozmadan güçlü bir büyüme oranına sahip olabilmesinin koşulu nedir?

Cevap

Türkiye’nin dış açığını daha da bozmadan güçlü bir büyüme oranına sahip olabilmesi için ürünlerine olan toplam talep kompozisyonunu iç talepten dış talebe doğru yeniden ayarlaması gerekmektedir. Yani talep kompozisyonu ihracat ağırlıklı olmadığı sürece büyüme oynaklığı Türkiye için yüksek kalmaya devam edecek ve Türkiye ekonomisinin sermaye girişlerine aşırı bağımlılığı kesilmeyecektir.


34. Soru

2001 krizinden sonra reel büyümenin seyri ile net sermaye girişinin GSYİH’a oranının izlediği seyir arasındaki ilişkide nasıl bir değişim yaşanmıştır?

Cevap

2001 sonrası ve özellikle de 2005 sonrası dönemde büyüme oranının net sermaye girişinin GSYİH’a oranından daha fazla gerçekleşmesi kuralı ciddi bir bozulma göstermektedir. Türkiye’nin büyüme adına dışarıdan gelen sermayeye olan bağımlılığı zaten bir sorunken, bir de net sermaye girişine rağmen büyümede iyi rakamların yakalanamaması ayrı bir sorun teşkil edebilir. Net sermaye girişi ve büyüme arasındaki ilişkiye bakıldığında gözlenen kötü gelişmelerden bir tanesi 2010 sonrası dönemde izlenebilmektedir.


35. Soru

Türkiye’de büyümenin dalgalı seyri hangi dönemlerde birbirine çok benzerlik göstermektedir?

Cevap

1961-1979 ve 1980-2013 dönemlerinde.


36. Soru

1980 öncesi ve sonrası dönemlerdeki ortalama büyüme oynaklığı oranları nasıl değişim göstermiştir?

Cevap

Liberalleşmenin dönüm noktası kabul edilen 1980 yılı öncesi yaklaşık 20 yıllık döneme bakıldığında oynaklık ortalamasının 2,6 olarak gerçekleştiği görülmektedir. 1980-2013 dönemi yani liberalleşmenin Türkiye için hız kazandığı dönemde oynaklık ortalaması 3,9’a yükselmektedir.


37. Soru

Türkiye’de 1960-1980 ile 1980-2013 dönemleri arasında büyüme oranları açısından nasıl bir farklılık ortaya çıkmıştır?

Cevap

1960-1980 dönemi için büyüme ortalaması 5,15 iken 1980-2013 dönemi için bu rakam 4,19’dur. Bu ikisi arasında basit bir yaklaşımla ciddi bir fark olmadığı iddia edilebilir.


38. Soru

Mortgage Krizi nedir?

Cevap

ABD’de konut kredisinin sebep olduğu ve daha sonra etkisi tüm dünyaya yayılan krizdir. ABD’de bankacılık sektörünün elinde bulunan büyük miktarda para krediye dönüştürmek amacıyla kredibilitesi az olan insanlara dağıtılmıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir.


39. Soru

2008 küresel ekonomik kriz Türkiye’yi nasıl etkilemiştir?

Cevap

Küresel kriz Türkiye ekonomisini de olumsuz etkilemiş 2008’den sonra IMKB endeksi düşüş trendine girmiştir. 2008 yılında negatif büyüme görülmüş fakat 2009 yılı son çeyreğinden itibaren ve 2010-2011 yıllarında büyüme yüksek boyutlara ulaşmıştır


40. Soru

Finansal sistemde “kontrollü serbestlik” kavramını açıklayınız.

Cevap

“Kontrollü serbestlik” kavramındaki kontrolden kasıt piyasanın kendi otokontrolü değildir. Toplumun tamamının refahına uygun kontrollü serbestlik, finansal sistemde oluşabilecek aksaklıkları yaratmaz, aksine engelleyebilir.


41. Soru

Türkiye’de 2001 krizi ile 2008 krizinin etkileri arasındaki fark nedir?

Cevap

Türkiye, 2001 Krizi’nden sonra özellikle bankacılık sektöründe ciddi bir yeniden yapılanma yaşamış ve bu revizyonların ödülünü, en azından 2008 sonrası Türkiye’de yeni bir bankacılık krizi yaşamayarak toplamıştır.


42. Soru

Türkiye’de 2000’lerin başından 2010’a kadar geçen sürede bankacılık sektöründe kredi hacmindeki genişlemeye karşı hangi tedbirler alınmıştır?

Cevap

2000’lerin başından 2010’a kadar geçen sürede bankacılık sektörünün özel sektöre sağladığı kredilerde ciddi bir artış sağlanmıştır. Özel sektörün kredi artışı hem bireyler hem de firmalar tarafından kullanılmıştır. Bu da tüketim ve yatırımlarda artışı getirmiştir. Kredi hacmindeki bu genişleme Türkiye’deki para otoritelerini birtakım tedbirler almaya iteklemiştir. 2010 yılının sonlarında önce Merkez Bankası ve sonra 2011 ortasında da BDDK özel sektöre sağlanan borç artışını yavaşlatabilmek için harekete geçmiştir.


43. Soru

Türkiye’de 2013’ten 2014’ün sonuna kadar geçen dönemde bankacılık sektörünün durumu nasıldır?

Cevap

2013’ten 2014’ün sonuna kadar geçen dönemde Türkiye’deki finansal şartlarda kötüleşme devam etmiş ve riskler yükselmiştir. Bu olumsuz gelişmelere rağmen bankacılık sektörünün uluslararası standartlara göre durumu halen sağlıklı görünmektedir. Sektörün, sermaye ve borç/sermaye oranları uluslararası alanda oldukça iyi durmaktadır.


44. Soru

Türkiye’de kredi kartı limitlerinin gelire göre belirlenmesi kuralı ne zaman getirilmiştir?

Cevap

2013 yılı Ekim ayında.


45. Soru

Türkiye’de kronik cari açık probleminin çözümü nedir?

Cevap

Katma değeri yüksek ve teknolojik içeriği yoğun malların üretilebilmesi ve ihraç edilebilmesi.


46. Soru

2015 yılı insani gelişmişlik indekslerine göre dünya sıralamasında Türkiye kaçıncı sırada yer almaktadır?

Cevap

Türkiye 187 ülke arasında 69. sıradadır.


47. Soru

Türkiye’nin 2013 yılındaki cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı kaçtır?

Cevap

Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında tehlikeli sayılabilecek %8 düzeyine ulaşmıştır.


48. Soru

Türkiye’de hangi dönemde uygulanan yapısal reformlar, Türkiye ekonomisi için yapısal reformların önemli olduğunu ortaya koymaktadır?

Cevap

Türkiye ekonomisinin günümüzde yapısal reformlara ihtiyaç duyduğu açıktır. 2001-2006 yılları arasında gerçekleşen yapısal reformların Türkiye ekonomisine olan katkılarını, yapısal reformların önemini vurgulayan kanıtlardan sayabiliriz.


1. Soru

Türkiye’de finansal liberalleşme ne zaman başlamıştır? 

Cevap

80’lerin sonuyla birlikte Türkiye 90’lara ekonomik anlamda daha liberal çerçevede girmiştir. Ancak altyapısı çok sağlam olmayan plansız liberalleşme hareketleri 80’ler boyunca zaman zaman sorun çıkarmış ve bu sorunlar 90’larda daha ciddi krizlere dönüşür hale gelmiş ve bu süreç 2001’e kadar sürmüştür.

2. Soru

TMSF kim tarafından idare edilmektedir? 

Cevap

1983 yılında kurulan ve tüzel kişiliğe sahip olan TMSF, merkez bankası tarafından idare edilmektedir.

3. Soru

1994 yılında ülkede yaşanan ekonomik durumlar nelerdir? 

Cevap

5 Nisan 1994 kararları alındıktan sonra ülkede kamusal malların fiyatlarında yükselme olmuştur. Bunu takiben insanların satın alma güçleri ve reel para stoku önemli ölçüde azalmıştır fakat iş dünyası ve siyasi partiler o dönemde tam bir uzlaşı içinde olduklarından, bu zorlukların üstesinden gelmişlerdir. 1994 yılında enflasyonun artmasındaki temel sebep kamusal mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki yükselme sonucu TL’nin yabancı paralar karşısında değer kaybetmesidir.

4. Soru

5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası ekonomi mercileri ne ile ve kaç yılına kadar mücadele edilmiştir? 

Cevap

5 Nisan 1994 ekonomik istikrar kararları sonrası 1998 yılına kadar, ekonomi mercilerinin neredeyse tüm uğraşı enflasyonla mücadele olmuştur.

5. Soru

1995 yılından sonra Türkiye ekonomisinde nasıl bir değişim söz konusu olmuştur? 

Cevap

95 yılından sonra Türkiye ekonomisi yerli ve yabancı kaynaklı bir değişim sürecine girmiştir. 1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır.

6. Soru

Gümrük birliğine girmek Türkiye nasıl bir duruma girmiştir? 

Cevap

Gümrük birliğine girdikten sonra Türkiye, AB’ye satacağı tarım ve sanayi ürünlerine koyduğu vergiyi kaldırmıştır. Gümrük birliği cari açığa zarar vermiştir.

7. Soru

1997 yılında alınan diğer ekonomik kararlar nelerdir? 

Cevap

Ekonomideki aksaklıkları gidermek amacıyla 1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır. 1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur.

8. Soru

Mali milat nedir? 

Cevap

1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.

9. Soru

Finansal liberalizasyon, tasarruflar açısından nasıl değerlendirilebilir? 

Cevap

Tasarrufların 1960’dan kabaca 1980’lerin sonuna kadar çok zayıf da olsa bir artış trendi izlediği görülmektedir. 1990’larda durgunluğa giren tasarruflardaki artış eğilimi, 1990’ların sonundan itibaren terse dönmektedir. Tasarruflarda 2000’lerde bir azalış eğilimi söz konusudur.

10. Soru

1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi nelere neden olmuştur? 

Cevap

1999 yılından sonra TL’nin aşırı değerlenmesi sonucu Merkez Bankasının döviz rezervleri azalmıştır. Ellerinde çok fazla değerli kâğıt barındıran bankalar likidite problemi ile karşı karşıya kalmış ve bu durum faiz oranlarının yükselmesine sebep olmuştur. Bunalım derinleşmiş, bazı bankalar iflas etmiş ve ekonomi ciddi bir krize yakalanmıştır.

11. Soru

Türkiye’de 1999 yılından sonra art arda yaşanan Kasım ve Şubat krizleri ne tür krizlerdir? 

Cevap

Türkiye’de art arda yaşanan Kasım ve Şubat krizleri mali nitelikte krizlerdir. Mali krizler faiz oranlarını ve döviz kurlarını artırıcı etki yapar. Kasım krizi likiditeye olan talebin artmasından dolayı döviz talebindeki genişlemeden dolayı yaşanmıştır. Likidite eksikliğini gidermek için önce mevcut rezervler kullanılmış daha sonra bu durum IMF’ye verilen niyet mektubunda olmadığı için vazgeçilmiştir. Likidite ihtiyacı karşılanamadığı için döviz kuru ve faiz oranları yükselmiş ve kasım krizi doğmuştur. IMF’nin verdiği krediyle faiz ve döviz kurlarında meydana gelen artışın önüne geçilmeye çalışılmış ama kriz tam anlamıyla önlenememiştir. Kasım krizi tam anlamıyla atlatılamadığı için Şubat krizi yaşanmıştır.

12. Soru

Genel olarak nedenler sayılmak istenirse 2001 krizi için ne denebilir? 

Cevap

Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur.

13. Soru

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çapa olarak ne seçmiştir? 

Cevap

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çapa olarak beklenen enflasyon oranını seçmiş ve beklenen enflasyon hedeflemesini göz önünde bulundurup kısa vadeli faizlerde değişikliğe giderek örtük enflasyon stratejisini uygulamaya çalışmıştır.

14. Soru

Güçlü Ekonomiye Geçiş Programının amacı nedir? 

Cevap

Krizle mücadele etmek adına 2001 yılında Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. Bu programın amacı terk edilen kur rejiminin meydana getirdiği belirsizliği ortadan kaldırmak ve bu problemlerin tekrar yaşanmaması için yapısal önlemler almaktır. Bu programda en çok dikkat çeken düzenleme bankacılık sektörü ile ilgilidir. 

15. Soru

2001 yılına kadar Türkiye ekonomisinde yaşanan olaylar nasıl özetlenebilir? 

Cevap

2001 yılına kadar Türkiye ekonomisinde yaşanan olaylar kısaca şöyle özetlenebilir: 
• Türkiye’ye kısa vadeli sermaye hareketlerinin girişini arttıran unsur, 1990 yılından sonra sermaye hareketlerinin tamamıyla serbest hale gelmesidir. 
• Ancak hemen sonrasındaki yanlış politik uygulamalar, sıcak paranın kaçışına yol açmıştır. 
• Kasım 2000 krizine de bu sıcak paranın kaçışı neden olmuştur. Kasım krizi tam anlamıyla atlatılamadığı için Şubat 2001 krizi yaşanmıştır. 
• Krizle mücadele etmek adına 2001 Nisan ayında yeni merkez bankası kanunu çıkarılmış ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı hazırlanmıştır. 
• Ancak bu çabalar 2001 krizinin Cumhuriyet tarihinin en beter krizi olarak anılmasını engelleyememiştir. GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Türkiye ekonomisi İkinci Dünya savaşından sonra en feci daralmayı bu krizle yaşamıştır. 

16. Soru

2001 krizinden sonra makroekonomik değişkenlerde ne gibi bir değişiklik olmuştur? 

Cevap

2001 yılı bir dönüm noktası sayılabilir. 20022013 döneminde gayrisafi yurtiçi hasıla 233 milyar dolardan 820 milyar dolar düzeyine, toplam ticaret hacmi 114 milyar dolardan 476 milyar dolar düzeyine yükselmiştir. 2002-2012 döneminde reel gayrisafi yurtiçi hasıla %64 artarken kişi başına gelir %43 oranında artmıştır. 2002-2007 döneminde Türkiye, ortalama yıllık %6,8 büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ekonomilerden biri iken 2007 sonrasında büyüme oranları dalgalı ve daha düşük düzeylerde seyreder hale gelmiştir. 2008-2014 arasında yıllık ortalama büyüme oranı %3,2 düzeyinde gerçekleşmiştir.

17. Soru

Talep kompozisyonu ihracat ağırlık olmazsa sonucu ne olur? 

Cevap

Talep kompozisyonu ihracat ağırlıklı olmadığı sürece büyüme oynaklığı Türkiye için yüksek kalmaya devam edecek ve Türkiye ekonomisinin sermaye girişlerine aşırı bağımlılığı kesilmeyecektir.

18. Soru

Türkiye’de 1961-2013 yılları arasındaki büyüme oranları nasıl gelişmektedir? 

Cevap

Büyümenin dalgalı seyri 1961-1979 ve 1980-2013 dönemlerinde birbirine çok benzemektedir. 1961-1979 döneminde büyüme oranı 1979 hariç hep pozitif alanda kalmış ve bu dönemin ortalaması da 5,15 olarak gerçekleşmiştir. 1980-2013 dönemi ele alındığında büyüme oranı tam 5 kez negatif alanda gerçekleşmiştir. 

19. Soru

Ekonomik anlamda liberalleşme dönemi hangi yıla denk gelmektedir?

Cevap

Ekonomik anlamda liberalleşme hareketlerinin dönüm noktası olarak 1980 yılı kabul edilir. Büyümede yaşanan dalga boyutlarının 1980’den günümüze kadar geçen zamanda liberalleşmeden önceki döneme kıyasla daha büyük olduğu anlaşılmaktadır.

20. Soru

2008 krizinin kaynağı nedir? 

Cevap

2008 yılının son aylarında kaynağı dış piyasalardaki dalgalanma olan bir kriz yaşanmıştır. Konut kredisinin sebep olduğu problemler 2003 yılında ABD’de baş göstermiştir. Bu problemler zaman içinde büyümüş ve bütün dünyaya yayılmıştır. ABD’de bankacılık sektörünün elinde büyük miktarda para vardır ve bu paranın bir şekilde krediye dönüşmesi gerekmektedir. Bu amaçla bankalar bu parayı kredibilitesi az olan insanlara kredi olarak dağıtmaya başlamıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir.

21. Soru

Küresel krizin Türkiye’ye etkisi nasıl olmuştur? 

Cevap

Küresel kriz Türkiye ekonomisini de olumsuz etkilemiş 2008’den sonra IMKB endeksi düşüş trendine girmiştir. 2002 yılından itibaren başarılı bir seyir izleyen Türkiye ekonomisi TL’nin Euro ve dolar karşısında değer kaybetmesini önlemiştir. TL’nin çok fazla değer kaybetmemesi ve Merkez Bankasının başarılı bir şekilde düşürmesi yerinde olmuştur. 2008 yılında negatif büyüme görülmüş fakat 2009 yılı son çeyreğinden itibaren ve 2010-2011 yıllarında büyüme yüksek boyutlara ulaşmıştır.

22. Soru

Türkiye’de 2001 yılından sonra alınan önlemler nelerdir?

Cevap

Türkiye, 2001 Krizi’nden sonra özellikle bankacılık sektöründe ciddi bir yeniden yapılanma yaşamış ve bu revizyonların ödülünü, en azından 2008 sonrası Türkiye’de yeni bir bankacılık krizi yaşamayarak toplamıştır. 2000’lerin başından 2010’a kadar geçen sürede bankacılık sektörünün özel sektöre sağladığı kredilerde ciddi bir artış sağlanmıştır. Bu dönemde özel sektörün toplam varlık ya da sermayesine göre borçlanma oranı hızlı bir şekilde artmıştır.

23. Soru

1990’larda Türkiye’nin ekonomik yapısının genel özelliği nedir?

Cevap

1980’lerin sonuyla birlikte Türkiye 1990’lara ekonomik anlamda daha liberal çerçevede girmiştir. Ancak altyapısı çok sağlam olmayan plansız liberalleşme hareketleri 80’ler boyunca zaman zaman sorun çıkarmış ve bu sorunlar 90’larda daha ciddi krizlere dönüşür hale gelmiş ve bu süreç 2001’e kadar sürmüştür.

24. Soru

Türkiye’de 1994 yılında yaşanan krizin sonuçları neler olmuştur?

Cevap

1994 yılında yaşanan krizin ardından ekonomi daralmış, yüksek oranlı enflasyonun ardından gelen develüasyonla birlikte reel faiz oranları yükselmiş ve mali sektör ile reel sektör birbirinden kopmuştur. Bu dönemde mali piyasalara olan güven azalmış ve risklilik büyük ölçüde artmıştır. 1995 yılına kadar istikrar programının başarıyla uygulanması, kamusal açığın azaltılması ve mali piyasaların riskliliğinin düşürülmesinin ardından makroekonomik dengeler yavaş yavaş kurulmaya başlanmıştır.

25. Soru

1995 ve 1997 yıllarında Türkiye ekonomisindeki değişimler nelerdir?

Cevap

1995 yılında Türkiye, AB ile gümrük birliği anlaşması imzalamış ve dış ticarette yeni bir sayfa açmıştır. Yine aynı dönemde Türkiye siyasi olarak çok çalkantılı dönemler geçirmiş. 1997 yılında Tayland’da başlayan Güneydoğu Asya Krizi, hızla Rusya’ya kadar yayılmış ve Rusya dahil pek çok ülkenin sıcak para kaybetmesine neden olmuştur. 1997 yılından dolayı İMKB Endeksi %13 oranında değer kaybetmiş, iç talep azalmış ve ekonomi küçülmüştür. Yüksek faizlerden dolayı çok fazla kar elde eden özel sektör bu karı yatırım yapmak yerine kamu açıklarını kapatmak için kullanmış ve bankalar da benzer şekilde hareket etmişlerdir. Bunun sonucunda finans piyasasını savunmasız bırakmıştır. Ekonomideki aksaklıkları gidermek amacıyla 1997 yılında hazinenin merkez bankasından borçlanması kesinlikle yasaklanmıştır.

26. Soru

1998 yılında gerçekleştirilen hangi uygulama mali milat olarak tanımlanmaktadır?

Cevap

1998 yılında bankalara yatırılan paraların bir kereye mahsus olmak üzere kaynağının soruşturulamamasını içeren mali reform paketi uygulanmıştır. Bu uygulama mali milat olarak bilinir.

27. Soru

1999 yılında çıkarılan Enflasyonla Mücadele Programı’nın başarısız olmasına neden olan gelişme nedir?

Cevap

1999 yılında, 2000-2001 yıllarını kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı çıkarılmış olup bu programın amacı ekonomide istikrar sağlamak, enflasyon beklentisini düşürmek ve ekonomik büyümenin yolunu açmaktır. Ancak program Kasım 2000 ve Şubat 2001 krizlerinden ötürü başarı sağlayamamıştır.

28. Soru

Türkiye’de 1990’ların sonunda bankacılık sektörünün daha sağlıklı çalışabilmesi için hangi adımlar atılmıştır?

Cevap

1999 yılına bankacılık sektöründe denetimi artırmaya yönelik kararlar alınmıştır. Bu bağlamda, bankacılık sektörü için önemli ve etkili olan Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu (BDDK) 1999 yılından itibaren faaliyetlerine başlamıştır. Sektördeki serbestleştirmenin aksi yönünde atılan adımlardan biri de yeni banka kurulması ve işletilmesine yönelik kuralların daha da sertleştirilmesi olmuştur. Artık, bankalar için iç denetim ve risk yönetimi zorunluluktur.

29. Soru

Türkiye’de 2001 yılında yaşanan ekonomik krize neden olan gelişmeler nelerdir?

Cevap

Türkiye’de, 1990 yılından sonra tam serbestleşmeyle birlikte, kısa vadeli sermaye girişi artmıştır. Türkiye kamu kesimi açığını ülkeye giren bu sıcak para ile finanse etmiştir. Bu nedenle faiz oranı çok yüksek düzeyde tutulmuş ve kurlar baskı altına alınmıştır. 1994 yılında sıcak paranın kötü yüzüyle karşılaşılmış, 1993 yılında döviz kuruna baskı kurulmasıyla yüksek oranda cari işlemler açığı vermiştir. Tansu Çiller, o denemde iç borçlanma faiz oranını düşürmeye kalkmış ve ülkeden sıcak para kaçmıştır. Kaçan yabancı para Kasım 2000 krizine yol açmıştır. Türkiye ekonomisi 2000 yılından itibaren likidite azlığı, artan yapısal problemler, spekülatif hareketler ve siyasi problemlerle mücadele etmiştir. Bu sebepler cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olan 2001 krizinin yaşanmasına sebep olmuştur.

30. Soru

Türkiye’de yaşanan 2001 krizinin ayırıcı niteliği nedir?

Cevap

2001 yılında Cumhuriyet tarihinin en kötü krizi yaşanmıştır. GSMH 50 milyar dolar azalmıştır. Türkiye ekonomisi İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra en feci daralmayı bu krizle yaşamıştır.

31. Soru

Türkiye’nin 2002-2007 yılları arasındaki ortalama yıllık büyüme oranı kaçtır?

Cevap

2002-2007 döneminde Türkiye, ortalama yıllık %6,8 büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ekonomilerden biriydi.

32. Soru

2008-2014 yılları arasında Türkiye’nin ekonomik performansını açıklayınız.

Cevap

2008-2014 arasında Türkiye’nin yıllık ortalama büyüme oranı %3,2 düzeyinde gerçekleşmiştir. 2008-2014 arası 7 yıllık dönem ortalaması 3,33’tür. Türkiye uluslararası alanda ekonomik açıdan göreceli yerini iyileştirebilmek için yüksek büyüme oranına sahip değildir.

33. Soru

2008 sonrasında Türkiye’nin dış açığını daha da bozmadan güçlü bir büyüme oranına sahip olabilmesinin koşulu nedir?

Cevap

Türkiye’nin dış açığını daha da bozmadan güçlü bir büyüme oranına sahip olabilmesi için ürünlerine olan toplam talep kompozisyonunu iç talepten dış talebe doğru yeniden ayarlaması gerekmektedir. Yani talep kompozisyonu ihracat ağırlıklı olmadığı sürece büyüme oynaklığı Türkiye için yüksek kalmaya devam edecek ve Türkiye ekonomisinin sermaye girişlerine aşırı bağımlılığı kesilmeyecektir.

34. Soru

2001 krizinden sonra reel büyümenin seyri ile net sermaye girişinin GSYİH’a oranının izlediği seyir arasındaki ilişkide nasıl bir değişim yaşanmıştır?

Cevap

2001 sonrası ve özellikle de 2005 sonrası dönemde büyüme oranının net sermaye girişinin GSYİH’a oranından daha fazla gerçekleşmesi kuralı ciddi bir bozulma göstermektedir. Türkiye’nin büyüme adına dışarıdan gelen sermayeye olan bağımlılığı zaten bir sorunken, bir de net sermaye girişine rağmen büyümede iyi rakamların yakalanamaması ayrı bir sorun teşkil edebilir. Net sermaye girişi ve büyüme arasındaki ilişkiye bakıldığında gözlenen kötü gelişmelerden bir tanesi 2010 sonrası dönemde izlenebilmektedir.

35. Soru

Türkiye’de büyümenin dalgalı seyri hangi dönemlerde birbirine çok benzerlik göstermektedir?

Cevap

1961-1979 ve 1980-2013 dönemlerinde.

36. Soru

1980 öncesi ve sonrası dönemlerdeki ortalama büyüme oynaklığı oranları nasıl değişim göstermiştir?

Cevap

Liberalleşmenin dönüm noktası kabul edilen 1980 yılı öncesi yaklaşık 20 yıllık döneme bakıldığında oynaklık ortalamasının 2,6 olarak gerçekleştiği görülmektedir. 1980-2013 dönemi yani liberalleşmenin Türkiye için hız kazandığı dönemde oynaklık ortalaması 3,9’a yükselmektedir.

37. Soru

Türkiye’de 1960-1980 ile 1980-2013 dönemleri arasında büyüme oranları açısından nasıl bir farklılık ortaya çıkmıştır?

Cevap

1960-1980 dönemi için büyüme ortalaması 5,15 iken 1980-2013 dönemi için bu rakam 4,19’dur. Bu ikisi arasında basit bir yaklaşımla ciddi bir fark olmadığı iddia edilebilir.

38. Soru

Mortgage Krizi nedir?

Cevap

ABD’de konut kredisinin sebep olduğu ve daha sonra etkisi tüm dünyaya yayılan krizdir. ABD’de bankacılık sektörünün elinde bulunan büyük miktarda para krediye dönüştürmek amacıyla kredibilitesi az olan insanlara dağıtılmıştır. Faizlerin düşük olması insanları cezp etmiş düşük gelir grubundaki kişilerin kredi talebi artmıştır. Ancak 2006 ve 2007 yıllarında FED faiz oranlarını artırmış ve konut piyasası durgunluk yaşamaya başlamış, konut fiyatları ve kiralar gerçek değerinin altına düşmüştür. Bu durumda kredi çekip konut alan insanlar kredi borçlarını ödeyemez duruma gelmişlerdir. Akabinde piyasalarda Mortgage Krizi diye anılan kriz baş göstermiştir.

39. Soru

2008 küresel ekonomik kriz Türkiye’yi nasıl etkilemiştir?

Cevap

Küresel kriz Türkiye ekonomisini de olumsuz etkilemiş 2008’den sonra IMKB endeksi düşüş trendine girmiştir. 2008 yılında negatif büyüme görülmüş fakat 2009 yılı son çeyreğinden itibaren ve 2010-2011 yıllarında büyüme yüksek boyutlara ulaşmıştır

40. Soru

Finansal sistemde “kontrollü serbestlik” kavramını açıklayınız.

Cevap

“Kontrollü serbestlik” kavramındaki kontrolden kasıt piyasanın kendi otokontrolü değildir. Toplumun tamamının refahına uygun kontrollü serbestlik, finansal sistemde oluşabilecek aksaklıkları yaratmaz, aksine engelleyebilir.

41. Soru

Türkiye’de 2001 krizi ile 2008 krizinin etkileri arasındaki fark nedir?

Cevap

Türkiye, 2001 Krizi’nden sonra özellikle bankacılık sektöründe ciddi bir yeniden yapılanma yaşamış ve bu revizyonların ödülünü, en azından 2008 sonrası Türkiye’de yeni bir bankacılık krizi yaşamayarak toplamıştır.

42. Soru

Türkiye’de 2000’lerin başından 2010’a kadar geçen sürede bankacılık sektöründe kredi hacmindeki genişlemeye karşı hangi tedbirler alınmıştır?

Cevap

2000’lerin başından 2010’a kadar geçen sürede bankacılık sektörünün özel sektöre sağladığı kredilerde ciddi bir artış sağlanmıştır. Özel sektörün kredi artışı hem bireyler hem de firmalar tarafından kullanılmıştır. Bu da tüketim ve yatırımlarda artışı getirmiştir. Kredi hacmindeki bu genişleme Türkiye’deki para otoritelerini birtakım tedbirler almaya iteklemiştir. 2010 yılının sonlarında önce Merkez Bankası ve sonra 2011 ortasında da BDDK özel sektöre sağlanan borç artışını yavaşlatabilmek için harekete geçmiştir.

43. Soru

Türkiye’de 2013’ten 2014’ün sonuna kadar geçen dönemde bankacılık sektörünün durumu nasıldır?

Cevap

2013’ten 2014’ün sonuna kadar geçen dönemde Türkiye’deki finansal şartlarda kötüleşme devam etmiş ve riskler yükselmiştir. Bu olumsuz gelişmelere rağmen bankacılık sektörünün uluslararası standartlara göre durumu halen sağlıklı görünmektedir. Sektörün, sermaye ve borç/sermaye oranları uluslararası alanda oldukça iyi durmaktadır.

44. Soru

Türkiye’de kredi kartı limitlerinin gelire göre belirlenmesi kuralı ne zaman getirilmiştir?

Cevap

2013 yılı Ekim ayında.

45. Soru

Türkiye’de kronik cari açık probleminin çözümü nedir?

Cevap

Katma değeri yüksek ve teknolojik içeriği yoğun malların üretilebilmesi ve ihraç edilebilmesi.

46. Soru

2015 yılı insani gelişmişlik indekslerine göre dünya sıralamasında Türkiye kaçıncı sırada yer almaktadır?

Cevap

Türkiye 187 ülke arasında 69. sıradadır.

47. Soru

Türkiye’nin 2013 yılındaki cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı kaçtır?

Cevap

Türkiye’nin cari işlemler açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2013 yılında tehlikeli sayılabilecek %8 düzeyine ulaşmıştır.

48. Soru

Türkiye’de hangi dönemde uygulanan yapısal reformlar, Türkiye ekonomisi için yapısal reformların önemli olduğunu ortaya koymaktadır?

Cevap

Türkiye ekonomisinin günümüzde yapısal reformlara ihtiyaç duyduğu açıktır. 2001-2006 yılları arasında gerçekleşen yapısal reformların Türkiye ekonomisine olan katkılarını, yapısal reformların önemini vurgulayan kanıtlardan sayabiliriz.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!