Türkçe Cümle Bilgisi 2 Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Türkçe Cümle Bilgisi 2 Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Anlamlarına Göre Cümleler

1. Soru

Anlamlarına göre cümlelerin türleri nelerdir?

Cevap

Anlamlarına göre cümleler:
• Olumlucümle
• Olumsuz cümle
• Sorucümlesi
• Emir cümlesi
• Ünlem cümlesi


2. Soru

Olumlu cümleler iki gruba ayrılır. Bunlar nelerdir?

Cevap

– Olumlu isim cümlesi

– Olumlu fiil cümlesi


3. Soru

‘İstanbul fethedildiği zaman çok harap bir şehirdi.’ (Yahya Kemal Beyatlı) 

Yukarıdaki cümlenin türü nedir?

Cevap

‘İstanbul fethedildiği zaman çok harap bir şehirdi.’ (Yahya Kemal Beyatlı) cümlesi olumlu bir isim cümlesidir.


4. Soru

Olumsuzluk ifadesi taşıyan bir yüklemden sonra “değil” veya “yok” kelimesi
getirilirse cümle biçimce ve anlamca bu durumdan nasıl etkilenir?

Cevap

Olumsuzluk ifadesi taşıyan bir yüklemden sonra “değil” veya “yok” kelimesi
getirilirse cümle olumlu bir anlam ifade eder. Bu bakımdan bazı cümleler biçimce
olumsuz olduğu hâlde anlamca olumludur.


5. Soru

Fiil cümlelerinde olumsuzluk hangi şekillerde yapılır?

Cevap

Fiil cümlelerinde olumsuzluk, yükleme “-mA-” olumsuzluk ekinin getirilmesiyle yapılır. Bazen de olumsuzluk kavramı “değil” ve “ne… ne…” olumsuzluk sözleriyle sağlanır.


6. Soru

İsim cümlelerinde olumsuzluk nasıl sağlanır?

Cevap

İsim cümlelerinde olumsuzluk, “değil” ve “yok” olumsuzluk sözleriyle sağlanır.


7. Soru

Adaletle oyun olur mu? (Olmaz.)

Yukarıdaki cümlenin anlam özelliği nedir?

Cevap

Yapıca olumlu olsa da soru ekiyle veya soru kelimesiyle olumsuz bir anlam ifade etmektedir.


8. Soru

Soru cümlelerinde soru anlamı hangi şekillerde sağlanır?

Cevap

Soru anlamı; soru eki, soru sıfatı, soru zamiri, soru zarfı ve soru edatı yardımıyla sağlanır.


9. Soru

Soru ekiyle kurulan cümlelerin özellikleri nelerdir?

Cevap

– Soru kavramı veren “mi (mı, mu, mü)” eki, ilgili olduğu kelimeden ayrı yazılır; fakat ünlü uyumuna girer.

– Soru biçimindeki yüklemlerde şahıs eklerini alabilir.

– Soru eki, yalnızca yüklemin değil onaylanması istenen ögenin sonuna getirilir.

– Soru eki, vurgusuz olup vurguyu kendinden önceki heceye aktarır.


10. Soru

Soru cümlelerinin türleri nelerdir?

Cevap

Soru ekiyle kurulan cümleler

Soru sıfatlarıyla kurulan cümleler

Soru zamirleriyle kurulan cümleler

Soru zarflarıyla kurulan cümleler

Soru edatlarıyla kurulan cümleler


11. Soru

Ağlama diyorum sana! Ağlama! (Refik Halit Karay, Eskici)

Yukarıdaki cümlenin türü nedir?

Cevap

Ağlama diyorum sana! Ağlama! (Refik Halit Karay, Eskici) cümlesi bir emir cümlesidir.


12. Soru

Emir kipi ile kurulan bazı cümleler hangi anlam özelliklerine sahiptir?

Cevap

Emir kipi ile kurulan bazı cümleler “dilek, istek, yalvarma, yakarma, üzüntü,
beddua” gibi değişik anlam özelliklerine sahiptir.


13. Soru

İnsanların sevinçlerini, mutluluklarını, özlemlerini, üzüntülerini, heyecanlarını, acılarını, kederlerini, coşkularını, hayretlerini vb. anlatan cümlelere verilen isim nedir?

Cevap

İnsanların sevinçlerini, mutluluklarını, özlemlerini, üzüntülerini, heyecanlarını, acılarını, kederlerini, coşkularını, hayretlerini vb. anlatan cümleler ünlem cümleleridir.


14. Soru

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri! (Mustafa Kemal Atatürk)

Yukarıdaki cümlenin türü nedir?

Cevap

‘Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!’ cümlesi emir cümlesidir.


15. Soru

Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda! (Mehmet Akif Ersoy)

Yukarıdaki cümlenin anlam bakımından türü nedir?

Cevap

‘Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda!’ cümlesi anlam bakımından emir cümlesidir.


16. Soru

Soru eki ve soru sözü kullanılmadan cümlelere hangi sözlerle soru anlamı verilmektedir?

Cevap

Soru eki ve soru sözü kullanılmadan “ya” , “ha” ve “demek” gibi sözlerle
de cümlelere soru anlamı verilmektedir.


17. Soru

Ünlem cümlelerinde esas olan nedir?

Cevap

Ünlem cümlelerinde bir duygunun dile getirilmesi esastır.


18. Soru

Yüklemi fiil olan ve yargının yapılmadığını, olmadığını bildiren cümleler hangi cümlelerdir?

Cevap

Yüklemi fiil olan ve yargının yapılmadığını, olmadığını bildiren cümleler “olumsuz
fiil cümlesi”dir; yani olumsuz fiil cümlelerinde olayın gerçekleşmediği bildirilir.


19. Soru

“Ne…ne…” olumsuzluk bağlacıyla birbirine bağlanan cümlelerin özelliği nelerdir?

Cevap

“Ne…ne…” olumsuzluk bağlacıyla birbirine bağlanan cümleler, biçim bakımından olumlu görünse bile anlamca olumsuzdur.


20. Soru

Olumsuzluk anlamının, soru biçimiyle sağlandığı cümlelerde soru biçiminin soru mu, olumsuzluk mu olduğu nasıl anlaşılır?

Cevap

Olumsuzluk anlamının, soru biçimiyle sağlandığı cümlelerde soru biçiminin soru mu, olumsuzluk mu olduğu metin bağlamından çıkarılır.


1. Soru

Anlamlarına göre cümlelerin türleri nelerdir?

Cevap

Anlamlarına göre cümleler:
• Olumlucümle
• Olumsuz cümle
• Sorucümlesi
• Emir cümlesi
• Ünlem cümlesi

2. Soru

Olumlu cümleler iki gruba ayrılır. Bunlar nelerdir?

Cevap

– Olumlu isim cümlesi

– Olumlu fiil cümlesi

3. Soru

‘İstanbul fethedildiği zaman çok harap bir şehirdi.’ (Yahya Kemal Beyatlı) 

Yukarıdaki cümlenin türü nedir?

Cevap

‘İstanbul fethedildiği zaman çok harap bir şehirdi.’ (Yahya Kemal Beyatlı) cümlesi olumlu bir isim cümlesidir.

4. Soru

Olumsuzluk ifadesi taşıyan bir yüklemden sonra “değil” veya “yok” kelimesi
getirilirse cümle biçimce ve anlamca bu durumdan nasıl etkilenir?

Cevap

Olumsuzluk ifadesi taşıyan bir yüklemden sonra “değil” veya “yok” kelimesi
getirilirse cümle olumlu bir anlam ifade eder. Bu bakımdan bazı cümleler biçimce
olumsuz olduğu hâlde anlamca olumludur.

5. Soru

Fiil cümlelerinde olumsuzluk hangi şekillerde yapılır?

Cevap

Fiil cümlelerinde olumsuzluk, yükleme “-mA-” olumsuzluk ekinin getirilmesiyle yapılır. Bazen de olumsuzluk kavramı “değil” ve “ne… ne…” olumsuzluk sözleriyle sağlanır.

6. Soru

İsim cümlelerinde olumsuzluk nasıl sağlanır?

Cevap

İsim cümlelerinde olumsuzluk, “değil” ve “yok” olumsuzluk sözleriyle sağlanır.

7. Soru

Adaletle oyun olur mu? (Olmaz.)

Yukarıdaki cümlenin anlam özelliği nedir?

Cevap

Yapıca olumlu olsa da soru ekiyle veya soru kelimesiyle olumsuz bir anlam ifade etmektedir.

8. Soru

Soru cümlelerinde soru anlamı hangi şekillerde sağlanır?

Cevap

Soru anlamı; soru eki, soru sıfatı, soru zamiri, soru zarfı ve soru edatı yardımıyla sağlanır.

9. Soru

Soru ekiyle kurulan cümlelerin özellikleri nelerdir?

Cevap

– Soru kavramı veren “mi (mı, mu, mü)” eki, ilgili olduğu kelimeden ayrı yazılır; fakat ünlü uyumuna girer.

– Soru biçimindeki yüklemlerde şahıs eklerini alabilir.

– Soru eki, yalnızca yüklemin değil onaylanması istenen ögenin sonuna getirilir.

– Soru eki, vurgusuz olup vurguyu kendinden önceki heceye aktarır.

10. Soru

Soru cümlelerinin türleri nelerdir?

Cevap

Soru ekiyle kurulan cümleler

Soru sıfatlarıyla kurulan cümleler

Soru zamirleriyle kurulan cümleler

Soru zarflarıyla kurulan cümleler

Soru edatlarıyla kurulan cümleler

11. Soru

Ağlama diyorum sana! Ağlama! (Refik Halit Karay, Eskici)

Yukarıdaki cümlenin türü nedir?

Cevap

Ağlama diyorum sana! Ağlama! (Refik Halit Karay, Eskici) cümlesi bir emir cümlesidir.

12. Soru

Emir kipi ile kurulan bazı cümleler hangi anlam özelliklerine sahiptir?

Cevap

Emir kipi ile kurulan bazı cümleler “dilek, istek, yalvarma, yakarma, üzüntü,
beddua” gibi değişik anlam özelliklerine sahiptir.

13. Soru

İnsanların sevinçlerini, mutluluklarını, özlemlerini, üzüntülerini, heyecanlarını, acılarını, kederlerini, coşkularını, hayretlerini vb. anlatan cümlelere verilen isim nedir?

Cevap

İnsanların sevinçlerini, mutluluklarını, özlemlerini, üzüntülerini, heyecanlarını, acılarını, kederlerini, coşkularını, hayretlerini vb. anlatan cümleler ünlem cümleleridir.

14. Soru

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri! (Mustafa Kemal Atatürk)

Yukarıdaki cümlenin türü nedir?

Cevap

‘Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!’ cümlesi emir cümlesidir.

15. Soru

Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda! (Mehmet Akif Ersoy)

Yukarıdaki cümlenin anlam bakımından türü nedir?

Cevap

‘Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda!’ cümlesi anlam bakımından emir cümlesidir.

16. Soru

Soru eki ve soru sözü kullanılmadan cümlelere hangi sözlerle soru anlamı verilmektedir?

Cevap

Soru eki ve soru sözü kullanılmadan “ya” , “ha” ve “demek” gibi sözlerle
de cümlelere soru anlamı verilmektedir.

17. Soru

Ünlem cümlelerinde esas olan nedir?

Cevap

Ünlem cümlelerinde bir duygunun dile getirilmesi esastır.

18. Soru

Yüklemi fiil olan ve yargının yapılmadığını, olmadığını bildiren cümleler hangi cümlelerdir?

Cevap

Yüklemi fiil olan ve yargının yapılmadığını, olmadığını bildiren cümleler “olumsuz
fiil cümlesi”dir; yani olumsuz fiil cümlelerinde olayın gerçekleşmediği bildirilir.

19. Soru

“Ne…ne…” olumsuzluk bağlacıyla birbirine bağlanan cümlelerin özelliği nelerdir?

Cevap

“Ne…ne…” olumsuzluk bağlacıyla birbirine bağlanan cümleler, biçim bakımından olumlu görünse bile anlamca olumsuzdur.

20. Soru

Olumsuzluk anlamının, soru biçimiyle sağlandığı cümlelerde soru biçiminin soru mu, olumsuzluk mu olduğu nasıl anlaşılır?

Cevap

Olumsuzluk anlamının, soru biçimiyle sağlandığı cümlelerde soru biçiminin soru mu, olumsuzluk mu olduğu metin bağlamından çıkarılır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!