Temel Afet Bilgisi Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Temel Afet Bilgisi Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Hidro-Meteorolojik Afetler

1. Soru

Erozyon nedir, açıklayınız.

Cevap

Yeryüzündeki kayaçların ve diğer malzemenin su ve rüzgar gibi dış etmenlerle dayanımlılıklarını kaybederek parçalanıp, yerinden koparılmaları veya çözünmeleri ile fiziksel ve kimyasal ayrışmaya uğraması, bulundukları yerden akarsu, yağmur, buz, rüzgar veya dalgalar ile doğal yollardan taşınmasını içeren olaylar zincirine “erozyon” denir.


2. Soru

Selleri oluşum sürelerine sınıflandırınız.

Cevap

Gerçekte seller oluşum sürelerine göre literatürde şu şekillerde adlandırılır:
1. Yavaş Gelişen Seller (Slow-Onset Floods), bir hafta veya daha uzun bir süre içinde oluşabilir.
2. Hızlı Gelişen Seller (Rapid-Onset Floods), bir-iki günde içinde oluşabilir.
3. Ani Seller (Flash Floods), 6 saat içinde oluşabilir. Ani seller, çöller dâhil dünyanın her yerinde görülür.


3. Soru

Taşkın nedir?

Cevap

Doğal ya da yapay bir göldeki su miktarının ya da akarsuyun debisinin artması sonucu su seviyesinin, yükselerek yatağının normal sınırlarının dışına taşmasıyla çevresindeki alanların geçici bir süre su altında kalmasına “taşkın” adı verilir.


4. Soru

Orman yangınını tanımlayınız.

Cevap

Orman alanlarında yıldırım ve volkanik faaliyetler gibi doğal nedenlerden kaynaklanan veya insan kaynaklı çıkan yangına “orman yangını” denir. Ormanlara zarar veren, ormanlardaki her şeyi yakıp yok edebilen yangınlara orman yangını denir. Orman yangınının genel tanımı ise “Ormanda yaşama birliğinin üyeleri olan, canlı ve cansız bütün yanabilen varlıkları yakıp yok edebilen ateş” olarak ifade edilmektedir. 


5. Soru

Yıldırım nedir?

Cevap

Genellikle bir kümülonimbüs bulutunun tabanı ile yer arasında, kırık çizgi ve/ya da çatal biçimindeki, gök gürültülü ve ışıltılı elektrik boşalımına “yıldırım” denir.


6. Soru

Don nedir, bilgi veriniz.

Cevap

Soğuk hava adveksiyonu nedeniyle geniş bir bölgede üzerinde tarımsal alanlara zarar verebilecek ve/veya ıslak yüzeylerdeki suları buza dönüştürebilecek kadar uzun bir süre ve şiddete yüzey hava sıcaklığının donma sıcaklığının altında (0°C’nin) kalmasına “don” adı verilir. Duru, açık ve rüzgarsız havalarda yerde ışınım kaybından oluşan yerel, sığ ve kısa süreli olarak hava sıcaklığının donma sıcaklığının altına düşmesidir.


7. Soru

Kırağı nedir?

Cevap

Soğuk cisimler üzerinde su buharının kırağı noktası sıcaklığında doğrudan katılaşması sonucu meydana gelen, ince, kırılgan, iğne, pul, tüy veya yelpaze şeklinde beyaz buz kristallerinin görüldüğü buz örtüsüne “kırağı” denir.


8. Soru

Sıcak hava dalgası nedir, açıklayınız.

Cevap

Sıcak hava dalgasının tek bir tanımı yoktur, ama farklı parametreler,
eşik değeri ve süreler kullanılarak yapılmış birden fazla tanımı vardır. Genel olarak sıcak hava dalgası, belirli bir alan için belli bir eşik değerini aşan aşırı sıcak atmosfer koşullarının en az üç ardışık gün boyunca sürmesi olarak tanımlanır.

Sıcak Hava Dalgası = Uzun Dönem Aşırı Sıcak Hava + Yüksek Nem


9. Soru

Aşırı sıcaklık nedir?

Cevap

Hem sıcaklığın, hem bağıl nemin çok yüksek olduğu ve bedenin iç ısı dengesini koruyamadığı duruma “aşırı sıcaklık” adı verilir.


10. Soru

Kent ısı adası nedir, açıklayınız.

Cevap

Yaz geceleri veya sakin kış mevsiminde şehirleşmiş alanlarda, düşük yansıtırlık, yüksek ısı kapasitesine sahip yapılar ve asfalt gibi çok sayıda kuru ısı kaynağı tarafından soğrulan ısıyla şehir üzerindeki sıcaklık değerlerinin kırsal alanlardan daha yüksek olması durumuna “kent ısı adası” adı verilir.


11. Soru

Donan yağmur nedir?

Cevap

Sıvı olarak düşen yağmur damlalarının sıcaklığı donma seviyesi altında olan yer veya yerdeki diğer yüzeyler üzerinde temasla donmasına “donan yağmur” adı verilir.


12. Soru

Donan çisenti nedir?

Cevap

Sıvı su olarak düşen çisentinin donma seviyesinin altında olan yer veya yerdeki diğer yüzeyler üzerinde donup ince bir buz
katmanı oluşturmasına “donan çisenti” denir.


13. Soru

Çiy nedir?

Cevap

Atmosferin yeryüzüne yakın kısmında havadaki su buharının, genellikle bulutsuz havalarda, sabit basınçta ve ışınım kaybıyla hava sıcaklığının çiy noktası sıcaklığına düşmesiyle cisimler üzerinde yoğuşarak oluşan sıvı su damlacıklarına “çiy” denir.


14. Soru

Orman yangınları kaça ayrılır?

Cevap

Orman yangınları, meydana gelişlerine ve ormanda yaktıkları kısımlara göre:
1. Örtü Yangını, 2. Tepe Yangını, 3. Toprak Yangını şeklinde üç sınıfa ayrılır


15. Soru

Tipi nedir?

Cevap

Görüş mesafesini yağan kar ile 400 metrenin altına düşüren, en az 3 saat süren ve 56 km/saat hızında veya daha şiddetli rüzgârlar ile görülen kar fırtınasına “tipi” adı verilir.


16. Soru

Orman yangını havası nedir, tanımlayınız.

Cevap

Orman yangını riskini artıran ve yerel bitki örtüsü, rüzgar şiddeti, su kaynaklarına olan uzaklık, arazi şekli, hava sıcaklığı gibi değişkenlere bağlı olan hava şartlarına “orman yangını havası” adı verilir.


17. Soru

Kuraklık nedir?

Cevap

Yağışsız ya da normaline göre az yağışlı olarak devam eden uzunca süre, kurak döneme “kuraklık” adı verilir.


18. Soru

Sel nedir?

Cevap

Aşırı yağış, hızlı kar erimesi, şiddetli fırtına ve fırtına kabarması, sed veya barajların tepe noktasının aşılması, heyelan ile akarsuyun yatak değiştirmesi, kanalizasyon taşması gibi nedenlerle yüzey akışıyla gelen suların, normalde su altında olmayan alanları geçici bir süre için kaplaması ve/veya o alanlarda birikmesine “sel” adı verilir. Taşkın ve su baskını şeklinde görülen hidro-meteorolojik olayların genel adıdır.


19. Soru

Çölleşme nedir?

Cevap

Aşırı otlatma, ormansızlaştırma, yanlış tarım ve sulama uygulamaları ya da iklim değişikliği gibi nedenlerle kurak bölgelerde toprağın susuzlaşması ve çöl haline gelme sürecine “çölleşme” denir.


20. Soru

Seller hangi durumlarda meydana gelir?

Cevap

Seller genellikle şu durumlarda oluşur:
• Şiddetli yağmurlarda
• Dereler, çaylar ve nehirler taştığında
• Denizler büyük dalgalar ile kıyıları su altında bıraktığında
• Karlar çabuk eridiğinde,
• Barajlar ya da setler yıkıldığında


21. Soru

Sıcak hava dalgası nedir?

Cevap

Geniş bir alanda 3 gün veya daha fazla süren ya da sürmesi beklenen anormal ve rahatsız edici düzeyde, genellikle nemli, sıcak havaya “sıcak hava dalgası” denir. 


22. Soru

Bağıl nem nedir?

Cevap

Belli sıcaklıkta bir hava ya da gaz kütlesinde bulunan su buharı miktarının, o sıcaklıkta bir hava ya da gaz kütlesinde bulunabilecek en yüksek su buharı miktarına olan oranının yüzde olarak ifadesi; tikel neme “bağıl nem” adı verilir.


23. Soru

Orman nedir, tanımlayınız.

Cevap

Belirli bir büyüklüğün üzerindeki alanda, kendine özgü bir iklim yaratabilen, belirli bir yükseklik, yapı ve sıklıktaki ağaçlar, ağaççık, çalı ve otsu bitkiler, yosun eğrelti ve mantarlar, toprak altında ve üstünde yaşayan mikroorganizmalar, çeşitli böcek, hayvan ve kuşlarla toprağın birlikte oluşturduğu ve önemli bir karbon depolama potansiyeli olan doğal ya da yapay yolla tesis edilen karasal ekosisteme “orman” denir.


24. Soru

Oluşum yerlerine göre selleri sınıflandırınız.

Cevap

Oluşum yerlerine göre seller literatürde;
1. Dere ve Nehir Selleri-Taşkınlar
2. Dağlık Alan-Kuru Vadi Selleri
3. Şehir Selleri
4. Kıyı Selleri
5. Baraj Selleri gibi beşe çeşide ayrılır.


25. Soru

Boran nedir?

Cevap

Boranlar (Fransızca’dan dilimize oraj olarak girmiş gök gürültülü fırtına anlamında bir kelimedir), şiddetli rüzgârlar, dolu, hortumlar ve aşırı yağışlar meydana getiren fırtınalardır. Yeryüzünün aşağı seviyelerden itibaren ısınması özellikle konvektif hava hareketlerini ve dolayısıyla boranlara neden olan gökgürültülü fırtınaların sayısında artışa neden olmaktadır.


1. Soru

Erozyon nedir, açıklayınız.

Cevap

Yeryüzündeki kayaçların ve diğer malzemenin su ve rüzgar gibi dış etmenlerle dayanımlılıklarını kaybederek parçalanıp, yerinden koparılmaları veya çözünmeleri ile fiziksel ve kimyasal ayrışmaya uğraması, bulundukları yerden akarsu, yağmur, buz, rüzgar veya dalgalar ile doğal yollardan taşınmasını içeren olaylar zincirine “erozyon” denir.

2. Soru

Selleri oluşum sürelerine sınıflandırınız.

Cevap

Gerçekte seller oluşum sürelerine göre literatürde şu şekillerde adlandırılır:
1. Yavaş Gelişen Seller (Slow-Onset Floods), bir hafta veya daha uzun bir süre içinde oluşabilir.
2. Hızlı Gelişen Seller (Rapid-Onset Floods), bir-iki günde içinde oluşabilir.
3. Ani Seller (Flash Floods), 6 saat içinde oluşabilir. Ani seller, çöller dâhil dünyanın her yerinde görülür.

3. Soru

Taşkın nedir?

Cevap

Doğal ya da yapay bir göldeki su miktarının ya da akarsuyun debisinin artması sonucu su seviyesinin, yükselerek yatağının normal sınırlarının dışına taşmasıyla çevresindeki alanların geçici bir süre su altında kalmasına “taşkın” adı verilir.

4. Soru

Orman yangınını tanımlayınız.

Cevap

Orman alanlarında yıldırım ve volkanik faaliyetler gibi doğal nedenlerden kaynaklanan veya insan kaynaklı çıkan yangına “orman yangını” denir. Ormanlara zarar veren, ormanlardaki her şeyi yakıp yok edebilen yangınlara orman yangını denir. Orman yangınının genel tanımı ise “Ormanda yaşama birliğinin üyeleri olan, canlı ve cansız bütün yanabilen varlıkları yakıp yok edebilen ateş” olarak ifade edilmektedir. 

5. Soru

Yıldırım nedir?

Cevap

Genellikle bir kümülonimbüs bulutunun tabanı ile yer arasında, kırık çizgi ve/ya da çatal biçimindeki, gök gürültülü ve ışıltılı elektrik boşalımına “yıldırım” denir.

6. Soru

Don nedir, bilgi veriniz.

Cevap

Soğuk hava adveksiyonu nedeniyle geniş bir bölgede üzerinde tarımsal alanlara zarar verebilecek ve/veya ıslak yüzeylerdeki suları buza dönüştürebilecek kadar uzun bir süre ve şiddete yüzey hava sıcaklığının donma sıcaklığının altında (0°C’nin) kalmasına “don” adı verilir. Duru, açık ve rüzgarsız havalarda yerde ışınım kaybından oluşan yerel, sığ ve kısa süreli olarak hava sıcaklığının donma sıcaklığının altına düşmesidir.

7. Soru

Kırağı nedir?

Cevap

Soğuk cisimler üzerinde su buharının kırağı noktası sıcaklığında doğrudan katılaşması sonucu meydana gelen, ince, kırılgan, iğne, pul, tüy veya yelpaze şeklinde beyaz buz kristallerinin görüldüğü buz örtüsüne “kırağı” denir.

8. Soru

Sıcak hava dalgası nedir, açıklayınız.

Cevap

Sıcak hava dalgasının tek bir tanımı yoktur, ama farklı parametreler,
eşik değeri ve süreler kullanılarak yapılmış birden fazla tanımı vardır. Genel olarak sıcak hava dalgası, belirli bir alan için belli bir eşik değerini aşan aşırı sıcak atmosfer koşullarının en az üç ardışık gün boyunca sürmesi olarak tanımlanır.

Sıcak Hava Dalgası = Uzun Dönem Aşırı Sıcak Hava + Yüksek Nem

9. Soru

Aşırı sıcaklık nedir?

Cevap

Hem sıcaklığın, hem bağıl nemin çok yüksek olduğu ve bedenin iç ısı dengesini koruyamadığı duruma “aşırı sıcaklık” adı verilir.

10. Soru

Kent ısı adası nedir, açıklayınız.

Cevap

Yaz geceleri veya sakin kış mevsiminde şehirleşmiş alanlarda, düşük yansıtırlık, yüksek ısı kapasitesine sahip yapılar ve asfalt gibi çok sayıda kuru ısı kaynağı tarafından soğrulan ısıyla şehir üzerindeki sıcaklık değerlerinin kırsal alanlardan daha yüksek olması durumuna “kent ısı adası” adı verilir.

11. Soru

Donan yağmur nedir?

Cevap

Sıvı olarak düşen yağmur damlalarının sıcaklığı donma seviyesi altında olan yer veya yerdeki diğer yüzeyler üzerinde temasla donmasına “donan yağmur” adı verilir.

12. Soru

Donan çisenti nedir?

Cevap

Sıvı su olarak düşen çisentinin donma seviyesinin altında olan yer veya yerdeki diğer yüzeyler üzerinde donup ince bir buz
katmanı oluşturmasına “donan çisenti” denir.

13. Soru

Çiy nedir?

Cevap

Atmosferin yeryüzüne yakın kısmında havadaki su buharının, genellikle bulutsuz havalarda, sabit basınçta ve ışınım kaybıyla hava sıcaklığının çiy noktası sıcaklığına düşmesiyle cisimler üzerinde yoğuşarak oluşan sıvı su damlacıklarına “çiy” denir.

14. Soru

Orman yangınları kaça ayrılır?

Cevap

Orman yangınları, meydana gelişlerine ve ormanda yaktıkları kısımlara göre:
1. Örtü Yangını, 2. Tepe Yangını, 3. Toprak Yangını şeklinde üç sınıfa ayrılır

15. Soru

Tipi nedir?

Cevap

Görüş mesafesini yağan kar ile 400 metrenin altına düşüren, en az 3 saat süren ve 56 km/saat hızında veya daha şiddetli rüzgârlar ile görülen kar fırtınasına “tipi” adı verilir.

16. Soru

Orman yangını havası nedir, tanımlayınız.

Cevap

Orman yangını riskini artıran ve yerel bitki örtüsü, rüzgar şiddeti, su kaynaklarına olan uzaklık, arazi şekli, hava sıcaklığı gibi değişkenlere bağlı olan hava şartlarına “orman yangını havası” adı verilir.

17. Soru

Kuraklık nedir?

Cevap

Yağışsız ya da normaline göre az yağışlı olarak devam eden uzunca süre, kurak döneme “kuraklık” adı verilir.

18. Soru

Sel nedir?

Cevap

Aşırı yağış, hızlı kar erimesi, şiddetli fırtına ve fırtına kabarması, sed veya barajların tepe noktasının aşılması, heyelan ile akarsuyun yatak değiştirmesi, kanalizasyon taşması gibi nedenlerle yüzey akışıyla gelen suların, normalde su altında olmayan alanları geçici bir süre için kaplaması ve/veya o alanlarda birikmesine “sel” adı verilir. Taşkın ve su baskını şeklinde görülen hidro-meteorolojik olayların genel adıdır.

19. Soru

Çölleşme nedir?

Cevap

Aşırı otlatma, ormansızlaştırma, yanlış tarım ve sulama uygulamaları ya da iklim değişikliği gibi nedenlerle kurak bölgelerde toprağın susuzlaşması ve çöl haline gelme sürecine “çölleşme” denir.

20. Soru

Seller hangi durumlarda meydana gelir?

Cevap

Seller genellikle şu durumlarda oluşur:
• Şiddetli yağmurlarda
• Dereler, çaylar ve nehirler taştığında
• Denizler büyük dalgalar ile kıyıları su altında bıraktığında
• Karlar çabuk eridiğinde,
• Barajlar ya da setler yıkıldığında

21. Soru

Sıcak hava dalgası nedir?

Cevap

Geniş bir alanda 3 gün veya daha fazla süren ya da sürmesi beklenen anormal ve rahatsız edici düzeyde, genellikle nemli, sıcak havaya “sıcak hava dalgası” denir. 

22. Soru

Bağıl nem nedir?

Cevap

Belli sıcaklıkta bir hava ya da gaz kütlesinde bulunan su buharı miktarının, o sıcaklıkta bir hava ya da gaz kütlesinde bulunabilecek en yüksek su buharı miktarına olan oranının yüzde olarak ifadesi; tikel neme “bağıl nem” adı verilir.

23. Soru

Orman nedir, tanımlayınız.

Cevap

Belirli bir büyüklüğün üzerindeki alanda, kendine özgü bir iklim yaratabilen, belirli bir yükseklik, yapı ve sıklıktaki ağaçlar, ağaççık, çalı ve otsu bitkiler, yosun eğrelti ve mantarlar, toprak altında ve üstünde yaşayan mikroorganizmalar, çeşitli böcek, hayvan ve kuşlarla toprağın birlikte oluşturduğu ve önemli bir karbon depolama potansiyeli olan doğal ya da yapay yolla tesis edilen karasal ekosisteme “orman” denir.

24. Soru

Oluşum yerlerine göre selleri sınıflandırınız.

Cevap

Oluşum yerlerine göre seller literatürde;
1. Dere ve Nehir Selleri-Taşkınlar
2. Dağlık Alan-Kuru Vadi Selleri
3. Şehir Selleri
4. Kıyı Selleri
5. Baraj Selleri gibi beşe çeşide ayrılır.

25. Soru

Boran nedir?

Cevap

Boranlar (Fransızca’dan dilimize oraj olarak girmiş gök gürültülü fırtına anlamında bir kelimedir), şiddetli rüzgârlar, dolu, hortumlar ve aşırı yağışlar meydana getiren fırtınalardır. Yeryüzünün aşağı seviyelerden itibaren ısınması özellikle konvektif hava hareketlerini ve dolayısıyla boranlara neden olan gökgürültülü fırtınaların sayısında artışa neden olmaktadır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!