Klasik Mantık Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim

30.07.2022
11
A+
A-

Önermeler

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Klasik Mantık Dersi 3. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Önermeler

1. Soru

Önerme nedir?

Cevap

Önerme, en az iki veya daha fazla terimden yapılmış sözdür. Önerme, içinde en az bir yargı ve doğruluk değeri taşıyan sözdür. Tekrar tanımlayacak olursak önerme, en az iki terimden oluşan ve doğruluk değeri taşıyan yargı cümlesidir


2. Soru

Aristoteles’e göre önerme nedir?

Cevap

Aristoteles’e göre de önerme, Bir şey hakkında bir şey kabul eden veya inkâr eden sözdür. Kar beyazdır, İnsanlar ölümlüdür, Erol çalışkandır. Gibi ifadeler önermedir. Bu sözler yargı bildirir ve doğru ya da yanlış değeri alabilirler. Yani önerme bir yargı olduğuna göre bir yüklenen bir de yüklenilen ve bağ vardır.


3. Soru

Önermeler kaç çeşide ayrılır?

Cevap

3’e çeşide ayrılır. • Gerektirdiği yargı sayısı • Yargının niteliği • Yargının niceliği ve kipliği (tarzı)


4. Soru

Basit, yüklemli veya kategorik önerme nedir?

Cevap

Bir önermenin tek bir yargı gerektirmesine basit, yüklemli veya kategorik önerme denir.


5. Soru

Birleşik önerme nedir?

Cevap

Bir önermenin birden fazla yargı gerektirmesine birleşik önerme denir.


6. Soru

Yargının niteliğine göre önermeler kaça ayrılır?

Cevap

2’ye ayrılır. • Olumlu önermeler • Olumsuz önermeler


7. Soru

Yargının sayısına göre önermeler kaça ayrılır?

Cevap

• Basit ya da kategorik önermeler • Bileşik önermeler


8. Soru

Olumlu ve olumsuz önermeler ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bir önermede bir yüklenen, bir yüklenilen ve bir de bağ vardır demiştik. Bu bağ, iki tarafı birbirine yaklaştırır veya uzaklaştırır. Yani bu bağ, bu iki taraf arasında bir ilişki bulunduğunu veya bulunmadığını gösterir. Bir ilişki bulunduğunu gösterdiği duruma olumlu, bir ilişki bulunmadığını gösterdiği duruma olumsuz önerme denir. Kar beyazdır. önermesi olumludur, çünkü dır eki ile kar ve beyaz birbirine yaklaştırmıştır ikisi arasında bir bağ bulunduğu ifade edilmiştir. Kar beyaz değildir. önermesi ise olumsuzdur. değildir bağlacı ile kar ve beyaz terimleri birbirinden uzaklaştırılmıştır.


9. Soru

Basit ya da kategorik önermeler ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bu tip önermelerde bağ kaldırıldığı zaman iki tarafta birer terim kalır. Kar beyazdır önermesinde dır bağlı kaldırıldığı zaman, kar ve beyaz terimleri kalır. Yüklemli (kategorik) önermelerde tek yargı vardır ve özne+yüklem+bağlaç’tan oluşur. Kar beyazdır önermesinde kar özne, beyaz yüklem, dır da bağdır.


10. Soru

Tümel olumlu önerme nedir?

Cevap

Eğer önermenin öznesi (konu) tümel ise, yani özne olan terim bir sınıfın tümünü içinde alıyorsa, ona tümel önerme denir. Her S (özne), P’dir (yüklem). Bütün anneler değerlidir., Bütün politikacılar yalancıdır. Bütün insanlar onurludur. Birer tümel önerme örneğidir.


11. Soru

Tikel olumlu ve olumsuz önerme nedir?

Cevap

Özne olan terimin bir sınıfın bir kısmını içine almasıdır. Bazı insanlar doktordur. önermesi gibi. Tikel olumsuz önermede Bazı insanlar doktor değildir. dir.


12. Soru

Tekil olumlu ve olumsuz önerme nedir?

Cevap

Tekil önerme öznenin tek bir bireyi göstermesidir. Ayşe çalışkandır. , Ahmet zekidir. Birer tekil olumlu önerme örneğidir. Tekil olumsuzu da Ahmet zeki değildir., Ayşe çalışkan değildir. Gibi önermelerdir.


13. Soru

Belirsiz önerme nedir?

Cevap

Eğer özne nicelik belirtmiyorsa böyle önermelere belirsiz önermeler denir. Bilgin filozoftur, İnsan ölümlüdür. gibi önermeler belirsiz önermelerdir.


14. Soru

Karmaşık önerme nedir?

Cevap

Özne ve yüklemi tek tek terimlerden oluşan basit önermelerde bazen özne ve yükleme açıklayıcı fikirler eklenir. Bu tür önermeler karmaşık önermelerdir. Annesi tarafından çok sevilen Teoman uslu bir bebektir, Teyzesi tarafından özlenen Yonca çok zekidir. önermeleri de birer karmaşık önerme örneğidir.


15. Soru

Yardımcı cümle nedir?

Cevap

Ayşe çalışkandır. önermesi Babası tarafından şımartılan ifadesi ile bir nitelik kazanmıştır. Bu gibi nitelik kazandırıcı sözlere yardımcı cümle denir.


16. Soru

Bileşik önerme nedir?

Cevap

Birden fazla yargıyı gerektiren önermeye bileşik önerme denir. ‹ki ya da daha fazla önerme ve, veya, ise ancak ve ancak gibi eklemlerle birbirine bağlanır.


17. Soru

Bileşik önermeler kaça ayrılır?

Cevap

2’ye ayrılır. • Bileşiği açık olan önermeler • Bileşiği gizli olan önermeler


18. Soru

Bileşiği gizli olan önermeler nasıl anlaşılır?

Cevap

Yalnızca anlamları ile belli olur.


19. Soru

Bileşiği açıkça belli olan önermeler kaça ayrılır?

Cevap

4’e ayrılır. • Koşullu önermeler • Bitişik koşullu önermeler • Nedenli önermeler • Ekli önermeler


20. Soru

Koşullu önermeler ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bu tür önermelerde yargı bir koşula bağlanmıştır. Koşullu önermelerde bağ kaldırıldığı zaman, iki tarafta birer küçük cümle kalır, yani birer yargı kalır. Yağmur yağarsa sokaklar ıslanır. önermesi koşullu önermedir. Sokakların ıslanmasının koşulu yağmurun yağmasıdır. Sa yani ise eklemi kaldırıldığında, bir tarafta yağmur yağar, diğer tarafta sokaklar ıslanır cümlecikleri kalır, yani birer yargı kalır. Yukarıdaki önermede yağmur yağar önbileşen, sokaklar ıslanır artbileşen, sa da bağdır. Bir diğer örnek verecek olursak: Ayşe çalışırsa (ise) sınıfını geçer. Ayşe çalışırsa önbileşen, sınıfını geçer artbileşen, sa (ise) ise bağdır.


21. Soru

Koşullu önermeler kaça ayrılır?

Cevap

• Bitişik koşullu önermeler • Ayrık koşullu önermeler


22. Soru

Bitişik koşullu önerme nedir?

Cevap

Eğer koşullu önermede önbileşen ile artbileşen olumluda birleşip, olumsuzda birleşmediğine hükmolunuyorsa buna bitişik koşullu önerme denir. Bu yargının gerçekleşmesi diğer yargının gerçekleşmesine bağlıdır.


23. Soru

Olumlu bitişik koşullu önerme nedir?

Cevap

Güneş doğarsa çiçekler açar. önermesinde güneş doğar ön koşulu ile çiçekler açar art koşulu ise bağı ile birleştirilmiştir. Yani ikisinin bir arada olduğu bildirilmiştir. Bu önerme olumlu bitişik koşullu önermedir.


24. Soru

Olumsuz bitişik koşullu önerme nedir?

Cevap

Güneş doğarsa çiçekler açar değildir. önermesinde güneş doğar önbileşeni değildir olumsuzlama eki ile çiçekler açar artbileşenden uzaklaştırılmış, yani ikisinin bir arada bulunmaması ile hükmolunmuştur. Bu önerme olumsuz bitişik koşullu önermedir.


25. Soru

Ayrık koşullu önerme nedir?

Cevap

Bu önerme türünde önbileşen ve artbileşen birbirinin seçeneği durumundadır. Olumlusunda iki tarafın ayrılmasına hükmedilir, olumsuzunda ise iki tarafın ayrılmasının yok edilmesi ile yargıya varılır. veya, ya, ya da eklemleriyle kurulan bu önerme türünde, bileşenlerden biri kendi varlığı ile diğerini geçersiz kılar. Buna tekil evetleme önermesi de diyebiliriz. Bu tür önermelerde taraflardan biri doğrudur. Ya birincisi doğrudur ya da ikincisi. Bileşenlerden biri varlığıyla diğerini geçersiz kılar. Bu önermeler aynı zamanda olumludur.


26. Soru

Bağlantılı önerme nedir?

Cevap

Birbirini kabul ya da inkar bağlayıcı ile bağlanan birçok özne veya yüklemden yapılan önermelerdir.


27. Soru

Bağlantılı önermenin diğer adı nedir?

Cevap

Tüm evetleme önermesi


28. Soru

Sebepli önerme nedir?

Cevap

Neden bildiren bir kelime ile (çünkü, yani) birbirine bağlı iki önermeyi gerektiren önermelerdir. Bu önerimlere çıkarım da diyebiliriz.


29. Soru

Ekli önerme nedir?

Cevap

Ama, fakat, mamafih, lakin gibi kelimelerle yapılan önermelerdir.


30. Soru

Bileşikliği gizli olan önermeler kaça ayrılır?

Cevap

4‘e ayrılır. • Özgülü önermeler • Çıkarmalı önermeler • Karşılaştırmalı önermeler • Sınıflandırıcı önermeler


31. Soru

Özgülü önerme nedir?

Cevap

Yüklemin yalnız bir konuya ait olduğu belirtilen önermelerdir. Ancak, yalnız gibi kelimeler kullanılır.


32. Soru

Çıkarmalı önerme nedir?

Cevap

Konunun bir kısmını ya da konunun kaplamına giren bireylerin bir kısmını dışarıda tutarak, konunun bütünü hakkında hüküm vermek suretiyle yapılan önermelerdir. Ben hariç herkes üniversiteyi kazandı. önermesinde Ben üniversiteyi kazandım. Önermesi gizli olarak vardır. Yani bütün ben olmayanlar üniversiteyi kazandı.


33. Soru

Karşılaştırmalı önerme nedir?

Cevap

En, daha sözcükleriyle yapılan, bir fikri karşılaştırma ile ifade edilen önermelerdir. Bu yüzden iki yargı içerir. Örneğin Emine, Yonca’dan daha zekidir. önermesi Yonca zekidir. Ve Emine daha zekidir. Yargılarını içerir.


34. Soru

Sınırlandırıcı önerme nedir?

Cevap

Yüklemin belirttiği özelliğin belli bir zamanla sınırlandırıldığı önermelerdir. Bir şey şöyle olmaya başladı veya böyle olmayı bıraktı denildiğinde iki yargı verilmiş olur. Birisi o şeyin bahsedilen zamandan önceki hali, diğeri sonraki halidir.


35. Soru

Kip nedir?

Cevap

Bir önermede bazen konu ile yüklem arasındaki ilişki bir kayıtla kayıtlanır ki bu kayda önermenin kipliği denir. Tarz, tavır, varlık durumudur. Bir şeyin var olma, ortaya çıkma ya da sunulma tarzıdır. Bir şeyin zorunlu, aktüel ya da olanaklı olması durumudur.


36. Soru

Aristoteles Önermeler adlı kitabında kiplik ile ilgili hangi önermelerden bahsetmiştir?

Cevap

Zorunlu, olumsal, mümkün ve imkansız önermeler.


37. Soru

Orta çağ batı mantıkçıları, Aristoteles’ten esinlenerek kaç çeşit kiplik kabul etmişlerdir?

Cevap

4 çeşit kiplik kabul etmişlerdir. • Zorunlu • Olumsal • Mümkün • İmkansız


38. Soru

Mümkün önerme nedir?

Cevap

Yüklemde belirtilen özelliğin belli koşullar altında olasılık dahilinde olduğu belirtilen önermelerdir. Mümkün önermelerin doğruluğu bir takım koşullara bağlıdır. Ahmet’in üniversiteyi kazanması mümkündür önermesi gibi, yüklem birtakım koşullara bağlı olarak gerçekleşir ya da gerçekleşmez.


39. Soru

İslam dünyasında ilk mantıkçılar kaç çeşit kiplik kabul etmişlerdir?

Cevap

4 çeşit. • Zorunluluk • Devam • İmkan • Fiil


40. Soru

Günümüz kitapları kipliği genellikle kaça ayırır?

Cevap

3’e ayırır. • Yalın • Zorunlu • Mümkün


41. Soru

Yalın önerme nedir?

Cevap

Yalın önerme öznenin yüklemi deney ve gözlemle ispatlanmış bir biçimde kendisinde taşıdığı ifade edilen önermedir.


42. Soru

Karşıt önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki tümel önerme nitelik (olumlu-olumsuz) bakımından farklı ise buna karşıt önerme denir. Eğer tümel olumlu doğru ise tümel olumsuz yanlış olur. Eğer tümel olumlu yanlış ise, tümel olumsuz doğru veya yanlış olabilir. Eğer tümel olumsuz yanlış ise, tümel olumlu doğru veya yanlış olabilir.


43. Soru

Altkarşıt önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki tikel önerme nitelik (olumlu-olumsuz) bakımından farklı iseler, bunlara altkarşıt önermeler denir. Buna göre eğer tikel olumlu doğru ise, tikel olumsuz doğru veya yanlış olabilir. Eğer tikel olumsuz doğru ise, tikel olumlu doğru veya yanlış olabilir. Eğer tikel olumlu yanlış ise, tikel olumsuz doğrudur. Eğer tikel olumsuz yanlış ise tikel olumlu doğrudur.


44. Soru

Altık önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki önerme yalnız nicelik bakımından farklı olup, nitelik bakımından aynı olursa bu iki önerme birbiri ile altıktır. Buna göre eğer tümeller doğru iseler altıkları olan tikeller de doğrudur. Eğer tümeller yanlış iseler onların altıkları olan tikeller bazen doğru bazen yanlıştır. Eğer tikeller doğru ise, bunların altıkları olan tümeller bazen doğru bazen yanlış olabilir. Eğer tikeller yanlış ise onların altıkları olan tümeller de yanlıştır.


45. Soru

Çelişik önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki önerme, hem nitelik hem nicelik bakımından birbirinden farklı iseler bu önermeler birbiri ile çelişiktir. Bu durumda tümel olumlu ile tikel olumsuz, tümel olumsuzla tikel olumlu önermeler çelişiktir. Çelişik önermelerden birisi doğru ise diğeri yanlıştır.


46. Soru

Önermeyi döndürme ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bir önermeyi döndürme, onun niteliğini bozmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır. Böylece anlamca eş değer, aynı doğruluk değerine sahip yeni bir önerme yapmaktır. Bu suretle doğruluk değeri araştırmaları daha rahat yapılabilmektedir.


47. Soru

Döndürme kaça ayrılır?

Cevap

• Düz döndürme • Ters döndürme


48. Soru

Düz döndürme nedir?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna ve doğruluk değerine dokunmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır. Buna göre tümel olumlu bir önermenin düz döndürmesi tikel olumlu olur. Tikel olumlunun düz döndürmesi tikel olumlu olur. Tümel olumsuzun düz döndürmesi tümel olumsuz olur. Tikel olumsuzun düz döndürmesi olmaz.


49. Soru

Tikel olumsuzun düz döndürmesinin olmamasının sebebi nedir?

Cevap

Döndürmede birinci önerme doğru ise ikinci önermenin de (döndürülmüş önerme) doğru olması gerekir. Halbuki tikel olumsuz önerme döndürüldüğünde bu koşul her zaman gerçekleşmez. Örnek verecek olursak, Bazı insanlar taş değildir. Doğru. Bazı taşlar insan değildir. Doğru. Ama şu örnekte doğruluk değerinin döndürmede korunmadığı, değiştirdiği görülüyor. Azı ağaçlar maç değildir. Doğru. Bazı çamlar ağaç değildir. Yanlış.


50. Soru

Düz döndürmenin dayandığı aksiyomlar nelerdir?

Cevap

Düz döndürme iki aksiyoma dayanır. 1. Olumlu önermelerde yüklem daima tikeldir. Yani yüklem terimi dağıtılmamıştır. Her insan ölümlüdür. önermesi, insanların bazı ölümlülerden olduğunu söyler. Başlık bir deyişle ölümlülerin bazılarını ya da bir kısmını insanların oluşturduğunu söylüyor. 2. Olumsuz önermelerde yüklem tümeldir çünkü olumsuz önermede özne, yüklemin bütün kaplamının dışında bırakılmıştır. Yani dağıtılmamıştır. Hiçbir insan sürüngen değildir. önermesinde, insan sürüngenler sınıfının dışında bırakılmış, yani yüklem olan sürüngen tümel olarak alınmıştır. Bu aksiyomlar tümel ve tikel olumlu önermelerin döndürmelerinin neden tikel olduğunu, tümel olumsuz önermenin döndürmesinin de neden tümel olduğunu açıklar.


51. Soru

Ters döndürme nedir?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna dokunmadan, öznesinin karşıt halini (tümleyenini) yüklem, yüklemin karşıt halini (tümleyenini) özne yapmaktır. Buna bağlı olarak tümel olumlu önermenin ters döndürmesi yine tümel olumlu olur. Tikel olumlu önermenin ters döndürmesi olmaz. Tümel olumsuz önermenin ters döndürmesi tikel olumsuz önerme olur. Tikel olumsuz önermenin ters döndürmesi tikel olumsuz olur.


52. Soru

Önerme kavramını açıklayınız?

Cevap

Önerme, en az iki veya daha fazla terimden yapılmış sözdür. Önerme, içinde en az bir yargı ve doğruluk değeri taşıyan sözdür.


53. Soru

Önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Önermeler;
1. Gerektirdiği yargı sayısı,
2. Yargının niteliği,
3. Yargının niceliği ve kipliği (tarzı)
bakımından üç çeşide ayrılır.


54. Soru

Eğer önerme tek bir yargıyı gerektiriyorsa buna ne denir?

Cevap

Eğer önerme tek bir yargıyı gerektiriyorsa buna basit önerme, yüklemli önerme veya kategorik önerme denir.


55. Soru

Önerme birden fazla yargıyı gerektiriyorsa buna ne denir?

Cevap

Birden fazla yargıyı gerektiriyorsa bileşik önerme denir.


56. Soru

Yargının niteliğine göre önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Olumlu ve olumsuz önermeler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.


57. Soru

Olumlu ve olumsuz önermeyi tanımlayınız?

Cevap

Bir önermede bir yüklenen, bir yüklenilen ve bir de bağ vardır demiştik. Bu bağ, iki tarafı birbirine yaklaştırır veya uzaklaştırır. Yani bu bağ, bu iki taraf arasında bir ilişki bulunduğunu veya bulunmadığını gösterir. Bir ilişki bulunduğunu gösterdiği duruma “olumlu”, bir ilişki bulunmadığını gösterdiği duruma “olumsuz” önerme denir.


58. Soru

Yargının sayısına göre önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Basit (ya da Kategorik) önermeler ve Bileşik önermeler olmak üzere 2’ye ayrılmaktadır. 


59. Soru

Basit (ya da Kategorik) önermeleri açıklayınız?

Cevap

Basit önermelere yüklemli önermeler veya kategorik önermeler denir. Bu tip önermelerde bağ kaldırıldığı zaman iki tarafta birer terim kalır. “Kar beyazdır.” önermesinde “dır” bağı kaldırıldığı zaman, “kar” ve “beyaz” terimleri kalır. Yüklemli (kategorik) önermelerde tek yargı vardır ve özne+yüklem+bağlaç’tan oluşur. “Kar beyazdır” önermesinde kar özne, beyaz yüklem, “dır” da bağdır.


60. Soru

Bileşik önermeleri açıklayınız?

Cevap

Birden fazla yargıyı gerektiren önermeye bileşik önerme denir. 


61. Soru

Bileşik önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Bileşik önermelerde bileşikliği açıkça belli olanlar ve bileşikliği gizli olanlar diye ikiye ayrılır.


62. Soru

Bileşikliği açıkça belli olan önermeler kaç ayrılmaktadır?

Cevap

  • Koşullu Önermeler
  • Bitişik Koşullu Önermeler
  • Ayrık Koşullu Önermeler
  • Bağlantılı Önermeler

63. Soru

Koşullu önermeleri açıklayınız?

Cevap

Bu tür önermelerde yargı bir koşula bağlanmıştır. Koşullu önermelerde bağ kaldırıldığı zaman, iki tarafta birer küçük cümle kalır, yani birer yargı kalır. “Yağmur yağarsa sokaklar ıslanır.” önermesi koşullu önermedir. Sokakların ıslanmasının koşulu yağmurun yağmasıdır. “Sa” yani “ise” eklemi kaldırıldığında, bir tarafta “yağmur yağar”, diğer tarafta “sokaklar ıslanır” cümlecikleri kalır, yani birer yargı kalır.


64. Soru

Bitişik koşullu önermeleri açıklayınız?

Cevap

Eğer koşullu önermede önbileşen ile artbileşen olumluda birleşip, olumsuzda birleşmediğine hükmolunuyorsa buna bitişik koşullu önerme denir. Bir yargının gerçekleşmesi diğer yargının gerçekleşmesine bağlıdır. “Güneş doğarsa çiçekler açar.” önermesinde “güneş doğar” ön koşulu ile “çiçekler açar” art koşulu “ise” bağı ile birleştirilmiştir. Yani ikisinin bir arada olduğu bildirilmiştir. Bu önerme olumlu bitişik koşullu önermedir.


65. Soru

Ayrık koşullu önermeleri açıklayınız?

Cevap

Bu önerme türünde önbileşen ve artbileşen birbirinin seçeneği durumundadır. Olumlusunda iki tarafın ayrılmasına hükmedilir, olumsuzunda ise iki tarafın ayrılmasının yok edilmesi ile yargıya varılır. “veya”,“ya, ya da” eklemleriyle kurulan bu önerme türünde, bileşenlerden biri kendi varlığı ile diğerini geçersiz kılar. Buna tekil evetleme önermesi de diyebiliriz.


66. Soru

Bileşikliği gizli olan önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Bileşikliği gizli önermeler özgülü, çıkarmalı, karşılaştırmalı ve sınıflandırıcı önermeler olmak üzere dörde ayrılır.


67. Soru

Kipsel önermeleri açıklayınız?

Cevap

Kipsel önermeler kategorik önermelerden farklı olarak, yalnızca özne ile yüklem arasındaki belli bir ilişkiyi dile getirmekle kalmayıp, özneyle yüklem arasındaki söz konusu ilişkiyle ilgili iddianın niteliği, dayanağı konusunda da bilgi verir.


68. Soru

Karşı Olma durumunu açıklayınız?

Cevap

Aynı terimlerden yapılmış iki önerme ya nicelik ya nitelik veya hem nicelik hem nitelik bakımından birbirinden farklı iseler, bu iki önerme arasında karşı olma durumu vardır. Bu koşullar altında iki önerme birbirine ya “karşıt” tır ya” çelişik” tir veya “altık”tır.


69. Soru

Çelişik Önermeleri açıklayınız?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki önerme, hem nitelik hem nicelik bakımından birbirinden farklı iseler bu önermeler birbiri ile çelişiktir. Bu durumda tümel olumlu ile tikel olumsuz, tümel olumsuzla tikel olumlu önermeler çelişiktir. Çelişik önermelerden birisi doğru ise diğeri yanlıştır.


70. Soru

Döndürme kavramını açıklayınız?

Cevap

Bir önermeyi döndürme, onun niteliğini bozmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır. Böylece anlamca eş değer, aynı doğruluk değerine sahip yeni bir önerme yapmaktır.


71. Soru

Düz döndürmeyi açıklayınız?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna ve doğruluk değerine dokunmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır.


72. Soru

Ters döndürme kavramını açıklayınız?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna dokunmadan, öznesinin karşıt halini (tümleyenini) yüklem, yüklemin karşıt halini (tümleyenini) özne yapmaktır.


1. Soru

Önerme nedir?

Cevap

Önerme, en az iki veya daha fazla terimden yapılmış sözdür. Önerme, içinde en az bir yargı ve doğruluk değeri taşıyan sözdür. Tekrar tanımlayacak olursak önerme, en az iki terimden oluşan ve doğruluk değeri taşıyan yargı cümlesidir

2. Soru

Aristoteles’e göre önerme nedir?

Cevap

Aristoteles’e göre de önerme, Bir şey hakkında bir şey kabul eden veya inkâr eden sözdür. Kar beyazdır, İnsanlar ölümlüdür, Erol çalışkandır. Gibi ifadeler önermedir. Bu sözler yargı bildirir ve doğru ya da yanlış değeri alabilirler. Yani önerme bir yargı olduğuna göre bir yüklenen bir de yüklenilen ve bağ vardır.

3. Soru

Önermeler kaç çeşide ayrılır?

Cevap

3’e çeşide ayrılır. • Gerektirdiği yargı sayısı • Yargının niteliği • Yargının niceliği ve kipliği (tarzı)

4. Soru

Basit, yüklemli veya kategorik önerme nedir?

Cevap

Bir önermenin tek bir yargı gerektirmesine basit, yüklemli veya kategorik önerme denir.

5. Soru

Birleşik önerme nedir?

Cevap

Bir önermenin birden fazla yargı gerektirmesine birleşik önerme denir.

6. Soru

Yargının niteliğine göre önermeler kaça ayrılır?

Cevap

2’ye ayrılır. • Olumlu önermeler • Olumsuz önermeler

7. Soru

Yargının sayısına göre önermeler kaça ayrılır?

Cevap

• Basit ya da kategorik önermeler • Bileşik önermeler

8. Soru

Olumlu ve olumsuz önermeler ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bir önermede bir yüklenen, bir yüklenilen ve bir de bağ vardır demiştik. Bu bağ, iki tarafı birbirine yaklaştırır veya uzaklaştırır. Yani bu bağ, bu iki taraf arasında bir ilişki bulunduğunu veya bulunmadığını gösterir. Bir ilişki bulunduğunu gösterdiği duruma olumlu, bir ilişki bulunmadığını gösterdiği duruma olumsuz önerme denir. Kar beyazdır. önermesi olumludur, çünkü dır eki ile kar ve beyaz birbirine yaklaştırmıştır ikisi arasında bir bağ bulunduğu ifade edilmiştir. Kar beyaz değildir. önermesi ise olumsuzdur. değildir bağlacı ile kar ve beyaz terimleri birbirinden uzaklaştırılmıştır.

9. Soru

Basit ya da kategorik önermeler ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bu tip önermelerde bağ kaldırıldığı zaman iki tarafta birer terim kalır. Kar beyazdır önermesinde dır bağlı kaldırıldığı zaman, kar ve beyaz terimleri kalır. Yüklemli (kategorik) önermelerde tek yargı vardır ve özne+yüklem+bağlaç’tan oluşur. Kar beyazdır önermesinde kar özne, beyaz yüklem, dır da bağdır.

10. Soru

Tümel olumlu önerme nedir?

Cevap

Eğer önermenin öznesi (konu) tümel ise, yani özne olan terim bir sınıfın tümünü içinde alıyorsa, ona tümel önerme denir. Her S (özne), P’dir (yüklem). Bütün anneler değerlidir., Bütün politikacılar yalancıdır. Bütün insanlar onurludur. Birer tümel önerme örneğidir.

11. Soru

Tikel olumlu ve olumsuz önerme nedir?

Cevap

Özne olan terimin bir sınıfın bir kısmını içine almasıdır. Bazı insanlar doktordur. önermesi gibi. Tikel olumsuz önermede Bazı insanlar doktor değildir. dir.

12. Soru

Tekil olumlu ve olumsuz önerme nedir?

Cevap

Tekil önerme öznenin tek bir bireyi göstermesidir. Ayşe çalışkandır. , Ahmet zekidir. Birer tekil olumlu önerme örneğidir. Tekil olumsuzu da Ahmet zeki değildir., Ayşe çalışkan değildir. Gibi önermelerdir.

13. Soru

Belirsiz önerme nedir?

Cevap

Eğer özne nicelik belirtmiyorsa böyle önermelere belirsiz önermeler denir. Bilgin filozoftur, İnsan ölümlüdür. gibi önermeler belirsiz önermelerdir.

14. Soru

Karmaşık önerme nedir?

Cevap

Özne ve yüklemi tek tek terimlerden oluşan basit önermelerde bazen özne ve yükleme açıklayıcı fikirler eklenir. Bu tür önermeler karmaşık önermelerdir. Annesi tarafından çok sevilen Teoman uslu bir bebektir, Teyzesi tarafından özlenen Yonca çok zekidir. önermeleri de birer karmaşık önerme örneğidir.

15. Soru

Yardımcı cümle nedir?

Cevap

Ayşe çalışkandır. önermesi Babası tarafından şımartılan ifadesi ile bir nitelik kazanmıştır. Bu gibi nitelik kazandırıcı sözlere yardımcı cümle denir.

16. Soru

Bileşik önerme nedir?

Cevap

Birden fazla yargıyı gerektiren önermeye bileşik önerme denir. ‹ki ya da daha fazla önerme ve, veya, ise ancak ve ancak gibi eklemlerle birbirine bağlanır.

17. Soru

Bileşik önermeler kaça ayrılır?

Cevap

2’ye ayrılır. • Bileşiği açık olan önermeler • Bileşiği gizli olan önermeler

18. Soru

Bileşiği gizli olan önermeler nasıl anlaşılır?

Cevap

Yalnızca anlamları ile belli olur.

19. Soru

Bileşiği açıkça belli olan önermeler kaça ayrılır?

Cevap

4’e ayrılır. • Koşullu önermeler • Bitişik koşullu önermeler • Nedenli önermeler • Ekli önermeler

20. Soru

Koşullu önermeler ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bu tür önermelerde yargı bir koşula bağlanmıştır. Koşullu önermelerde bağ kaldırıldığı zaman, iki tarafta birer küçük cümle kalır, yani birer yargı kalır. Yağmur yağarsa sokaklar ıslanır. önermesi koşullu önermedir. Sokakların ıslanmasının koşulu yağmurun yağmasıdır. Sa yani ise eklemi kaldırıldığında, bir tarafta yağmur yağar, diğer tarafta sokaklar ıslanır cümlecikleri kalır, yani birer yargı kalır. Yukarıdaki önermede yağmur yağar önbileşen, sokaklar ıslanır artbileşen, sa da bağdır. Bir diğer örnek verecek olursak: Ayşe çalışırsa (ise) sınıfını geçer. Ayşe çalışırsa önbileşen, sınıfını geçer artbileşen, sa (ise) ise bağdır.

21. Soru

Koşullu önermeler kaça ayrılır?

Cevap

• Bitişik koşullu önermeler • Ayrık koşullu önermeler

22. Soru

Bitişik koşullu önerme nedir?

Cevap

Eğer koşullu önermede önbileşen ile artbileşen olumluda birleşip, olumsuzda birleşmediğine hükmolunuyorsa buna bitişik koşullu önerme denir. Bu yargının gerçekleşmesi diğer yargının gerçekleşmesine bağlıdır.

23. Soru

Olumlu bitişik koşullu önerme nedir?

Cevap

Güneş doğarsa çiçekler açar. önermesinde güneş doğar ön koşulu ile çiçekler açar art koşulu ise bağı ile birleştirilmiştir. Yani ikisinin bir arada olduğu bildirilmiştir. Bu önerme olumlu bitişik koşullu önermedir.

24. Soru

Olumsuz bitişik koşullu önerme nedir?

Cevap

Güneş doğarsa çiçekler açar değildir. önermesinde güneş doğar önbileşeni değildir olumsuzlama eki ile çiçekler açar artbileşenden uzaklaştırılmış, yani ikisinin bir arada bulunmaması ile hükmolunmuştur. Bu önerme olumsuz bitişik koşullu önermedir.

25. Soru

Ayrık koşullu önerme nedir?

Cevap

Bu önerme türünde önbileşen ve artbileşen birbirinin seçeneği durumundadır. Olumlusunda iki tarafın ayrılmasına hükmedilir, olumsuzunda ise iki tarafın ayrılmasının yok edilmesi ile yargıya varılır. veya, ya, ya da eklemleriyle kurulan bu önerme türünde, bileşenlerden biri kendi varlığı ile diğerini geçersiz kılar. Buna tekil evetleme önermesi de diyebiliriz. Bu tür önermelerde taraflardan biri doğrudur. Ya birincisi doğrudur ya da ikincisi. Bileşenlerden biri varlığıyla diğerini geçersiz kılar. Bu önermeler aynı zamanda olumludur.

26. Soru

Bağlantılı önerme nedir?

Cevap

Birbirini kabul ya da inkar bağlayıcı ile bağlanan birçok özne veya yüklemden yapılan önermelerdir.

27. Soru

Bağlantılı önermenin diğer adı nedir?

Cevap

Tüm evetleme önermesi

28. Soru

Sebepli önerme nedir?

Cevap

Neden bildiren bir kelime ile (çünkü, yani) birbirine bağlı iki önermeyi gerektiren önermelerdir. Bu önerimlere çıkarım da diyebiliriz.

29. Soru

Ekli önerme nedir?

Cevap

Ama, fakat, mamafih, lakin gibi kelimelerle yapılan önermelerdir.

30. Soru

Bileşikliği gizli olan önermeler kaça ayrılır?

Cevap

4‘e ayrılır. • Özgülü önermeler • Çıkarmalı önermeler • Karşılaştırmalı önermeler • Sınıflandırıcı önermeler

31. Soru

Özgülü önerme nedir?

Cevap

Yüklemin yalnız bir konuya ait olduğu belirtilen önermelerdir. Ancak, yalnız gibi kelimeler kullanılır.

32. Soru

Çıkarmalı önerme nedir?

Cevap

Konunun bir kısmını ya da konunun kaplamına giren bireylerin bir kısmını dışarıda tutarak, konunun bütünü hakkında hüküm vermek suretiyle yapılan önermelerdir. Ben hariç herkes üniversiteyi kazandı. önermesinde Ben üniversiteyi kazandım. Önermesi gizli olarak vardır. Yani bütün ben olmayanlar üniversiteyi kazandı.

33. Soru

Karşılaştırmalı önerme nedir?

Cevap

En, daha sözcükleriyle yapılan, bir fikri karşılaştırma ile ifade edilen önermelerdir. Bu yüzden iki yargı içerir. Örneğin Emine, Yonca’dan daha zekidir. önermesi Yonca zekidir. Ve Emine daha zekidir. Yargılarını içerir.

34. Soru

Sınırlandırıcı önerme nedir?

Cevap

Yüklemin belirttiği özelliğin belli bir zamanla sınırlandırıldığı önermelerdir. Bir şey şöyle olmaya başladı veya böyle olmayı bıraktı denildiğinde iki yargı verilmiş olur. Birisi o şeyin bahsedilen zamandan önceki hali, diğeri sonraki halidir.

35. Soru

Kip nedir?

Cevap

Bir önermede bazen konu ile yüklem arasındaki ilişki bir kayıtla kayıtlanır ki bu kayda önermenin kipliği denir. Tarz, tavır, varlık durumudur. Bir şeyin var olma, ortaya çıkma ya da sunulma tarzıdır. Bir şeyin zorunlu, aktüel ya da olanaklı olması durumudur.

36. Soru

Aristoteles Önermeler adlı kitabında kiplik ile ilgili hangi önermelerden bahsetmiştir?

Cevap

Zorunlu, olumsal, mümkün ve imkansız önermeler.

37. Soru

Orta çağ batı mantıkçıları, Aristoteles’ten esinlenerek kaç çeşit kiplik kabul etmişlerdir?

Cevap

4 çeşit kiplik kabul etmişlerdir. • Zorunlu • Olumsal • Mümkün • İmkansız

38. Soru

Mümkün önerme nedir?

Cevap

Yüklemde belirtilen özelliğin belli koşullar altında olasılık dahilinde olduğu belirtilen önermelerdir. Mümkün önermelerin doğruluğu bir takım koşullara bağlıdır. Ahmet’in üniversiteyi kazanması mümkündür önermesi gibi, yüklem birtakım koşullara bağlı olarak gerçekleşir ya da gerçekleşmez.

39. Soru

İslam dünyasında ilk mantıkçılar kaç çeşit kiplik kabul etmişlerdir?

Cevap

4 çeşit. • Zorunluluk • Devam • İmkan • Fiil

40. Soru

Günümüz kitapları kipliği genellikle kaça ayırır?

Cevap

3’e ayırır. • Yalın • Zorunlu • Mümkün

41. Soru

Yalın önerme nedir?

Cevap

Yalın önerme öznenin yüklemi deney ve gözlemle ispatlanmış bir biçimde kendisinde taşıdığı ifade edilen önermedir.

42. Soru

Karşıt önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki tümel önerme nitelik (olumlu-olumsuz) bakımından farklı ise buna karşıt önerme denir. Eğer tümel olumlu doğru ise tümel olumsuz yanlış olur. Eğer tümel olumlu yanlış ise, tümel olumsuz doğru veya yanlış olabilir. Eğer tümel olumsuz yanlış ise, tümel olumlu doğru veya yanlış olabilir.

43. Soru

Altkarşıt önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki tikel önerme nitelik (olumlu-olumsuz) bakımından farklı iseler, bunlara altkarşıt önermeler denir. Buna göre eğer tikel olumlu doğru ise, tikel olumsuz doğru veya yanlış olabilir. Eğer tikel olumsuz doğru ise, tikel olumlu doğru veya yanlış olabilir. Eğer tikel olumlu yanlış ise, tikel olumsuz doğrudur. Eğer tikel olumsuz yanlış ise tikel olumlu doğrudur.

44. Soru

Altık önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki önerme yalnız nicelik bakımından farklı olup, nitelik bakımından aynı olursa bu iki önerme birbiri ile altıktır. Buna göre eğer tümeller doğru iseler altıkları olan tikeller de doğrudur. Eğer tümeller yanlış iseler onların altıkları olan tikeller bazen doğru bazen yanlıştır. Eğer tikeller doğru ise, bunların altıkları olan tümeller bazen doğru bazen yanlış olabilir. Eğer tikeller yanlış ise onların altıkları olan tümeller de yanlıştır.

45. Soru

Çelişik önerme nedir?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki önerme, hem nitelik hem nicelik bakımından birbirinden farklı iseler bu önermeler birbiri ile çelişiktir. Bu durumda tümel olumlu ile tikel olumsuz, tümel olumsuzla tikel olumlu önermeler çelişiktir. Çelişik önermelerden birisi doğru ise diğeri yanlıştır.

46. Soru

Önermeyi döndürme ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bir önermeyi döndürme, onun niteliğini bozmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır. Böylece anlamca eş değer, aynı doğruluk değerine sahip yeni bir önerme yapmaktır. Bu suretle doğruluk değeri araştırmaları daha rahat yapılabilmektedir.

47. Soru

Döndürme kaça ayrılır?

Cevap

• Düz döndürme • Ters döndürme

48. Soru

Düz döndürme nedir?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna ve doğruluk değerine dokunmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır. Buna göre tümel olumlu bir önermenin düz döndürmesi tikel olumlu olur. Tikel olumlunun düz döndürmesi tikel olumlu olur. Tümel olumsuzun düz döndürmesi tümel olumsuz olur. Tikel olumsuzun düz döndürmesi olmaz.

49. Soru

Tikel olumsuzun düz döndürmesinin olmamasının sebebi nedir?

Cevap

Döndürmede birinci önerme doğru ise ikinci önermenin de (döndürülmüş önerme) doğru olması gerekir. Halbuki tikel olumsuz önerme döndürüldüğünde bu koşul her zaman gerçekleşmez. Örnek verecek olursak, Bazı insanlar taş değildir. Doğru. Bazı taşlar insan değildir. Doğru. Ama şu örnekte doğruluk değerinin döndürmede korunmadığı, değiştirdiği görülüyor. Azı ağaçlar maç değildir. Doğru. Bazı çamlar ağaç değildir. Yanlış.

50. Soru

Düz döndürmenin dayandığı aksiyomlar nelerdir?

Cevap

Düz döndürme iki aksiyoma dayanır. 1. Olumlu önermelerde yüklem daima tikeldir. Yani yüklem terimi dağıtılmamıştır. Her insan ölümlüdür. önermesi, insanların bazı ölümlülerden olduğunu söyler. Başlık bir deyişle ölümlülerin bazılarını ya da bir kısmını insanların oluşturduğunu söylüyor. 2. Olumsuz önermelerde yüklem tümeldir çünkü olumsuz önermede özne, yüklemin bütün kaplamının dışında bırakılmıştır. Yani dağıtılmamıştır. Hiçbir insan sürüngen değildir. önermesinde, insan sürüngenler sınıfının dışında bırakılmış, yani yüklem olan sürüngen tümel olarak alınmıştır. Bu aksiyomlar tümel ve tikel olumlu önermelerin döndürmelerinin neden tikel olduğunu, tümel olumsuz önermenin döndürmesinin de neden tümel olduğunu açıklar.

51. Soru

Ters döndürme nedir?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna dokunmadan, öznesinin karşıt halini (tümleyenini) yüklem, yüklemin karşıt halini (tümleyenini) özne yapmaktır. Buna bağlı olarak tümel olumlu önermenin ters döndürmesi yine tümel olumlu olur. Tikel olumlu önermenin ters döndürmesi olmaz. Tümel olumsuz önermenin ters döndürmesi tikel olumsuz önerme olur. Tikel olumsuz önermenin ters döndürmesi tikel olumsuz olur.

52. Soru

Önerme kavramını açıklayınız?

Cevap

Önerme, en az iki veya daha fazla terimden yapılmış sözdür. Önerme, içinde en az bir yargı ve doğruluk değeri taşıyan sözdür.

53. Soru

Önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Önermeler;
1. Gerektirdiği yargı sayısı,
2. Yargının niteliği,
3. Yargının niceliği ve kipliği (tarzı)
bakımından üç çeşide ayrılır.

54. Soru

Eğer önerme tek bir yargıyı gerektiriyorsa buna ne denir?

Cevap

Eğer önerme tek bir yargıyı gerektiriyorsa buna basit önerme, yüklemli önerme veya kategorik önerme denir.

55. Soru

Önerme birden fazla yargıyı gerektiriyorsa buna ne denir?

Cevap

Birden fazla yargıyı gerektiriyorsa bileşik önerme denir.

56. Soru

Yargının niteliğine göre önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Olumlu ve olumsuz önermeler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

57. Soru

Olumlu ve olumsuz önermeyi tanımlayınız?

Cevap

Bir önermede bir yüklenen, bir yüklenilen ve bir de bağ vardır demiştik. Bu bağ, iki tarafı birbirine yaklaştırır veya uzaklaştırır. Yani bu bağ, bu iki taraf arasında bir ilişki bulunduğunu veya bulunmadığını gösterir. Bir ilişki bulunduğunu gösterdiği duruma “olumlu”, bir ilişki bulunmadığını gösterdiği duruma “olumsuz” önerme denir.

58. Soru

Yargının sayısına göre önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Basit (ya da Kategorik) önermeler ve Bileşik önermeler olmak üzere 2’ye ayrılmaktadır. 

59. Soru

Basit (ya da Kategorik) önermeleri açıklayınız?

Cevap

Basit önermelere yüklemli önermeler veya kategorik önermeler denir. Bu tip önermelerde bağ kaldırıldığı zaman iki tarafta birer terim kalır. “Kar beyazdır.” önermesinde “dır” bağı kaldırıldığı zaman, “kar” ve “beyaz” terimleri kalır. Yüklemli (kategorik) önermelerde tek yargı vardır ve özne+yüklem+bağlaç’tan oluşur. “Kar beyazdır” önermesinde kar özne, beyaz yüklem, “dır” da bağdır.

60. Soru

Bileşik önermeleri açıklayınız?

Cevap

Birden fazla yargıyı gerektiren önermeye bileşik önerme denir. 

61. Soru

Bileşik önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Bileşik önermelerde bileşikliği açıkça belli olanlar ve bileşikliği gizli olanlar diye ikiye ayrılır.

62. Soru

Bileşikliği açıkça belli olan önermeler kaç ayrılmaktadır?

Cevap

  • Koşullu Önermeler
  • Bitişik Koşullu Önermeler
  • Ayrık Koşullu Önermeler
  • Bağlantılı Önermeler
63. Soru

Koşullu önermeleri açıklayınız?

Cevap

Bu tür önermelerde yargı bir koşula bağlanmıştır. Koşullu önermelerde bağ kaldırıldığı zaman, iki tarafta birer küçük cümle kalır, yani birer yargı kalır. “Yağmur yağarsa sokaklar ıslanır.” önermesi koşullu önermedir. Sokakların ıslanmasının koşulu yağmurun yağmasıdır. “Sa” yani “ise” eklemi kaldırıldığında, bir tarafta “yağmur yağar”, diğer tarafta “sokaklar ıslanır” cümlecikleri kalır, yani birer yargı kalır.

64. Soru

Bitişik koşullu önermeleri açıklayınız?

Cevap

Eğer koşullu önermede önbileşen ile artbileşen olumluda birleşip, olumsuzda birleşmediğine hükmolunuyorsa buna bitişik koşullu önerme denir. Bir yargının gerçekleşmesi diğer yargının gerçekleşmesine bağlıdır. “Güneş doğarsa çiçekler açar.” önermesinde “güneş doğar” ön koşulu ile “çiçekler açar” art koşulu “ise” bağı ile birleştirilmiştir. Yani ikisinin bir arada olduğu bildirilmiştir. Bu önerme olumlu bitişik koşullu önermedir.

65. Soru

Ayrık koşullu önermeleri açıklayınız?

Cevap

Bu önerme türünde önbileşen ve artbileşen birbirinin seçeneği durumundadır. Olumlusunda iki tarafın ayrılmasına hükmedilir, olumsuzunda ise iki tarafın ayrılmasının yok edilmesi ile yargıya varılır. “veya”,“ya, ya da” eklemleriyle kurulan bu önerme türünde, bileşenlerden biri kendi varlığı ile diğerini geçersiz kılar. Buna tekil evetleme önermesi de diyebiliriz.

66. Soru

Bileşikliği gizli olan önermeler kaça ayrılmaktadır?

Cevap

Bileşikliği gizli önermeler özgülü, çıkarmalı, karşılaştırmalı ve sınıflandırıcı önermeler olmak üzere dörde ayrılır.

67. Soru

Kipsel önermeleri açıklayınız?

Cevap

Kipsel önermeler kategorik önermelerden farklı olarak, yalnızca özne ile yüklem arasındaki belli bir ilişkiyi dile getirmekle kalmayıp, özneyle yüklem arasındaki söz konusu ilişkiyle ilgili iddianın niteliği, dayanağı konusunda da bilgi verir.

68. Soru

Karşı Olma durumunu açıklayınız?

Cevap

Aynı terimlerden yapılmış iki önerme ya nicelik ya nitelik veya hem nicelik hem nitelik bakımından birbirinden farklı iseler, bu iki önerme arasında karşı olma durumu vardır. Bu koşullar altında iki önerme birbirine ya “karşıt” tır ya” çelişik” tir veya “altık”tır.

69. Soru

Çelişik Önermeleri açıklayınız?

Cevap

Öznesi ve yüklemi aynı olan iki önerme, hem nitelik hem nicelik bakımından birbirinden farklı iseler bu önermeler birbiri ile çelişiktir. Bu durumda tümel olumlu ile tikel olumsuz, tümel olumsuzla tikel olumlu önermeler çelişiktir. Çelişik önermelerden birisi doğru ise diğeri yanlıştır.

70. Soru

Döndürme kavramını açıklayınız?

Cevap

Bir önermeyi döndürme, onun niteliğini bozmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır. Böylece anlamca eş değer, aynı doğruluk değerine sahip yeni bir önerme yapmaktır.

71. Soru

Düz döndürmeyi açıklayınız?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna ve doğruluk değerine dokunmadan yüklemini özne, öznesini yüklem yapmaktır.

72. Soru

Ters döndürme kavramını açıklayınız?

Cevap

Bir önermenin olumlu ve olumsuzluğuna dokunmadan, öznesinin karşıt halini (tümleyenini) yüklem, yüklemin karşıt halini (tümleyenini) özne yapmaktır.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.