Kamu Ekonomisi 1 Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

29.07.2022
10
A+
A-

Devlet Mi, Piyasa Mı?: Kamu Ekonomisi Ve Piyasa Ekonomisinin Etkinlik Yönünden Karşılaştırılması

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Kamu Ekonomisi 1 Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Devlet Mi, Piyasa Mı?: Kamu Ekonomisi Ve Piyasa Ekonomisinin Etkinlik Yönünden Karşılaştırılması

1. Soru

“Performans değerlendirme ve ölçme” çalışmalarının
yapılma nedeni nedir?

Cevap

Bu çalışmalar ile amaçlanan şey, bir
organizasyonun amaçlarını ne ölçüde gerçekleştirip
gerçekleştiremediğini tespit etmektir.


2. Soru

Organizasyonel performansın ölçülmesinde
kullanılacak 7 ana kriter nedir?

Cevap

Bu kriterler şunlardır;
• Kalite
• Verimlilik
• Kârlılık
• Maliyet
• Yenilik
• Müşteri memnuniyeti
• Çalışanların memnuniyeti


3. Soru

Organizasyonel performansın bir göstergesi olan
kârlılık en basit olarak nasıl ifade edilir?

Cevap

Kazancın, bu kazancı sağlamak için kullanılan
sermayeye oranına kârlılık denir.


4. Soru

Organizasyonel performansın bir kriteri olan verimlilik
neyi ifade edilir?

Cevap

Verimlilik, üretim sonucu (çıktı) ile üretim
faktörleri (girdi) arasındaki ilişkiyi ifade eder.


5. Soru

Organizasyon performansının ölçülmesinde kullanılan
başlıca temel maliyet göstergeleri nelerdir?

Cevap

Başlıca temel maliyet göstergeleri şunlardır;
• İş gücü maliyeti
• Sermaye maliyeti
• Üretim maliyeti
• Finansman maliyeti
• Malzeme maliyeti


6. Soru

Organizasyon performansının ölçülmesinde kullanılan
ölçütlerden biri olan müşteri memnuniyetini ölçmek için
hangi kriterler esas alınabilir?

Cevap

Müşteri memnuniyetini ölçek için kullanılan
başlıca kriterler;
• Müşteri şikayetleri
• Yeni müşteri sayısı
• Siparişlerin teslimat süresi
• Hatalı mal teslimleri


7. Soru

Organizasyon performansının ölçülmesinde kullanılan
ölçütlerden biri olan çalışan memnuniyetini ölçmek için
hangi performans göstergelerine alınabilir?

Cevap

Çalışan memnuniyetini ölçen başlıca performans
göstergeleri;
• İşe devamsızlık
• Bir yıl içinde iş yerinden ayrılan personel yüzdesi
• İşten ayrılan personelin çalıştıkları departmanlar
açısından dağılımı


8. Soru

Performans değerlendirme ve ölçme konusunda çok
yaygın olarak kullanılan kavramlardan birisi etkinliğin
çeşitleri nelerdir?

Cevap

Etkinlik türleri;
• Teknik etkinlik
• Kaynak kullanımında etkinlik
• Hizmet Etkinliği
• X-Etkinlik
• Maliyet Etkinliği
• Teknolojik Etkinlik
• Ölçek Etkinliği


9. Soru

Teknik etkinlik ne demektir?

Cevap

Mevcut üretim faktörleri (girdi) ile ne kadar
katma değer (çıktı) yaratıldığını ifade eden etkinlik
türüdür.


10. Soru

Teknik etkinlik, organizasyonel performansın
ölçülmesinde kullanılan 7 ana kriterden hangisiyle eş
anlama gelmektedir?

Cevap

Organizasyonel performansın ölçülmesinde
kullanılan 7 ana kriterden biri olan verimlilik, teknik
etkinlikle eş anlamı olup üretim sonucu (çıktı) ile üretim
faktörleri (girdi) arasındaki ilişkiyi ifade eder.


11. Soru

Kaynak kullanımında etkinlik neyi ifade eder?

Cevap

Üretim kaynaklarının ne ölçüde israf edilmeden
kullanıldığını ifade eder.


12. Soru

Kaynak dağıtımında etkinlik neyi ifade eder?

Cevap

Üretim faktörlerinin hizmet sunum alanlarına ne
ölçüde adil dağıtıldığını ifade eder.


13. Soru

Hizmet etkinliği ile ölçülmesi hedeflenen şey nedir?

Cevap

Hizmet etkinliği ile ölçülmesi hedeflenen şey
verilen hizmetin kalitesidir. Verilen hizmetin miktarı bu
kapsamda değildir.


14. Soru

Hizmet etkinliğini ölçebilmek için tespit edilmesi
gereken şey nedir?

Cevap

Hizmet etkinliğini ölçebilmek için sunulan
hizmetten müşterinin ne kadar memnun olduğu tespit
edilmesi gerekir.


15. Soru

X-Etkinlik kim tarafından geliştirilmiştir?

Cevap

X-Etkinlik Amerikalı iktisatçı Harvey Leibenstein
tarafından geliştirilmiştir.


16. Soru

Harvey Leibenstein’a göre hangi piyasa yapısı XEtkinlik
kavramına daha uygundur?

Cevap

Leibenstein’e göre rekabetçi bir piyasada
kaynaklar daha dikkatli kullanılmak ve maliyetler
minimize edilmek zorundadır. Oysa monopol piyasasında
tek satıcı konumunda bulunan monopolcü için maliyetleri
minimize etme yönünde bir baskı söz konusu değildir.
Sonuç olarak; rekabetçi piyasada X-etkinlik, monopol
piyasasında ise X-etkinsizlik söz konusudur.


17. Soru

Maliyet etkinliği neyi ifade eder?

Cevap

Organizasyonda toplam maliyetlerin ne ölçüde
minimize edildiğini gösterir.


18. Soru

Maliyet etkinliği nasıl hesaplanır?

Cevap

Toplam üretim maliyetinin toplam üretim
miktarına ya da değerine (katma değer) bölünmesi ile
maliyet etkinliği hesaplanabilir.


19. Soru

Teknolojik etkinlik neyi ifade eder?

Cevap

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı
dolayısıyla elde edilen maliyet tasarrufunu ve üretim
artışını tespit etmek için kullanılan bir performans
değerlendirme ve ölçme kriteridir.


20. Soru

Teknolojik etkinlik, organizasyonel performansın
ölçülmesinde kullanılan 7 ana kriterden hangisiyle benzer
anlama gelmektedir?

Cevap

Teknolojik etkinlik, performans ölçülmesinde
kullanılan yenilik ile benzer anlama gelir.


21. Soru

Ölçek etkinliği neyi tespit etmek için kullanılan bir
performans değerlendirme kriteridir?

Cevap

Ölçek etkinliği, ölçek büyümesi sonucu
organizasyonda birim başına ortalama maliyetlerdeki artışı
ya da azalışı tespit etmek için kullanılır.


23. Soru

Yönetim bilimi uzmanları kalite kavramını iki farklı
şekilde tanımlamaktadır. Bu tanımlamalar nedir?

Cevap

• Bazı yönetim bilimi uzmanları göre kaliteyi, ürün
ve hizmette hata ve yanlışların olmaması olarak
tanımlar.
• Bazı yönetim bilimleri uzmanlarıysa farklı olarak
kaliteyi, bir mal ve hizmette mükemmeliyet
derecesi olarak tanımlarlar.


24. Soru

Ürün kalitesini ortaya çıkaran unsurlar nelerdir?

Cevap

• Liderlik kalitesi
• Yönetim kalitesi
• İnsan kalitesi
• Sistem kalitesi
• Süreç kalitesi
• Donanım kalitesi


25. Soru

Mal ve hizmetlerin kalitesini değerlendirirken dikkate
alınması gereken özellikler nelerdir?

Cevap

• Görüntü
• Güvenilirlik
• Cevap verme
• Yeterlilik
• Nezaket
• Kredibilite
• Güvenlik
• Ulaşılabilirlik
• İletişim
• Müşteriyi anlama


26. Soru

Kamu ve özel organizasyonlarda performans
karşılaştırmasına ilişkin başlıca teorik yaklaşımlar
nelerdir?

Cevap

• Mülkiyet Hakları Yaklaşımı
• X Etkinlik/Etkinsizlik Yaklaşımı
• Kamu Tercihi Yaklaşımı


27. Soru

Literatürde mülkiyet hakları yaklaşımı olarak bilinen
teoriyi geliştiren kişilerin başında gelen iktisatçılar
kimlerdir?

Cevap

• Armen Alchian
• Harold Demsetz
• Ronald Coase


28. Soru

Mülkiyet hakları yaklaşımını olarak geliştiren
iktisatçılara göre organizasyonda performansı belirleyen
ana göstergeler nelerdir?

Cevap

• Mülkiyet
• Yönetim


29. Soru

Mülkiyet hakları yaklaşımı literatürde ne teorisi
olarak bilinir?

Cevap

Sahip-vekil teorisi.


30. Soru

Mülkiyet hakları teorisinin temel varsayımları
nelerdir?

Cevap

• Mülkiyet sahibi işletmeyi geliştirmek için daha
fazla çaba sarf eder. Mülkiyet sahibinin doğrudan
işletmeyi yönetmemesi durumunda bir “vekil”
tayin etmesi ya da ataması gerekir. Vekil işletme
sahibi değildir, işletmeyi yönetmekle görevli
kişidir.
• Vekilin işletmeyi iyi yönetmemesi hâlinde
işletme sahibi vekilin işine son verir ve yeni bir
yönetici atar.
• Eğer organizasyonda sahip tarafından vekil ya da
vekillere sağlanan teşvikler yüksek ise o zaman
vekiller daha fazla çalışma gayreti içerisinde
olurlar.


31. Soru

Kamusal ve özel organizasyonları etkinlik ve verimlilik
yönünden karşılaştırırsanız hangi sonuca ulaşırsınız?

Cevap

Kamusal organizasyonlarda “sahiplik” olmaması
nedeniyle bu organizasyonlarda etkinlik ve verimlilik özel
organizasyonlara oranla çok daha düşük olur.


32. Soru

Monopol piyasalarda toplam refah kaybı ve tüketici
artığının azalmasına neden olan olay nedir?

Cevap

Bunun nedeni, monopolcü üzerinde maliyetlerini
minimize etme baskısı söz konusu olmadığından uzun
dönemde toplam maliyetlerin yükselmesidir.


33. Soru

Kamusal organizasyonlarda X etkinsizliğin geçerli
olmasının nedeni nedir?

Cevap

Bunun nedeni, kamusal organizasyonların
genellikle rekabet baskısından uzak olmaları ve
monopolcü durumunda bulunmalarıdır.


34. Soru

Kamu tercihi ekonomisine göre kamu ekonomisi ve
piyasa ekonomisindeki aktörlerin peşinde oldukları ortak
kazanç nedir?

Cevap

Özel çıkar maksimizasyonu.


35. Soru

Kamu tercihi ekonomisine göre piyasa ekonomisindeki
tüketici ve üreticilerin amaçları nelerdir?

Cevap

• Tüketicilerin amacı fayda maksimizasyonudur.
• Üreticilerin amacı kâr maksimizasyonudur.


36. Soru

Kamusal organizasyonlardaki siyasal aktörler
kimlerdir?

Cevap

• Seçmeler
• Politikacılar
• Bürokratlar
• Çıkar grupları


37. Soru

Seçmenler, seçim sandığına giderken rasyonel
düşünürler ve rasyonel tercihlerde bulunurlar. Buradaki
“rasyonellik” kavramı ne anlama gelmektedir?

Cevap

Buradaki “rasyonellik” kavramı, seçmenlerin
kendilerine özel çıkar sağlayacak tercihlerde bulunacakları
anlamına gelmektedir.


38. Soru

Kamu tercihi ekonomisine göre kamu ekonomisindeki
seçmen, politikacı, bürokrat ve çıkar gruplarının amaçları
nelerdir?

Cevap

• Seçmenlerin amacı kamusal mal ve hizmetlerden
sağlayacakları faydayı maksimize etmektir.
• Politikacıların temel amacı en fazla oyu alarak
seçimi kazanmaktır.
• Bürokratların amacı makam, mevki, parasal
imkanlar, prestij vs. özel çıkarlar elde etmektir.
• Çıkar gruplarının amacı da siyasal iktidarı
özellikle seçim dönemlerinde etkileyerek
kendilerine özel fayda sağlayacak kararların
alınması ve uygulanmasıdır.


39. Soru

Kamu ekonomisinde özel çıkar maksimizasyonu
kaynakların etkin dağılımını bozar. Buna kamu tercihi
literatüründe ne denir?

Cevap

Yeniden seçilebilme gayreti içinde olan
politikacılar kendi seçim bölgelerine daha fazla kaynak
transfer etmeye çalışırlar. Kamu tercihi literatüründe buna
“Hizmet kayırmacılığı” denir.


40. Soru

Kamu tercihi literatüründe çıkar ve baskı gruplarının
özel çıkar maksimizasyonu amacıyla yaptıkları verimli
olmayan iktisadi faaliyetlere ne denir?

Cevap

Bu faaliyetlere rant kollama ya da doğrudan
verimli olmayan kâr sağlama faaliyetleri adı verilir.


41. Soru

Kamusal alanda gerçek bir “sahip” bulunmaması
nedeniyle ortaya çıkan olumsuzluklar nelerdir?

Cevap

İsraf ve savurganlık.


42. Soru

Kamusal ve özel alanlar göz önüne alındığında
maksimum ve minimum israf ve savurganlık hangi
alanlarda yapılır?

Cevap

• Maksimum israf ve savurganlık kamusal alanda
başkasının parasını başkası için harcadığında
yapılır.
• Minimum israf ve savurganlık özel alanda kişi
kendi parasını kendisi için harcadığında yapılır.


43. Soru

Organizasyonel performansı (etkinliği) belirleyen
başlıca üç temel faktör nedir?

Cevap

• Mülkiyet Yapısı
• Yönetim Yapısı
• Piyasa Yapısı


44. Soru

Hangi piyasa yapısı ve mülkiyet tipinde
organizasyonel performans (etkinlik) yüksektir?

Cevap

Tekel piyasa yapısı ve özel mülkiyet tipinde
etkinlik yüksektir.


45. Soru

Hangi piyasa yapısı ve mülkiyet tipinde
organizasyonel performans (etkinlik) düşüktür?

Cevap

• Tekel piyasa yapısı ve özel mülkiyet ile
• Tekel piyasa yapısı kamusal mülkiyet tipinde
etkinlik düşüktür.


46. Soru

Mülkiyet sahibinin yönetimdeki rolü ve görevi ile
mülkiyet tipi beraber düşünüldüğünde organizasyonel
performansın (etkinliğin) en yüksek olduğu konum
neresidir?

Cevap

En yüksek etkinlik özel mülkiyet sahibinin
yönetici olarak bulunduğu konumdur.


47. Soru

Mülkiyet sahibinin yönetimdeki rolü ve görevi ile
mülkiyet tipi beraber düşünüldüğünde organizasyonel
performansın (etkinliğin) ikinci yüksek olduğu durum
neresidir?

Cevap

İkinci olarak etkinliğin en yüksek olduğu alan,
mülkiyet sahibinin yönetici konumunda olmadığı, fakat
sahip olduğu işletmeyi bir “vekil” aracılığıyla yönettiği
durumdur.


48. Soru

Mülkiyet sahibinin yönetimdeki rolü ve görevi ile
mülkiyet tipi beraber düşünüldüğünde organizasyonel
performansın (etkinliğin) düşük olduğu konum neresidir?

Cevap

Etkinliğin düşük olduğu alan, kamu mülkiyetinde
sahibin yönetici konumunda olmadığı alandadır.


49. Soru

Etkinlik yönünden piyasa ve mülkiyet yapısı
incelendiğinde etkinlik en yüksek düzeyde nerede
gerçekleşir?

Cevap

Tam özel mülkiyetin ve fonksiyonel rekabetin
mevcut olduğu durumda etkinlik maksimum düzeydedir.


50. Soru

Etkinlik yönünden piyasa ve mülkiyet yapısı
incelendiğinde etkinlik en düşük düzeyde nerede
gerçekleşir?

Cevap

Tam kamusal mülkiyet ve tekel piyasasının
mevcut olduğu durumda etkinlik minimum düzeydedir.


51. Soru

Piyasa ekonomisi ve kamu ekonomisindeki etkinlik
yönünden göreli olarak üstünlüğü belirleyen faktörler
nelerdir?

Cevap

• Özel mülkiyet
• Rekabet


52. Soru

Organizasyonda motivasyonel araçların ve katılımcı
yönetim tekniklerinin (takım çalışması, yetki devri vs.)
etkin şekilde kullanılması neyi sağlar?

Cevap

İş gücü verimliliğinin oldukça yüksek seviyelere
çıkmasını sağlar.


53. Soru

İşgücü verimliliğinde motivasyon ve toplam katılımın
rolü nedir?

Cevap

• Toplam katılımın ve motivasyonun yüksek
olduğu yerde verimlilik yüksektir.
• Toplam katılımın az ve motivasyonun düşük
olduğu yerde verimlilik çok düşüktür.
• Toplam katılımın çok ancak motivasyonun düşük
olduğu yerde verimlilik düşüktür.
• Motivasyonun yüksek ancak toplam katılımın az
olduğu yerde verimlilik düşüktür. Katılım arttıkça
verimlilik de buna bağlı olarak artacaktır.


54. Soru

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda
performansın düşük olmasının temel sebebi nedir?

Cevap

Bunun temel sebebi kamusal alanda “sahipliğin”
olmamasıdır. Başka bir ifadeyle kamusal
organizasyonlarda özel mülkiyetin olmaması
organizasyonel performansın düşük olmasına neden olur.


55. Soru

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda
performansın düşük olmasının “sahipliğin”
olmamasından başka diğer sebepleri nedir?

Cevap

• Rekabetin olmaması ya da yetersizliği,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının bir kısmının tekel
statüsüne sahip olması,
• İflas tehlikesinin olmaması,
• Zararların Hazine’den karşılanması,
• İnsan kaynaklarının yönetimindeki yetersizlikler
(işe almada kayırmacılık, motivasyon eksikliği),
• İsraf ve savurganlıkların fazla olması,
• Gizli işsizliğin yaygın olması,
• Bürokrasi ve kırtasiyecilik,
• Merkezîyetçilik,
• İletişim eksikliği,
• Etkin olmayan liderlik,
• Sistem kalitesinin (anayasal ve yasal normlar vs.)
düşük olması ve zamana uyum gösterememesi,
• Siyasal istikrarsızlık ve dolayısıyla ortaya çıkan
ekonomik istikrarsızlık,
• Yanlış yatırım, üretim ve finansman politikaları,
• Tek amaç (kâr amacı) yerine birbiriyle çelişen ve
çatışan pek çok hedefin olması,
• Seçim ekonomisi uygulanması dolayısıyla artan
kamu harcamaları ve ortaya çıkan ek maliyetler,
• Adam kayırmacılığın yaygın olması,
• Hizmet kayırmacılığının yaygın olması,
• Rüşvet ve yolsuzluklar,
• Yöneticilerin çok sık değişmesi,
• Politik amaçlı atamalar ve yapılan müdahaleler,
• Gerek seçmen denetiminin, gerek iç ve dış
denetimin yetersiz olması,
• Risk alma kabiliyetinin düşük olması,
• Yenilik ve yaratıcılığın yetersiz olması,
• Çağdaş toplam kalite yönetimi tekniklerinin
istenilen ölçüde uygulanamaması, vs.


56. Soru

Organizasyonel performansın arttırılmasında en temel
faktör olan mülkiyetin haricinde rol oynayan diğer
faktörler nelerdir?

Cevap

• Fonksiyonel rekabet
• Etkin liderlik
• Çağdaş yönetim anlayışı olan toplam kalite
yönetiminin uygulanması
• Organizasyon büyüklüğü


57. Soru

Performans değerlendirme ve ölçme çalışması ne için yapılır?

Cevap

Bir organizasyonun amaçlarını ne ölçüde gerçekleştirip gerçekleştiremediğini tespit etmek için “performans değerlendirme ve ölçme” adı verilen çalışmaların yapılması gerekir.


58. Soru

Organizasyonel performansın ölçülmesinde kullanılacak kriterleri başlıcaları  nelerdir?

Cevap

Organizasyonel performansın ölçülmesinde kullanılacak kriterleri başlıca 7 ana başlık altında toplayabiliriz.
Bunlar:
• Kalite,
• Verimlilik,
• Karlılık,
• Maliyet,
• Yenilik,
• Müşteri memnuniyeti,
• Çalışanların memnuniyeti’dir.


59. Soru

Teknik Etkinlik nedir?

Cevap

Teknik Etkinlik (Technical Efficiency): Mevcut üretim faktörleri (girdi) ile ne kadar katma değer (çıktı) yaratıldığını ifade eden bir kavramdır.


60. Soru

Kaynak kullanımında etkinlik ne ifade eder?

Cevap

Kaynak Kullanımında Etkinlik: Üretim kaynaklarının ne ölçüde israf edilmeden kullanıldığını ifade eder.


61. Soru

Teknolojik etkinlik nedir?

Cevap

Teknolojik Etkinlik: Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı dolayısıyla elde edilen maliyet tasarrufunu ve üretim artışını tespit etmek için kullanılan bir performans değerlendirme ve ölçme kriteridir.


62. Soru

Ölçek etkinliği nedir?

Cevap

Ölçek Etkinliği: Ölçek büyümesi sonucu organizasyonda birim başına ortalama maliyetlerdeki artışı (ya da azalışı) tespit etmek için kullanılan bir performans değerlendirme kriteridir.


63. Soru

Ürün kalitesini belirleyen başlıca kalite unsurları nelerdir?

Cevap

Ürün kalitesi esasen sonuçtur; bu sonucu belirleyen başlıca kalite unsurları ise şunlardır:
• Liderlik kalitesi,
• Yönetim kalitesi,
• İnsan kalitesi,
• Sistem kalitesi,
• Süreç kalitesi,
• Donanım kalitesi.


64. Soru

Sahip-Vekil Teorisi neyi savunmaktadır?

Cevap

Bir organizasyonda sahip, mülkiyetinde bulunan organizasyonu kendi yönetmiyorsa (bir vekil tayin ettiyse), organizasyonel performansın azalacağını savunan teoriye “Sahip-Vekil Teorisi” denir.


65. Soru

Sahip-Vekil Teorisi neden özel organizasyonlarda performansın kamusal organizasyonlara göre daha yüksek olacağını savunmaktadır?

Cevap

Bu teori çerçevesinde değerlendirildiğinde özel organizasyonlarda performansın kamusal organizasyonlara göre daha yüksek olacağını söylemek mümkündür. Zira, kamusal organizasyonlarda bir “sahip” bulunmamaktadır. Kamusal mülkiyetin sahibi herkestir, yani tüm toplumdur. Özel organizasyonlarda ise “sahiplik” ve “mülkiyet” açık ve bellidir.Kamu kurumları ve kamu teşebbüsleri, halk tarafından doğrudan değil, politik müteşebbisler (seçilmiş ya da seçilmiş vekillerin atadığı bürokratlar) aracılığıyla yönetilirler. Politik müteşebbisler organizasyonun gerçek sahibi olmadıklarından özel müteşebbisler gibi davranmazlar. Bu kişilerin atanmasında her zaman liyakat ilkesi geçerli olmayabilir.


66. Soru

Kamusal alanda “sahip” bulunmaması neye neden olur?

Cevap

Kamusal alanda “sahip” bulunmaması (dolayısıyla özel mülkiyetin olmaması) israf ve savurganlıkların ortaya çıkmasına neden olur. Konuyu iki şekil üzerinde açıklamaya çalışalım.


67. Soru

Organizasyonel performansı belirleyen başlıca  temel faktörler nelerdir?

Cevap

Organizasyonel performansı belirleyen başlıca üç temel faktör bulunmaktadır:
• Mülkiyet yapısı,
• Yönetim yapısı,
• Piyasa yapısı.


68. Soru

Oligopol piyasa nasıl bir piyasadır?

Cevap

Oligopol piyasa, bir ürünü az sayıda üreten firmanın bulunduğu piyasa yapısına verilen addır.


69. Soru

Piyasa ekonomisi ve kamu ekonomisinde etkinlik yönünden üstünlüğü belirleyen nedir?

Cevap

Piyasa ekonomisi ve kamu ekonomisinde etkinlik yönünden göreli olarak üstünlüğü belirleyen faktörler özel mülkiyet ve rekabettir.


70. Soru

Katılımcı yönetim şekli nedir?

Cevap

Katılımcı yönetim; bir organizasyonda karar alma sürecine alt kademe yöneticilerin
ve çalışanların da katıldığı yönetim şeklidir.


71. Soru

 Hangi unsurlar organizasyonun performansı üzerinde etkili olmaktadır?

Cevap

Motivasyon, katılımcı yönetim araçları, yerinden yönetim, yetki devri, etkin liderlik, müşteri odaklılık, etkin iletişim, esneklik, etkin problem çözme, kazanç paylaşımı, iş dizaynı gibi unsurlar organizasyonun performansı üzerinde etkili olmaktadır.


72. Soru

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda performansın düşük olmasının temel nedeni nedir?

Cevap

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda performansın düşük olmasının temel nedeni kamusal alanda “sahipliğin” olmamasıdır.


73. Soru

X-Etkinlik nedir?

Cevap

X-Etkinlik: Amerikalı iktisatçı Harvey Leibenstein tarafından geliştirilen bir kavramdır. Leibenstein’e göre rekabetçi bir piyasada kaynaklar daha dikkatli kullanılmak ve maliyetler minimize edilmek zorundadır. Oysa monopol piyasasında tek satıcı konumunda bulunan monopolcü için maliyetleri minimize etme yönünde bir baskı söz konusu değildir. Sonuç olarak; rekabetçi piyasada X etkinlik, monopol piyasasında
ise X-etkinsizlik söz konusudur.


74. Soru

Mülkiyet hakları teorisinin temel varsayımları nelerdir?

Cevap

Mülkiyet hakları teorisinin temel varsayımları şunlardır:
• Mülkiyet sahibi işletmeyi geliştirmek için daha fazla çaba sarfeder. Mülkiyet sahibinin
doğrudan işletmeyi yönetmemesi durumunda bir “vekil” tayin etmesi ya da ataması
gerekir. Vekil işletme sahibi değildir, işletmeyi yönetmekle görevli kişidir.
• Vekilin işletmeyi iyi yönetmemesi halinde işletme sahibi vekilin işine son verir ve yeni
bir yönetici atar.
• Eğer organizasyonda sahip tarafından vekil ya da vekillere sağlanan teşvikler yüksek ise o zaman vekiller daha fazla çalışma gayreti içerisinde olurlar. Örneğin, organizasyonda vekillere yönelik kazanç paylaşımı planı şeklinde bir uygulama var ise, bu yöneticileri daha fazla çalışmaya sevkeder


75. Soru

Kamu Tercihi Teorisi’ne göre, kamu ve özel kesimin ne peşindedir?

Cevap

Kamusal ve özel organizasyonlar arasında performans karşılaştırılmasına ilişkin bir diğer teori, “kamu tercihi teorisi” olarak bilinen yaklaşımdır. Kamu tercihi, kamu ekonomisinde karar alma sürecini analiz eden bir teoridir. Bu teoriye göre kamu ekonomisindeki tercihler ile özel ekonomideki (piyasa ekonomisindeki) tercihler arasında bir farklılık söz konusu değildir. Her iki kesimde de aktörler “özel çıkar maksimizasyonu” peşindedirler.


76. Soru

Piyasaya mal ve hizmet arz eden üretici ile tüketicinin amacı nedir?

Cevap

Piyasaya mal ve hizmet arz eden üreticiyi (müteşebbis), üretimde ve yatırımda bulunmaya iten temel çıkar motivasyonu “kâr”dır. Özel müteşebbis kâr sağlayamayacağı bir alanda üretim ve yatırımda bulunmaz. Aynı şekilde, piyasa ekonomisinde tüketici, kendisine en fazla fayda sağlayacak kaliteli ve ucuz malı satın almaya gayret eder. Tüketici de üretici gibi kendi çıkarı dahilinde hareket eder. Yani üreticilerin amacı kâr maksimizasyonu iken; tüketicilerin amacı fayda maksimizasyonuna ulaşmaktır.


1. Soru

“Performans değerlendirme ve ölçme” çalışmalarının
yapılma nedeni nedir?

Cevap

Bu çalışmalar ile amaçlanan şey, bir
organizasyonun amaçlarını ne ölçüde gerçekleştirip
gerçekleştiremediğini tespit etmektir.

2. Soru

Organizasyonel performansın ölçülmesinde
kullanılacak 7 ana kriter nedir?

Cevap

Bu kriterler şunlardır;
• Kalite
• Verimlilik
• Kârlılık
• Maliyet
• Yenilik
• Müşteri memnuniyeti
• Çalışanların memnuniyeti

3. Soru

Organizasyonel performansın bir göstergesi olan
kârlılık en basit olarak nasıl ifade edilir?

Cevap

Kazancın, bu kazancı sağlamak için kullanılan
sermayeye oranına kârlılık denir.

4. Soru

Organizasyonel performansın bir kriteri olan verimlilik
neyi ifade edilir?

Cevap

Verimlilik, üretim sonucu (çıktı) ile üretim
faktörleri (girdi) arasındaki ilişkiyi ifade eder.

5. Soru

Organizasyon performansının ölçülmesinde kullanılan
başlıca temel maliyet göstergeleri nelerdir?

Cevap

Başlıca temel maliyet göstergeleri şunlardır;
• İş gücü maliyeti
• Sermaye maliyeti
• Üretim maliyeti
• Finansman maliyeti
• Malzeme maliyeti

6. Soru

Organizasyon performansının ölçülmesinde kullanılan
ölçütlerden biri olan müşteri memnuniyetini ölçmek için
hangi kriterler esas alınabilir?

Cevap

Müşteri memnuniyetini ölçek için kullanılan
başlıca kriterler;
• Müşteri şikayetleri
• Yeni müşteri sayısı
• Siparişlerin teslimat süresi
• Hatalı mal teslimleri

7. Soru

Organizasyon performansının ölçülmesinde kullanılan
ölçütlerden biri olan çalışan memnuniyetini ölçmek için
hangi performans göstergelerine alınabilir?

Cevap

Çalışan memnuniyetini ölçen başlıca performans
göstergeleri;
• İşe devamsızlık
• Bir yıl içinde iş yerinden ayrılan personel yüzdesi
• İşten ayrılan personelin çalıştıkları departmanlar
açısından dağılımı

8. Soru

Performans değerlendirme ve ölçme konusunda çok
yaygın olarak kullanılan kavramlardan birisi etkinliğin
çeşitleri nelerdir?

Cevap

Etkinlik türleri;
• Teknik etkinlik
• Kaynak kullanımında etkinlik
• Hizmet Etkinliği
• X-Etkinlik
• Maliyet Etkinliği
• Teknolojik Etkinlik
• Ölçek Etkinliği

9. Soru

Teknik etkinlik ne demektir?

Cevap

Mevcut üretim faktörleri (girdi) ile ne kadar
katma değer (çıktı) yaratıldığını ifade eden etkinlik
türüdür.

10. Soru

Teknik etkinlik, organizasyonel performansın
ölçülmesinde kullanılan 7 ana kriterden hangisiyle eş
anlama gelmektedir?

Cevap

Organizasyonel performansın ölçülmesinde
kullanılan 7 ana kriterden biri olan verimlilik, teknik
etkinlikle eş anlamı olup üretim sonucu (çıktı) ile üretim
faktörleri (girdi) arasındaki ilişkiyi ifade eder.

11. Soru

Kaynak kullanımında etkinlik neyi ifade eder?

Cevap

Üretim kaynaklarının ne ölçüde israf edilmeden
kullanıldığını ifade eder.

12. Soru

Kaynak dağıtımında etkinlik neyi ifade eder?

Cevap

Üretim faktörlerinin hizmet sunum alanlarına ne
ölçüde adil dağıtıldığını ifade eder.

13. Soru

Hizmet etkinliği ile ölçülmesi hedeflenen şey nedir?

Cevap

Hizmet etkinliği ile ölçülmesi hedeflenen şey
verilen hizmetin kalitesidir. Verilen hizmetin miktarı bu
kapsamda değildir.

14. Soru

Hizmet etkinliğini ölçebilmek için tespit edilmesi
gereken şey nedir?

Cevap

Hizmet etkinliğini ölçebilmek için sunulan
hizmetten müşterinin ne kadar memnun olduğu tespit
edilmesi gerekir.

15. Soru

X-Etkinlik kim tarafından geliştirilmiştir?

Cevap

X-Etkinlik Amerikalı iktisatçı Harvey Leibenstein
tarafından geliştirilmiştir.

16. Soru

Harvey Leibenstein’a göre hangi piyasa yapısı XEtkinlik
kavramına daha uygundur?

Cevap

Leibenstein’e göre rekabetçi bir piyasada
kaynaklar daha dikkatli kullanılmak ve maliyetler
minimize edilmek zorundadır. Oysa monopol piyasasında
tek satıcı konumunda bulunan monopolcü için maliyetleri
minimize etme yönünde bir baskı söz konusu değildir.
Sonuç olarak; rekabetçi piyasada X-etkinlik, monopol
piyasasında ise X-etkinsizlik söz konusudur.

17. Soru

Maliyet etkinliği neyi ifade eder?

Cevap

Organizasyonda toplam maliyetlerin ne ölçüde
minimize edildiğini gösterir.

18. Soru

Maliyet etkinliği nasıl hesaplanır?

Cevap

Toplam üretim maliyetinin toplam üretim
miktarına ya da değerine (katma değer) bölünmesi ile
maliyet etkinliği hesaplanabilir.

19. Soru

Teknolojik etkinlik neyi ifade eder?

Cevap

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı
dolayısıyla elde edilen maliyet tasarrufunu ve üretim
artışını tespit etmek için kullanılan bir performans
değerlendirme ve ölçme kriteridir.

20. Soru

Teknolojik etkinlik, organizasyonel performansın
ölçülmesinde kullanılan 7 ana kriterden hangisiyle benzer
anlama gelmektedir?

Cevap

Teknolojik etkinlik, performans ölçülmesinde
kullanılan yenilik ile benzer anlama gelir.

21. Soru

Ölçek etkinliği neyi tespit etmek için kullanılan bir
performans değerlendirme kriteridir?

Cevap

Ölçek etkinliği, ölçek büyümesi sonucu
organizasyonda birim başına ortalama maliyetlerdeki artışı
ya da azalışı tespit etmek için kullanılır.

23. Soru

Yönetim bilimi uzmanları kalite kavramını iki farklı
şekilde tanımlamaktadır. Bu tanımlamalar nedir?

Cevap

• Bazı yönetim bilimi uzmanları göre kaliteyi, ürün
ve hizmette hata ve yanlışların olmaması olarak
tanımlar.
• Bazı yönetim bilimleri uzmanlarıysa farklı olarak
kaliteyi, bir mal ve hizmette mükemmeliyet
derecesi olarak tanımlarlar.

24. Soru

Ürün kalitesini ortaya çıkaran unsurlar nelerdir?

Cevap

• Liderlik kalitesi
• Yönetim kalitesi
• İnsan kalitesi
• Sistem kalitesi
• Süreç kalitesi
• Donanım kalitesi

25. Soru

Mal ve hizmetlerin kalitesini değerlendirirken dikkate
alınması gereken özellikler nelerdir?

Cevap

• Görüntü
• Güvenilirlik
• Cevap verme
• Yeterlilik
• Nezaket
• Kredibilite
• Güvenlik
• Ulaşılabilirlik
• İletişim
• Müşteriyi anlama

26. Soru

Kamu ve özel organizasyonlarda performans
karşılaştırmasına ilişkin başlıca teorik yaklaşımlar
nelerdir?

Cevap

• Mülkiyet Hakları Yaklaşımı
• X Etkinlik/Etkinsizlik Yaklaşımı
• Kamu Tercihi Yaklaşımı

27. Soru

Literatürde mülkiyet hakları yaklaşımı olarak bilinen
teoriyi geliştiren kişilerin başında gelen iktisatçılar
kimlerdir?

Cevap

• Armen Alchian
• Harold Demsetz
• Ronald Coase

28. Soru

Mülkiyet hakları yaklaşımını olarak geliştiren
iktisatçılara göre organizasyonda performansı belirleyen
ana göstergeler nelerdir?

Cevap

• Mülkiyet
• Yönetim

29. Soru

Mülkiyet hakları yaklaşımı literatürde ne teorisi
olarak bilinir?

Cevap

Sahip-vekil teorisi.

30. Soru

Mülkiyet hakları teorisinin temel varsayımları
nelerdir?

Cevap

• Mülkiyet sahibi işletmeyi geliştirmek için daha
fazla çaba sarf eder. Mülkiyet sahibinin doğrudan
işletmeyi yönetmemesi durumunda bir “vekil”
tayin etmesi ya da ataması gerekir. Vekil işletme
sahibi değildir, işletmeyi yönetmekle görevli
kişidir.
• Vekilin işletmeyi iyi yönetmemesi hâlinde
işletme sahibi vekilin işine son verir ve yeni bir
yönetici atar.
• Eğer organizasyonda sahip tarafından vekil ya da
vekillere sağlanan teşvikler yüksek ise o zaman
vekiller daha fazla çalışma gayreti içerisinde
olurlar.

31. Soru

Kamusal ve özel organizasyonları etkinlik ve verimlilik
yönünden karşılaştırırsanız hangi sonuca ulaşırsınız?

Cevap

Kamusal organizasyonlarda “sahiplik” olmaması
nedeniyle bu organizasyonlarda etkinlik ve verimlilik özel
organizasyonlara oranla çok daha düşük olur.

32. Soru

Monopol piyasalarda toplam refah kaybı ve tüketici
artığının azalmasına neden olan olay nedir?

Cevap

Bunun nedeni, monopolcü üzerinde maliyetlerini
minimize etme baskısı söz konusu olmadığından uzun
dönemde toplam maliyetlerin yükselmesidir.

33. Soru

Kamusal organizasyonlarda X etkinsizliğin geçerli
olmasının nedeni nedir?

Cevap

Bunun nedeni, kamusal organizasyonların
genellikle rekabet baskısından uzak olmaları ve
monopolcü durumunda bulunmalarıdır.

34. Soru

Kamu tercihi ekonomisine göre kamu ekonomisi ve
piyasa ekonomisindeki aktörlerin peşinde oldukları ortak
kazanç nedir?

Cevap

Özel çıkar maksimizasyonu.

35. Soru

Kamu tercihi ekonomisine göre piyasa ekonomisindeki
tüketici ve üreticilerin amaçları nelerdir?

Cevap

• Tüketicilerin amacı fayda maksimizasyonudur.
• Üreticilerin amacı kâr maksimizasyonudur.

36. Soru

Kamusal organizasyonlardaki siyasal aktörler
kimlerdir?

Cevap

• Seçmeler
• Politikacılar
• Bürokratlar
• Çıkar grupları

37. Soru

Seçmenler, seçim sandığına giderken rasyonel
düşünürler ve rasyonel tercihlerde bulunurlar. Buradaki
“rasyonellik” kavramı ne anlama gelmektedir?

Cevap

Buradaki “rasyonellik” kavramı, seçmenlerin
kendilerine özel çıkar sağlayacak tercihlerde bulunacakları
anlamına gelmektedir.

38. Soru

Kamu tercihi ekonomisine göre kamu ekonomisindeki
seçmen, politikacı, bürokrat ve çıkar gruplarının amaçları
nelerdir?

Cevap

• Seçmenlerin amacı kamusal mal ve hizmetlerden
sağlayacakları faydayı maksimize etmektir.
• Politikacıların temel amacı en fazla oyu alarak
seçimi kazanmaktır.
• Bürokratların amacı makam, mevki, parasal
imkanlar, prestij vs. özel çıkarlar elde etmektir.
• Çıkar gruplarının amacı da siyasal iktidarı
özellikle seçim dönemlerinde etkileyerek
kendilerine özel fayda sağlayacak kararların
alınması ve uygulanmasıdır.

39. Soru

Kamu ekonomisinde özel çıkar maksimizasyonu
kaynakların etkin dağılımını bozar. Buna kamu tercihi
literatüründe ne denir?

Cevap

Yeniden seçilebilme gayreti içinde olan
politikacılar kendi seçim bölgelerine daha fazla kaynak
transfer etmeye çalışırlar. Kamu tercihi literatüründe buna
“Hizmet kayırmacılığı” denir.

40. Soru

Kamu tercihi literatüründe çıkar ve baskı gruplarının
özel çıkar maksimizasyonu amacıyla yaptıkları verimli
olmayan iktisadi faaliyetlere ne denir?

Cevap

Bu faaliyetlere rant kollama ya da doğrudan
verimli olmayan kâr sağlama faaliyetleri adı verilir.

41. Soru

Kamusal alanda gerçek bir “sahip” bulunmaması
nedeniyle ortaya çıkan olumsuzluklar nelerdir?

Cevap

İsraf ve savurganlık.

42. Soru

Kamusal ve özel alanlar göz önüne alındığında
maksimum ve minimum israf ve savurganlık hangi
alanlarda yapılır?

Cevap

• Maksimum israf ve savurganlık kamusal alanda
başkasının parasını başkası için harcadığında
yapılır.
• Minimum israf ve savurganlık özel alanda kişi
kendi parasını kendisi için harcadığında yapılır.

43. Soru

Organizasyonel performansı (etkinliği) belirleyen
başlıca üç temel faktör nedir?

Cevap

• Mülkiyet Yapısı
• Yönetim Yapısı
• Piyasa Yapısı

44. Soru

Hangi piyasa yapısı ve mülkiyet tipinde
organizasyonel performans (etkinlik) yüksektir?

Cevap

Tekel piyasa yapısı ve özel mülkiyet tipinde
etkinlik yüksektir.

45. Soru

Hangi piyasa yapısı ve mülkiyet tipinde
organizasyonel performans (etkinlik) düşüktür?

Cevap

• Tekel piyasa yapısı ve özel mülkiyet ile
• Tekel piyasa yapısı kamusal mülkiyet tipinde
etkinlik düşüktür.

46. Soru

Mülkiyet sahibinin yönetimdeki rolü ve görevi ile
mülkiyet tipi beraber düşünüldüğünde organizasyonel
performansın (etkinliğin) en yüksek olduğu konum
neresidir?

Cevap

En yüksek etkinlik özel mülkiyet sahibinin
yönetici olarak bulunduğu konumdur.

47. Soru

Mülkiyet sahibinin yönetimdeki rolü ve görevi ile
mülkiyet tipi beraber düşünüldüğünde organizasyonel
performansın (etkinliğin) ikinci yüksek olduğu durum
neresidir?

Cevap

İkinci olarak etkinliğin en yüksek olduğu alan,
mülkiyet sahibinin yönetici konumunda olmadığı, fakat
sahip olduğu işletmeyi bir “vekil” aracılığıyla yönettiği
durumdur.

48. Soru

Mülkiyet sahibinin yönetimdeki rolü ve görevi ile
mülkiyet tipi beraber düşünüldüğünde organizasyonel
performansın (etkinliğin) düşük olduğu konum neresidir?

Cevap

Etkinliğin düşük olduğu alan, kamu mülkiyetinde
sahibin yönetici konumunda olmadığı alandadır.

49. Soru

Etkinlik yönünden piyasa ve mülkiyet yapısı
incelendiğinde etkinlik en yüksek düzeyde nerede
gerçekleşir?

Cevap

Tam özel mülkiyetin ve fonksiyonel rekabetin
mevcut olduğu durumda etkinlik maksimum düzeydedir.

50. Soru

Etkinlik yönünden piyasa ve mülkiyet yapısı
incelendiğinde etkinlik en düşük düzeyde nerede
gerçekleşir?

Cevap

Tam kamusal mülkiyet ve tekel piyasasının
mevcut olduğu durumda etkinlik minimum düzeydedir.

51. Soru

Piyasa ekonomisi ve kamu ekonomisindeki etkinlik
yönünden göreli olarak üstünlüğü belirleyen faktörler
nelerdir?

Cevap

• Özel mülkiyet
• Rekabet

52. Soru

Organizasyonda motivasyonel araçların ve katılımcı
yönetim tekniklerinin (takım çalışması, yetki devri vs.)
etkin şekilde kullanılması neyi sağlar?

Cevap

İş gücü verimliliğinin oldukça yüksek seviyelere
çıkmasını sağlar.

53. Soru

İşgücü verimliliğinde motivasyon ve toplam katılımın
rolü nedir?

Cevap

• Toplam katılımın ve motivasyonun yüksek
olduğu yerde verimlilik yüksektir.
• Toplam katılımın az ve motivasyonun düşük
olduğu yerde verimlilik çok düşüktür.
• Toplam katılımın çok ancak motivasyonun düşük
olduğu yerde verimlilik düşüktür.
• Motivasyonun yüksek ancak toplam katılımın az
olduğu yerde verimlilik düşüktür. Katılım arttıkça
verimlilik de buna bağlı olarak artacaktır.

54. Soru

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda
performansın düşük olmasının temel sebebi nedir?

Cevap

Bunun temel sebebi kamusal alanda “sahipliğin”
olmamasıdır. Başka bir ifadeyle kamusal
organizasyonlarda özel mülkiyetin olmaması
organizasyonel performansın düşük olmasına neden olur.

55. Soru

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda
performansın düşük olmasının “sahipliğin”
olmamasından başka diğer sebepleri nedir?

Cevap

• Rekabetin olmaması ya da yetersizliği,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının bir kısmının tekel
statüsüne sahip olması,
• İflas tehlikesinin olmaması,
• Zararların Hazine’den karşılanması,
• İnsan kaynaklarının yönetimindeki yetersizlikler
(işe almada kayırmacılık, motivasyon eksikliği),
• İsraf ve savurganlıkların fazla olması,
• Gizli işsizliğin yaygın olması,
• Bürokrasi ve kırtasiyecilik,
• Merkezîyetçilik,
• İletişim eksikliği,
• Etkin olmayan liderlik,
• Sistem kalitesinin (anayasal ve yasal normlar vs.)
düşük olması ve zamana uyum gösterememesi,
• Siyasal istikrarsızlık ve dolayısıyla ortaya çıkan
ekonomik istikrarsızlık,
• Yanlış yatırım, üretim ve finansman politikaları,
• Tek amaç (kâr amacı) yerine birbiriyle çelişen ve
çatışan pek çok hedefin olması,
• Seçim ekonomisi uygulanması dolayısıyla artan
kamu harcamaları ve ortaya çıkan ek maliyetler,
• Adam kayırmacılığın yaygın olması,
• Hizmet kayırmacılığının yaygın olması,
• Rüşvet ve yolsuzluklar,
• Yöneticilerin çok sık değişmesi,
• Politik amaçlı atamalar ve yapılan müdahaleler,
• Gerek seçmen denetiminin, gerek iç ve dış
denetimin yetersiz olması,
• Risk alma kabiliyetinin düşük olması,
• Yenilik ve yaratıcılığın yetersiz olması,
• Çağdaş toplam kalite yönetimi tekniklerinin
istenilen ölçüde uygulanamaması, vs.

56. Soru

Organizasyonel performansın arttırılmasında en temel
faktör olan mülkiyetin haricinde rol oynayan diğer
faktörler nelerdir?

Cevap

• Fonksiyonel rekabet
• Etkin liderlik
• Çağdaş yönetim anlayışı olan toplam kalite
yönetiminin uygulanması
• Organizasyon büyüklüğü

57. Soru

Performans değerlendirme ve ölçme çalışması ne için yapılır?

Cevap

Bir organizasyonun amaçlarını ne ölçüde gerçekleştirip gerçekleştiremediğini tespit etmek için “performans değerlendirme ve ölçme” adı verilen çalışmaların yapılması gerekir.

58. Soru

Organizasyonel performansın ölçülmesinde kullanılacak kriterleri başlıcaları  nelerdir?

Cevap

Organizasyonel performansın ölçülmesinde kullanılacak kriterleri başlıca 7 ana başlık altında toplayabiliriz.
Bunlar:
• Kalite,
• Verimlilik,
• Karlılık,
• Maliyet,
• Yenilik,
• Müşteri memnuniyeti,
• Çalışanların memnuniyeti’dir.

59. Soru

Teknik Etkinlik nedir?

Cevap

Teknik Etkinlik (Technical Efficiency): Mevcut üretim faktörleri (girdi) ile ne kadar katma değer (çıktı) yaratıldığını ifade eden bir kavramdır.

60. Soru

Kaynak kullanımında etkinlik ne ifade eder?

Cevap

Kaynak Kullanımında Etkinlik: Üretim kaynaklarının ne ölçüde israf edilmeden kullanıldığını ifade eder.

61. Soru

Teknolojik etkinlik nedir?

Cevap

Teknolojik Etkinlik: Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı dolayısıyla elde edilen maliyet tasarrufunu ve üretim artışını tespit etmek için kullanılan bir performans değerlendirme ve ölçme kriteridir.

62. Soru

Ölçek etkinliği nedir?

Cevap

Ölçek Etkinliği: Ölçek büyümesi sonucu organizasyonda birim başına ortalama maliyetlerdeki artışı (ya da azalışı) tespit etmek için kullanılan bir performans değerlendirme kriteridir.

63. Soru

Ürün kalitesini belirleyen başlıca kalite unsurları nelerdir?

Cevap

Ürün kalitesi esasen sonuçtur; bu sonucu belirleyen başlıca kalite unsurları ise şunlardır:
• Liderlik kalitesi,
• Yönetim kalitesi,
• İnsan kalitesi,
• Sistem kalitesi,
• Süreç kalitesi,
• Donanım kalitesi.

64. Soru

Sahip-Vekil Teorisi neyi savunmaktadır?

Cevap

Bir organizasyonda sahip, mülkiyetinde bulunan organizasyonu kendi yönetmiyorsa (bir vekil tayin ettiyse), organizasyonel performansın azalacağını savunan teoriye “Sahip-Vekil Teorisi” denir.

65. Soru

Sahip-Vekil Teorisi neden özel organizasyonlarda performansın kamusal organizasyonlara göre daha yüksek olacağını savunmaktadır?

Cevap

Bu teori çerçevesinde değerlendirildiğinde özel organizasyonlarda performansın kamusal organizasyonlara göre daha yüksek olacağını söylemek mümkündür. Zira, kamusal organizasyonlarda bir “sahip” bulunmamaktadır. Kamusal mülkiyetin sahibi herkestir, yani tüm toplumdur. Özel organizasyonlarda ise “sahiplik” ve “mülkiyet” açık ve bellidir.Kamu kurumları ve kamu teşebbüsleri, halk tarafından doğrudan değil, politik müteşebbisler (seçilmiş ya da seçilmiş vekillerin atadığı bürokratlar) aracılığıyla yönetilirler. Politik müteşebbisler organizasyonun gerçek sahibi olmadıklarından özel müteşebbisler gibi davranmazlar. Bu kişilerin atanmasında her zaman liyakat ilkesi geçerli olmayabilir.

66. Soru

Kamusal alanda “sahip” bulunmaması neye neden olur?

Cevap

Kamusal alanda “sahip” bulunmaması (dolayısıyla özel mülkiyetin olmaması) israf ve savurganlıkların ortaya çıkmasına neden olur. Konuyu iki şekil üzerinde açıklamaya çalışalım.

67. Soru

Organizasyonel performansı belirleyen başlıca  temel faktörler nelerdir?

Cevap

Organizasyonel performansı belirleyen başlıca üç temel faktör bulunmaktadır:
• Mülkiyet yapısı,
• Yönetim yapısı,
• Piyasa yapısı.

68. Soru

Oligopol piyasa nasıl bir piyasadır?

Cevap

Oligopol piyasa, bir ürünü az sayıda üreten firmanın bulunduğu piyasa yapısına verilen addır.

69. Soru

Piyasa ekonomisi ve kamu ekonomisinde etkinlik yönünden üstünlüğü belirleyen nedir?

Cevap

Piyasa ekonomisi ve kamu ekonomisinde etkinlik yönünden göreli olarak üstünlüğü belirleyen faktörler özel mülkiyet ve rekabettir.

70. Soru

Katılımcı yönetim şekli nedir?

Cevap

Katılımcı yönetim; bir organizasyonda karar alma sürecine alt kademe yöneticilerin
ve çalışanların da katıldığı yönetim şeklidir.

71. Soru

 Hangi unsurlar organizasyonun performansı üzerinde etkili olmaktadır?

Cevap

Motivasyon, katılımcı yönetim araçları, yerinden yönetim, yetki devri, etkin liderlik, müşteri odaklılık, etkin iletişim, esneklik, etkin problem çözme, kazanç paylaşımı, iş dizaynı gibi unsurlar organizasyonun performansı üzerinde etkili olmaktadır.

72. Soru

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda performansın düşük olmasının temel nedeni nedir?

Cevap

Liberal iktisatçılara göre kamusal organizasyonlarda performansın düşük olmasının temel nedeni kamusal alanda “sahipliğin” olmamasıdır.

73. Soru

X-Etkinlik nedir?

Cevap

X-Etkinlik: Amerikalı iktisatçı Harvey Leibenstein tarafından geliştirilen bir kavramdır. Leibenstein’e göre rekabetçi bir piyasada kaynaklar daha dikkatli kullanılmak ve maliyetler minimize edilmek zorundadır. Oysa monopol piyasasında tek satıcı konumunda bulunan monopolcü için maliyetleri minimize etme yönünde bir baskı söz konusu değildir. Sonuç olarak; rekabetçi piyasada X etkinlik, monopol piyasasında
ise X-etkinsizlik söz konusudur.

74. Soru

Mülkiyet hakları teorisinin temel varsayımları nelerdir?

Cevap

Mülkiyet hakları teorisinin temel varsayımları şunlardır:
• Mülkiyet sahibi işletmeyi geliştirmek için daha fazla çaba sarfeder. Mülkiyet sahibinin
doğrudan işletmeyi yönetmemesi durumunda bir “vekil” tayin etmesi ya da ataması
gerekir. Vekil işletme sahibi değildir, işletmeyi yönetmekle görevli kişidir.
• Vekilin işletmeyi iyi yönetmemesi halinde işletme sahibi vekilin işine son verir ve yeni
bir yönetici atar.
• Eğer organizasyonda sahip tarafından vekil ya da vekillere sağlanan teşvikler yüksek ise o zaman vekiller daha fazla çalışma gayreti içerisinde olurlar. Örneğin, organizasyonda vekillere yönelik kazanç paylaşımı planı şeklinde bir uygulama var ise, bu yöneticileri daha fazla çalışmaya sevkeder

75. Soru

Kamu Tercihi Teorisi’ne göre, kamu ve özel kesimin ne peşindedir?

Cevap

Kamusal ve özel organizasyonlar arasında performans karşılaştırılmasına ilişkin bir diğer teori, “kamu tercihi teorisi” olarak bilinen yaklaşımdır. Kamu tercihi, kamu ekonomisinde karar alma sürecini analiz eden bir teoridir. Bu teoriye göre kamu ekonomisindeki tercihler ile özel ekonomideki (piyasa ekonomisindeki) tercihler arasında bir farklılık söz konusu değildir. Her iki kesimde de aktörler “özel çıkar maksimizasyonu” peşindedirler.

76. Soru

Piyasaya mal ve hizmet arz eden üretici ile tüketicinin amacı nedir?

Cevap

Piyasaya mal ve hizmet arz eden üreticiyi (müteşebbis), üretimde ve yatırımda bulunmaya iten temel çıkar motivasyonu “kâr”dır. Özel müteşebbis kâr sağlayamayacağı bir alanda üretim ve yatırımda bulunmaz. Aynı şekilde, piyasa ekonomisinde tüketici, kendisine en fazla fayda sağlayacak kaliteli ve ucuz malı satın almaya gayret eder. Tüketici de üretici gibi kendi çıkarı dahilinde hareket eder. Yani üreticilerin amacı kâr maksimizasyonu iken; tüketicilerin amacı fayda maksimizasyonuna ulaşmaktır.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.