Eleştiri Kuramları Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Eleştiri Kuramları Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Yazınsal Göstergebilim Ve Eleştiri

1. Soru

Avrupa göstergebiliminin kurucusu Algirdas Julien Greimas’a göre, yazının temel özellikleri nelerdir?

Cevap

Göstergebilim ile yazın (edebiyat) arasındaki ilişkiler hem çok ayrıcalıklı ve çok sıkı olmuş, hem de birbirlerini beslemiş ve denetlemişlerdir. Yazının sınırlarını belirlemek çok zor görünebilir. Avrupa göstergebiliminin kurucusu Algirdas Julien Greimas’a göre, yazının temel özellikleri bir “yapıtın özgün ve indirgenemez” öğeler barındırmasıdır.


2. Soru

Poetika ne demektir?

Cevap

Yazınbilim: (Poetika): Yazının işleyiş kurallarını tanımlar, bağlı kalınması gereken kuralları çözümler ve belirler.


3. Soru

Genel bir eleştiri kuramı özelliği taşımadan pek çok sorunu ele alan yazınsal göstergebilimin ele aldığı sorunlar nelerdir?

Cevap

Yazınsal göstergebilim, genel bir eleştiri kuramı özelliği taşımadan yazınsal pek çok sorunu ele almıştır: anlatısal yapılar, betisel yapılar (figüratif yapılar), kültürel çeşitlilik, mimesis sorunları, tutku (duygu, heyecan…); yazın tarihinin yazınbilim açısından tasarlanması, duyularla algılanamayan anlatım biçimlerinin çağdaş araştırmalardaki yeri gibi…


4. Soru

Beti ne demektir?

Cevap

Beti: Duyularla algılanan doğal dünyayı görsel ya da dilsel olarak yeniden sunan her türlü göstergedir. 


5. Soru

Edimbilim ne demektir?

Cevap

Edimbilim: Anlamın ancak bağlam ve kullanımın bilinmesiyle anlaşılabileceğini ortaya koyan, doğal dil öğeleriyle ilgilenen dilbilimin bir dalıdır.


6. Soru

Doğa ve insan davranışının sanatta ve yazında taklide dayanan temsilinin adı nedir?

Cevap

Mimesis: Doğa ve insan davranışının sanatta ve yazında taklide dayanan temsilidir. Aristoteles mimesinin “doğanın taklidi” olduğunu öne sürer.


7. Soru

Çözümleme için izlenebilecek iki yol nelerdir?

Cevap

Çözümleme için iki yol izlenebilir. Birincisi metni belli ölçütlere göre bölümlerine ayırmak, ikincisi metnin açık, anlaşılır ve kısa bir özetini vermek.


8. Soru

Üretici süreçle anlatılmak istenen nedir?

Cevap

Üretici süreç: Bir metin ya da söylemde anlamı oluşturan düzeyler ve bileşkeler arasında kolaydan zora, yalından karmaşığa giden ilişkileri düzenleyen kuramsal süreci açıklayan göstergebilimsel araç.


9. Soru

Yazınsal metni bölümlerine ayırmak için belli, denetlenebilir ve nesnel ölçütler bulmak, bunları gerekçelendirmek gerekir. Bu ölçütlere örnekler verir misiniz?

Cevap

Yazınsal metni bölümlerine ayırmak için belli, denetlenebilir ve nesnel ölçütler bulmak, bunları gerekçelendirmek gerekir. Bu konuda zaman, uzam, oyuncu, dilbilgisel terimler, betimlemeden karşılıklı konuşmaya, söylemden anlatıya geçiş, ya da tersi… gibi ölçütler kullanılabilir.


10. Soru

Üretici süreç adlı şemayı geliştiren okulun adı nedir?

Cevap

Birbirinden  farklı, hem de birbirine bu kadar yakın alanları incelemek için Ferdinand de Saussure’ün izinden giden Paris Göstergebilim Okulu, “üretici süreç” adı verilen bir şema geliştirmiştir.


11. Soru

“Anlam belleğinin” bir örnekçesi olan terime ne ad verilir?

Cevap

Üretici süreç, sözceleme öznesinin sözcesini gerçekleştirmesi sırasında oluşan “anlam belleğinin” bir örnekçesidir.


12. Soru

Sözce ne demektir?

Cevap

Sözce: Sözceleme eylemi sonunda elde edilen dilsel üründür. Dilbilgisel açıdan tam ya da eksik, doğru ya da yanlış olabilirse de, ancak bağlam içinde anlam kazanan söz dizisidir.


13. Soru

Söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik ögelerinin yinelenmesine ne ad verilir?

Cevap

Yerdeşlik: Bir söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik ögelerinin yinelenmesidir.


14. Soru

İzlekselleşme ile ne yapılmaktadır?

Cevap

İzlekselleşme: Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemidir.


15. Soru

Az çok kalıplaşmış, göreceli olarak kendi üzerine kapalı, kısmen özerk yapılara ne ad verilir?

Cevap

Motif: Az çok kalıplaşmış, göreceli olarak kendi üzerine kapalı, kısmen özerk yapılardır. Yapısının düzenliliği ile hemen saptanabilir, ancak betiselleşmenin verdiği olanaklarla biçimsel değişkenlik gösterebilen dilsel yapılardır.


16. Soru

Genel göstergebilim ve yazınsal göstergebilimin nesneyi incelediği iki ulam nelerdir?

Cevap

Genel göstergebilim ve yazınsal göstergebilim Nesneyi iki ulamda inceler. Bilişsel nesneler bilgiye, anılara, edinilmiş ve öğrenilmiş deneyimlere dayanır. İkinci bir eyleyen (bir özne, bir gönderen…) bunu öznenin elinden alamaz, ancak paylaşabilir.


17. Soru

Özneyi görevlendiren ve değerlendiren eyleyenlere sırasıyla ne denilir?

Cevap

Gönderen (G)/Gönderilen (Gn): İletişim şemasından alınan bu iki eyleyen, Özneden daha üstün güçlerle donatılmışlardır. Özneyi görevlendiren Gönderen, değerlendiren ise Gönderilendir.


18. Soru

Anlatı şeması kaç aşamadan oluşmaktadır?

Cevap

Günümüzde bu şema üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım. Gerçek yaşamda, romanlarda, öykülerde birinci aşama bittikten sonra eyleyenler ikinci, üçüncü… bir anlatı şeması başlatabilirler.


19. Soru

Anlatısal anlamla kastedilen nedir?

Cevap

Günümüzde bu şema üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım. Gerçek yaşamda, romanlarda, öykülerde birinci aşama bittikten sonra eyleyenler ikinci, üçüncü… bir anlatı şeması başlatabilirler.


20. Soru

Temel anlam ne demektir?

Cevap

Temel anlam, temel sözdizimin ve anlatısal anlamın tamamlayıcısı ve oluşturucusu olup üretici sürecin en soyut yapısıdır. Anlamın oluşturucu temel öğelerini birleştirir ve ulamlar biçiminde sıralanmasını sağlar.


1. Soru

Avrupa göstergebiliminin kurucusu Algirdas Julien Greimas’a göre, yazının temel özellikleri nelerdir?

Cevap

Göstergebilim ile yazın (edebiyat) arasındaki ilişkiler hem çok ayrıcalıklı ve çok sıkı olmuş, hem de birbirlerini beslemiş ve denetlemişlerdir. Yazının sınırlarını belirlemek çok zor görünebilir. Avrupa göstergebiliminin kurucusu Algirdas Julien Greimas’a göre, yazının temel özellikleri bir “yapıtın özgün ve indirgenemez” öğeler barındırmasıdır.

2. Soru

Poetika ne demektir?

Cevap

Yazınbilim: (Poetika): Yazının işleyiş kurallarını tanımlar, bağlı kalınması gereken kuralları çözümler ve belirler.

3. Soru

Genel bir eleştiri kuramı özelliği taşımadan pek çok sorunu ele alan yazınsal göstergebilimin ele aldığı sorunlar nelerdir?

Cevap

Yazınsal göstergebilim, genel bir eleştiri kuramı özelliği taşımadan yazınsal pek çok sorunu ele almıştır: anlatısal yapılar, betisel yapılar (figüratif yapılar), kültürel çeşitlilik, mimesis sorunları, tutku (duygu, heyecan…); yazın tarihinin yazınbilim açısından tasarlanması, duyularla algılanamayan anlatım biçimlerinin çağdaş araştırmalardaki yeri gibi…

4. Soru

Beti ne demektir?

Cevap

Beti: Duyularla algılanan doğal dünyayı görsel ya da dilsel olarak yeniden sunan her türlü göstergedir. 

5. Soru

Edimbilim ne demektir?

Cevap

Edimbilim: Anlamın ancak bağlam ve kullanımın bilinmesiyle anlaşılabileceğini ortaya koyan, doğal dil öğeleriyle ilgilenen dilbilimin bir dalıdır.

6. Soru

Doğa ve insan davranışının sanatta ve yazında taklide dayanan temsilinin adı nedir?

Cevap

Mimesis: Doğa ve insan davranışının sanatta ve yazında taklide dayanan temsilidir. Aristoteles mimesinin “doğanın taklidi” olduğunu öne sürer.

7. Soru

Çözümleme için izlenebilecek iki yol nelerdir?

Cevap

Çözümleme için iki yol izlenebilir. Birincisi metni belli ölçütlere göre bölümlerine ayırmak, ikincisi metnin açık, anlaşılır ve kısa bir özetini vermek.

8. Soru

Üretici süreçle anlatılmak istenen nedir?

Cevap

Üretici süreç: Bir metin ya da söylemde anlamı oluşturan düzeyler ve bileşkeler arasında kolaydan zora, yalından karmaşığa giden ilişkileri düzenleyen kuramsal süreci açıklayan göstergebilimsel araç.

9. Soru

Yazınsal metni bölümlerine ayırmak için belli, denetlenebilir ve nesnel ölçütler bulmak, bunları gerekçelendirmek gerekir. Bu ölçütlere örnekler verir misiniz?

Cevap

Yazınsal metni bölümlerine ayırmak için belli, denetlenebilir ve nesnel ölçütler bulmak, bunları gerekçelendirmek gerekir. Bu konuda zaman, uzam, oyuncu, dilbilgisel terimler, betimlemeden karşılıklı konuşmaya, söylemden anlatıya geçiş, ya da tersi… gibi ölçütler kullanılabilir.

10. Soru

Üretici süreç adlı şemayı geliştiren okulun adı nedir?

Cevap

Birbirinden  farklı, hem de birbirine bu kadar yakın alanları incelemek için Ferdinand de Saussure’ün izinden giden Paris Göstergebilim Okulu, “üretici süreç” adı verilen bir şema geliştirmiştir.

11. Soru

“Anlam belleğinin” bir örnekçesi olan terime ne ad verilir?

Cevap

Üretici süreç, sözceleme öznesinin sözcesini gerçekleştirmesi sırasında oluşan “anlam belleğinin” bir örnekçesidir.

12. Soru

Sözce ne demektir?

Cevap

Sözce: Sözceleme eylemi sonunda elde edilen dilsel üründür. Dilbilgisel açıdan tam ya da eksik, doğru ya da yanlış olabilirse de, ancak bağlam içinde anlam kazanan söz dizisidir.

13. Soru

Söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik ögelerinin yinelenmesine ne ad verilir?

Cevap

Yerdeşlik: Bir söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik ögelerinin yinelenmesidir.

14. Soru

İzlekselleşme ile ne yapılmaktadır?

Cevap

İzlekselleşme: Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemidir.

15. Soru

Az çok kalıplaşmış, göreceli olarak kendi üzerine kapalı, kısmen özerk yapılara ne ad verilir?

Cevap

Motif: Az çok kalıplaşmış, göreceli olarak kendi üzerine kapalı, kısmen özerk yapılardır. Yapısının düzenliliği ile hemen saptanabilir, ancak betiselleşmenin verdiği olanaklarla biçimsel değişkenlik gösterebilen dilsel yapılardır.

16. Soru

Genel göstergebilim ve yazınsal göstergebilimin nesneyi incelediği iki ulam nelerdir?

Cevap

Genel göstergebilim ve yazınsal göstergebilim Nesneyi iki ulamda inceler. Bilişsel nesneler bilgiye, anılara, edinilmiş ve öğrenilmiş deneyimlere dayanır. İkinci bir eyleyen (bir özne, bir gönderen…) bunu öznenin elinden alamaz, ancak paylaşabilir.

17. Soru

Özneyi görevlendiren ve değerlendiren eyleyenlere sırasıyla ne denilir?

Cevap

Gönderen (G)/Gönderilen (Gn): İletişim şemasından alınan bu iki eyleyen, Özneden daha üstün güçlerle donatılmışlardır. Özneyi görevlendiren Gönderen, değerlendiren ise Gönderilendir.

18. Soru

Anlatı şeması kaç aşamadan oluşmaktadır?

Cevap

Günümüzde bu şema üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım. Gerçek yaşamda, romanlarda, öykülerde birinci aşama bittikten sonra eyleyenler ikinci, üçüncü… bir anlatı şeması başlatabilirler.

19. Soru

Anlatısal anlamla kastedilen nedir?

Cevap

Günümüzde bu şema üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım. Gerçek yaşamda, romanlarda, öykülerde birinci aşama bittikten sonra eyleyenler ikinci, üçüncü… bir anlatı şeması başlatabilirler.

20. Soru

Temel anlam ne demektir?

Cevap

Temel anlam, temel sözdizimin ve anlatısal anlamın tamamlayıcısı ve oluşturucusu olup üretici sürecin en soyut yapısıdır. Anlamın oluşturucu temel öğelerini birleştirir ve ulamlar biçiminde sıralanmasını sağlar.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!