Uygarlık Tarihi 1 Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Uygarlık Tarihi 1 Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Dünyanın Oluşumu Ve Tarih Öncesi Çağlar

1. Soru

Kambriyen patlama olarak adlandırılan kavramı kısaca açıklayınız?

Cevap

Yaklaşık 570 milyon yıl önce Birinci Zaman’da (Paleozoyik) karmaşık çok hücreli organizmaların sayısında büyük bir artış olmuştur. Bu ani ve hızlı artış

Kambriyen patlama olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde omurgalıların da dâhil olduğu çok hücreli hayvanların ata formları ortaya çıkar. Böylece bitkiler ve

hayvanlar dünyayı sarmaya başlamışlardır.


2. Soru

İlk basit tek hücreli canlıların yaklaşık 3.6 milyar yıl önce ortaya çıkması bilim insanlarınca nasıl kanıtlanmıştır?

Cevap

Bilim insanları Grönland’da, Afrika’nın güneyinde ve Avustralya’da bu zamana ait fosil kalıntılar bulmuşlardır.


3. Soru

Canlıların evrimi ve çeşitlenmesi bakımından çok önemli bir itici güç niteliği taşıyan olayı açıklayınız.

Cevap

Yaklaşık 200 milyon yıl önce Pange parçalanmaya başlamış ve biri kuzey yarı kürede, diğeri güney yarı kürede yer alan iki büyük kıtaya bölünmüştür. Bunlardan kuzeydekine Laurasia ve güneydekine de Gondwana adı verilir. Kıtaların parçalanması ve birbirlerinden ayrılmasıyla kıtalar arasında coğrafi engeller oluşmuştur ve bir çevresel çeşitlilik ortaya çıkmıştır. Bu durum, canlıların evrimi ve çeşitlenmesi bakımından çok önemli bir itici güç olmuştur.


4. Soru

Australopithecusları evrimsel açıdan diğer primatlardan ayıran şey nedir?

Cevap

Australopithecusların beyin hacimleri küçük olup modern insanların beyinlerinin ancak üçte biri büyüklüğündedir. Dolayısıyla Australopithecusları evrimsel açıdan diğer primatlardan ayıran şey, beyinleri değildir. Australopithecusları insan evriminin bir parçası olarak kabul etmemize neden olan tek şey, bipedalizmi işaret eden iskelet yapılarıdır.


5. Soru

Arkeometrik tarihleme yöntemlerine en az iki örnek yazınız ve kısaca açıklayınız.

Cevap

Termolüminesans yöntemi maddede biriken radyasyon enerjisinin miktarının ölçülmesine dayanır. Karbon 14 (C14) yöntemi izotopların miktarına bakarak organik kalıntıların tarihlendirilmesine denir. Potasyum-argon yöntemi ise volkanik kayaçlarda bulunan radyoaktif potasyumun argona dönüşme hızının ölçülmesidir.


6. Soru

Ölülerin ilk defa gömülmesi hangi dönemde gerçekleşmiştir ve ilk kez kimler tarafından yapılmıştır?

Cevap

Ölüler ilk kez Orta Paleolitik Dönemde Neandertaller tarafından gömülmüştür.


7. Soru

Homo sapiensin kökeni ile ilgili Milford Wolpoff’un savunduğu model nedir? Açıklayınız.

Cevap

Milford Wolpoff çok merkezli evrim modelini savunmaktadır. Bu modele göre Homo sapienslerin kökeni çok daha eskiye, yaklaşık 2 milyon yıl öncesine dayanmaktadır. Bu tarihten itibaren insan grupları, bulundukları bölgelerde yani birçok merkezde bölgesel evrimler geçirmişlerdir. Neandertaller ve Homo sapiensler bu sürecin sonunda evrimleşmişlerdir. Ancak bu insan grupları arasındaki bağ, hiçbir zaman tam olarak kopmamış, gen alışverişi her zaman devam etmiştir.


8. Soru

Mikrolit nedir ve hangi çağa özgüdür?

Cevap

Mikrolit genellikle 3 cm’den daha ufak boyutlu; üçgen, trapez, dikdörtgen ve kare biçimli olabilen küçük taş aletlerdir. Mezolit çağa özgü alet teknolojisidir.


9. Soru

Epipaleolitik çağda, tarımın keşfine doğru gidilen yolda atılan en önemli adım nedir?

Cevap

OrtaDoğu ve Doğu Akdeniz bölgesinde bol miktarda yetişen tahıllar, insanlar için önemli bir besin kaynağı haline gelmiş, bunların toplanması ve depolanması ise yerleşik hayata geçmeyi zorunlu kılmıştır. İnsanların köylerinin çevresindeki yabani tahılları topladığı ve depoladığı bu yeni yaşam biçimi, tarımın keşfine doğru giden yolda atılan en önemli adım olmuştur.    


10. Soru

Doğu Akdeniz bölgesinde günümüzden 12 bin ilâ 10 bin yıl öncesinde yaşamış olan topluluklara özgü bir kültürel evre olan Natufyen’in en önemli özelliği nedir?

Cevap

Natufyen’in en önemli özelliği, standartlaşmış yapılardan oluşan ilk düzenli köy yerleşimlerinin ortaya çıkmasıdır.


11. Soru

Verimli hilal üzerinde bulunan Neolitik köy yerleşimlerinin en önemlilerini yazınız.

Cevap

Filistin’de Jeriko ve Jarmo, Suriye’de Mureybet, Anadolu’da Çayönü (Diyarbak›r), Hallan Çemi (Batman), Nevali Çori (Urfa) ve Göbekli Tepe (Urfa) verimli hilal üzerinde bulunan Neolitik köy yerleflimlerinin en önemlileridir.


12. Soru

Neolitik çağdaki gelişmelerin Neolitik Devrim olarak da adlandırılmasının sebebi nedir?

Cevap

Neolitik Çağ, üretici ekonomiye geçişin çağıdır. Gordon Childe, insanlık tarihindeki en önemli gelişmenin, yiyecek üretiminin başlaması olduğunu öne sürmüştür ve bu nedenle tarımın keşfini bir devrim olarak nitelendirmiştir. Bu yüzden bu çağdaki gelişmeler Neolitik Devrim olarak da anılır.


13. Soru

Evcilleştirme sürecinde hayvanlar neye göre seçilmiştir?

Cevap

Evcilleştirme sürecinde, daha çok süt, daha kaliteli yün, daha fazla et veren ve kolay evcilleşebilen uysal hayvanlar seçilip üretilmiştir.


14. Soru

Çanak Çömlekli Neolitik Çağdaki hangi gelişmeler Çanak Çömleksiz Neolitik Çağdakinden farklıdır?

Cevap

Çanak Çömlekli Neolitik’te, artık besin üretimine dayalı ekonomi tamamen yerleşmiş, avcılık ve toplayıcılık terkedilmiştir. Bununla beraber bu dönemde yapılan tarım, sadece yağmura bağlı olan kuru tarımdır. Sulama sistemi yoktur ve saban, döven gibi tarım aletleri bilinmemektedir. Bu dönemde taş temelli, kerpiç duvarlı, gerektiğinde yeni eklemeler yapılabilen evler ortaya çıkmıştır. Neolitik Çağın sonuna doğru ölülerin evin tabanına gömülmesi âdeti ortadan kalkmış ve ölüler yerleşim yerinin dışına gömülmeye başlanmıştır.


15. Soru

Çanak Çömlekli Neolitik kaç evreye ayrılır, isimleri nelerdir ve neyi temsil ederler?

Cevap

Çanak Çömlekli Neolitik; Um-Dabagiye evresi, Hassuna evresi ve Samarra evresi olarak üç aşamaya ayrılır. Bunlar, İ.Ö. 6000 ile 5000 arasında Kuzey Mezopotamya bölgesinde ortaya çıkan gelişmiş köy kültürlerini temsil eder.


16. Soru

Kalkolitik Çağı’nın en önemli özelliği nedir?

Cevap

Kalkolitik Çağ’ın en önemli özelliği, bu dönemde köylerin kentlere dönüşmesi ve tarımcı köy toplumlarından kent devletlerinin doğmasıdır. Bu dönemde bölgeler arasında sosyo-ekonomik açıdan bir farklılaşma ortaya çıkmıştır. Dünya tarihinde ilk kez ekonomik çıkar bölgeleri oluşmuştur.


17. Soru

Mezopotamya’da sulamalı tarımı zorunlu kılan sebep nedir?

Cevap

Mezopotamya bölgesinin kurak olması ve kuru tarımın nüfusu beslemeye yetmemesi, sulamalı tarımı zorunlu kılmıştır.


18. Soru

Tapınak ekonomisi hangi çağda kurumsallaşmıştır? Tapınak ekonomisini kısaca açıklayınız.

Cevap

Tapınak ekonomisi Kalkolitik Çağ’da kurumsallaşmıştır. Tapınak ekonomisinde üretilen ürün, dinî merkez olan tapınakta toplanır ve yeniden halka dağıtılır. Tapınağa getirilen ve dağıtılan ürünün kaydını, din adamları yani tapınağın rahipleri tutar. Bu sistemde ekonomi ve din iç içedir. Üretimi tapınaklar ve rahipler kontrol eder.


19. Soru

Hangi etkenler bir devlet organizasyonunun ortaya çıkmasına neden olmuştur?

Cevap

Sulamalı tarım ve artı ürünün ortaya çıkması, artı ürün üretiminin organize edilmesi, artı ürünün buna sahip olmayan ve potansiyel bir tehlike oluşturan (göçebe hayvancı) topluluklara karşı korunması, üreten ve üretimi kontrol eden ekseninde toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkması, nüfus artışı, yerleşimlerin büyümesi, ticaret ve mesleki uzmanlaşmanın artması bir devlet organizasyonunun ortaya çıkmasını sağlamıştır.


20. Soru

Uygarlık kavramının özdeşleştirildiği gelişmelerden örnekler yazınız.

Cevap

Uygarlık tarihsel olarak devlet, üretim ve iş gücünün denetimi, toplumsal tabakalaşma, mesleki uzmanlaşma, anıtsal yapılar, yazı ve büyük nüfuslu yerleşimler gibi gelişmelerle özdeşleştirilmektedir.


1. Soru

Kambriyen patlama olarak adlandırılan kavramı kısaca açıklayınız?

Cevap

Yaklaşık 570 milyon yıl önce Birinci Zaman’da (Paleozoyik) karmaşık çok hücreli organizmaların sayısında büyük bir artış olmuştur. Bu ani ve hızlı artış

Kambriyen patlama olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde omurgalıların da dâhil olduğu çok hücreli hayvanların ata formları ortaya çıkar. Böylece bitkiler ve

hayvanlar dünyayı sarmaya başlamışlardır.

2. Soru

İlk basit tek hücreli canlıların yaklaşık 3.6 milyar yıl önce ortaya çıkması bilim insanlarınca nasıl kanıtlanmıştır?

Cevap

Bilim insanları Grönland’da, Afrika’nın güneyinde ve Avustralya’da bu zamana ait fosil kalıntılar bulmuşlardır.

3. Soru

Canlıların evrimi ve çeşitlenmesi bakımından çok önemli bir itici güç niteliği taşıyan olayı açıklayınız.

Cevap

Yaklaşık 200 milyon yıl önce Pange parçalanmaya başlamış ve biri kuzey yarı kürede, diğeri güney yarı kürede yer alan iki büyük kıtaya bölünmüştür. Bunlardan kuzeydekine Laurasia ve güneydekine de Gondwana adı verilir. Kıtaların parçalanması ve birbirlerinden ayrılmasıyla kıtalar arasında coğrafi engeller oluşmuştur ve bir çevresel çeşitlilik ortaya çıkmıştır. Bu durum, canlıların evrimi ve çeşitlenmesi bakımından çok önemli bir itici güç olmuştur.

4. Soru

Australopithecusları evrimsel açıdan diğer primatlardan ayıran şey nedir?

Cevap

Australopithecusların beyin hacimleri küçük olup modern insanların beyinlerinin ancak üçte biri büyüklüğündedir. Dolayısıyla Australopithecusları evrimsel açıdan diğer primatlardan ayıran şey, beyinleri değildir. Australopithecusları insan evriminin bir parçası olarak kabul etmemize neden olan tek şey, bipedalizmi işaret eden iskelet yapılarıdır.

5. Soru

Arkeometrik tarihleme yöntemlerine en az iki örnek yazınız ve kısaca açıklayınız.

Cevap

Termolüminesans yöntemi maddede biriken radyasyon enerjisinin miktarının ölçülmesine dayanır. Karbon 14 (C14) yöntemi izotopların miktarına bakarak organik kalıntıların tarihlendirilmesine denir. Potasyum-argon yöntemi ise volkanik kayaçlarda bulunan radyoaktif potasyumun argona dönüşme hızının ölçülmesidir.

6. Soru

Ölülerin ilk defa gömülmesi hangi dönemde gerçekleşmiştir ve ilk kez kimler tarafından yapılmıştır?

Cevap

Ölüler ilk kez Orta Paleolitik Dönemde Neandertaller tarafından gömülmüştür.

7. Soru

Homo sapiensin kökeni ile ilgili Milford Wolpoff’un savunduğu model nedir? Açıklayınız.

Cevap

Milford Wolpoff çok merkezli evrim modelini savunmaktadır. Bu modele göre Homo sapienslerin kökeni çok daha eskiye, yaklaşık 2 milyon yıl öncesine dayanmaktadır. Bu tarihten itibaren insan grupları, bulundukları bölgelerde yani birçok merkezde bölgesel evrimler geçirmişlerdir. Neandertaller ve Homo sapiensler bu sürecin sonunda evrimleşmişlerdir. Ancak bu insan grupları arasındaki bağ, hiçbir zaman tam olarak kopmamış, gen alışverişi her zaman devam etmiştir.

8. Soru

Mikrolit nedir ve hangi çağa özgüdür?

Cevap

Mikrolit genellikle 3 cm’den daha ufak boyutlu; üçgen, trapez, dikdörtgen ve kare biçimli olabilen küçük taş aletlerdir. Mezolit çağa özgü alet teknolojisidir.

9. Soru

Epipaleolitik çağda, tarımın keşfine doğru gidilen yolda atılan en önemli adım nedir?

Cevap

OrtaDoğu ve Doğu Akdeniz bölgesinde bol miktarda yetişen tahıllar, insanlar için önemli bir besin kaynağı haline gelmiş, bunların toplanması ve depolanması ise yerleşik hayata geçmeyi zorunlu kılmıştır. İnsanların köylerinin çevresindeki yabani tahılları topladığı ve depoladığı bu yeni yaşam biçimi, tarımın keşfine doğru giden yolda atılan en önemli adım olmuştur.    

10. Soru

Doğu Akdeniz bölgesinde günümüzden 12 bin ilâ 10 bin yıl öncesinde yaşamış olan topluluklara özgü bir kültürel evre olan Natufyen’in en önemli özelliği nedir?

Cevap

Natufyen’in en önemli özelliği, standartlaşmış yapılardan oluşan ilk düzenli köy yerleşimlerinin ortaya çıkmasıdır.

11. Soru

Verimli hilal üzerinde bulunan Neolitik köy yerleşimlerinin en önemlilerini yazınız.

Cevap

Filistin’de Jeriko ve Jarmo, Suriye’de Mureybet, Anadolu’da Çayönü (Diyarbak›r), Hallan Çemi (Batman), Nevali Çori (Urfa) ve Göbekli Tepe (Urfa) verimli hilal üzerinde bulunan Neolitik köy yerleflimlerinin en önemlileridir.

12. Soru

Neolitik çağdaki gelişmelerin Neolitik Devrim olarak da adlandırılmasının sebebi nedir?

Cevap

Neolitik Çağ, üretici ekonomiye geçişin çağıdır. Gordon Childe, insanlık tarihindeki en önemli gelişmenin, yiyecek üretiminin başlaması olduğunu öne sürmüştür ve bu nedenle tarımın keşfini bir devrim olarak nitelendirmiştir. Bu yüzden bu çağdaki gelişmeler Neolitik Devrim olarak da anılır.

13. Soru

Evcilleştirme sürecinde hayvanlar neye göre seçilmiştir?

Cevap

Evcilleştirme sürecinde, daha çok süt, daha kaliteli yün, daha fazla et veren ve kolay evcilleşebilen uysal hayvanlar seçilip üretilmiştir.

14. Soru

Çanak Çömlekli Neolitik Çağdaki hangi gelişmeler Çanak Çömleksiz Neolitik Çağdakinden farklıdır?

Cevap

Çanak Çömlekli Neolitik’te, artık besin üretimine dayalı ekonomi tamamen yerleşmiş, avcılık ve toplayıcılık terkedilmiştir. Bununla beraber bu dönemde yapılan tarım, sadece yağmura bağlı olan kuru tarımdır. Sulama sistemi yoktur ve saban, döven gibi tarım aletleri bilinmemektedir. Bu dönemde taş temelli, kerpiç duvarlı, gerektiğinde yeni eklemeler yapılabilen evler ortaya çıkmıştır. Neolitik Çağın sonuna doğru ölülerin evin tabanına gömülmesi âdeti ortadan kalkmış ve ölüler yerleşim yerinin dışına gömülmeye başlanmıştır.

15. Soru

Çanak Çömlekli Neolitik kaç evreye ayrılır, isimleri nelerdir ve neyi temsil ederler?

Cevap

Çanak Çömlekli Neolitik; Um-Dabagiye evresi, Hassuna evresi ve Samarra evresi olarak üç aşamaya ayrılır. Bunlar, İ.Ö. 6000 ile 5000 arasında Kuzey Mezopotamya bölgesinde ortaya çıkan gelişmiş köy kültürlerini temsil eder.

16. Soru

Kalkolitik Çağı’nın en önemli özelliği nedir?

Cevap

Kalkolitik Çağ’ın en önemli özelliği, bu dönemde köylerin kentlere dönüşmesi ve tarımcı köy toplumlarından kent devletlerinin doğmasıdır. Bu dönemde bölgeler arasında sosyo-ekonomik açıdan bir farklılaşma ortaya çıkmıştır. Dünya tarihinde ilk kez ekonomik çıkar bölgeleri oluşmuştur.

17. Soru

Mezopotamya’da sulamalı tarımı zorunlu kılan sebep nedir?

Cevap

Mezopotamya bölgesinin kurak olması ve kuru tarımın nüfusu beslemeye yetmemesi, sulamalı tarımı zorunlu kılmıştır.

18. Soru

Tapınak ekonomisi hangi çağda kurumsallaşmıştır? Tapınak ekonomisini kısaca açıklayınız.

Cevap

Tapınak ekonomisi Kalkolitik Çağ’da kurumsallaşmıştır. Tapınak ekonomisinde üretilen ürün, dinî merkez olan tapınakta toplanır ve yeniden halka dağıtılır. Tapınağa getirilen ve dağıtılan ürünün kaydını, din adamları yani tapınağın rahipleri tutar. Bu sistemde ekonomi ve din iç içedir. Üretimi tapınaklar ve rahipler kontrol eder.

19. Soru

Hangi etkenler bir devlet organizasyonunun ortaya çıkmasına neden olmuştur?

Cevap

Sulamalı tarım ve artı ürünün ortaya çıkması, artı ürün üretiminin organize edilmesi, artı ürünün buna sahip olmayan ve potansiyel bir tehlike oluşturan (göçebe hayvancı) topluluklara karşı korunması, üreten ve üretimi kontrol eden ekseninde toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkması, nüfus artışı, yerleşimlerin büyümesi, ticaret ve mesleki uzmanlaşmanın artması bir devlet organizasyonunun ortaya çıkmasını sağlamıştır.

20. Soru

Uygarlık kavramının özdeşleştirildiği gelişmelerden örnekler yazınız.

Cevap

Uygarlık tarihsel olarak devlet, üretim ve iş gücünün denetimi, toplumsal tabakalaşma, mesleki uzmanlaşma, anıtsal yapılar, yazı ve büyük nüfuslu yerleşimler gibi gelişmelerle özdeşleştirilmektedir.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!