Uluslararası İktisat Teorisi Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Uluslararası İktisat Teorisi Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Dış Ticaret Teorisi Ve Ekonomik Büyüme Analizleri

1. Soru

Leontieff Paradoksu’na yapılan eleştiriler nelerdir?

Cevap

Leontieff Paradoksu’na birçok eleştiri yöneltilmektedir. Bunlardan biri, araştırmada mutlak ithalatın ele alınmadığı, ithal ikamesi üretiminin ele alındığıdır. Bu da gayet normaldir. Çünkü ithal etmek istediği bir malı üretmek zorunda kalacak ülke, hangi faktörde daha fazla donanımlıysa, o faktörü yoğun olarak kullanacaktır. Böyle bir durumda da Heckscher-Ohlin Modeline karşı paradoksal bir durumdan bahsedilmeyecektir. Diğer taraftan, E. Hoffmeyer’de Leontieff’in çalışmasında doğal kaynakları dikkate almadığını belirtmiştir. Hoffmeyer’e göre, Amerika’nın ithalatını teşkil eden malların büyük bir kısmında doğal kaynak kullanımı hayli fazladır. Eğer ithalattaki bu malların hesaplanmasında doğal kaynaklar dikkate alınırsa (hesap dışı bırakılarak) paradox ortadan kalkacaktır.


2. Soru

Klasik iktisatçılara göre bir mal için üretim fonksiyonu nasıldır?

Cevap

Klasik iktisatçılara göre bir mal için üretim fonksiyonu bütün ülkelerde farklıdır. Bir ülke, diğer ülkelere göre, aynı oranlarda üretim faktörlerine sahip olsa bile, aynı maldan aynı miktarda üretmeyecektir. Bu da onlara göre ticaretin esasını teşkil etmektedir.


3. Soru

Klasik iktisatçılara göre aynı malın üretim fonksiyonlarının ülkelerde farklı olması hangi varsayıma dayanmaktadır?

Cevap

Üretim faktörlerini ülke içinde hareketli fakat ülkeler arasında hareketsiz olduğu varsayımına dayanmaktadır.


4. Soru

Üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketliliğinin kabul edilmesi hâlinde hangi sonuç ortaya çıkacaktır?

Cevap

Üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketliliğinin kabul edilmesi hâlinde, bütün ülkelerde aynı mal için üretim fonksiyonlarının da aynı olması gerekecektir.


5. Soru

Klasik iktisatçılardan sonra gelen iktisatçılar arasında hangi konular tartışılmıştır?

Cevap

Üretim fonksiyonlarının (teknolojinin) ülkelerde farklı olması ve bunun ticaretin esasını oluşturması, klasiklerden sonra gelen iktisatçılar arasında geniş ölçüde tartışılmıştır.


6. Soru

Eli Heckscher ve Bertil Ohlin hangi görüşü belirtmişlerdir?

Cevap

Ülkelerde aynı mallar için üretim fonksiyonlarının aynı olduğunu kabul ederek, ana kaynağın ülkelerin sahip olduğu nispi üretim faktörü donanımının olduğunu belirtmişlerdir. Onlara göre aynı mal için ülkeler arasında üretim fonksiyonu aynıdır. Bir ülke, diğer bir ülkeye göre nispi olarak aynı miktarda üretim faktörlerine sahipse aynı malları üretecektir. Fakat ülkelerde farklı malların üretimi için farklı üretim faktörleri bileşiminin kullanımı söz konusudur.


7. Soru

Ülkeler arasında uzmanlaşma ve uluslararası ticaret neye göre oluşur?

Cevap

Bir ülke diğer bir ülkeyle karşılaştırıldığında nispi olarak bir üretim faktörüne daha fazla sahipse, daha fazla donanımlı olduğu bu üretim faktörünün nispi olarak daha fazla kullanıldığı mal üretiminde düşük maliyet ya da yüksek verim avantajına sahip olur. Ülkeler arasında uzmanlaşma ve uluslararası ticaret de bu duruma göre oluşur.


8. Soru

Heckscher – Ohlin Modeli karşılaştırmalı üstünlükler teorisini nasıl açıklamaktadır?

Cevap

Heckscker-Ohlin Modeli, Karşılaştırmalı Üstünlükleri (klasik iktisatçılardan farklı olarak) ülkelerdeki nispi üretim faktörü donanımı ile malların üretim faktörü yoğunluklarına dayanarak açıklamaktadır.


9. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’nin dayandığı varsayımlar nelerdir?

Cevap

• İki mal, iki ülke, iki üretim faktörü olduğu varsayılmaktadır. • Ülkelerin mal ve üretim faktörü piyasasında tam rekabet şartları geçerlidir. • Ülkelerin kendi içinde üretim faktörü hareketliliği tamdır fakat ülkeler arasında üretim faktörlerinin hareket etmediği varsayılmaktadır. • Ülkelerdeki üretim faktörleri aynı vasıftadır (homojendir). • Ülkelerde üretim faktörü arzı sabittir ve tam olarak istihdam edilmektedir. • Ülkeler arasında serbest ticaret vardır, uluslararası ticarete konan herhangi bir engel yoktur ve ulaştırma maliyetleri sıfırdır. • Mallar, üretim faktörü yoğunluklarına göre sınıflandırılabilmektedir (işgücü yoğun, sermaye yoğun). • Ülkelerdeki mal üretimlerinde aynı teknik uygulanmaktadır. Aynı üretim faktörü girdileri, aynı miktarda mal üretmektedir. Bu varsayımdan çıkan bir sonuç da ülkeler için daha sonra ele alacağımız eşürün eğrilerinin her mal için aynı olacağıdır. • Ülkelerde ölçeğe göre sabit verim söz konusudur. • Bir mal için üretim faktörü yoğunluğunun, bütün faktör fiyat oranlarında aynı olması, değişmemesidir.


10. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’nin dayandığı varsayımlar altında hangi durumlar meydana gelir?

Cevap

Bu varsayımlar altında, uluslararasında aynı mal için aynı üretim fonksiyonlarının geçerli olmasına rağmen, farklı malların farklı üretim fonksiyonlarına sahip olması ve ülkelerin de nispi faktör donanımlarının farklılık göstermesi sebebiyle uluslararasında karşılaştırmalı üstünlükler ortaya çıkar ve uzmanlaşma ile birlikte uluslararası ticaret ülkelere bir kazanç sağlar.


11. Soru

E. Heckscher ve B. Ohlin’e göre fiyat tanımı nasıldır?

Cevap

E. Heckscher ve B. Ohlin’e göre, bir ülkenin kıt üretim faktörü kendine yeterlilik varsayımı altında, yabancı ülkeye göre nispi fiyatı yüksek olandır. Bu tanım fiyat tanımıdır.


12. Soru

Ölçeğe göre sabit verim, artan verim ve azalan verim tanımları nasıl yapılır?

Cevap

Ölçeğe göre sabit verim girdilerdeki artış oranı ile ürün miktarındaki artış oranının aynı olmasıdır. Ölçeğe göre artan verim ise girdilerdeki artış oranından ürün artış oranının fazla olması olarak tanımlanırken Ölçeğe göre azalan verim Ürün artış oranının girdilerdeki artış oranının altında kalması olarak tanımlanmaktadır.


13. Soru

İş gücü nedir?

Cevap

Mal ve hizmet üretmek için gerekli fiziksel ve zihinsel çalışmalar; emek.


14. Soru

Sermaye nedir?

Cevap

Mal ve hizmetleri üretmek için kullanılan makine, araç, fabrika vb; kapital.


15. Soru

İş gücü yoğun ve sermaye yoğun mal tanımları nasıl yapılır?

Cevap

İşgücü yoğun mal sermayeye göre daha fazla işgücü kullanılarak üretilen maldır. Sermaye yoğun mal ise işgücüne oranla daha fazla sermaye kullanılarak üretilen maldır.


16. Soru

Kıt üretim faktörünün fiyat tanımı kavramı nedir?

Cevap

Bir ülkenin üretim faktörü, yabancı ülkeye göre nispi olarak fiyatı yüksek olandır.


17. Soru

Kıt üretim faktörünün fiziksel tanımı kavramı nedir?

Cevap

Bir ülkenin kıt üretim faktörü yabancı ülkeye göre diğer üretim faktörü biriminin başına daha az fiziksel birim düşenidir.


18. Soru

Heckscher-Ohlin Modelini geometrik olarak kimler nasıl açıklamıştır?

Cevap

Modeli ilk defa geometrik olarak sunan R. Robinson ve K. Lancester’dir. R. Robinson ve K. Lancester modeli açıklamak için eşürün eğrileri ve Edgeworth-Bowley kutu diyagramını kullanmıştır. Yaklaşımları daha çok fiziksel tanıma dayanmaktadır.


19. Soru

Eşürün eğrileri neyi ifade etmektedir?

Cevap

Eşürün eğrileri, üretim faktörlerinin değişik oranlarda kullanılmasıyla elde edilen sabit ürün miktarlarını göstermektedir. Her mal için farklı eşürün haritası söz konusudur.


20. Soru

Eş maliyet doğrusu neyi gösterir?

Cevap

Emek ve sermayenin fiyatları veri iken, her iki faktörün çeşitli bileşimlerine göre yapılacak ödemeleri, eşmaliyet doğrusu gösterir.


21. Soru

Eş-maliyet doğrusu tanımı nasıldır?

Cevap

Bir firmanın (üreticinin) verili bir bütçe ile üretim faktörü fiyatları sabitken (değişmezken) her iki üretim faktöründen (iş gücü ve sermaye)satın alabileceği miktarların çeşitli bileşimlerini veren doğru.


22. Soru

Pareto Optimumu nedir?

Cevap

Malların üretimlerinde (ya da tüketiminde) varılan optimum dağılım. Bu optimumda üreticiler (ya da tüketiciler) en etkin üretime (ya da tüketime) ulaşmış olur. Buradan sapıldığında üretimde (ya da tüketimde) etkinlik bozulur. Bir ekonomide üretim ve tüketimde aynı anda pareto optimumuna ulaşılması Genel Pareto Optimumu durumunu yansıtır.


23. Soru

Eş maliyet doğrusu nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Bir firmanın (üreticinin) verili bir bütçe ile üretim faktörü fiyatları sabitken (değişmezken) her iki üretim faktöründen (iş gücü ve sermaye) satın alabileceği miktarların çeşitli bileşimlerini veren doğru.


24. Soru

Marjinal teknik ikame oranı (MTİO) nedir?

Cevap

Bir üretim faktörünün (örneğin sermaye) diğer bir üretim faktörü (örneğin işgücü) yerine kullanılabilirliğini (ikame edilebilirliğini) gösteren oran.


25. Soru

İşgücünün kazancının sermayeye göre nispi olarak arttığı durumda gerçekleşen değişime nasıl bir ayarlama neden olmuştur?

Cevap

Bir örnekle açıklarsak ülkeyi Türkiye, işgücü yoğun malı buğday, sermaye yoğun malı bilgisayar olarak ele alalım. Türkiye nispi üretim faktörü yoğunluğu bakımından işgücü bol bir ülke olsun. Uluslararası ticaret başladığı zaman Türkiye buğday üretiminde uzmanlaşmıştır. Ticaretin başlaması ile mal fiyatları eşitlenmeye doğru yönelir. Örneğimizde, otarşi durumu ile karşılaştırılınca ticaret sonrası buğday fiyatı yüksek, bilgisayar fiyatı ise düşüktür. Bilgisayar üretimi yabancı rekabeti sonrası kısılacak, buna karşılık buğday üretimi yabancı talebi tatmin etmek için genişleyecektir. Genişlemeyi kolaylaştırmak için buğday üreticileri ek sermaye ve işgücü talep ederler. Ticaret öncesinde tam istihdamın olduğu kabul edilirse, ek sermaye ve işgücü ihtiyacının ancak kısılan bilgisayar üretiminden temin edileceği açıktır. Fakat sermaye ve işgücü, bilgisayar üretiminden eşit olmayan oranlarda serbest bırakılır. Bilgisayar sermaye yoğun bir mal olduğundan, sermaye işgücüne kıyasla daha fazla serbest bırakılmıştır. Oysa buğday üretimi ise işgücü yoğundur. Böylece başlangıçtaki faktör yoğunluğunda işgücü azlığı, sermaye çokluğu söz konusu olur. Bu da sermayenin fiyatını aşağı doğru iter. Ancak her iki malın üreticileri de fiyatı yükselen işgücünden tasarrufa yöneleceklerinden, her iki mal üretiminin de daha fazla sermaye yoğun olma durumu söz konusu olacaktır.


26. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’nin eleştirildiği noktalar nelerdir?

Cevap

• Modelin iki mal, iki ülke, iki üretim faktörüne dayanması gerçek hayatı yansıtmamaktadır. Mal ve üretim faktörü piyasalarında tam rekabetin geçerliliği ve üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketsizliği varsayımları da son derece geçersiz varsayımlardır. • Ülkelerde üretim faktörlerinin aynı nitelikte olmayacakları da açıktır. Ayrıca, üretim faktörlerinin ölçülebilirliğinin kabul edilmesi de (üretim faktörleri yoğunluk oranını hesaplayabilmek için) çok güçtür. Açıktır ki, farklı nitelikteki üretim faktörlerinin bulunması, uluslararasında farklı üretim maliyetlerine neden oluşturacak ve Model dışı ticaret imkânları yaratılacaktır. • Model, üretim faktörlerinin nispi fiyatlarının (Heckscher ve Ohlin’in tanımlarına göre), nispi üretim faktörü donanımını yansıttığını açıklamaktadır. Bu açıklama arza önem veren bir açıklamadır. Eğer, talep dikkate alınırsa sonuç ters yönde çıkabilir. Örneğin, işgücü bakımından nispi olarak donanımı fazla olan bir ülkede işgücüne talep de fazla ise, işgücünün fiyatı düşük olmayacaktır (diğer üretim faktörlerinin fiyatlarına göre, nispi olarak yüksek bulunabilecektir). • Malların talep tercihlerinin farklı olması sonucu mal fiyatları, maliyet oranlarını yansıtmayabilir. Böylece ana modelden farklı bir uluslararası ticaret yapısı ortaya çıkabilir. • Model, ülkelerde aynı mal için aynı üretim tekniğinin uygulandığını varsaymaktadır. Oysa üretim teknikleri ülkelerde farklı olabilir. Bu durumda Heckscher- Ohlin modelinin geçerliliğine set çekilebilir. • Heckscher-Ohlin Modeli ölçeğe göre sabit verimler üzerine kurulmuştur. Ancak, uluslararası ticaret başlayınca, piyasa genişleyecek, içsel ve dışsal ekonomiler yardımıyla maliyetler düşecektir. Böylece, ülkeler arasında farklı karşılaştırmalı üstünlükler oluşabilir. Uluslararası ticaret de bu farklı karşılaştırmalı üstünlükler yüzünden ortaya çıkabilir. • Ülkeler arasında aynı üretim teknikleri kabul edilse bile, bir malın faktör yoğunluğu, ülkelerdeki faktör fiyat yapısıyla bağlantılı değilse, teorem geçerliliğini kaybedecektir.


27. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’ni test etmek üzere yapılan ilk çalışma hangisidir?

Cevap

Heckscher- Ohlin Modelini test etmek üzere çeşitli uygulamalı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların ilki 1951 yılındaki G. D. A. Mac Dougall’ın ABD ve İngiltere’nin ihracatlarıyla ilgili çalışmasıdır. Bu çalışma Ricardo tipi karşılaştırmalı üstünlükleri desteklerken, Heckscher- Ohlin Modeline aykırı sonuçlar bulmuştur.


28. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli üzerine yapılan en ünlü çalışma hangisidir?

Cevap

Salt Heckscher-Ohlin Modeli üzerine yapılan en ünlü çalışma 1954 yılındaki W. W. Leontieff’in çalışmasıdır. W.W. Leontieff bu çalışmasında ABD’nin ithal ikamesi (ABD girdi- çıktı tablosunu kullandığından) ve ihracatını inceleyerek, ABD’nin ithal ikame sanayilerinin sermaye yoğun, ihracatının ise işgücü yoğun olduğunu bulmuştur. W.W. Leontieff’in elde ettiği bu sonuç Heckscher-Ohlin Modelinin tam tersini gösterdiğinden “Leontieff Paradoksu” adını almaktadır.


29. Soru

Daniel Trefler 1995 yılında yayınladığı çalışmasında neyi açıklamıştır?

Cevap

Daniel Trefler 1995 yılında yayınladığı çalışmasında Heckscher-Ohlin modeline göre ülkelerde olması gerekenden çok daha az ticaret hacminin bulunduğunu açıklamıştır. Ona göre modelde, malların uluslararası ticareti dolaylı olarak üretim faktörlerinin de ticaretini yansıtması gerekir. Ülkeler arasındaki ticaret hacmi bu yüzden ülkelerin nispi üretim faktörü donanımını yansıtacak şekilde olmalıdır.


30. Soru

Treflerin çalışmasındaki aykırı sonuçlar nelerdir ve Trefler bunu neye dayandırmıştır?

Cevap

Bir örnekle açıklarsak örneğin ABD dünya gelirinin yaklaşık %25’ine sahiptir, buna karşılık dünya işçilerinin sadece %5’i ABD’dedir. Nispi faktör donanım Modeli ABD’nin ithalatında işgücü yoğun malların ABD’deki işgücünün 4 katı kadar işgücü içermesi gerektiğini göstermektedir. Ancak yapılan çalışmalara göre ABD ithalatının işgücü içeriği çok azdır. Çin’de ise durum tersinedir. Çin dünya gelirinin %3’üne sahiptir, hâlbuki dünya işçilerinin yaklaşık yüzde 15’i Çin’de yaşamaktadır. Çin ihracatı da olması gereken kadar işgücü içermemektedir. Trefler bunu teknoloji farklılıklarına dayandırmaktadır.


31. Soru

Stolper Samuelson Teoremi nedir ve nasıl açıklanabilir?

Cevap

Ülkelerde nispi üretim faktörü donanımına dayanarak uluslararası ticaret başlarsa, ülkeler arasında üretim faktörü hareketliliği olmasa bile ülkelerde üretim faktörü fiyatlarının da eşitlenmesi gerekir. Çünkü bol olan üretim faktörünün nispi olarak bol kullanıldığı ürünlerin ihracatı, bu üretim faktörüne olan talebi arttırır. Böylece, ülkede bu üretim faktörü nispi olarak kıtlaşır ve söz konusu üretim faktörünün fiyatı yükselir. Diğer taraftan, ülke de kıt olan üretim faktörünün üretimlerinde nispi olarak bol kullanılan ürünlerin ithalatı da kıt olan üretim faktörünün bollaşması sonucunu doğurur. Bu nedenle, bu üretim faktörünün fiyatı düşer. Neticede, ticaret bol olan üretim faktörünün fiyatını yükselterek, kıt olan üretim faktörünün ise fiyatını düşürerek, üretim faktörü fiyatlarını eşitlemeye yöneltir. Aynı varsayımlar altında, ticaret ülkelerdeki nispi mal fiyatlarını da eşitleyecektir. Bu açıklamalar ilk defa W. R. Stolper ve P.A. Samuelson tarafından yapıldığından Stolper-Samuelson Teoremi diye adlandırılır.


32. Soru

Rybczinsky Teoremi neyi ifade etmektedir?

Cevap

Üretim faktörlerinden birinin miktarının artması sonucunda o faktörü yoğun olarak kullanan mal ya da sektör üretiminin genişleyeceğini, diğer üretim faktörünü yoğun olarak kullanan mal veya sektör üretiminin daralacağını belirtir.


33. Soru

Rybczinsky teoremine göre üretim faktörlerinden birinin miktarının artması sonucunda hangi durumla meydana gelir?

Cevap

Rybczinsky teoremine göre; üretim faktörlerinden birinin miktarının artması sonucunda o faktörü yoğun olarak kullanan mal ya da sektör üretimi genişler, diğer faktörü (sermaye) yoğun olarak kullanan mal ya da sektör üretimi ise daralır. Buna neden işgücünün ucuzlaması ve işgücünün daha çok kullanıldığı mal ya da sektörde, kârların, sermaye yoğun mala (veya sektöre) göre artmasıdır.


34. Soru

İş gücü ve sermaye kısıt doğruları kavramları nasıl tanımlanır?

Cevap

İşgücü kısıt doğrusu verili teknoloji ve verili üretim faktörü (işgücü ve sermaye) miktarıyla işgücü kısıt alınarak elde edilecek işgücü yoğun malın(buğday) ve sermaye yoğun malın (bilgisayar) çeşitli üretim miktarını gösteren doğru olarak tanımlanmaktadır. Sermaye kısıt doğrusu ise verili teknoloji ve verili üretim faktörü (işgücü ve sermaye) miktarıyla sermaye kısıt alınarak elde edilecek işgücü yoğun malın (buğday) ve sermaye yoğun malın (bilgisayar) çeşitli üretim miktarını gösteren doğru olarak tanımlanmaktadır.


35. Soru

Spesifik faktör kavramını örnek üzerinden nasıl açıklarsınız?

Cevap

Örneğin buğdaya olan talebin azalması ve bilgisayara talep artışı söz konusu ise buğday üretimi düşer bilgisayar üretimi artar. Bu süreçte bir işçinin buğday üretiminden bilgisayar üretimine kayması uzun bir zamanda mümkündür. Ancak buğday üretiminde kullanılan bir makinenin (sermaye), bilgisayar üretimine kayması söz konusu değildir. Bu makine büyük bir ihtimalle hurdaya çıkar. Uluslararası iktisatta üretim faktörlerinden biri bir mal üretimine (en azından kısa dönem için) bu şekilde yapışıksa, o faktöre “spesifik faktör” denir.


36. Soru

Friedrich Freiherr von Wieser kimdir?

Cevap

Avusturya Okulunun önemli bir iktisatçısıdır. Günümüzü de etkileyen Friedrich Hayek ve Joseph Schumpeter gibi ünlü iktisatçıları da görüşleriyle büyük ölçüde etkilemiştir. Spesifik faktör kavramını iktisatta ilk kullanan kişidir.


37. Soru

Rybczynski Teoremi’nin temel hipotezi nedir? Kısaca açıklayınız.

Cevap

İki mallı ve iki faktörlü bir modelde, tam çalışma koşulları altında eğer tek bir faktörün arzı artırılacak olursa, onu yoğun olarak kullanan malda üretim genişler, diğer malda ise daralır. Bu görüşe, onu ilk kez ortaya atan İngiliz iktisatçısının ismiyle Rybczynski (Ribcinski diye okunur) Teoremi adı verilir.


38. Soru

Üretim fonksiyonlarının doğrusal ve homojen olması (sabit verimler) varsayımı altında teknolojik yenilikler kaça ayrılır? Sıralayınız.

Cevap

Üretim fonksiyonlarının doğrusal ve homojen olması (sabit verimler) varsayımı altında teknolojik yenilikler üçe ayrılır. (1) Sapmasız(veya yansız-neutral), (2) Emek tasarrufu sağlayan (labor saving) ve (3) Sermaye tasarrufu sağlayan (capital saving) yenilikler.


39. Soru

Klasikleşmiş bir makalesinde büyümenin net olarak refah düşüşüne yol açabileceği koşulları teorik olarak ortaya koyan ve bu tür büyümeye “yoksullaştıran büyüme” adını veren iktisatçı kimdir?

Cevap

Hint asıllı iktisatçı Jagdish Bhagwati, klasikleşmiş bir makalesinde büyümenin net olarak refah düşüşüne yol açabileceği koşulları teorik olarak ortaya koymuş ve bu tür büyümeye “yoksullaştıran büyüme” (immiserizing growth) adını vermiştir.


40. Soru

“Faktör donatımı ile karşılaştırmalı üstünlükler arasındaki ilişki ……. yönlüdür. Bunun yönü de ………………….. doğrudur.”

Yukarıdaki cümlede bırakılan boşlukları uygun ifadelerde tamamlayınız.

Cevap

Faktör donatımı ile karşılaştırmalı üstünlükler arasındaki ilişki tek yönlüdür. Bunun yönü de birinciden ikinciye doğrudur.


41. Soru

Ekonomik büyümenin başlıca kaynakları nelerdir?

Cevap

Ekonomik büyüme ülkenin üretim olanaklarının dışa doğru genişlemesiyle temsil edilebilir. Büyümenin iki
kaynağından birisi faktör arzındaki artış, diğeri de teknolojik gelişmedir.


42. Soru

Arzı sabit kabul edilen üretim faktörü nedir?

Cevap

Arzı sabit kabul edilen faktör doğal kaynaklardır. Ancak deniz ve göllerin doldurulması, bataklıkların kurutulması, sulama olanaklarının yaygınlaştırılması ve yeni maden yataklarının keşfedilmesi gibi yollarla bu kaynaklar da bir ölçüde artırılabilmektedir.


43. Soru

Faktör stokundaki artışlar üretim olanakları eğrisi üzerinde hangi değişikliğe sebep olacaktır?

Cevap

Faktör stokundaki artışlar üretim olanakları eğrisini dışa doğru kaydırır. Ancak bu kaymanın şekli ve ölçüsü yukarıda da değinildiği gibi faktör artışı kadar, göreceli artış oranına da bağlı bulunmaktadır.


44. Soru

Sapmasız (yansız) büyümenin iki temel koşulu nedir? Açıklayınız.

Cevap

Sapmasız (yansız) büyümenin iki temel koşulu vardır: Birisi, faktörlerin büyüme öncesi ile aynı oranda artması dolayısıyla yeni faktörlerin iki endüstriye dağılışının tamamen eskisi gibi olmasıdır. İkinci koşul ise iki malın tüketiminin aynı oranda sürdürülmesidir. 


45. Soru

Ticareti artırıcı yönlü büyümeyi ve temel etkilerini kısaca açıklayınız.

Cevap

İhracat kesiminde yoğun olarak kullanılan faktörün daha yüksek bir oranda artışına dayanan büyüme koşulları altında, ihraç edilebilir malların üretimi, ithal edilebilir malların üretiminden göreceli olarak daha fazla artacak ve uluslararası ticaret de GSYH’deki toplam artıştan daha yüksek oranda genişleyecektir. Bu tip büyümeye ise ticareti artırıcı yönlü büyüme (pro-trade biased growth) denmektedir.


46. Soru

Yeni üretim yöntemleri bulunmasına dayalı teknolojik gelişmenin en belirgin özelliği nedir?

Cevap

Yeni üretim yöntemleri bulunmasına dayalı teknolojik gelişmenin en belirgin özelliği, aynı miktar kaynaklarla daha fazla mal üretilebilmesi veya aynı miktar malın daha az kaynak kullanılarak elde edilebilmesidir.


47. Soru

Emek ve sermayenin aynı oranda (yansız) büyümesi durumunda ekonominin genel sermaye/emek oranı ve 
üretim olanakları eğrisinin ilk duruma göre değişimleri nasıl olur?

Cevap

Emek ve sermayenin aynı oranda (yansız) büyümesi durumunda ekonominin genel sermaye/emek oranı, başlangıçtaki ile aynı kalır ve üretim olanakları eğrisi ilk şekline paralel biçimde dışa doğru genişler.


48. Soru

Tüketimin ekonomideki genel büyüme oranı ile aynı hızda artması varsayımı altında ülkenin ticaret haciminde nasıl bir değişme yaşanır?

Cevap

Tüketimin ekonomideki genel büyüme oranı ile aynı hızda artması varsayımı altında, ülkenin ticaret hacmi daralır. Çünkü ithal edilebilir malların üretimi, ortalama büyüme hızından daha yüksek oranda artmaktadır.


49. Soru

Teknolojik ilerlemenin bağımsız olmayıp ekonomik koşulların bir sonucu olduğunu savunan görüşe literatürde hangi ad verilmektedir?

Cevap

Teknolojik ilerlemenin bağımsız olmayıp ekonomik koşulların bir sonucu olduğunu savunan görüşe literatürde “uyarılmış” (induced) teknolojik gelişme hipotezi denilmektedir.


50. Soru

Çoğu ülkede kalkınma çabalarının altında yatan temel amaç nedir?

Cevap

Çoğu ülkede kalkınma çabalarının altında yatan temel amaç, ekonomik yapıyı dinamik karşılaştırmalı üstünlüklere uygun biçimde değiştirmeye yöneliktir. Başka bir deyişle bu ülkeler tarım ekonomisi olmaktan çıkıp sanayi toplumu durumuna gelmeyi amaçlarlar.


51. Soru

Heckscher-Ohlin Teoremi’ne göre, bir ülkenin karşılaştırmalı üstünlük yapısı hangi faktöre bağlı olarak şekillenmektedir?

Cevap

Heckscher-Ohlin Teoremi’ne göre, bir ülkenin karşılaştırmalı üstünlük yapısı, onun faktör donatımına bağlıdır.


52. Soru

“Büyüyen ülkenin daha çok tekstil ihraç edip daha fazla makine ithal etmesi, birinci grup malların fiyatını ………….., ikincilerin fiyatını ………….; yani ticaret hadlerini ülkenin aleyhine değiştirir.”

Yukarıdaki cümlede bırakılan boşlukları uygun ifadelerle tamamlayınız.

Cevap

Büyüyen ülkenin daha çok tekstil ihraç edip daha fazla makine ithal etmesi, birinci grup malların fiyatını düşürür, ikincilerin fiyatını yükseltir; yani ticaret hadlerini ülkenin aleyhine değiştirir.


53. Soru

Eğer bir sektörde yansız teknik gelişme olursa söz konusu sektörün ve diğer sektörlerin üretim hacminde ne gibi değişmeler yaşanır?

Cevap

Eğer bir sektörde yansız teknik gelişme olursa o sektörde üretim hacmi genişler, diğer sektörde ise daralır.


54. Soru

“Sermaye kullanan” teknolojik gelişme nedir? Kısaca açıklayınız.

Cevap

Emek-tasarrufu sağlayan bir teknolojik ilerleme, sermayenin marjinal verimliliğini emeğinkinden daha fazla artırır ve sermayeye göre daha çok emek açığa çıkartır. Başka bir deyişle bunlar emek birimi başına daha fazla sermaye (veya sermaye birimi başına daha az emek) kullanırlar. Sözü edilen yeniliklere aynı zamanda “sermaye kullanan” teknolojik
gelişme denmesinin nedeni budur.


55. Soru

“Arzı artan faktör ihracat endüstrisinde yoğun kullanılan faktör ise ihraç edilebilir mal üretimi mutlak biçimde ………………. ithal edilebilir malın üretimi mutlak olarak ………….. olur. “

Yukarıdaji cümlede bırakılan boşlukları uygun ifadelerle tamamlayınız.

Cevap

Arzı artan faktör ihracat endüstrisinde yoğun kullanılan faktör ise ihraç edilebilir mal üretimi mutlak biçimde artarken ithal edilebilir malın üretimi mutlak olarak azalmış olur. 


56. Soru

Geleneksel analizlerde teknolojik gelişme nasıl ele alınmıştır?

Cevap

Geleneksel analizlerde teknolojik gelişme dışsal bir olay, yani ekonomik koşullarla ilişkili olmayan bir gelişme biçiminde ele alındı.


1. Soru

Leontieff Paradoksu’na yapılan eleştiriler nelerdir?

Cevap

Leontieff Paradoksu’na birçok eleştiri yöneltilmektedir. Bunlardan biri, araştırmada mutlak ithalatın ele alınmadığı, ithal ikamesi üretiminin ele alındığıdır. Bu da gayet normaldir. Çünkü ithal etmek istediği bir malı üretmek zorunda kalacak ülke, hangi faktörde daha fazla donanımlıysa, o faktörü yoğun olarak kullanacaktır. Böyle bir durumda da Heckscher-Ohlin Modeline karşı paradoksal bir durumdan bahsedilmeyecektir. Diğer taraftan, E. Hoffmeyer’de Leontieff’in çalışmasında doğal kaynakları dikkate almadığını belirtmiştir. Hoffmeyer’e göre, Amerika’nın ithalatını teşkil eden malların büyük bir kısmında doğal kaynak kullanımı hayli fazladır. Eğer ithalattaki bu malların hesaplanmasında doğal kaynaklar dikkate alınırsa (hesap dışı bırakılarak) paradox ortadan kalkacaktır.

2. Soru

Klasik iktisatçılara göre bir mal için üretim fonksiyonu nasıldır?

Cevap

Klasik iktisatçılara göre bir mal için üretim fonksiyonu bütün ülkelerde farklıdır. Bir ülke, diğer ülkelere göre, aynı oranlarda üretim faktörlerine sahip olsa bile, aynı maldan aynı miktarda üretmeyecektir. Bu da onlara göre ticaretin esasını teşkil etmektedir.

3. Soru

Klasik iktisatçılara göre aynı malın üretim fonksiyonlarının ülkelerde farklı olması hangi varsayıma dayanmaktadır?

Cevap

Üretim faktörlerini ülke içinde hareketli fakat ülkeler arasında hareketsiz olduğu varsayımına dayanmaktadır.

4. Soru

Üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketliliğinin kabul edilmesi hâlinde hangi sonuç ortaya çıkacaktır?

Cevap

Üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketliliğinin kabul edilmesi hâlinde, bütün ülkelerde aynı mal için üretim fonksiyonlarının da aynı olması gerekecektir.

5. Soru

Klasik iktisatçılardan sonra gelen iktisatçılar arasında hangi konular tartışılmıştır?

Cevap

Üretim fonksiyonlarının (teknolojinin) ülkelerde farklı olması ve bunun ticaretin esasını oluşturması, klasiklerden sonra gelen iktisatçılar arasında geniş ölçüde tartışılmıştır.

6. Soru

Eli Heckscher ve Bertil Ohlin hangi görüşü belirtmişlerdir?

Cevap

Ülkelerde aynı mallar için üretim fonksiyonlarının aynı olduğunu kabul ederek, ana kaynağın ülkelerin sahip olduğu nispi üretim faktörü donanımının olduğunu belirtmişlerdir. Onlara göre aynı mal için ülkeler arasında üretim fonksiyonu aynıdır. Bir ülke, diğer bir ülkeye göre nispi olarak aynı miktarda üretim faktörlerine sahipse aynı malları üretecektir. Fakat ülkelerde farklı malların üretimi için farklı üretim faktörleri bileşiminin kullanımı söz konusudur.

7. Soru

Ülkeler arasında uzmanlaşma ve uluslararası ticaret neye göre oluşur?

Cevap

Bir ülke diğer bir ülkeyle karşılaştırıldığında nispi olarak bir üretim faktörüne daha fazla sahipse, daha fazla donanımlı olduğu bu üretim faktörünün nispi olarak daha fazla kullanıldığı mal üretiminde düşük maliyet ya da yüksek verim avantajına sahip olur. Ülkeler arasında uzmanlaşma ve uluslararası ticaret de bu duruma göre oluşur.

8. Soru

Heckscher – Ohlin Modeli karşılaştırmalı üstünlükler teorisini nasıl açıklamaktadır?

Cevap

Heckscker-Ohlin Modeli, Karşılaştırmalı Üstünlükleri (klasik iktisatçılardan farklı olarak) ülkelerdeki nispi üretim faktörü donanımı ile malların üretim faktörü yoğunluklarına dayanarak açıklamaktadır.

9. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’nin dayandığı varsayımlar nelerdir?

Cevap

• İki mal, iki ülke, iki üretim faktörü olduğu varsayılmaktadır. • Ülkelerin mal ve üretim faktörü piyasasında tam rekabet şartları geçerlidir. • Ülkelerin kendi içinde üretim faktörü hareketliliği tamdır fakat ülkeler arasında üretim faktörlerinin hareket etmediği varsayılmaktadır. • Ülkelerdeki üretim faktörleri aynı vasıftadır (homojendir). • Ülkelerde üretim faktörü arzı sabittir ve tam olarak istihdam edilmektedir. • Ülkeler arasında serbest ticaret vardır, uluslararası ticarete konan herhangi bir engel yoktur ve ulaştırma maliyetleri sıfırdır. • Mallar, üretim faktörü yoğunluklarına göre sınıflandırılabilmektedir (işgücü yoğun, sermaye yoğun). • Ülkelerdeki mal üretimlerinde aynı teknik uygulanmaktadır. Aynı üretim faktörü girdileri, aynı miktarda mal üretmektedir. Bu varsayımdan çıkan bir sonuç da ülkeler için daha sonra ele alacağımız eşürün eğrilerinin her mal için aynı olacağıdır. • Ülkelerde ölçeğe göre sabit verim söz konusudur. • Bir mal için üretim faktörü yoğunluğunun, bütün faktör fiyat oranlarında aynı olması, değişmemesidir.

10. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’nin dayandığı varsayımlar altında hangi durumlar meydana gelir?

Cevap

Bu varsayımlar altında, uluslararasında aynı mal için aynı üretim fonksiyonlarının geçerli olmasına rağmen, farklı malların farklı üretim fonksiyonlarına sahip olması ve ülkelerin de nispi faktör donanımlarının farklılık göstermesi sebebiyle uluslararasında karşılaştırmalı üstünlükler ortaya çıkar ve uzmanlaşma ile birlikte uluslararası ticaret ülkelere bir kazanç sağlar.

11. Soru

E. Heckscher ve B. Ohlin’e göre fiyat tanımı nasıldır?

Cevap

E. Heckscher ve B. Ohlin’e göre, bir ülkenin kıt üretim faktörü kendine yeterlilik varsayımı altında, yabancı ülkeye göre nispi fiyatı yüksek olandır. Bu tanım fiyat tanımıdır.

12. Soru

Ölçeğe göre sabit verim, artan verim ve azalan verim tanımları nasıl yapılır?

Cevap

Ölçeğe göre sabit verim girdilerdeki artış oranı ile ürün miktarındaki artış oranının aynı olmasıdır. Ölçeğe göre artan verim ise girdilerdeki artış oranından ürün artış oranının fazla olması olarak tanımlanırken Ölçeğe göre azalan verim Ürün artış oranının girdilerdeki artış oranının altında kalması olarak tanımlanmaktadır.

13. Soru

İş gücü nedir?

Cevap

Mal ve hizmet üretmek için gerekli fiziksel ve zihinsel çalışmalar; emek.

14. Soru

Sermaye nedir?

Cevap

Mal ve hizmetleri üretmek için kullanılan makine, araç, fabrika vb; kapital.

15. Soru

İş gücü yoğun ve sermaye yoğun mal tanımları nasıl yapılır?

Cevap

İşgücü yoğun mal sermayeye göre daha fazla işgücü kullanılarak üretilen maldır. Sermaye yoğun mal ise işgücüne oranla daha fazla sermaye kullanılarak üretilen maldır.

16. Soru

Kıt üretim faktörünün fiyat tanımı kavramı nedir?

Cevap

Bir ülkenin üretim faktörü, yabancı ülkeye göre nispi olarak fiyatı yüksek olandır.

17. Soru

Kıt üretim faktörünün fiziksel tanımı kavramı nedir?

Cevap

Bir ülkenin kıt üretim faktörü yabancı ülkeye göre diğer üretim faktörü biriminin başına daha az fiziksel birim düşenidir.

18. Soru

Heckscher-Ohlin Modelini geometrik olarak kimler nasıl açıklamıştır?

Cevap

Modeli ilk defa geometrik olarak sunan R. Robinson ve K. Lancester’dir. R. Robinson ve K. Lancester modeli açıklamak için eşürün eğrileri ve Edgeworth-Bowley kutu diyagramını kullanmıştır. Yaklaşımları daha çok fiziksel tanıma dayanmaktadır.

19. Soru

Eşürün eğrileri neyi ifade etmektedir?

Cevap

Eşürün eğrileri, üretim faktörlerinin değişik oranlarda kullanılmasıyla elde edilen sabit ürün miktarlarını göstermektedir. Her mal için farklı eşürün haritası söz konusudur.

20. Soru

Eş maliyet doğrusu neyi gösterir?

Cevap

Emek ve sermayenin fiyatları veri iken, her iki faktörün çeşitli bileşimlerine göre yapılacak ödemeleri, eşmaliyet doğrusu gösterir.

21. Soru

Eş-maliyet doğrusu tanımı nasıldır?

Cevap

Bir firmanın (üreticinin) verili bir bütçe ile üretim faktörü fiyatları sabitken (değişmezken) her iki üretim faktöründen (iş gücü ve sermaye)satın alabileceği miktarların çeşitli bileşimlerini veren doğru.

22. Soru

Pareto Optimumu nedir?

Cevap

Malların üretimlerinde (ya da tüketiminde) varılan optimum dağılım. Bu optimumda üreticiler (ya da tüketiciler) en etkin üretime (ya da tüketime) ulaşmış olur. Buradan sapıldığında üretimde (ya da tüketimde) etkinlik bozulur. Bir ekonomide üretim ve tüketimde aynı anda pareto optimumuna ulaşılması Genel Pareto Optimumu durumunu yansıtır.

23. Soru

Eş maliyet doğrusu nasıl açıklanmaktadır?

Cevap

Bir firmanın (üreticinin) verili bir bütçe ile üretim faktörü fiyatları sabitken (değişmezken) her iki üretim faktöründen (iş gücü ve sermaye) satın alabileceği miktarların çeşitli bileşimlerini veren doğru.

24. Soru

Marjinal teknik ikame oranı (MTİO) nedir?

Cevap

Bir üretim faktörünün (örneğin sermaye) diğer bir üretim faktörü (örneğin işgücü) yerine kullanılabilirliğini (ikame edilebilirliğini) gösteren oran.

25. Soru

İşgücünün kazancının sermayeye göre nispi olarak arttığı durumda gerçekleşen değişime nasıl bir ayarlama neden olmuştur?

Cevap

Bir örnekle açıklarsak ülkeyi Türkiye, işgücü yoğun malı buğday, sermaye yoğun malı bilgisayar olarak ele alalım. Türkiye nispi üretim faktörü yoğunluğu bakımından işgücü bol bir ülke olsun. Uluslararası ticaret başladığı zaman Türkiye buğday üretiminde uzmanlaşmıştır. Ticaretin başlaması ile mal fiyatları eşitlenmeye doğru yönelir. Örneğimizde, otarşi durumu ile karşılaştırılınca ticaret sonrası buğday fiyatı yüksek, bilgisayar fiyatı ise düşüktür. Bilgisayar üretimi yabancı rekabeti sonrası kısılacak, buna karşılık buğday üretimi yabancı talebi tatmin etmek için genişleyecektir. Genişlemeyi kolaylaştırmak için buğday üreticileri ek sermaye ve işgücü talep ederler. Ticaret öncesinde tam istihdamın olduğu kabul edilirse, ek sermaye ve işgücü ihtiyacının ancak kısılan bilgisayar üretiminden temin edileceği açıktır. Fakat sermaye ve işgücü, bilgisayar üretiminden eşit olmayan oranlarda serbest bırakılır. Bilgisayar sermaye yoğun bir mal olduğundan, sermaye işgücüne kıyasla daha fazla serbest bırakılmıştır. Oysa buğday üretimi ise işgücü yoğundur. Böylece başlangıçtaki faktör yoğunluğunda işgücü azlığı, sermaye çokluğu söz konusu olur. Bu da sermayenin fiyatını aşağı doğru iter. Ancak her iki malın üreticileri de fiyatı yükselen işgücünden tasarrufa yöneleceklerinden, her iki mal üretiminin de daha fazla sermaye yoğun olma durumu söz konusu olacaktır.

26. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’nin eleştirildiği noktalar nelerdir?

Cevap

• Modelin iki mal, iki ülke, iki üretim faktörüne dayanması gerçek hayatı yansıtmamaktadır. Mal ve üretim faktörü piyasalarında tam rekabetin geçerliliği ve üretim faktörlerinin ülkeler arasında hareketsizliği varsayımları da son derece geçersiz varsayımlardır. • Ülkelerde üretim faktörlerinin aynı nitelikte olmayacakları da açıktır. Ayrıca, üretim faktörlerinin ölçülebilirliğinin kabul edilmesi de (üretim faktörleri yoğunluk oranını hesaplayabilmek için) çok güçtür. Açıktır ki, farklı nitelikteki üretim faktörlerinin bulunması, uluslararasında farklı üretim maliyetlerine neden oluşturacak ve Model dışı ticaret imkânları yaratılacaktır. • Model, üretim faktörlerinin nispi fiyatlarının (Heckscher ve Ohlin’in tanımlarına göre), nispi üretim faktörü donanımını yansıttığını açıklamaktadır. Bu açıklama arza önem veren bir açıklamadır. Eğer, talep dikkate alınırsa sonuç ters yönde çıkabilir. Örneğin, işgücü bakımından nispi olarak donanımı fazla olan bir ülkede işgücüne talep de fazla ise, işgücünün fiyatı düşük olmayacaktır (diğer üretim faktörlerinin fiyatlarına göre, nispi olarak yüksek bulunabilecektir). • Malların talep tercihlerinin farklı olması sonucu mal fiyatları, maliyet oranlarını yansıtmayabilir. Böylece ana modelden farklı bir uluslararası ticaret yapısı ortaya çıkabilir. • Model, ülkelerde aynı mal için aynı üretim tekniğinin uygulandığını varsaymaktadır. Oysa üretim teknikleri ülkelerde farklı olabilir. Bu durumda Heckscher- Ohlin modelinin geçerliliğine set çekilebilir. • Heckscher-Ohlin Modeli ölçeğe göre sabit verimler üzerine kurulmuştur. Ancak, uluslararası ticaret başlayınca, piyasa genişleyecek, içsel ve dışsal ekonomiler yardımıyla maliyetler düşecektir. Böylece, ülkeler arasında farklı karşılaştırmalı üstünlükler oluşabilir. Uluslararası ticaret de bu farklı karşılaştırmalı üstünlükler yüzünden ortaya çıkabilir. • Ülkeler arasında aynı üretim teknikleri kabul edilse bile, bir malın faktör yoğunluğu, ülkelerdeki faktör fiyat yapısıyla bağlantılı değilse, teorem geçerliliğini kaybedecektir.

27. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli’ni test etmek üzere yapılan ilk çalışma hangisidir?

Cevap

Heckscher- Ohlin Modelini test etmek üzere çeşitli uygulamalı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların ilki 1951 yılındaki G. D. A. Mac Dougall’ın ABD ve İngiltere’nin ihracatlarıyla ilgili çalışmasıdır. Bu çalışma Ricardo tipi karşılaştırmalı üstünlükleri desteklerken, Heckscher- Ohlin Modeline aykırı sonuçlar bulmuştur.

28. Soru

Heckscher-Ohlin Modeli üzerine yapılan en ünlü çalışma hangisidir?

Cevap

Salt Heckscher-Ohlin Modeli üzerine yapılan en ünlü çalışma 1954 yılındaki W. W. Leontieff’in çalışmasıdır. W.W. Leontieff bu çalışmasında ABD’nin ithal ikamesi (ABD girdi- çıktı tablosunu kullandığından) ve ihracatını inceleyerek, ABD’nin ithal ikame sanayilerinin sermaye yoğun, ihracatının ise işgücü yoğun olduğunu bulmuştur. W.W. Leontieff’in elde ettiği bu sonuç Heckscher-Ohlin Modelinin tam tersini gösterdiğinden “Leontieff Paradoksu” adını almaktadır.

29. Soru

Daniel Trefler 1995 yılında yayınladığı çalışmasında neyi açıklamıştır?

Cevap

Daniel Trefler 1995 yılında yayınladığı çalışmasında Heckscher-Ohlin modeline göre ülkelerde olması gerekenden çok daha az ticaret hacminin bulunduğunu açıklamıştır. Ona göre modelde, malların uluslararası ticareti dolaylı olarak üretim faktörlerinin de ticaretini yansıtması gerekir. Ülkeler arasındaki ticaret hacmi bu yüzden ülkelerin nispi üretim faktörü donanımını yansıtacak şekilde olmalıdır.

30. Soru

Treflerin çalışmasındaki aykırı sonuçlar nelerdir ve Trefler bunu neye dayandırmıştır?

Cevap

Bir örnekle açıklarsak örneğin ABD dünya gelirinin yaklaşık %25’ine sahiptir, buna karşılık dünya işçilerinin sadece %5’i ABD’dedir. Nispi faktör donanım Modeli ABD’nin ithalatında işgücü yoğun malların ABD’deki işgücünün 4 katı kadar işgücü içermesi gerektiğini göstermektedir. Ancak yapılan çalışmalara göre ABD ithalatının işgücü içeriği çok azdır. Çin’de ise durum tersinedir. Çin dünya gelirinin %3’üne sahiptir, hâlbuki dünya işçilerinin yaklaşık yüzde 15’i Çin’de yaşamaktadır. Çin ihracatı da olması gereken kadar işgücü içermemektedir. Trefler bunu teknoloji farklılıklarına dayandırmaktadır.

31. Soru

Stolper Samuelson Teoremi nedir ve nasıl açıklanabilir?

Cevap

Ülkelerde nispi üretim faktörü donanımına dayanarak uluslararası ticaret başlarsa, ülkeler arasında üretim faktörü hareketliliği olmasa bile ülkelerde üretim faktörü fiyatlarının da eşitlenmesi gerekir. Çünkü bol olan üretim faktörünün nispi olarak bol kullanıldığı ürünlerin ihracatı, bu üretim faktörüne olan talebi arttırır. Böylece, ülkede bu üretim faktörü nispi olarak kıtlaşır ve söz konusu üretim faktörünün fiyatı yükselir. Diğer taraftan, ülke de kıt olan üretim faktörünün üretimlerinde nispi olarak bol kullanılan ürünlerin ithalatı da kıt olan üretim faktörünün bollaşması sonucunu doğurur. Bu nedenle, bu üretim faktörünün fiyatı düşer. Neticede, ticaret bol olan üretim faktörünün fiyatını yükselterek, kıt olan üretim faktörünün ise fiyatını düşürerek, üretim faktörü fiyatlarını eşitlemeye yöneltir. Aynı varsayımlar altında, ticaret ülkelerdeki nispi mal fiyatlarını da eşitleyecektir. Bu açıklamalar ilk defa W. R. Stolper ve P.A. Samuelson tarafından yapıldığından Stolper-Samuelson Teoremi diye adlandırılır.

32. Soru

Rybczinsky Teoremi neyi ifade etmektedir?

Cevap

Üretim faktörlerinden birinin miktarının artması sonucunda o faktörü yoğun olarak kullanan mal ya da sektör üretiminin genişleyeceğini, diğer üretim faktörünü yoğun olarak kullanan mal veya sektör üretiminin daralacağını belirtir.

33. Soru

Rybczinsky teoremine göre üretim faktörlerinden birinin miktarının artması sonucunda hangi durumla meydana gelir?

Cevap

Rybczinsky teoremine göre; üretim faktörlerinden birinin miktarının artması sonucunda o faktörü yoğun olarak kullanan mal ya da sektör üretimi genişler, diğer faktörü (sermaye) yoğun olarak kullanan mal ya da sektör üretimi ise daralır. Buna neden işgücünün ucuzlaması ve işgücünün daha çok kullanıldığı mal ya da sektörde, kârların, sermaye yoğun mala (veya sektöre) göre artmasıdır.

34. Soru

İş gücü ve sermaye kısıt doğruları kavramları nasıl tanımlanır?

Cevap

İşgücü kısıt doğrusu verili teknoloji ve verili üretim faktörü (işgücü ve sermaye) miktarıyla işgücü kısıt alınarak elde edilecek işgücü yoğun malın(buğday) ve sermaye yoğun malın (bilgisayar) çeşitli üretim miktarını gösteren doğru olarak tanımlanmaktadır. Sermaye kısıt doğrusu ise verili teknoloji ve verili üretim faktörü (işgücü ve sermaye) miktarıyla sermaye kısıt alınarak elde edilecek işgücü yoğun malın (buğday) ve sermaye yoğun malın (bilgisayar) çeşitli üretim miktarını gösteren doğru olarak tanımlanmaktadır.

35. Soru

Spesifik faktör kavramını örnek üzerinden nasıl açıklarsınız?

Cevap

Örneğin buğdaya olan talebin azalması ve bilgisayara talep artışı söz konusu ise buğday üretimi düşer bilgisayar üretimi artar. Bu süreçte bir işçinin buğday üretiminden bilgisayar üretimine kayması uzun bir zamanda mümkündür. Ancak buğday üretiminde kullanılan bir makinenin (sermaye), bilgisayar üretimine kayması söz konusu değildir. Bu makine büyük bir ihtimalle hurdaya çıkar. Uluslararası iktisatta üretim faktörlerinden biri bir mal üretimine (en azından kısa dönem için) bu şekilde yapışıksa, o faktöre “spesifik faktör” denir.

36. Soru

Friedrich Freiherr von Wieser kimdir?

Cevap

Avusturya Okulunun önemli bir iktisatçısıdır. Günümüzü de etkileyen Friedrich Hayek ve Joseph Schumpeter gibi ünlü iktisatçıları da görüşleriyle büyük ölçüde etkilemiştir. Spesifik faktör kavramını iktisatta ilk kullanan kişidir.

37. Soru

Rybczynski Teoremi’nin temel hipotezi nedir? Kısaca açıklayınız.

Cevap

İki mallı ve iki faktörlü bir modelde, tam çalışma koşulları altında eğer tek bir faktörün arzı artırılacak olursa, onu yoğun olarak kullanan malda üretim genişler, diğer malda ise daralır. Bu görüşe, onu ilk kez ortaya atan İngiliz iktisatçısının ismiyle Rybczynski (Ribcinski diye okunur) Teoremi adı verilir.

38. Soru

Üretim fonksiyonlarının doğrusal ve homojen olması (sabit verimler) varsayımı altında teknolojik yenilikler kaça ayrılır? Sıralayınız.

Cevap

Üretim fonksiyonlarının doğrusal ve homojen olması (sabit verimler) varsayımı altında teknolojik yenilikler üçe ayrılır. (1) Sapmasız(veya yansız-neutral), (2) Emek tasarrufu sağlayan (labor saving) ve (3) Sermaye tasarrufu sağlayan (capital saving) yenilikler.

39. Soru

Klasikleşmiş bir makalesinde büyümenin net olarak refah düşüşüne yol açabileceği koşulları teorik olarak ortaya koyan ve bu tür büyümeye “yoksullaştıran büyüme” adını veren iktisatçı kimdir?

Cevap

Hint asıllı iktisatçı Jagdish Bhagwati, klasikleşmiş bir makalesinde büyümenin net olarak refah düşüşüne yol açabileceği koşulları teorik olarak ortaya koymuş ve bu tür büyümeye “yoksullaştıran büyüme” (immiserizing growth) adını vermiştir.

40. Soru

“Faktör donatımı ile karşılaştırmalı üstünlükler arasındaki ilişki ……. yönlüdür. Bunun yönü de ………………….. doğrudur.”

Yukarıdaki cümlede bırakılan boşlukları uygun ifadelerde tamamlayınız.

Cevap

Faktör donatımı ile karşılaştırmalı üstünlükler arasındaki ilişki tek yönlüdür. Bunun yönü de birinciden ikinciye doğrudur.

41. Soru

Ekonomik büyümenin başlıca kaynakları nelerdir?

Cevap

Ekonomik büyüme ülkenin üretim olanaklarının dışa doğru genişlemesiyle temsil edilebilir. Büyümenin iki
kaynağından birisi faktör arzındaki artış, diğeri de teknolojik gelişmedir.

42. Soru

Arzı sabit kabul edilen üretim faktörü nedir?

Cevap

Arzı sabit kabul edilen faktör doğal kaynaklardır. Ancak deniz ve göllerin doldurulması, bataklıkların kurutulması, sulama olanaklarının yaygınlaştırılması ve yeni maden yataklarının keşfedilmesi gibi yollarla bu kaynaklar da bir ölçüde artırılabilmektedir.

43. Soru

Faktör stokundaki artışlar üretim olanakları eğrisi üzerinde hangi değişikliğe sebep olacaktır?

Cevap

Faktör stokundaki artışlar üretim olanakları eğrisini dışa doğru kaydırır. Ancak bu kaymanın şekli ve ölçüsü yukarıda da değinildiği gibi faktör artışı kadar, göreceli artış oranına da bağlı bulunmaktadır.

44. Soru

Sapmasız (yansız) büyümenin iki temel koşulu nedir? Açıklayınız.

Cevap

Sapmasız (yansız) büyümenin iki temel koşulu vardır: Birisi, faktörlerin büyüme öncesi ile aynı oranda artması dolayısıyla yeni faktörlerin iki endüstriye dağılışının tamamen eskisi gibi olmasıdır. İkinci koşul ise iki malın tüketiminin aynı oranda sürdürülmesidir. 

45. Soru

Ticareti artırıcı yönlü büyümeyi ve temel etkilerini kısaca açıklayınız.

Cevap

İhracat kesiminde yoğun olarak kullanılan faktörün daha yüksek bir oranda artışına dayanan büyüme koşulları altında, ihraç edilebilir malların üretimi, ithal edilebilir malların üretiminden göreceli olarak daha fazla artacak ve uluslararası ticaret de GSYH’deki toplam artıştan daha yüksek oranda genişleyecektir. Bu tip büyümeye ise ticareti artırıcı yönlü büyüme (pro-trade biased growth) denmektedir.

46. Soru

Yeni üretim yöntemleri bulunmasına dayalı teknolojik gelişmenin en belirgin özelliği nedir?

Cevap

Yeni üretim yöntemleri bulunmasına dayalı teknolojik gelişmenin en belirgin özelliği, aynı miktar kaynaklarla daha fazla mal üretilebilmesi veya aynı miktar malın daha az kaynak kullanılarak elde edilebilmesidir.

47. Soru

Emek ve sermayenin aynı oranda (yansız) büyümesi durumunda ekonominin genel sermaye/emek oranı ve 
üretim olanakları eğrisinin ilk duruma göre değişimleri nasıl olur?

Cevap

Emek ve sermayenin aynı oranda (yansız) büyümesi durumunda ekonominin genel sermaye/emek oranı, başlangıçtaki ile aynı kalır ve üretim olanakları eğrisi ilk şekline paralel biçimde dışa doğru genişler.

48. Soru

Tüketimin ekonomideki genel büyüme oranı ile aynı hızda artması varsayımı altında ülkenin ticaret haciminde nasıl bir değişme yaşanır?

Cevap

Tüketimin ekonomideki genel büyüme oranı ile aynı hızda artması varsayımı altında, ülkenin ticaret hacmi daralır. Çünkü ithal edilebilir malların üretimi, ortalama büyüme hızından daha yüksek oranda artmaktadır.

49. Soru

Teknolojik ilerlemenin bağımsız olmayıp ekonomik koşulların bir sonucu olduğunu savunan görüşe literatürde hangi ad verilmektedir?

Cevap

Teknolojik ilerlemenin bağımsız olmayıp ekonomik koşulların bir sonucu olduğunu savunan görüşe literatürde “uyarılmış” (induced) teknolojik gelişme hipotezi denilmektedir.

50. Soru

Çoğu ülkede kalkınma çabalarının altında yatan temel amaç nedir?

Cevap

Çoğu ülkede kalkınma çabalarının altında yatan temel amaç, ekonomik yapıyı dinamik karşılaştırmalı üstünlüklere uygun biçimde değiştirmeye yöneliktir. Başka bir deyişle bu ülkeler tarım ekonomisi olmaktan çıkıp sanayi toplumu durumuna gelmeyi amaçlarlar.

51. Soru

Heckscher-Ohlin Teoremi’ne göre, bir ülkenin karşılaştırmalı üstünlük yapısı hangi faktöre bağlı olarak şekillenmektedir?

Cevap

Heckscher-Ohlin Teoremi’ne göre, bir ülkenin karşılaştırmalı üstünlük yapısı, onun faktör donatımına bağlıdır.

52. Soru

“Büyüyen ülkenin daha çok tekstil ihraç edip daha fazla makine ithal etmesi, birinci grup malların fiyatını ………….., ikincilerin fiyatını ………….; yani ticaret hadlerini ülkenin aleyhine değiştirir.”

Yukarıdaki cümlede bırakılan boşlukları uygun ifadelerle tamamlayınız.

Cevap

Büyüyen ülkenin daha çok tekstil ihraç edip daha fazla makine ithal etmesi, birinci grup malların fiyatını düşürür, ikincilerin fiyatını yükseltir; yani ticaret hadlerini ülkenin aleyhine değiştirir.

53. Soru

Eğer bir sektörde yansız teknik gelişme olursa söz konusu sektörün ve diğer sektörlerin üretim hacminde ne gibi değişmeler yaşanır?

Cevap

Eğer bir sektörde yansız teknik gelişme olursa o sektörde üretim hacmi genişler, diğer sektörde ise daralır.

54. Soru

“Sermaye kullanan” teknolojik gelişme nedir? Kısaca açıklayınız.

Cevap

Emek-tasarrufu sağlayan bir teknolojik ilerleme, sermayenin marjinal verimliliğini emeğinkinden daha fazla artırır ve sermayeye göre daha çok emek açığa çıkartır. Başka bir deyişle bunlar emek birimi başına daha fazla sermaye (veya sermaye birimi başına daha az emek) kullanırlar. Sözü edilen yeniliklere aynı zamanda “sermaye kullanan” teknolojik
gelişme denmesinin nedeni budur.

55. Soru

“Arzı artan faktör ihracat endüstrisinde yoğun kullanılan faktör ise ihraç edilebilir mal üretimi mutlak biçimde ………………. ithal edilebilir malın üretimi mutlak olarak ………….. olur. “

Yukarıdaji cümlede bırakılan boşlukları uygun ifadelerle tamamlayınız.

Cevap

Arzı artan faktör ihracat endüstrisinde yoğun kullanılan faktör ise ihraç edilebilir mal üretimi mutlak biçimde artarken ithal edilebilir malın üretimi mutlak olarak azalmış olur. 

56. Soru

Geleneksel analizlerde teknolojik gelişme nasıl ele alınmıştır?

Cevap

Geleneksel analizlerde teknolojik gelişme dışsal bir olay, yani ekonomik koşullarla ilişkili olmayan bir gelişme biçiminde ele alındı.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!