Türkiye´nin Kültürel Mirası 1 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Türkiye´nin Kültürel Mirası 1 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Dünya Mirasında Türkiye: Divriği Ulu Camii Ve Şifahanesi

1. Soru

Erken Dönem Türk Beyliklerinden Mengüceklilerin Divriği kolu hükümdarı Ahmed Şah ile eşi Melike Turan Melek’in, Sivas’a bağlı Divriği ilçesinde Ahlatlı mimar Hürremşah’a yaptırdıkları, cami, şifahane ve bir türbeden oluşan külliye yapısı hangi yılda Unesco Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır?

Cevap

Bu yapı 1985 yılında Unesco Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.


2. Soru

Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi’nden ilk kez kim bahsetmiştir?

Cevap

Bilindiği kadarıyla Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi’nden ilk kez Evliya Çelebi seyahatnamesinde bahsetmiştir.


3. Soru

Mengücek Beyliği kim tarafından, ne zaman ve nerede kurulmuştur?

Cevap

Büyük Selçuklu Devleti’nin emir ve komutanı Mengücek Gazi, Malazgirt Zaferi’nin (1071) ardından Erzincan, Kemah ve Şebinkarahisar şehirlerini fethederek, 1072-1074 yılları arasında Sultan Alp Arslan’ın kendisine ıkta olarak verdiği Kemah ve Erzincan dolaylarında beyliğini kurmuştur.


4. Soru

Mengüceklilerin ilk idari merkezleri neresidir?

Cevap

Mengüceklilerin ilk idari merkezleri Kemah’tır.


5. Soru

Danişmendliler Kemah’ı hangi olay üzerine işgal etmişlerdir?

Cevap

Mengücek Gazi’den sonra başa geçen oğlu İshak Bey’in 1142 yılında ölmesi üzerine Danişmendliler Kemah’ı işgal etmişlerdir.


6. Soru

Mengüceklilerin Kemah-Erzincan koluna 1227-1228 yılında kim son vermiştir?

Cevap

Mengüceklilerin Kemah-Erzincan koluna 1227-1228 yılında Erzincan’ı alan Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad son vermiştir.


7. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi kaç bölümden oluşmaktadir?

Cevap

Sivas’ın Divriği ilçesinde, kalenin güneybatı yamacında yer alan Divriği Mengüceklilerinin 1228-1229 tarihinde yaptırdıkları tek bir binadan oluşan külliye, cami, türbe ve şifahaneden oluşur.


8. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki cami ve şifahanenin inşasında ne tür taşlar kullanılmıştır?

Cevap

Cami ve şifahanenin inşasında çevredeki taş ocaklarından getirilen tüf cinsli taşlar kullanılmıştır.


9. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki Ulu Camii’nin Kuzey Portal Kitabeleri’nde ne yazmaktadır? 

Cevap

Kuzey portalin kavsarası altındaki, portal nişinin tüm yüzeylerini dolanan dikdörtgen çerçeve içerisine alınmış tek satırlık Arapça sülüs kitabede; “Bu Ulu Camii’nin yapımını, Allah’ın sevgili kulu ve rahmetine muhtaç kul, Süleyman Şah oğlu Ahmed ŞahAllah mülkünü sürdürsün-1228-1229 yılında emretti” (Huart, 1901, 344), portal alınlığındaki çerçevsiz iki satırlık Arapça sülüs kitabede; “Müminlerin emirinin yardımcısı Keyhüsrev oğlu Ulu Sultan Alâ üddünya ved’din Keykubad’ın hükümdarlığı sırasında” denilmektedir (Berchem-Halil Edhem, 1910, 74). Kitabesinden Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad Dönemi’nde Mengücekli hükümdarı Süleyman Şah oğlu Ahmed Şah tarafından 1228-1229 yılında yaptırıldığı anlaşılan caminin, kuzey portalinin doğu kapı kanadının üst kısmında ayrıca kaba bir işçilikle İsmail Ağa isimli bir kişiye yazılmış tarihsiz bir methiye bulunmaktadır


10. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki Ulu Camii’nin Doğu Portal Kitabeleri’nde ne yazmaktadır?

Cevap

Caminin doğu portalinin kavsara mukarnasları arasında bulunan harap olmuş kitabeden; “amel-i Ahmed el-Ahlati” yazısı okunmaktadır. Bu cephenin kuzey köşesinde, doğu cephede gerçekleştirilen onarıma işaret eden 1907 tarihinin yazılı olduğu bir taş bulunmaktadır.


11. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki Ulu Camii’nin Batı Portal Kitabeleri’nde ne yazmaktadır?

Cevap

Caminin batı portal kavsarasının altındaki dikdörtgen çerçeve içerisine alınmış üç satırlık Arapça kitabede; “Bu mübarek Cuma mescidinin binasına ilk olarak, Allah-ü Teâlâ’nın rızasını kazanmak için zayıf, Allah’ın rahmetine muhtaç kul, müminlerin emirinin yardımcısı Şehinşah’ın oğlu Süleyman Şah’ın oğlu Ahmed Şah-Allah saltanatını ebedileştirsin ve şanını kat kat eylesin-626 (1228-1229) senesinin aylarından birinde başlattı” denilmektedir.


12. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki cami ve şifahaneyi kimler yaptırmıştır?

Cevap

1228-1229 tarihli kitabelerden, Divriği Mengücekli kolu hükümdarı II. Süleyman Şah oğlu Ahmed Şah’ın camiyi, Behram Şah’ın kızı adil melike ünvanını kullanan Turan Melek’in Şifahaneyi yaptırdığı anlaşılmaktadır.


13. Soru

Behram Şah kimdir?

Cevap

Behram Şah (1162-1225) Kemah Erzincan kolu hükümdarı ve Ahmed Şah’ın büyük dedesinin kardeşi I. Davut Şah’ın oğludur.


14. Soru

Ahlatlı Hürremşah kimdir?

Cevap

Ahlatlı Hürremşah’ın, şifahanenin ana eyvanının tonoz kemeri altına adının yazılmış oluşuna dayanılarak külliyenin tüm sanatkârlarını yöneten baş mimarı olduğu kabul edilmektedir.


15. Soru

Divriği Ulu Camii’nin konumu ile ilgili bilgi veriniz.

Cevap

Divriği Ulu Camii, kuzey güney doğrultusunda boyu eninin iki katı olan dikdörtgen biçimli bir alana inşa edilen büyük külliye binasının içinde, kuzey kesimde yer almaktadır.


16. Soru

Divriği Ulu Cami’nin özgün örtüsünü koruyan birimleri ne şekilde tonozlarla örtülüdür?

Cevap

Yapının özgün örtüsünü koruyan birimlerinin değişik biçimli haç, yıldız ve bileşik tonozlarla örtülü oldukları görülür.


17. Soru

Divriği Ulu Cami’nin kuzey portalı hangi başka isimle adlandırılmıştır?

Cevap

Cephe duvarından daha yüksek ve taşkın olan kuzey portal, serbest üsluplu yüksek kabartma bezemelerinden dolayı Barok Kapı (Arel, 1962: 101; Resim 4.6-4.11), adıyla da adlandırılmıştır.


18. Soru

Divriği Ulu Cami’nin doğu portalının, kuzey ve batı portallarından farkı nedir?

Cevap

Kuzey ve batı portallerinden farklı olarak Selçuklu portallerinin üslubunu taşıyan doğu portal (Resim 4.18), açıldığı hünkâr mahfili nedeniyle Şah Kapısı adıyla da anılmaktadır.


19. Soru

Divriği Şifahanesi’nin mimarı kimdir?

Cevap

Yapının, ana eyvanının tonoz kemeri altında bulunan “Ahlatlı Hürremşah’ın işi” olarak okunan bir diğer kitabeden, caminin başmimarı Hürremşah’ın şifahanenin de mimarı olduğu anlaşılmaktadır.


20. Soru

Divriği Şİfahanesi’nin portalı diğer portallardan nasıl ayrılmaktadır?

Cevap

Düz kaval ve iç bükey silme gruplarının oluşturduğu zengin profilli ve kademeli bir kaide üzerine oturan şifahane portali, Gotik üsluplu kademeli sivri kemerleri, tam ortasına bir sütunun yerleştirildiği üst penceresi, yüksek kabartma bezemeleri, kabartma insan başlarından oluşan figürlü bezemeleri, kalın kaval silmeleri ve heykel bütünlüğüne sahip oluşuyla diğer portallerden ayrılır.


1. Soru

Erken Dönem Türk Beyliklerinden Mengüceklilerin Divriği kolu hükümdarı Ahmed Şah ile eşi Melike Turan Melek’in, Sivas’a bağlı Divriği ilçesinde Ahlatlı mimar Hürremşah’a yaptırdıkları, cami, şifahane ve bir türbeden oluşan külliye yapısı hangi yılda Unesco Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır?

Cevap

Bu yapı 1985 yılında Unesco Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.

2. Soru

Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi’nden ilk kez kim bahsetmiştir?

Cevap

Bilindiği kadarıyla Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi’nden ilk kez Evliya Çelebi seyahatnamesinde bahsetmiştir.

3. Soru

Mengücek Beyliği kim tarafından, ne zaman ve nerede kurulmuştur?

Cevap

Büyük Selçuklu Devleti’nin emir ve komutanı Mengücek Gazi, Malazgirt Zaferi’nin (1071) ardından Erzincan, Kemah ve Şebinkarahisar şehirlerini fethederek, 1072-1074 yılları arasında Sultan Alp Arslan’ın kendisine ıkta olarak verdiği Kemah ve Erzincan dolaylarında beyliğini kurmuştur.

4. Soru

Mengüceklilerin ilk idari merkezleri neresidir?

Cevap

Mengüceklilerin ilk idari merkezleri Kemah’tır.

5. Soru

Danişmendliler Kemah’ı hangi olay üzerine işgal etmişlerdir?

Cevap

Mengücek Gazi’den sonra başa geçen oğlu İshak Bey’in 1142 yılında ölmesi üzerine Danişmendliler Kemah’ı işgal etmişlerdir.

6. Soru

Mengüceklilerin Kemah-Erzincan koluna 1227-1228 yılında kim son vermiştir?

Cevap

Mengüceklilerin Kemah-Erzincan koluna 1227-1228 yılında Erzincan’ı alan Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad son vermiştir.

7. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi kaç bölümden oluşmaktadir?

Cevap

Sivas’ın Divriği ilçesinde, kalenin güneybatı yamacında yer alan Divriği Mengüceklilerinin 1228-1229 tarihinde yaptırdıkları tek bir binadan oluşan külliye, cami, türbe ve şifahaneden oluşur.

8. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki cami ve şifahanenin inşasında ne tür taşlar kullanılmıştır?

Cevap

Cami ve şifahanenin inşasında çevredeki taş ocaklarından getirilen tüf cinsli taşlar kullanılmıştır.

9. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki Ulu Camii’nin Kuzey Portal Kitabeleri’nde ne yazmaktadır? 

Cevap

Kuzey portalin kavsarası altındaki, portal nişinin tüm yüzeylerini dolanan dikdörtgen çerçeve içerisine alınmış tek satırlık Arapça sülüs kitabede; “Bu Ulu Camii’nin yapımını, Allah’ın sevgili kulu ve rahmetine muhtaç kul, Süleyman Şah oğlu Ahmed ŞahAllah mülkünü sürdürsün-1228-1229 yılında emretti” (Huart, 1901, 344), portal alınlığındaki çerçevsiz iki satırlık Arapça sülüs kitabede; “Müminlerin emirinin yardımcısı Keyhüsrev oğlu Ulu Sultan Alâ üddünya ved’din Keykubad’ın hükümdarlığı sırasında” denilmektedir (Berchem-Halil Edhem, 1910, 74). Kitabesinden Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad Dönemi’nde Mengücekli hükümdarı Süleyman Şah oğlu Ahmed Şah tarafından 1228-1229 yılında yaptırıldığı anlaşılan caminin, kuzey portalinin doğu kapı kanadının üst kısmında ayrıca kaba bir işçilikle İsmail Ağa isimli bir kişiye yazılmış tarihsiz bir methiye bulunmaktadır

10. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki Ulu Camii’nin Doğu Portal Kitabeleri’nde ne yazmaktadır?

Cevap

Caminin doğu portalinin kavsara mukarnasları arasında bulunan harap olmuş kitabeden; “amel-i Ahmed el-Ahlati” yazısı okunmaktadır. Bu cephenin kuzey köşesinde, doğu cephede gerçekleştirilen onarıma işaret eden 1907 tarihinin yazılı olduğu bir taş bulunmaktadır.

11. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki Ulu Camii’nin Batı Portal Kitabeleri’nde ne yazmaktadır?

Cevap

Caminin batı portal kavsarasının altındaki dikdörtgen çerçeve içerisine alınmış üç satırlık Arapça kitabede; “Bu mübarek Cuma mescidinin binasına ilk olarak, Allah-ü Teâlâ’nın rızasını kazanmak için zayıf, Allah’ın rahmetine muhtaç kul, müminlerin emirinin yardımcısı Şehinşah’ın oğlu Süleyman Şah’ın oğlu Ahmed Şah-Allah saltanatını ebedileştirsin ve şanını kat kat eylesin-626 (1228-1229) senesinin aylarından birinde başlattı” denilmektedir.

12. Soru

Divriği Ahmet Şah-Turan Melek Külliyesi’ndeki cami ve şifahaneyi kimler yaptırmıştır?

Cevap

1228-1229 tarihli kitabelerden, Divriği Mengücekli kolu hükümdarı II. Süleyman Şah oğlu Ahmed Şah’ın camiyi, Behram Şah’ın kızı adil melike ünvanını kullanan Turan Melek’in Şifahaneyi yaptırdığı anlaşılmaktadır.

13. Soru

Behram Şah kimdir?

Cevap

Behram Şah (1162-1225) Kemah Erzincan kolu hükümdarı ve Ahmed Şah’ın büyük dedesinin kardeşi I. Davut Şah’ın oğludur.

14. Soru

Ahlatlı Hürremşah kimdir?

Cevap

Ahlatlı Hürremşah’ın, şifahanenin ana eyvanının tonoz kemeri altına adının yazılmış oluşuna dayanılarak külliyenin tüm sanatkârlarını yöneten baş mimarı olduğu kabul edilmektedir.

15. Soru

Divriği Ulu Camii’nin konumu ile ilgili bilgi veriniz.

Cevap

Divriği Ulu Camii, kuzey güney doğrultusunda boyu eninin iki katı olan dikdörtgen biçimli bir alana inşa edilen büyük külliye binasının içinde, kuzey kesimde yer almaktadır.

16. Soru

Divriği Ulu Cami’nin özgün örtüsünü koruyan birimleri ne şekilde tonozlarla örtülüdür?

Cevap

Yapının özgün örtüsünü koruyan birimlerinin değişik biçimli haç, yıldız ve bileşik tonozlarla örtülü oldukları görülür.

17. Soru

Divriği Ulu Cami’nin kuzey portalı hangi başka isimle adlandırılmıştır?

Cevap

Cephe duvarından daha yüksek ve taşkın olan kuzey portal, serbest üsluplu yüksek kabartma bezemelerinden dolayı Barok Kapı (Arel, 1962: 101; Resim 4.6-4.11), adıyla da adlandırılmıştır.

18. Soru

Divriği Ulu Cami’nin doğu portalının, kuzey ve batı portallarından farkı nedir?

Cevap

Kuzey ve batı portallerinden farklı olarak Selçuklu portallerinin üslubunu taşıyan doğu portal (Resim 4.18), açıldığı hünkâr mahfili nedeniyle Şah Kapısı adıyla da anılmaktadır.

19. Soru

Divriği Şifahanesi’nin mimarı kimdir?

Cevap

Yapının, ana eyvanının tonoz kemeri altında bulunan “Ahlatlı Hürremşah’ın işi” olarak okunan bir diğer kitabeden, caminin başmimarı Hürremşah’ın şifahanenin de mimarı olduğu anlaşılmaktadır.

20. Soru

Divriği Şİfahanesi’nin portalı diğer portallardan nasıl ayrılmaktadır?

Cevap

Düz kaval ve iç bükey silme gruplarının oluşturduğu zengin profilli ve kademeli bir kaide üzerine oturan şifahane portali, Gotik üsluplu kademeli sivri kemerleri, tam ortasına bir sütunun yerleştirildiği üst penceresi, yüksek kabartma bezemeleri, kabartma insan başlarından oluşan figürlü bezemeleri, kalın kaval silmeleri ve heykel bütünlüğüne sahip oluşuyla diğer portallerden ayrılır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!