Türkiye Ekonomisi Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Türkiye Ekonomisi Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Temel Sektörlerde Gelişmeler I: Tarım Sektörü

1. Soru

Tarımsal faaliyet nedir?

Cevap

Tarımsal faaliyet, ana yapı olarak bitkisel ve hayvansal üretimle balıkçılık faaliyetlerinden ibarettir.


2. Soru

İktisat literatüründeki üç temel sektör hangileridir?

Cevap

Tarım, sanayi ve hizmetler


3. Soru

Tarım niçin birincil sektör olarak anılmaktadır?

Cevap

Hemen hemen tüm ekonomilerde iktisadi kalkınmanın başlangıç aşamasında öncelikli sektör, tarımdır. Bunun sebebi, tarım sektörünün sahip olduğu istihdam ve katma değerin büyüklüğüdür. Tarım sektörü oluşturduğu bu değer ile diğer sektörleri besler.


4. Soru

İktisat literatürüne göre üçüncül sektör hangisidir?

Cevap

Hizmetler


5. Soru

İktisadi gelişme sürecinde tarım sektörünün önemine ilk kez sistematik olarak değinen iktisat ekolü hangisidir?

Cevap

Fizyokrasi


6. Soru

Fizyokrasi’nin kurucusu Fransız iktisatçı Quesnay’in tarımla ilgili görüşleri nelerdir?

Cevap

Fizyokrasi’nin kurucusu Fransız iktisatçı Quesnay’e göre, bir ekonomide tarım sektörü gelişmeden diğer üretim unsurlarının gelişmesi mümkün değildir. Serbest rekabet ve kişisel çıkar üzerine kurulu Fizyokrasi’ye göre, kıymetli madenler ve ticaret, iktisadi gelişme için o kadar önemli değildir. Çünkü bu alanlarda malın malla değişimi söz konusudur. Oysa tarımsal faaliyet, bir üretim ve değer yaratılmasını içerir ve bu alanda oluşan katma değer de daha yüksektir


7. Soru

Tarım dar ve geniş anlamda nasıl tanımlanır?

Cevap

Dar anlamda tarım; ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yoluyla bitki ve bitkisel ürünler, hayvan ve hayvansal ürünler üretilmesi veya bunların üreticileri tarafından işlenip değerlendirilmesi faaliyetlerini kapsar. Geniş anlamda tarım ise bitkisel ve hayvansal ürün üretiminin yanı sıra, bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından işlenmesini, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerini, tarımsal ürünlerin taşınmasını ve saklanmasını, üreticiler tarafından satılmasını ve tarım alet ve makinelerinin üretim faaliyetlerinde bir bedel karşılığında kullandırılmasını kapsar.


8. Soru

Tarım sektörünün işlevleri nelerdir?

Cevap

  • İnsanların besin gereksinimlerini karşılamak.
  • Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına yardımcı olmak.
  • Sanayi sektörüne hammadde sağlamak.
  • Tarım dışı sektörlere istihdam sağlamak.
  • Tarım dışı sektörlerde üretilen mal ve hizmetlere talep yaratmak.
  • Çevre sağlığı ve toplumun ruhsal dengesini korumak.

9. Soru

Tarım sektörünün genel özellikleri nelerdir?

Cevap

  • Tarımsal üretim iklim şartlarına bağlıdır.
  • Tarımsal üretim mevsimlerin ritmine bağlıdır.
  • Tarım kesiminde üretim tekniklerini geliştirebilme imkânları sınırlıdır.
  • Tarımsal mallar talebinin gelir esnekliği düşüktür.
  • Tarım sektöründe üretim alanları dağınıktır.
  • Tarımsal işletmelerin içerisinde bulundukları piyasa koşulları farklılık arz eder.

10. Soru

Tarım kesiminde üretim tekniklerini geliştirebilme imkânları niçin sınırlıdır?

Cevap

Tarım sektörü diğer sektörlere kıyasla daha ziyade emek yoğundur ve çok ileri olmayan teknolojileri kullanır. Bu durum bölgeler, aileler ve ürünler arasındaki verimlilik farklılıklarının altında yatan en önemli etmenlerden biridir.


11. Soru

Tarımsal mallara olan talebin gelir esnekliği niçin düşüktür?

Cevap

Tarımsal mallar genellikle temel/zorunlu mal statüsünde olduğu için, bu malların talebindeki değişme tüketicilerin gelirlerindeki değişmeden fazla etkilenmez. Buna göre, kişilerin gelirleri arttıkça tarımsal mal ve hizmetlere yaptıkları harcamalar gelire oranla daha az artar. Hatırlayacağınız üzere, bu tür mallara iktisat literatüründe düşük mal denir.


12. Soru

Tarım sektöründe üretim alanlarının dağınık olmasının yarattığı dezavantaj nedir?

Cevap

Tarım sektöründe faaliyet gösteren firmalar dağınık bir yapı içerisinde şekillenmiştir. Bunlar genellikle küçük aile şirketleri olduğu için, birleşmekte zorluk çekmekte ve işbölümü ile uzmanlaşmanın sağlayabileceği verimlilik avantajından yoksun kalmaktadırlar.


13. Soru

Tarım sektöründe “azalan verimler kanunu” geçerli olması ne anlama gelir? 

Cevap

Buna göre, tarım sektöründe faaliyette bulunan bir firma sürekli olarak verimlilik dezavantajı ile karşı karşıyadır. Çünkü, tarımsal faaliyet yapılan tarım arazisinin kısa dönemde genişletilmesi söz konusu olmadığı için, üretici verimi azaltan bir sabit faktör kısıtıyla karşı karşıyadır.


14. Soru

Tarımsal ürün fiyatları neden istikrarsızdır?  

Cevap

Bu durumun temel sebebi, tabiat koşullarındaki beklenmedik değişikliklerdir. Tarımsal ürün arzı fazla olduğunda ürün fiyatları geriler; buna karşın, ürün arzı daraldığında ise fiyatlar bir anda yükselir. Fiyatların yükselmesinin ardından takip eden yılda üreticiler söz konusu ürünleri daha fazla eker. Bu ise arzın artmasına dolayısıyla fiyatların tekrar düşmesine yol açar. Tarımsal ürünlerin fiyatlarındaki istikrarsızlıkta bu mallara yönelik talep ile söz konusu malın arzı arasındaki gecikme önemli role sahiptir.


15. Soru

Tarımsal üretimi oluşturan iki büyük alt sektör hangileridir?

Cevap

Bitkisel ve hayvansal üretim


16. Soru

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM)’nün işlevi nedir?

Cevap

Tohumculuk ve damızlık sektörlerinde kaliteli girdi temini için üretici olarak ve dolaylı bir şekilde piyasa yönlendiricisi konumundadır.


17. Soru

Türkiye’de tarım arazileriyle ilgili en önemli sorun nedir?

Cevap

Çoğunlukla arazilerin oldukça küçük birimlerden oluşması ve aşırı parçalılık durumudur.


18. Soru

Bitkisel üretim faaliyetini oluşturan temel alt üretim alanları hangileridir?

Cevap

  • Tahıllar ve diğer bitkisel ürünler,
  • Sebzeler,
  • Meyveler, içecek ve baharat bitkileri.

19. Soru

Türkiye’de en fazla ekili alanı bulunan ürün grubu hangisidir?

Cevap

Buğday, mısır, arpa, çavdar ve çeltik gibi bitki türlerini bünyesinde barındıran tahıllar Türkiye’de en fazla ekili alanı bulunan ürün grubudur.


20. Soru

Türkiye’de en fazla üretilen sebzeler nelerdir?

Cevap

Türkiye’de en fazla üretilen sebzeler ise sırasıyla domates, karpuz, biber, soğan, hıyar, kavun, patlıcan, lahana, fasulye ve maruldur.


22. Soru

İktisat literatüründe üç temel sektör nedir? nasıl ele alınmaktadır?

Cevap

İktisat literatüründe üç temel sektör arasında “tarım” birincil, “sanayi” ikincil, “hizmetler”
ise üçüncül sektör olarak tanımlanır.


23. Soru

Fizyokrasi nedir?

Cevap

İktisadi gelişme sürecinde tarım sektörünün önemine ilk kez sistematik olarak değinen iktisat ekolü, Fizyokrasi’dir.  Fizyokrasi’nin kurucusu Fransız iktisatçı Quesnay’e göre, bir ekonomide tarım sektörü gelişmeden diğer üretim unsurlarının gelişmesi mümkün değildir. Serbest rekabet ve kişisel çıkar üzerine kurulu Fizyokrasi’ye göre, kıymetli madenler ve ticaret, iktisadi gelişme için o kadar önemli değildir. 


24. Soru

Dar ve geniş anlamlarda tarım nedir? Açıklayınız. 

Cevap

Dar anlamda tarım; ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yoluyla bitki ve bitkisel ürünler, hayvan ve
hayvansal ürünler üretilmesi veya bunların üreticileri tarafından işlenip değerlendirilmesi faaliyetlerini kapsar. Geniş anlamda tarım ise bitkisel ve hayvansal ürün üretiminin yanı sıra bu ürünlerin
yetiştiricileri tarafından işlenmesini, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerini, tarımsal ürünlerin taşınmasını ve saklanmasını, üreticiler tarafından satılmasını ve tarım alet ve makinelerinin üretim faaliyetlerinde
bir bedel karşılığında kullandırılmasını kapsar.


25. Soru

Tarım sektörünün işlevleri nelerdir? Maddeler halinde yazınız.

Cevap

İnsanların besin gereksinimlerini karşılamak

Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına yardımcı olmak

Sanayi sektörüne hammadde sağlamak

Tarım dışı sektörlere istihdam sağlamak

Tarım dışı sektörlerde üretilen mal ve hizmetlere talep yaratmak

Çevre sağlığı ve toplumun ruhsal dengesini korumak


26. Soru

Tarım sektörünün genel özellikileri nelerdir? Kısaca maddeler halinde yazınız. 

Cevap

Tarım sektörünün genel özelliklerini aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:
Tarımsal üretim iklim şartlarına bağlıdır

Tarımsal üretim mevsimlerin ritmine bağlıdır

Tarım kesiminde üretim tekniklerini geliştirebilme imkânları sınırlıdır

Tarımsal mallara yönelik talebin gelir esnekliği düşüktür

Tarım sektöründe üretim alanları dağınıktır

Tarımsal işletmelerin içerisinde bulundukları piyasa koşulları farklılık arz eder

Tarım sektöründe “azalan verimler kanunu” geçerlidir

Tarımsal üretim canlı varlıkları konu alır

Tarımsal ürün fiyatları istikrarsızdır


27. Soru

Türkiye tarımsal üretimde neden avantajlı durumdadır? Açıklayınız.

Cevap

Tarımsal üretim büyük ölçüde iklim ve doğa koşullarına bağlı bir iktisadi faaliyettir. Türkiye bu açıdan
oldukça avantajlıdır, zira Türkiye tarımsal üretim için elverişli bir iklim ve doğa yapısına sahiptir. Büyük ölçüde Latin Amerika ve Güney Afrika ülkelerinde yetişen tropikal ürünler ve sadece dünyanın belirli bölgelerinde bulunan hayvansal ürünler dışında birçok tarımsal ürün Türkiye toprakları üzerinde yetiştirilebilmektedir.


28. Soru

Türkiyede tarım sektörü organizasyonunda ne tür kurumlar görev almaktadır?

Cevap

Türkiye’de tarım sektörünün organizasyonel yapısına bakıldığında, tarım sektöründe doğrudan ve dolaylı olarak faaliyette bulunan iktisadi birimler arasında özel sektör firma ve kuruluşları, ilgili bakanlık,
kamu iktisadi teşekkülleri, tarım satış kooperatif birlikleri, ticaret borsaları ve bazı tarımsal aracı kuruluşlar yer almaktadır.


29. Soru

Türkiye tarım ve orman bakanlığınıjn merkez birimleri hangileridir?

Cevap

Bakanlığın merkez birimleri arasında Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü (GM), Çölleşme ve Erozyonla Mücadele GM, Gıda ve Kontrol GM, Hayvancılık GM, Su Yönetimi GM, Şeker Dairesi Başkanlığı ve Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı sayılabilir.


30. Soru

Türkiyedeki tarım ve orman bakanlığına bağlı taşra birimler hangileridir?

Cevap

Taşra birimleri arasında ise daha ziyade araştırma, eğitim ve kontrol birimleri yer almaktadır


31. Soru

Türkiyedeki Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kuruluşlar nelerdir?

Cevap

İlgili kuruluşlar olarak Çay İşletmeleri GM, Et ve Süt Kurumu GM, Tarım İşletmeleri GM, Toprak Mahsulleri GM ve Tarım ve Kırsal kalkınmayı Destekleme GM yer almaktadır.


32. Soru

Türkiyede Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı kuruluşlar hangilerdir?

Cevap

Bağlı kuruluşlar olan Atatürk Orman Çiftliği, Devlet Su İşleri GM, Meteoroloji GM, Orman GM ve Türkiye Su Enstitüsü aracılığıyla da daha genel çerçevede tarımsal faaliyetlerin yürütülmesine katkı sağlanmaktadır


33. Soru

Türkiyedeki tarım ve orman arazilerinin büyüklükleri nedir?

Cevap

2017 yılı itibarıyla Türkiye’de tarım ve orman arazilerinin büyüklüğü 60.345 bin hektar olup; bunun %63’ü (38.002 bin hektarı) tarımsal, kalan %37’si ise orman alanıdır. Toplam tarımsal alanın %62’si işlenen tarımsal alan, kalan %38’i çayır ve mera arazisi konumundadır. Toplam işlenen tarımsal alanın %66’sı ekilen tahıl alanı, %16’sı nadas, %9’u meyveler, içecek ve baharat, %4’ü zeytin, %3’ü sebzeler ve %2’si bağ olarak kullanılmaktadır.


34. Soru

Türk tarım sektöründe üretim yapısı ve dağılımı nasıldır?

Cevap

2017 yılında yaklaşık 324 milyar liralık toplam tarımsal üretim değerinin %42’si bitkisel, %58’lik kısmı ise hayvansal üretime aittir. Buna karşılık, bitkisel üretimin %84 gibi çok büyük bir kısmı pazara dönük üretim şeklinde iken, hayvansal üretimin sadece %54’ü pazarlanabilir nitelikte olup geriye kalan kısmı öz-tüketim için yapılmaktadır. Diğer yandan, bitkisel üretim değerinin de %41’lik kısmı tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerden, %34’ü meyveler, içecek ve baharat ürünlerinden, %25’lik kısmı ise sebzelerden oluşmaktadır. Meyve ve sebze üretiminde rekabet gücü giderek arttığı için pazarlanabilirlik oranları, tahıl ve diğer bitkisel ürünlere göre daha yüksek çıkmaktadır.


35. Soru

Türkiyede tahıl üretimi dağıtımı nasıldır?

Cevap

Türkiyede en fazla ekili alanı bulunan bitkisel ürünlerin buğday, arpa, mısır, çavdar ve çeltik gibi bitki
türlerini bünyesinde barındıran tahıllar olduğu (%73,6) anlaşılmaktadır. Nitekim toplam tahıl üretiminin yaklaşık %60’ı buğday, %20’si arpa ve %16’sı da mısırdan oluşmaktadır.


36. Soru

Türkiyede sebze üretiminin durumu nedir?

Cevap

Türkiye’de bazı tropikal ürünler dışında hemen hemen tüm sebze ve meyve türlerini üretmek mümkündür. Ülkemizde sebze üretimine uygun yaklaşık 7 milyon dekarlık tarım alanı bulunmaktadır. Söz konusu alanda 2017 yılı itibarıyla yaklaşık toplam 31 milyon tonluk sebze üretimi yapılmaktadır.


37. Soru

Türkiyede meyve üretimi ne durumdadır?

Cevap

Türkiye’de 2017 yılı itibarıyla 800 milyondan fazla meyve ağacı bulunmaktadır. Bu ağaçlardan toplam
21 milyon ton meyve üretilmektedir. 2017’de üretilen meyvelerin toplam meyve üretimindeki payları
büyükten küçüğe doğru sıraladığımızda, ilk sırayı turunçgiller almaktadır.


38. Soru

Son yıllarda Türkiyede meyvecilikte üretim ve rakabetin artmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

Son yıllarda meyvecilikte üretim ve rekabet gücünde sağlanan artışın
sebeplerinden bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Meyve üretimine eğitim ve girişimcilik düzeyi yüksek, daha nitelikli üreticilerin girmesi,
• Bu kişilerin uluslararası pazarların ihtiyaçlarını iyi analiz edebilmeleri,
• Asya ve tropikal bölgelerde üretilebilen meyvelerin üretilmesine başlanması ile ürün çeşitlemesine
gidilmesi,
• Üreticilerin özellikle AB ülkeleri başta olmak üzere, satın alma gücü yüksek ülkelere yönelmeleri,
• İç pazarda da halkın eğitim ve gelir seviyesinin yükselmesi ile birlikte, daha sağlıklı ürün tüketme
ihtiyacının artması,
• Küreselleşme olgusunun hızla yayılmasıyla birlikte, küresel sağlık ve tüketim kalıplarına yaklaşılması,
• Akdeniz- Ege havzasının pek çok meyve türünün üretimine müsait olması,
• Bazı ürünlerde örtü-altı (sera) üretim imkânlarının artması ve
• Genel olarak kentlilik ve gelir düzeyindeki artışa bağlı olarak, aynı ürünü dört mevsim tüketme
alışkanlığının yaygınlaşmasıdır.


39. Soru

Türkiyede tohum sektörü ne durumdadır?

Cevap

Tohum ıslah politikaları Cumhuriyetin başından beri küçük çaplı olarak yürütülse de ciddi politikaların geliştirilmesi 1980’li yılların başlarına rastlar.Nitekim 2018 yılsonu itibarıyla, yetkilendirilmiş
çoğu özel 687 tohumculuk kuruluşu bulunmakta ve bunların çok büyük bir kısmı son birkaç yılda
yetkilendirilmiştir. Türkiye’nin ticari tohumluk üretim değeri, dünya üretim değerinin yaklaşık
%1’ine karşılık gelmektedir. Ancak, son yıllarda ülkenin tohumluk üretim hacmi hızla artmaktadır. 2017 yılı itibarıyla, Türkiye’nin tohumluk ithalatında en büyük kalem sebzecilik, tohumluk ihracatında ise ayçiçeği olmuştur.


40. Soru

Türkiyedeki hayvancılık sektörü ne durumdadır?

Cevap

2017 sonu itibarıyla, Türkiye’de toplam tarımsal üretim değerinin %58’i hayvansal
üretime aittir. Hayvansal üretim değerinin %54’ü pazarlanan değerdir. Hayvansal üretimde pazarlanan oran canlı hayvan üretiminde görece düşük (%40), hayvansal ürünlerde ise görece yüksektir (%77). Bu da  hayvancılık sektöründe rekabetçi avantajın hayvansal ürünlerin üretiminde olduğunu göstermektedir.
Türkiye’de canlı hayvan üretimi; sığır, koyun, keçi, kümes hayvanları, arıcılık ve ipek böcekçiliğinden oluşur. 


41. Soru

Türkiyede hayvansal ürünler üretimi ne durumdadır?

Cevap

Türkiye’de toplam hayvansal üretimin %63’ü canlı hayvan üretiminden oluşurken, kalan %37’si
hayvansal ürünlerden oluşmaktadır. Fakat bunların pazarlanabilirlik oranlarına bakıldığında, hayvansal
ürünlerin çok daha önde oldukları, yani pazar sürecine daha entegre oldukları görülmektedir. Zira canlı
hayvan üretiminde pazarlanan değer oranı yaklaşık %40 düzeyinde iken, bu oran hayvansal ürünlerde
%77 seviyesindedir. Bu nedenle canlı hayvan sayılarında zaman içerisinde meydana gelen rakamsal değişmeler, bunlardan elde edilen ürünlerin miktarı ve değeri ile tam olarak ilişkili olmayabilir. Nitekim 2002- 2017 yılları arasında Türkiye’de koyun ve keçi sayıları ciddi oranda artmış ve bu artış söz konusu
hayvanlardan elde edilen et üretimine de yansımıştır.


42. Soru

Türkiyedeki tarımsal gayrisafi yurt içi hasıla oranları nelerdir?

Cevap

Türkiye’de 2000-2017 yılları itibarıyla, cari fiyatlarla hesaplanan GSYH’ya ve tarım sektörünün GSYH
içerisindeki payına bakıldığında (Tablo 4.7), cari fiyatlarla tarımsal GSYH 2000 yılında yaklaşık 16 milyar
lira iken, 2017’de 189 milyar liraya yükselmiştir. Ancak, sektörün GSYH içindeki payında gözle görülür bir düşüş söz konusudur. Nitekim 2000’de Türkiye’de tarım sektörünün GSYH içerisindeki payı
%10,1 iken, 2017 yılına gelindiğinde %6,1’e gerilemiştir.


43. Soru

Türkiye kalkınma planlarında tarım politikaları ile gerçekleştirilmek istenen amaçlar nelerdir?

Cevap

• Tarımsal üretim seviyesini ve verimliliği artırmak, sektörün gelişme hızını sürdürülebilir kılmak,
• Tarımsal üretimde mümkün olduğunca kendine yeterli bir düzeye ulaşmak ve toplumun dengeli bir şekilde beslenmesini sağlamak,
• Tarıma dayalı sanayinin, tarımsal girdi ihtiyacını yurt içinden karşılamak,
• Sektörde gelir düzeyini yükselterek, sektörler arasındaki gelir farklılıklarını gidermek,
• Tarımsal istihdamı verimli hâle getirmek ve buradan başka sektörlere işgücü göçünü kontrol etmek,
• Sektörün teknoloji düzeyini yükselterek, tarımsal üretimin doğal koşullara bağımlılığını azaltmak,
• Tarımda verimlilik düzeyinin artırılması amacıyla modern girdi kullanımını (sertifikalı tohumculuk ve damızlık) teşvik etmek, sulama faaliyetlerini geliştirmek,
• Tarım ürünlerinin uluslararası rekabet gücünü artırmak ve
• Tarımda destekleme politikasını etkin bir araç olarak kullanmak.


44. Soru

Tarım sektöründe devlet müdahalesinin gerekçeleri nelerdir?

Cevap

• Tarım doğa koşullarına fazlasıyla bağımlı olduğu için negatif arz şoklarına ziyadesiyle açıktır, o nedenle risk ve belirsizlik fazladır.
• Arazi yapısı genellikle çok parçalıdır ve dağınıktır, dolayısıyla üretimde ölçek dezavantajı vardır.

• Tarımsal ürünlerin arz ve talep esneklikleri genel olarak düşüktür.
• Tarımsal ürünlerin saklanması ve pazarlanması hem daha zor hem de daha maliyetlidir.


45. Soru

Avrupa Birliği (AB) Üye ülkelerin tarım politikalarını siyasal ve ekonomik anlamda bütünleştirmeyi hedefleyen politika demetinin amaçları nelerdir?

Cevap

Üye ülkelerin tarım politikalarını siyasal ve ekonomik anlamda bütünleştirmeyi hedefleyen bu politika demetinin amaçları
aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Üretim standartlarını ve tarım teknolojisini geliştirmek,
• Tarımsal üretim araçlarının etkili kullanımını sağlamak,
• Avrupa’daki tarımsal üretimin verimliliğini artırmak,
• Piyasalarda istikrarı sağlamak,
• Ürün arzının güvenliğini sağlamak,
• İşgücünün optimal kullanımını sağlamak,
• Gelir artışı sağlamak,
• Fiyata dayalı haksız rekabetin önüne geçmek


1. Soru

Tarımsal faaliyet nedir?

Cevap

Tarımsal faaliyet, ana yapı olarak bitkisel ve hayvansal üretimle balıkçılık faaliyetlerinden ibarettir.

2. Soru

İktisat literatüründeki üç temel sektör hangileridir?

Cevap

Tarım, sanayi ve hizmetler

3. Soru

Tarım niçin birincil sektör olarak anılmaktadır?

Cevap

Hemen hemen tüm ekonomilerde iktisadi kalkınmanın başlangıç aşamasında öncelikli sektör, tarımdır. Bunun sebebi, tarım sektörünün sahip olduğu istihdam ve katma değerin büyüklüğüdür. Tarım sektörü oluşturduğu bu değer ile diğer sektörleri besler.

4. Soru

İktisat literatürüne göre üçüncül sektör hangisidir?

Cevap

Hizmetler

5. Soru

İktisadi gelişme sürecinde tarım sektörünün önemine ilk kez sistematik olarak değinen iktisat ekolü hangisidir?

Cevap

Fizyokrasi

6. Soru

Fizyokrasi’nin kurucusu Fransız iktisatçı Quesnay’in tarımla ilgili görüşleri nelerdir?

Cevap

Fizyokrasi’nin kurucusu Fransız iktisatçı Quesnay’e göre, bir ekonomide tarım sektörü gelişmeden diğer üretim unsurlarının gelişmesi mümkün değildir. Serbest rekabet ve kişisel çıkar üzerine kurulu Fizyokrasi’ye göre, kıymetli madenler ve ticaret, iktisadi gelişme için o kadar önemli değildir. Çünkü bu alanlarda malın malla değişimi söz konusudur. Oysa tarımsal faaliyet, bir üretim ve değer yaratılmasını içerir ve bu alanda oluşan katma değer de daha yüksektir

7. Soru

Tarım dar ve geniş anlamda nasıl tanımlanır?

Cevap

Dar anlamda tarım; ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yoluyla bitki ve bitkisel ürünler, hayvan ve hayvansal ürünler üretilmesi veya bunların üreticileri tarafından işlenip değerlendirilmesi faaliyetlerini kapsar. Geniş anlamda tarım ise bitkisel ve hayvansal ürün üretiminin yanı sıra, bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından işlenmesini, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerini, tarımsal ürünlerin taşınmasını ve saklanmasını, üreticiler tarafından satılmasını ve tarım alet ve makinelerinin üretim faaliyetlerinde bir bedel karşılığında kullandırılmasını kapsar.

8. Soru

Tarım sektörünün işlevleri nelerdir?

Cevap

  • İnsanların besin gereksinimlerini karşılamak.
  • Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına yardımcı olmak.
  • Sanayi sektörüne hammadde sağlamak.
  • Tarım dışı sektörlere istihdam sağlamak.
  • Tarım dışı sektörlerde üretilen mal ve hizmetlere talep yaratmak.
  • Çevre sağlığı ve toplumun ruhsal dengesini korumak.
9. Soru

Tarım sektörünün genel özellikleri nelerdir?

Cevap

  • Tarımsal üretim iklim şartlarına bağlıdır.
  • Tarımsal üretim mevsimlerin ritmine bağlıdır.
  • Tarım kesiminde üretim tekniklerini geliştirebilme imkânları sınırlıdır.
  • Tarımsal mallar talebinin gelir esnekliği düşüktür.
  • Tarım sektöründe üretim alanları dağınıktır.
  • Tarımsal işletmelerin içerisinde bulundukları piyasa koşulları farklılık arz eder.
10. Soru

Tarım kesiminde üretim tekniklerini geliştirebilme imkânları niçin sınırlıdır?

Cevap

Tarım sektörü diğer sektörlere kıyasla daha ziyade emek yoğundur ve çok ileri olmayan teknolojileri kullanır. Bu durum bölgeler, aileler ve ürünler arasındaki verimlilik farklılıklarının altında yatan en önemli etmenlerden biridir.

11. Soru

Tarımsal mallara olan talebin gelir esnekliği niçin düşüktür?

Cevap

Tarımsal mallar genellikle temel/zorunlu mal statüsünde olduğu için, bu malların talebindeki değişme tüketicilerin gelirlerindeki değişmeden fazla etkilenmez. Buna göre, kişilerin gelirleri arttıkça tarımsal mal ve hizmetlere yaptıkları harcamalar gelire oranla daha az artar. Hatırlayacağınız üzere, bu tür mallara iktisat literatüründe düşük mal denir.

12. Soru

Tarım sektöründe üretim alanlarının dağınık olmasının yarattığı dezavantaj nedir?

Cevap

Tarım sektöründe faaliyet gösteren firmalar dağınık bir yapı içerisinde şekillenmiştir. Bunlar genellikle küçük aile şirketleri olduğu için, birleşmekte zorluk çekmekte ve işbölümü ile uzmanlaşmanın sağlayabileceği verimlilik avantajından yoksun kalmaktadırlar.

13. Soru

Tarım sektöründe “azalan verimler kanunu” geçerli olması ne anlama gelir? 

Cevap

Buna göre, tarım sektöründe faaliyette bulunan bir firma sürekli olarak verimlilik dezavantajı ile karşı karşıyadır. Çünkü, tarımsal faaliyet yapılan tarım arazisinin kısa dönemde genişletilmesi söz konusu olmadığı için, üretici verimi azaltan bir sabit faktör kısıtıyla karşı karşıyadır.

14. Soru

Tarımsal ürün fiyatları neden istikrarsızdır?  

Cevap

Bu durumun temel sebebi, tabiat koşullarındaki beklenmedik değişikliklerdir. Tarımsal ürün arzı fazla olduğunda ürün fiyatları geriler; buna karşın, ürün arzı daraldığında ise fiyatlar bir anda yükselir. Fiyatların yükselmesinin ardından takip eden yılda üreticiler söz konusu ürünleri daha fazla eker. Bu ise arzın artmasına dolayısıyla fiyatların tekrar düşmesine yol açar. Tarımsal ürünlerin fiyatlarındaki istikrarsızlıkta bu mallara yönelik talep ile söz konusu malın arzı arasındaki gecikme önemli role sahiptir.

15. Soru

Tarımsal üretimi oluşturan iki büyük alt sektör hangileridir?

Cevap

Bitkisel ve hayvansal üretim

16. Soru

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM)’nün işlevi nedir?

Cevap

Tohumculuk ve damızlık sektörlerinde kaliteli girdi temini için üretici olarak ve dolaylı bir şekilde piyasa yönlendiricisi konumundadır.

17. Soru

Türkiye’de tarım arazileriyle ilgili en önemli sorun nedir?

Cevap

Çoğunlukla arazilerin oldukça küçük birimlerden oluşması ve aşırı parçalılık durumudur.

18. Soru

Bitkisel üretim faaliyetini oluşturan temel alt üretim alanları hangileridir?

Cevap

  • Tahıllar ve diğer bitkisel ürünler,
  • Sebzeler,
  • Meyveler, içecek ve baharat bitkileri.
19. Soru

Türkiye’de en fazla ekili alanı bulunan ürün grubu hangisidir?

Cevap

Buğday, mısır, arpa, çavdar ve çeltik gibi bitki türlerini bünyesinde barındıran tahıllar Türkiye’de en fazla ekili alanı bulunan ürün grubudur.

20. Soru

Türkiye’de en fazla üretilen sebzeler nelerdir?

Cevap

Türkiye’de en fazla üretilen sebzeler ise sırasıyla domates, karpuz, biber, soğan, hıyar, kavun, patlıcan, lahana, fasulye ve maruldur.

22. Soru

İktisat literatüründe üç temel sektör nedir? nasıl ele alınmaktadır?

Cevap

İktisat literatüründe üç temel sektör arasında “tarım” birincil, “sanayi” ikincil, “hizmetler”
ise üçüncül sektör olarak tanımlanır.

23. Soru

Fizyokrasi nedir?

Cevap

İktisadi gelişme sürecinde tarım sektörünün önemine ilk kez sistematik olarak değinen iktisat ekolü, Fizyokrasi’dir.  Fizyokrasi’nin kurucusu Fransız iktisatçı Quesnay’e göre, bir ekonomide tarım sektörü gelişmeden diğer üretim unsurlarının gelişmesi mümkün değildir. Serbest rekabet ve kişisel çıkar üzerine kurulu Fizyokrasi’ye göre, kıymetli madenler ve ticaret, iktisadi gelişme için o kadar önemli değildir. 

24. Soru

Dar ve geniş anlamlarda tarım nedir? Açıklayınız. 

Cevap

Dar anlamda tarım; ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yoluyla bitki ve bitkisel ürünler, hayvan ve
hayvansal ürünler üretilmesi veya bunların üreticileri tarafından işlenip değerlendirilmesi faaliyetlerini kapsar. Geniş anlamda tarım ise bitkisel ve hayvansal ürün üretiminin yanı sıra bu ürünlerin
yetiştiricileri tarafından işlenmesini, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerini, tarımsal ürünlerin taşınmasını ve saklanmasını, üreticiler tarafından satılmasını ve tarım alet ve makinelerinin üretim faaliyetlerinde
bir bedel karşılığında kullandırılmasını kapsar.

25. Soru

Tarım sektörünün işlevleri nelerdir? Maddeler halinde yazınız.

Cevap

İnsanların besin gereksinimlerini karşılamak

Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına yardımcı olmak

Sanayi sektörüne hammadde sağlamak

Tarım dışı sektörlere istihdam sağlamak

Tarım dışı sektörlerde üretilen mal ve hizmetlere talep yaratmak

Çevre sağlığı ve toplumun ruhsal dengesini korumak

26. Soru

Tarım sektörünün genel özellikileri nelerdir? Kısaca maddeler halinde yazınız. 

Cevap

Tarım sektörünün genel özelliklerini aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:
Tarımsal üretim iklim şartlarına bağlıdır

Tarımsal üretim mevsimlerin ritmine bağlıdır

Tarım kesiminde üretim tekniklerini geliştirebilme imkânları sınırlıdır

Tarımsal mallara yönelik talebin gelir esnekliği düşüktür

Tarım sektöründe üretim alanları dağınıktır

Tarımsal işletmelerin içerisinde bulundukları piyasa koşulları farklılık arz eder

Tarım sektöründe “azalan verimler kanunu” geçerlidir

Tarımsal üretim canlı varlıkları konu alır

Tarımsal ürün fiyatları istikrarsızdır

27. Soru

Türkiye tarımsal üretimde neden avantajlı durumdadır? Açıklayınız.

Cevap

Tarımsal üretim büyük ölçüde iklim ve doğa koşullarına bağlı bir iktisadi faaliyettir. Türkiye bu açıdan
oldukça avantajlıdır, zira Türkiye tarımsal üretim için elverişli bir iklim ve doğa yapısına sahiptir. Büyük ölçüde Latin Amerika ve Güney Afrika ülkelerinde yetişen tropikal ürünler ve sadece dünyanın belirli bölgelerinde bulunan hayvansal ürünler dışında birçok tarımsal ürün Türkiye toprakları üzerinde yetiştirilebilmektedir.

28. Soru

Türkiyede tarım sektörü organizasyonunda ne tür kurumlar görev almaktadır?

Cevap

Türkiye’de tarım sektörünün organizasyonel yapısına bakıldığında, tarım sektöründe doğrudan ve dolaylı olarak faaliyette bulunan iktisadi birimler arasında özel sektör firma ve kuruluşları, ilgili bakanlık,
kamu iktisadi teşekkülleri, tarım satış kooperatif birlikleri, ticaret borsaları ve bazı tarımsal aracı kuruluşlar yer almaktadır.

29. Soru

Türkiye tarım ve orman bakanlığınıjn merkez birimleri hangileridir?

Cevap

Bakanlığın merkez birimleri arasında Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü (GM), Çölleşme ve Erozyonla Mücadele GM, Gıda ve Kontrol GM, Hayvancılık GM, Su Yönetimi GM, Şeker Dairesi Başkanlığı ve Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı sayılabilir.

30. Soru

Türkiyedeki tarım ve orman bakanlığına bağlı taşra birimler hangileridir?

Cevap

Taşra birimleri arasında ise daha ziyade araştırma, eğitim ve kontrol birimleri yer almaktadır

31. Soru

Türkiyedeki Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kuruluşlar nelerdir?

Cevap

İlgili kuruluşlar olarak Çay İşletmeleri GM, Et ve Süt Kurumu GM, Tarım İşletmeleri GM, Toprak Mahsulleri GM ve Tarım ve Kırsal kalkınmayı Destekleme GM yer almaktadır.

32. Soru

Türkiyede Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı kuruluşlar hangilerdir?

Cevap

Bağlı kuruluşlar olan Atatürk Orman Çiftliği, Devlet Su İşleri GM, Meteoroloji GM, Orman GM ve Türkiye Su Enstitüsü aracılığıyla da daha genel çerçevede tarımsal faaliyetlerin yürütülmesine katkı sağlanmaktadır

33. Soru

Türkiyedeki tarım ve orman arazilerinin büyüklükleri nedir?

Cevap

2017 yılı itibarıyla Türkiye’de tarım ve orman arazilerinin büyüklüğü 60.345 bin hektar olup; bunun %63’ü (38.002 bin hektarı) tarımsal, kalan %37’si ise orman alanıdır. Toplam tarımsal alanın %62’si işlenen tarımsal alan, kalan %38’i çayır ve mera arazisi konumundadır. Toplam işlenen tarımsal alanın %66’sı ekilen tahıl alanı, %16’sı nadas, %9’u meyveler, içecek ve baharat, %4’ü zeytin, %3’ü sebzeler ve %2’si bağ olarak kullanılmaktadır.

34. Soru

Türk tarım sektöründe üretim yapısı ve dağılımı nasıldır?

Cevap

2017 yılında yaklaşık 324 milyar liralık toplam tarımsal üretim değerinin %42’si bitkisel, %58’lik kısmı ise hayvansal üretime aittir. Buna karşılık, bitkisel üretimin %84 gibi çok büyük bir kısmı pazara dönük üretim şeklinde iken, hayvansal üretimin sadece %54’ü pazarlanabilir nitelikte olup geriye kalan kısmı öz-tüketim için yapılmaktadır. Diğer yandan, bitkisel üretim değerinin de %41’lik kısmı tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerden, %34’ü meyveler, içecek ve baharat ürünlerinden, %25’lik kısmı ise sebzelerden oluşmaktadır. Meyve ve sebze üretiminde rekabet gücü giderek arttığı için pazarlanabilirlik oranları, tahıl ve diğer bitkisel ürünlere göre daha yüksek çıkmaktadır.

35. Soru

Türkiyede tahıl üretimi dağıtımı nasıldır?

Cevap

Türkiyede en fazla ekili alanı bulunan bitkisel ürünlerin buğday, arpa, mısır, çavdar ve çeltik gibi bitki
türlerini bünyesinde barındıran tahıllar olduğu (%73,6) anlaşılmaktadır. Nitekim toplam tahıl üretiminin yaklaşık %60’ı buğday, %20’si arpa ve %16’sı da mısırdan oluşmaktadır.

36. Soru

Türkiyede sebze üretiminin durumu nedir?

Cevap

Türkiye’de bazı tropikal ürünler dışında hemen hemen tüm sebze ve meyve türlerini üretmek mümkündür. Ülkemizde sebze üretimine uygun yaklaşık 7 milyon dekarlık tarım alanı bulunmaktadır. Söz konusu alanda 2017 yılı itibarıyla yaklaşık toplam 31 milyon tonluk sebze üretimi yapılmaktadır.

37. Soru

Türkiyede meyve üretimi ne durumdadır?

Cevap

Türkiye’de 2017 yılı itibarıyla 800 milyondan fazla meyve ağacı bulunmaktadır. Bu ağaçlardan toplam
21 milyon ton meyve üretilmektedir. 2017’de üretilen meyvelerin toplam meyve üretimindeki payları
büyükten küçüğe doğru sıraladığımızda, ilk sırayı turunçgiller almaktadır.

38. Soru

Son yıllarda Türkiyede meyvecilikte üretim ve rakabetin artmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

Son yıllarda meyvecilikte üretim ve rekabet gücünde sağlanan artışın
sebeplerinden bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Meyve üretimine eğitim ve girişimcilik düzeyi yüksek, daha nitelikli üreticilerin girmesi,
• Bu kişilerin uluslararası pazarların ihtiyaçlarını iyi analiz edebilmeleri,
• Asya ve tropikal bölgelerde üretilebilen meyvelerin üretilmesine başlanması ile ürün çeşitlemesine
gidilmesi,
• Üreticilerin özellikle AB ülkeleri başta olmak üzere, satın alma gücü yüksek ülkelere yönelmeleri,
• İç pazarda da halkın eğitim ve gelir seviyesinin yükselmesi ile birlikte, daha sağlıklı ürün tüketme
ihtiyacının artması,
• Küreselleşme olgusunun hızla yayılmasıyla birlikte, küresel sağlık ve tüketim kalıplarına yaklaşılması,
• Akdeniz- Ege havzasının pek çok meyve türünün üretimine müsait olması,
• Bazı ürünlerde örtü-altı (sera) üretim imkânlarının artması ve
• Genel olarak kentlilik ve gelir düzeyindeki artışa bağlı olarak, aynı ürünü dört mevsim tüketme
alışkanlığının yaygınlaşmasıdır.

39. Soru

Türkiyede tohum sektörü ne durumdadır?

Cevap

Tohum ıslah politikaları Cumhuriyetin başından beri küçük çaplı olarak yürütülse de ciddi politikaların geliştirilmesi 1980’li yılların başlarına rastlar.Nitekim 2018 yılsonu itibarıyla, yetkilendirilmiş
çoğu özel 687 tohumculuk kuruluşu bulunmakta ve bunların çok büyük bir kısmı son birkaç yılda
yetkilendirilmiştir. Türkiye’nin ticari tohumluk üretim değeri, dünya üretim değerinin yaklaşık
%1’ine karşılık gelmektedir. Ancak, son yıllarda ülkenin tohumluk üretim hacmi hızla artmaktadır. 2017 yılı itibarıyla, Türkiye’nin tohumluk ithalatında en büyük kalem sebzecilik, tohumluk ihracatında ise ayçiçeği olmuştur.

40. Soru

Türkiyedeki hayvancılık sektörü ne durumdadır?

Cevap

2017 sonu itibarıyla, Türkiye’de toplam tarımsal üretim değerinin %58’i hayvansal
üretime aittir. Hayvansal üretim değerinin %54’ü pazarlanan değerdir. Hayvansal üretimde pazarlanan oran canlı hayvan üretiminde görece düşük (%40), hayvansal ürünlerde ise görece yüksektir (%77). Bu da  hayvancılık sektöründe rekabetçi avantajın hayvansal ürünlerin üretiminde olduğunu göstermektedir.
Türkiye’de canlı hayvan üretimi; sığır, koyun, keçi, kümes hayvanları, arıcılık ve ipek böcekçiliğinden oluşur. 

41. Soru

Türkiyede hayvansal ürünler üretimi ne durumdadır?

Cevap

Türkiye’de toplam hayvansal üretimin %63’ü canlı hayvan üretiminden oluşurken, kalan %37’si
hayvansal ürünlerden oluşmaktadır. Fakat bunların pazarlanabilirlik oranlarına bakıldığında, hayvansal
ürünlerin çok daha önde oldukları, yani pazar sürecine daha entegre oldukları görülmektedir. Zira canlı
hayvan üretiminde pazarlanan değer oranı yaklaşık %40 düzeyinde iken, bu oran hayvansal ürünlerde
%77 seviyesindedir. Bu nedenle canlı hayvan sayılarında zaman içerisinde meydana gelen rakamsal değişmeler, bunlardan elde edilen ürünlerin miktarı ve değeri ile tam olarak ilişkili olmayabilir. Nitekim 2002- 2017 yılları arasında Türkiye’de koyun ve keçi sayıları ciddi oranda artmış ve bu artış söz konusu
hayvanlardan elde edilen et üretimine de yansımıştır.

42. Soru

Türkiyedeki tarımsal gayrisafi yurt içi hasıla oranları nelerdir?

Cevap

Türkiye’de 2000-2017 yılları itibarıyla, cari fiyatlarla hesaplanan GSYH’ya ve tarım sektörünün GSYH
içerisindeki payına bakıldığında (Tablo 4.7), cari fiyatlarla tarımsal GSYH 2000 yılında yaklaşık 16 milyar
lira iken, 2017’de 189 milyar liraya yükselmiştir. Ancak, sektörün GSYH içindeki payında gözle görülür bir düşüş söz konusudur. Nitekim 2000’de Türkiye’de tarım sektörünün GSYH içerisindeki payı
%10,1 iken, 2017 yılına gelindiğinde %6,1’e gerilemiştir.

43. Soru

Türkiye kalkınma planlarında tarım politikaları ile gerçekleştirilmek istenen amaçlar nelerdir?

Cevap

• Tarımsal üretim seviyesini ve verimliliği artırmak, sektörün gelişme hızını sürdürülebilir kılmak,
• Tarımsal üretimde mümkün olduğunca kendine yeterli bir düzeye ulaşmak ve toplumun dengeli bir şekilde beslenmesini sağlamak,
• Tarıma dayalı sanayinin, tarımsal girdi ihtiyacını yurt içinden karşılamak,
• Sektörde gelir düzeyini yükselterek, sektörler arasındaki gelir farklılıklarını gidermek,
• Tarımsal istihdamı verimli hâle getirmek ve buradan başka sektörlere işgücü göçünü kontrol etmek,
• Sektörün teknoloji düzeyini yükselterek, tarımsal üretimin doğal koşullara bağımlılığını azaltmak,
• Tarımda verimlilik düzeyinin artırılması amacıyla modern girdi kullanımını (sertifikalı tohumculuk ve damızlık) teşvik etmek, sulama faaliyetlerini geliştirmek,
• Tarım ürünlerinin uluslararası rekabet gücünü artırmak ve
• Tarımda destekleme politikasını etkin bir araç olarak kullanmak.

44. Soru

Tarım sektöründe devlet müdahalesinin gerekçeleri nelerdir?

Cevap

• Tarım doğa koşullarına fazlasıyla bağımlı olduğu için negatif arz şoklarına ziyadesiyle açıktır, o nedenle risk ve belirsizlik fazladır.
• Arazi yapısı genellikle çok parçalıdır ve dağınıktır, dolayısıyla üretimde ölçek dezavantajı vardır.

• Tarımsal ürünlerin arz ve talep esneklikleri genel olarak düşüktür.
• Tarımsal ürünlerin saklanması ve pazarlanması hem daha zor hem de daha maliyetlidir.

45. Soru

Avrupa Birliği (AB) Üye ülkelerin tarım politikalarını siyasal ve ekonomik anlamda bütünleştirmeyi hedefleyen politika demetinin amaçları nelerdir?

Cevap

Üye ülkelerin tarım politikalarını siyasal ve ekonomik anlamda bütünleştirmeyi hedefleyen bu politika demetinin amaçları
aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Üretim standartlarını ve tarım teknolojisini geliştirmek,
• Tarımsal üretim araçlarının etkili kullanımını sağlamak,
• Avrupa’daki tarımsal üretimin verimliliğini artırmak,
• Piyasalarda istikrarı sağlamak,
• Ürün arzının güvenliğini sağlamak,
• İşgücünün optimal kullanımını sağlamak,
• Gelir artışı sağlamak,
• Fiyata dayalı haksız rekabetin önüne geçmek

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!