Türkçe Cümle Bilgisi 2 Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Türkçe Cümle Bilgisi 2 Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Yüklemin Türüne Ve Yerine Göre Cümleler

1. Soru

Fiil cümlesinin tanımı nedir?

Cevap

Yüklemi çekimli bir fiil veya birleşik fiil olan cümleye fiil cümlesi denir.


2. Soru

Cümlenin bütün ögelerinin (özne, nesne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı) bulunabildiği cümleler hangi tür fiillerle kurulur?

Cevap

Geçişli fiillerle kurulan cümlelerde cümlenin bütün ögeleri (özne, nesne, zarf
tümleci, yer tamlayıcısı) bulunabilir.


3. Soru

Tasarlama kipleriyle kurulan cümlelerin çeşitleri nelerdir?

Cevap

1. Şart kipiyle kurulan cümleler

2. İstek kipiyle kurulan cümleler

3. Emir kipiyle kurulan cümleler

4. Gereklilik kipiyle kurulan cümleler


4. Soru

Birleşik çekimli fiillerle kurulan cümleler hangi 3 gruba ayrılır?

Cevap

Hikâye birleşik çekimiyle kurulan cümleler

Rivayet birleşik çekimiyle kurulan cümleler

Şart birleşik çekimiyle kurulan cümleler


5. Soru

Hikaye birleşik çekimi olmayan kip nedir?

Cevap

Emir kipi dışındaki bütün kiplerin hikâye birleşik çekimi vardır.


6. Soru

İsim veya fiil cinsinden bir kelimenin bir yardımcı fiil ile bir araya gelmesiyle oluşan kelime grubu nedir?

Cevap

Birleşik fiil, isim veya fiil cinsinden bir kelimenin bir yardımcı fiil ile bir araya gelmesiyle oluşan kelime grubudur.


7. Soru

Birleşik fiillerle kurulan cümlelerde isim öğesi ve fiil öğesinin yardımcı fiillerle birleşmesi nasıl gerçekleşir?

Cevap

İsim ögesi ile yardımcı fiil eksiz bir araya gelirken fiil ögesi ile yardımcı fiillerin birleşmelerinde araya zarf-fiil ekleri getirilir.


8. Soru

Birleşik fiillerle kurulan cümlelerde yardımcı fiil ana fiilin anlamına hangi işlevleri yükler?

Cevap

Yardımcı fiil, ya kendisinden önce gelen isme fiil işlevini kazandırır ya da yine kendisinden önce gelen ana fiilin anlamına yeterlilik, devamlılık, çabukluk, kolaylık, deneme ve yaklaşma işlevi yükler.


9. Soru

Bir isim ögesi ile “et-, eyle-, yap-, kıl-, ol-, bulun-” yardımcı fiillerinin bir araya gelmesiyle kurulan birleşik fiil kalıbı hangisidir?

Cevap

İsim + yardımcı fiil kalıbındaki birleşik fiillerde bir isim ögesi ile “et-, eyle-, yap-, kıl-, ol-, bulun-” yardımcı fiilleri bir araya gelir. Bu yardımcı fiillerden “et-, eyle-, yap-, kıl-” geçişli fiiller yaparken “ol-” ve “bulun-” geçişsiz fiiller meydana getirir.


10. Soru

Tasvir fiileri kalıbındaki birleşik fiillerle kurulan cümleler hangi yapıda kurulur?

Cevap

Zarf-fiil biçimindeki bir esas fiille “bil-, ver-, yaz-, dur-, gel-, git-, kal-, koy-, gör-” yardımcı/tasvir fiillerinden birinin birleşmesi sonucu ortaya çıkan yapılar da birleşik fiil grubunu oluşturur.


11. Soru

Fiilin yapısında anlam değişikliği yapmayan, özne ve nesne ilgisine bağlı olarak
ortaya çıkan şekil değişikliğine verilen ad nedir?

Cevap

Fiilin yapısında anlam değişikliği yapmayan, özne ve nesne ilgisine bağlı olarak
ortaya çıkan şekil değişikliğine çatı denir.


12. Soru

Etken fiiller nesne alıp almamalarına göre kaça ayrılır ve bunlar nelerdir?

Cevap

Etken fiiller nesne alıp almamalarına göre ikiye ayrılır:
a) Geçişli fiillerle kurulan cümleler
b) Geçişsiz fiillerle kurulan cümleler


13. Soru

Geçişli fiillerin özellikleri nelerdir?

Cevap

– Bu cümleler, yüklemi geçişli bir fiil olan cümlelerdir.

– Geçişli fiillerle kurulan cümleler nesne ister.

– Bu yapıdaki bir cümlede cümle ögelerinden yüklem, özne ve nesne mutlaka bulunur.

– Öteki ögeler bazen bulunmayabilir.


14. Soru

Geçişsiz etken fiiller, edilgen çatıya dönüştürülünce hangi fiiller oluşur?

Cevap

Geçişsiz etken fiiller, edilgen çatıya dönüştürülünce “meçhul fiiller” olur.
Meçhul çatılı fiillerle kurulmuş cümlelerde özne bulunmaz.


15. Soru

Dönüşlü fiiller geçişli fiil kök ve gövdelerine hangi ekler getirilerek yapılır?

Cevap

Dönüşlü fiiller geçişli fiil kök ve gövdelerine “-n-”, bazen de “-l-” ve “-ş-” fiilden fiil yapma ekleri getirilerek yapılır.


16. Soru

Geçişli veya geçişsiz fiiller; “-r-, -t-, -tır-/-tur-” eklerinden birini veya ikisini üst
üste alarak hangi çatıya sahip olurlar?

Cevap

Geçişli veya geçişsiz fiiller; “-r-, -t-, -tır-/-tur-” eklerinden birini veya ikisini üst
üste alarak ettirgen çatılı olurlar.


17. Soru

İsim cümlelerinin özellikleri nelerdir?

Cevap

1. İsim cümleleri, öznenin ne olduğunu veya bir durumu bildirir.

2. İsim cümleleri çoğunlukla özne ve yüklemden oluşur.

3. İsim cümlelerinde ek fiil bazen kullanılmayabilir.

4. İsim cümlelerinde uzaklaşma hâlindeki yer tamlayıcısı bulunmaz.

5. İsim cümleleri nesne almaz.

6. “Var” ve “yok” kelimelerinin yüklem ismi olarak kullanıldığı isim cümleleri,
en çok kullanılan isim cümleleridir.

7. İsim cümlelerinin yüklemi, ek fiil ile çekime girmiş tek bir isim olabilir.


18. Soru

Yüklemin yerine göre cümleler kaça ayrılır ve bunlar nelerdir?

Cevap

Söz diziminde cümle ögelerinin dizilişinde yüklemin bulunduğu yere göre cümleler ikiye ayrılır; bunlar “kurallı” veya “devrik” yapılı olur.


19. Soru

Devrik cümlelerin sınıflandırılması nasıldır?

Cevap

Özne bakımından devrik cümleler

Nesne bakımından devrik cümleler

Yer tamlayıcısı bakımından devrik cümleler

Zarf tümleci bakımından devrik cümleler


20. Soru

‘Şimdi ağır ağır kaldır göz kapaklarını’ örneğindeki devrik cümlenin türü nedir?

Cevap

‘Şimdi ağır ağır kaldır göz kapaklarını’ cümlesi nesne bakımından devrik bir cümledir.


1. Soru

Fiil cümlesinin tanımı nedir?

Cevap

Yüklemi çekimli bir fiil veya birleşik fiil olan cümleye fiil cümlesi denir.

2. Soru

Cümlenin bütün ögelerinin (özne, nesne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı) bulunabildiği cümleler hangi tür fiillerle kurulur?

Cevap

Geçişli fiillerle kurulan cümlelerde cümlenin bütün ögeleri (özne, nesne, zarf
tümleci, yer tamlayıcısı) bulunabilir.

3. Soru

Tasarlama kipleriyle kurulan cümlelerin çeşitleri nelerdir?

Cevap

1. Şart kipiyle kurulan cümleler

2. İstek kipiyle kurulan cümleler

3. Emir kipiyle kurulan cümleler

4. Gereklilik kipiyle kurulan cümleler

4. Soru

Birleşik çekimli fiillerle kurulan cümleler hangi 3 gruba ayrılır?

Cevap

Hikâye birleşik çekimiyle kurulan cümleler

Rivayet birleşik çekimiyle kurulan cümleler

Şart birleşik çekimiyle kurulan cümleler

5. Soru

Hikaye birleşik çekimi olmayan kip nedir?

Cevap

Emir kipi dışındaki bütün kiplerin hikâye birleşik çekimi vardır.

6. Soru

İsim veya fiil cinsinden bir kelimenin bir yardımcı fiil ile bir araya gelmesiyle oluşan kelime grubu nedir?

Cevap

Birleşik fiil, isim veya fiil cinsinden bir kelimenin bir yardımcı fiil ile bir araya gelmesiyle oluşan kelime grubudur.

7. Soru

Birleşik fiillerle kurulan cümlelerde isim öğesi ve fiil öğesinin yardımcı fiillerle birleşmesi nasıl gerçekleşir?

Cevap

İsim ögesi ile yardımcı fiil eksiz bir araya gelirken fiil ögesi ile yardımcı fiillerin birleşmelerinde araya zarf-fiil ekleri getirilir.

8. Soru

Birleşik fiillerle kurulan cümlelerde yardımcı fiil ana fiilin anlamına hangi işlevleri yükler?

Cevap

Yardımcı fiil, ya kendisinden önce gelen isme fiil işlevini kazandırır ya da yine kendisinden önce gelen ana fiilin anlamına yeterlilik, devamlılık, çabukluk, kolaylık, deneme ve yaklaşma işlevi yükler.

9. Soru

Bir isim ögesi ile “et-, eyle-, yap-, kıl-, ol-, bulun-” yardımcı fiillerinin bir araya gelmesiyle kurulan birleşik fiil kalıbı hangisidir?

Cevap

İsim + yardımcı fiil kalıbındaki birleşik fiillerde bir isim ögesi ile “et-, eyle-, yap-, kıl-, ol-, bulun-” yardımcı fiilleri bir araya gelir. Bu yardımcı fiillerden “et-, eyle-, yap-, kıl-” geçişli fiiller yaparken “ol-” ve “bulun-” geçişsiz fiiller meydana getirir.

10. Soru

Tasvir fiileri kalıbındaki birleşik fiillerle kurulan cümleler hangi yapıda kurulur?

Cevap

Zarf-fiil biçimindeki bir esas fiille “bil-, ver-, yaz-, dur-, gel-, git-, kal-, koy-, gör-” yardımcı/tasvir fiillerinden birinin birleşmesi sonucu ortaya çıkan yapılar da birleşik fiil grubunu oluşturur.

11. Soru

Fiilin yapısında anlam değişikliği yapmayan, özne ve nesne ilgisine bağlı olarak
ortaya çıkan şekil değişikliğine verilen ad nedir?

Cevap

Fiilin yapısında anlam değişikliği yapmayan, özne ve nesne ilgisine bağlı olarak
ortaya çıkan şekil değişikliğine çatı denir.

12. Soru

Etken fiiller nesne alıp almamalarına göre kaça ayrılır ve bunlar nelerdir?

Cevap

Etken fiiller nesne alıp almamalarına göre ikiye ayrılır:
a) Geçişli fiillerle kurulan cümleler
b) Geçişsiz fiillerle kurulan cümleler

13. Soru

Geçişli fiillerin özellikleri nelerdir?

Cevap

– Bu cümleler, yüklemi geçişli bir fiil olan cümlelerdir.

– Geçişli fiillerle kurulan cümleler nesne ister.

– Bu yapıdaki bir cümlede cümle ögelerinden yüklem, özne ve nesne mutlaka bulunur.

– Öteki ögeler bazen bulunmayabilir.

14. Soru

Geçişsiz etken fiiller, edilgen çatıya dönüştürülünce hangi fiiller oluşur?

Cevap

Geçişsiz etken fiiller, edilgen çatıya dönüştürülünce “meçhul fiiller” olur.
Meçhul çatılı fiillerle kurulmuş cümlelerde özne bulunmaz.

15. Soru

Dönüşlü fiiller geçişli fiil kök ve gövdelerine hangi ekler getirilerek yapılır?

Cevap

Dönüşlü fiiller geçişli fiil kök ve gövdelerine “-n-”, bazen de “-l-” ve “-ş-” fiilden fiil yapma ekleri getirilerek yapılır.

16. Soru

Geçişli veya geçişsiz fiiller; “-r-, -t-, -tır-/-tur-” eklerinden birini veya ikisini üst
üste alarak hangi çatıya sahip olurlar?

Cevap

Geçişli veya geçişsiz fiiller; “-r-, -t-, -tır-/-tur-” eklerinden birini veya ikisini üst
üste alarak ettirgen çatılı olurlar.

17. Soru

İsim cümlelerinin özellikleri nelerdir?

Cevap

1. İsim cümleleri, öznenin ne olduğunu veya bir durumu bildirir.

2. İsim cümleleri çoğunlukla özne ve yüklemden oluşur.

3. İsim cümlelerinde ek fiil bazen kullanılmayabilir.

4. İsim cümlelerinde uzaklaşma hâlindeki yer tamlayıcısı bulunmaz.

5. İsim cümleleri nesne almaz.

6. “Var” ve “yok” kelimelerinin yüklem ismi olarak kullanıldığı isim cümleleri,
en çok kullanılan isim cümleleridir.

7. İsim cümlelerinin yüklemi, ek fiil ile çekime girmiş tek bir isim olabilir.

18. Soru

Yüklemin yerine göre cümleler kaça ayrılır ve bunlar nelerdir?

Cevap

Söz diziminde cümle ögelerinin dizilişinde yüklemin bulunduğu yere göre cümleler ikiye ayrılır; bunlar “kurallı” veya “devrik” yapılı olur.

19. Soru

Devrik cümlelerin sınıflandırılması nasıldır?

Cevap

Özne bakımından devrik cümleler

Nesne bakımından devrik cümleler

Yer tamlayıcısı bakımından devrik cümleler

Zarf tümleci bakımından devrik cümleler

20. Soru

‘Şimdi ağır ağır kaldır göz kapaklarını’ örneğindeki devrik cümlenin türü nedir?

Cevap

‘Şimdi ağır ağır kaldır göz kapaklarını’ cümlesi nesne bakımından devrik bir cümledir.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!