Türk Halk Şiiri Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Türk Halk Şiiri Dersi 5. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Anadolu’da Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının Başlangıcı Ve Xııı.-Xıv. Yüzyıllardaki Temsilcileri

1. Soru

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın öncüleri kimlerdir?

Cevap

Yusuf Has Hacib, Ahmed Edib Yüknekî, Ahmed Yesevî ve Hakim Süleyman Ata Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının öncüleridir.


2. Soru

Tasavvuf ne anlama gelmektedir?

Cevap

Sırrî bir duyuş ve inanış sistemidir. Kişinin Hakk’a boyun eğmesi, daima onunla beraber olacak şekilde olduğunu hatırlayarak dünyasını da ona göre düzenlemesi, onu duyması, yaşaması, bütün benliği ile kalbini ona bağlaması anlamlarına gelir.


3. Soru

Ahilik ne anlama gelmektedir?

Cevap

Ahi Evran’ın önderliğinde Anadolu’da kurulmuş bir esnaf örgütlenmesidir.


4. Soru

Tekke ne anlama gelmektedir?

Cevap

Eskiden tarikat mensuplarının toplanıp tören yaptıkları yer anlamına gelmektedir.


5. Soru

İlahi ne anlama gelmektedir?

Cevap

Dinî-tasavvufi Türk edebiyatında Allah’ın birliğini, ihtişam ve kudretini telkin eden şiirlerdir.


6. Soru

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Anadolu’daki öncüleri kimlerdir?

Cevap

Bu edebiyatın Orta Asya’da kurucusu Ahmed Yesevî olduğu gibi; Anadolu sahasında da kurucusu Yûnus Emre olmuştur. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, fieyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî, Akşemseddin, Süleyman Çelebi… v.b. gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını da oluşturmuşlardır.


7. Soru

Makalât kimin eseridir?

Cevap

Hacı Bektaş Veli’nin Arapça eseridir. İslam dininin her kesimden insanının anlayabileceği şekilde anlatıldığı bir eserdir.


8. Soru

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Anadolu’da gelişmesinin gerekçeleri nelerdir?

Cevap

XIII. yüzyıl Anadolu’sundaki insanlar, buhranlar, istilâlar ve isyanlarla mustariptir. Bu sosyal romantizmin içinde tekkeler; insan gönüllerini aşka ve Allah’a kanatlandırmakla topluma bir ümit, bir huzur ve bir teselli kaynağı olmuşlardır. Dolayısıyla bir taraftan Anadolu Selçuklular’ın sofîlere derin saygı göstermeleri, öte yandan Moğol istilâsından kaçan büyük sofîlerin Anadolu’yu vatan edinmeleri bunda etkili rol oynamıştır. Türkistan’dan, Horasan’dan ayrılan nice sofî, Irak ve Suriye gibi ülkeleri de denemekle beraber, kendi iman hayatlarına en uygun çevreyi Anadolu’da bulmuşlardır.


9. Soru

Yunus Emre’nin entelektüel bilgi birikimi ne boyuttadır?

Cevap

Yûnus; tefsir, hadis, kelâm, tasavvuf gibi islamî ilimleri okumuş, aruzla şiir yazabilecek kadar edebî bilgilere vâkıf, Şiirazlı Sâdi’nin bir gazelini nazmen Türkçeye çevirecek kadar Farsçaya aşina bir şairdir. Arap, İran ve Yunan mitolojilerini az da olsa bilen bir mutasavvıftır.


10. Soru

Tefsir ne anlama gelmektedir?

Cevap

Kur’an-ı Kerim’deki ayetleri inceleyen bu ilim, ayetlerin muradına uygun bir şekilde anlaşılmasını sağlamayı gaye edinmiştir.


11. Soru

Hadis ne anlama gelmektedir?

Cevap

Hz. Muhammet’in sözlerini ve davranışlarını inceleyen bir ilim dalıdır.


12. Soru

Kelâm ne anlama gelmektedir?

Cevap

İmanî esasların akli delillerle ispat ve izah edildiği ilim dalıdır.


13. Soru

Yunus emre nerede doğmuştur?

Cevap

Yûnus’un doğum yeri hakkındaki bilgimiz de yetersizdir. Ancak Hacı Bektaş Velayet-nâmesi’nde Yûnus’un Sivrihisar’ın Sarıköyü’nde doğduğu kayıtlıdır. Bu bilgiyi, Mecdî ve Lâmiî de teyit etmektedir. Yani Şakayık’ta Yûnus’un şeyhi Tapduk Emre’nin Sakarya Nehri’ne yakın bir yerde ikamet ettiği, Yûnus’un ise, Bolu civarında bir yerde oturduğunu belirtir. Nefahat Tercümesinde ise Yûnus’un Kütahya Suyu’nun üzerinde, o suyun Sakarya’ya karıştığı yere yakın bir mahalde yattığını söyleyerek Velayetnâme’nin verdiği bilgiyi doğrular. Âşık Çelebi de Meşairü’ş- Şuâra adlı eserinde Yûnus Emre’nin Bolulu olduğunu zikreder.


14. Soru

Yûnus Emre, şiirlerinde hangi mahlasları kullanmıştır?

Cevap

Yûnus Emre “Yûnus” olduğunu söyler. Yûnus Emre, şiirlerinde mahlas olarak; “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bî-çare Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Koca Yûnus, Tapduk Yûnus Dedem…” gibi adlar kullanmaktadır.


15. Soru

Mahlas ne anlama gelmektedir?

Cevap

Mahlas: Şairlerin şiirlerinde asıl adlarının yerine kullandıkları takma isimlerdir.


16. Soru

Yûnus Emre’nin mezarı nerededir?

Cevap

Yûnus’un mezarının nerede olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Belgelerin azlığı ve onu sevenlerin çokluğu sebebiyle, Anadolu’nun muhtelif yerlerinde ve Azerbaycan’da ona ait birçok mezar gösterilmektedir.


17. Soru

Sehl-i Mümtenî ne anlama gelmektedir?

Cevap

Kolay görünen, ancak benzeri söylenmeye çalışılınca zor olduğu anlaşılan söz sanatıdır.


18. Soru

Yûnus Emre’nin eserleri nelerdir?

Cevap

Eserleri: Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divânı olmak üzere iki eseri vardır.


19. Soru

XIV. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcileri kimlerdir?

Cevap

Bu asırda Sâid Emre ve Kaygusuz Abdâl, Yunus’un en önde gelen muakkiplerindendir. Aynı asır Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairlerinden Gülşehrî, Âşıkpaşa, Eflâkî Dede ve Elvan Çelebi’yi de zikredebiliriz. Bunlardan Kaygusuz Abdal; tam manasıyla bir Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairidir. Zira onun eserlerinin temeli “din, tasavvuf, vecd, bilim, sevgi, hoşgörü vb.ler”dir. O, tasavvufî vecd ve heyecan bakımından en az Yunus Emre kadar başarılı şiirler vermiştir.


20. Soru

Velayetnâme ne anlama gelmektedir?

Cevap

Velilerin kerametlerini ve menkıbelerini içeren eserlerdir.


21. Soru

Kaygusuz Abdal’ın manzum eserleri nelerdir?

Cevap

Kaygusuz Abdal’ın manzum eserleri; Divân, Gülistân, Mesnevî-i Baba Kaygusuz (I-II-III ), Gevhernâme ve Minbernâme’dir.


22. Soru

Kaygusuz Abdal’ın mensur eserleri nelerdir?

Cevap

Kaygusuz Abdal’ın mensur eserleri; Budalanâme, Kitâb-ı Miğlâte, Vücûdnâme ve Risâle-i Kaygusuz Abdal’dır


23. Soru

Kaygusuz Abdal’ın manzum artı mensur eserleri nelerdir?

Cevap

Kaygusuz Abdal’ın manzum artı mensur eserleri Saraynâme ve Dil-güşâ’dır.


1. Soru

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın öncüleri kimlerdir?

Cevap

Yusuf Has Hacib, Ahmed Edib Yüknekî, Ahmed Yesevî ve Hakim Süleyman Ata Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının öncüleridir.

2. Soru

Tasavvuf ne anlama gelmektedir?

Cevap

Sırrî bir duyuş ve inanış sistemidir. Kişinin Hakk’a boyun eğmesi, daima onunla beraber olacak şekilde olduğunu hatırlayarak dünyasını da ona göre düzenlemesi, onu duyması, yaşaması, bütün benliği ile kalbini ona bağlaması anlamlarına gelir.

3. Soru

Ahilik ne anlama gelmektedir?

Cevap

Ahi Evran’ın önderliğinde Anadolu’da kurulmuş bir esnaf örgütlenmesidir.

4. Soru

Tekke ne anlama gelmektedir?

Cevap

Eskiden tarikat mensuplarının toplanıp tören yaptıkları yer anlamına gelmektedir.

5. Soru

İlahi ne anlama gelmektedir?

Cevap

Dinî-tasavvufi Türk edebiyatında Allah’ın birliğini, ihtişam ve kudretini telkin eden şiirlerdir.

6. Soru

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Anadolu’daki öncüleri kimlerdir?

Cevap

Bu edebiyatın Orta Asya’da kurucusu Ahmed Yesevî olduğu gibi; Anadolu sahasında da kurucusu Yûnus Emre olmuştur. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, fieyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî, Akşemseddin, Süleyman Çelebi… v.b. gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını da oluşturmuşlardır.

7. Soru

Makalât kimin eseridir?

Cevap

Hacı Bektaş Veli’nin Arapça eseridir. İslam dininin her kesimden insanının anlayabileceği şekilde anlatıldığı bir eserdir.

8. Soru

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Anadolu’da gelişmesinin gerekçeleri nelerdir?

Cevap

XIII. yüzyıl Anadolu’sundaki insanlar, buhranlar, istilâlar ve isyanlarla mustariptir. Bu sosyal romantizmin içinde tekkeler; insan gönüllerini aşka ve Allah’a kanatlandırmakla topluma bir ümit, bir huzur ve bir teselli kaynağı olmuşlardır. Dolayısıyla bir taraftan Anadolu Selçuklular’ın sofîlere derin saygı göstermeleri, öte yandan Moğol istilâsından kaçan büyük sofîlerin Anadolu’yu vatan edinmeleri bunda etkili rol oynamıştır. Türkistan’dan, Horasan’dan ayrılan nice sofî, Irak ve Suriye gibi ülkeleri de denemekle beraber, kendi iman hayatlarına en uygun çevreyi Anadolu’da bulmuşlardır.

9. Soru

Yunus Emre’nin entelektüel bilgi birikimi ne boyuttadır?

Cevap

Yûnus; tefsir, hadis, kelâm, tasavvuf gibi islamî ilimleri okumuş, aruzla şiir yazabilecek kadar edebî bilgilere vâkıf, Şiirazlı Sâdi’nin bir gazelini nazmen Türkçeye çevirecek kadar Farsçaya aşina bir şairdir. Arap, İran ve Yunan mitolojilerini az da olsa bilen bir mutasavvıftır.

10. Soru

Tefsir ne anlama gelmektedir?

Cevap

Kur’an-ı Kerim’deki ayetleri inceleyen bu ilim, ayetlerin muradına uygun bir şekilde anlaşılmasını sağlamayı gaye edinmiştir.

11. Soru

Hadis ne anlama gelmektedir?

Cevap

Hz. Muhammet’in sözlerini ve davranışlarını inceleyen bir ilim dalıdır.

12. Soru

Kelâm ne anlama gelmektedir?

Cevap

İmanî esasların akli delillerle ispat ve izah edildiği ilim dalıdır.

13. Soru

Yunus emre nerede doğmuştur?

Cevap

Yûnus’un doğum yeri hakkındaki bilgimiz de yetersizdir. Ancak Hacı Bektaş Velayet-nâmesi’nde Yûnus’un Sivrihisar’ın Sarıköyü’nde doğduğu kayıtlıdır. Bu bilgiyi, Mecdî ve Lâmiî de teyit etmektedir. Yani Şakayık’ta Yûnus’un şeyhi Tapduk Emre’nin Sakarya Nehri’ne yakın bir yerde ikamet ettiği, Yûnus’un ise, Bolu civarında bir yerde oturduğunu belirtir. Nefahat Tercümesinde ise Yûnus’un Kütahya Suyu’nun üzerinde, o suyun Sakarya’ya karıştığı yere yakın bir mahalde yattığını söyleyerek Velayetnâme’nin verdiği bilgiyi doğrular. Âşık Çelebi de Meşairü’ş- Şuâra adlı eserinde Yûnus Emre’nin Bolulu olduğunu zikreder.

14. Soru

Yûnus Emre, şiirlerinde hangi mahlasları kullanmıştır?

Cevap

Yûnus Emre “Yûnus” olduğunu söyler. Yûnus Emre, şiirlerinde mahlas olarak; “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bî-çare Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Koca Yûnus, Tapduk Yûnus Dedem…” gibi adlar kullanmaktadır.

15. Soru

Mahlas ne anlama gelmektedir?

Cevap

Mahlas: Şairlerin şiirlerinde asıl adlarının yerine kullandıkları takma isimlerdir.

16. Soru

Yûnus Emre’nin mezarı nerededir?

Cevap

Yûnus’un mezarının nerede olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Belgelerin azlığı ve onu sevenlerin çokluğu sebebiyle, Anadolu’nun muhtelif yerlerinde ve Azerbaycan’da ona ait birçok mezar gösterilmektedir.

17. Soru

Sehl-i Mümtenî ne anlama gelmektedir?

Cevap

Kolay görünen, ancak benzeri söylenmeye çalışılınca zor olduğu anlaşılan söz sanatıdır.

18. Soru

Yûnus Emre’nin eserleri nelerdir?

Cevap

Eserleri: Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divânı olmak üzere iki eseri vardır.

19. Soru

XIV. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcileri kimlerdir?

Cevap

Bu asırda Sâid Emre ve Kaygusuz Abdâl, Yunus’un en önde gelen muakkiplerindendir. Aynı asır Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairlerinden Gülşehrî, Âşıkpaşa, Eflâkî Dede ve Elvan Çelebi’yi de zikredebiliriz. Bunlardan Kaygusuz Abdal; tam manasıyla bir Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairidir. Zira onun eserlerinin temeli “din, tasavvuf, vecd, bilim, sevgi, hoşgörü vb.ler”dir. O, tasavvufî vecd ve heyecan bakımından en az Yunus Emre kadar başarılı şiirler vermiştir.

20. Soru

Velayetnâme ne anlama gelmektedir?

Cevap

Velilerin kerametlerini ve menkıbelerini içeren eserlerdir.

21. Soru

Kaygusuz Abdal’ın manzum eserleri nelerdir?

Cevap

Kaygusuz Abdal’ın manzum eserleri; Divân, Gülistân, Mesnevî-i Baba Kaygusuz (I-II-III ), Gevhernâme ve Minbernâme’dir.

22. Soru

Kaygusuz Abdal’ın mensur eserleri nelerdir?

Cevap

Kaygusuz Abdal’ın mensur eserleri; Budalanâme, Kitâb-ı Miğlâte, Vücûdnâme ve Risâle-i Kaygusuz Abdal’dır

23. Soru

Kaygusuz Abdal’ın manzum artı mensur eserleri nelerdir?

Cevap

Kaygusuz Abdal’ın manzum artı mensur eserleri Saraynâme ve Dil-güşâ’dır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!