Klasik Mantık Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

30.07.2022
8
A+
A-

Klasik Mantığın Konusu Ve Yöntemi

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Klasik Mantık Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Klasik Mantığın Konusu Ve Yöntemi

1. Soru

Klasik mantık denilince hangi filozofun kurduğu mantık anlaşılır?

Cevap

Aristoteles.


2. Soru

Aristoteles’in Organon adı altında yazdığı altı kitap hangileridir?

Cevap

Kategoriler, Önermeler, Birinci Analitikler, Topikler ve Sofistik Deliller


3. Soru

Aristoteles’e göre tümdengelim nedir?

Cevap

Aristoteles’e göre tümdengelim, kesin ve zorunlu sonuç veren bir akıl yürütme yöntemidir.


4. Soru

Klasik Mantık kaça ayrılır?

Cevap

• Kavramlar mantığı • Önermeler mantığı • Çıkarımlar mantığı (Tasım)


5. Soru

Aristoteles’e göre doğru bir akıl yürütme nasıl gerçekleşir?

Cevap

Doğru akıl yürütme için önce kavram oluşturulur, sonra önerme kurulur ve sonrada bu önermelerden çıkarım yapılır.


6. Soru

Tümdengelim akıl yürütmenin diğer adı nedir?

Cevap

Dedüktif akıl yürütme


7. Soru

İslam dünyasında mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

Aristoteles’in eserlerinin Arapça’ya çevrilmesiyle başlamıştır.


8. Soru

Tümdengelimin görevi nedir?

Cevap

Tümdengelimin görevi, öncüllerde üstü örtük var olan sonucu açığa çıkarmaktır.


9. Soru

Batıda mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

Aristoteles’in eserlerinin Latince’ye çevrilmesiyle başlamıştır.


10. Soru

Mantığı bölümlere ayırırken Terim, Önerme, Çıkarım(tasım) bölümlerine Metot konusunu eklemiştir?

Cevap

Petrus Ramus


11. Soru

Akıl yürütme yöntemlerinden biri olan benzetişin bir diğer adı nedir?

Cevap

Analoji


12. Soru

Aristoteles mantığının bel kemiğini ne oluşturur?

Cevap

Aristoteles mantığının bel kemiğini, akıl yürütmelerden tasım oluşturur.


13. Soru

Aristoteles’in Avrupa’daki egemenliği hangi devre kadar devam etmiştir?

Cevap

Rönesans


14. Soru

Aristoteles hangi ad altındaki kitabında mantık konularını işlemiştir?

Cevap

Organon


15. Soru

Aristoteles mantığı hangi akıl yürütme yöntemine önem vermiştir?

Cevap

Tümdengelim


16. Soru

Mantık biliminin kurucusu kimdir?

Cevap

Aristoteles.


17. Soru

Aristoteles mantığı neden metafiziği ile yakından ilgilidir?

Cevap

Çünkü Aristoteles’e göre zihnin kanunları aynı zamanda varlığın da kanunlarıdır.


18. Soru

Mantık biliminin gelişmesi esasen hangi çalışmalar ile başlamıştır?

Cevap

XIX. yüzyılın ikinci yarısında başlayan sembolik mantık çalışmaları ile


19. Soru

Yeterli neden ilkesi nedir?

Cevap

Bu ilke yeterli neden olmadıkça hiçbir olgunun mevcut, hiçbir yargının doğru olmayacağını ifade eder. Bu nedenler çok defa bizce belli değildir. Neden ararken sonsuza kadar gidilemez. Bir önermenin doğruluğunun nedeni diğer bir önermedir. Bu insan ölümlüdür. Önermesini Bütün insanlar ölümlüdür. önermesi temellendirir. Aynı biçimde Bu kuğu beyazdır. önermesini Bütün kuğular beyazdır önermesi temellendirir.


20. Soru

Çağımızın modern mantığı, klasik mantığın nasıl bir halidir?

Cevap

Klasik mantığın geliştirilmiş, genişletilmiş halidir. Başka bir deyişle ondan ayrı bir alan değil, aksine klasik mantık temelinde geliştirilmiş bir halidir.


21. Soru

Mantık bilgisinin günlük yaşamımızda nasıl bir yeri vardır?

Cevap

Mantık bilgisinin günlük pratik sorunların çözümünde, davranışlarımızın bağlı olduğu birtakım inanç ve varsayımların eleştiri yoluyla aydınlatılmasında etkin bir araç olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Çevremizdeki kişilerle zaman zaman düştüğümüz anlaşmazlıkların kökeninde çoğu kez kelime ve kavram kargaşası vardır. Mantık kişiye açık-seçik düşünme, düşünce ve duyguları belirli ve çıplak bir dille anlatma yollarını göstermekle bir sürü yanlış anlamaları, gereksiz tartışmaları önlemeye yardım eder. Pek çoğumuz şu ya da bu yoldan edindiğimiz birtakım inançlara, fikirlere ve bilgilere sımsıkı bağlıyız. Aslında bunlar çoğu kez sağlam bir dayanaktan yoksundurlar. Ne eleştiriye, ne de ciddi irdelemeye karşı durabilirler. Mantık kişiye bir inanç veya yargıyı doğru saymanın ne tür koşullara bağlı olduğunu gösterir. Bilimlerde olduğu gibi günlük düşünmede de ancak yeterince belgelenmiş, ya da belgelenme olanağı taşıyan düşüncelere güvenle bakılabilir. Bir düşünce veya teori ne denli parlak görünürse görünsün, olguların sınavından geçmedikçe, doğru sayılmaz.


22. Soru

Yeterli neden ilkesi ilk defa kim tarafından akıl yürütme ilkeleri arasından sayılmıştır?

Cevap

Leibniz


23. Soru

Batıda Aristoteles’in mantığının yetersizliği nasıl tartışılmaya başlanmıştır?

Cevap

Rönesans’tan sonra doğa bilimlerindeki gelişmeler ile


24. Soru

Aristoteles’e göre akıl yürütme nedir?

Cevap

Akıl yürütme, bir önermenin (sonuç), başka bir önerme (öncül) kullanarak doğruluğunun ispat edilmesidir.


25. Soru

Çelişmezlik ilkesi nedir?

Cevap

A, A olmayan değildir. Bir şey, aynı zamanda hem kendisi hem başka bir şey olamaz. Zihin, birbiri ile çelişik olan iki önermeden birini kabul ederse diğerini reddeder. Bir konuya aynı yüklem aynı zamanda ve aynı şartlar altında hem olumlu, hem olumsuz yüklenemez. Zihin, çelişmezlik ilkesine diğer ilkelerden daha fazla duyarlıdır. Mesela Bütün insanlar ölümlüdür. ve Bazı insanlar ölümlü değildir. Önermeleri birbiri ile çelişiktir.


26. Soru

Doğru düşünce nedir?

Cevap

Doğru düşünce, akıl ve mantık ilkeleri denen ilkelere uygun olarak düşünme tarzıdır.


27. Soru

Mantığın ilkeleri nelerdir?

Cevap

• Özdeşlik ilkesi • Çelişmezlik ilkesi • Üçüncü halin imkânsızlığı ilkesi • Yeterli neden ilkesi


28. Soru

Klasik mantığın konularını oluşturan terim, önerme, tasarım konularında Ortaçağ’da ve Yeniçağ’da yapılan çalışmalar, klasik mantığı nasıl etkilemiştir?

Cevap

Bu dönemde yapılan çalışmalar Klasik Mantığına yani Aristoteles mantığına hiçbir katkıda bulunmamıştır.


29. Soru

Üçüncü Halin İmkânsızlığı İlkesini açıklayınız?

Cevap

A ile A olmayan arasında, üçüncü bir imkân yoktur. Yani, bir önerme ya doğrudur, ya yanlıştır, ikisinin arasında üçüncü bir hâl yoktur.


30. Soru

Aristoteles’in mantığında tümdengelimin nasıl bir yeri vardır?

Cevap

Aristoteles klasik mantığın içinde sadece tümdengelim akıl yürütme yöntemini dahil etmiştir ve tümdengelime önem vermiştir.


31. Soru

Tümdengelim ile tümevarım arasında nasıl farklılıklar vardır?

Cevap

Tümdengelimde öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşır. Tümevarımda ise öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşımaz. Sonucun doğruluğu hiçbir zaman kesin değildir. Bunun sebebi, tümdengelimde sonucun öncüllerle sınırlı olmasıdır. Öncüllerde gizli olan şeyler tümdengelimle açık hale getirilir. Tümevarımda ise sonuç, öncüllerde verilenden daha fazlasını ihtiva eder. Öncüllerin çok ötesine taşar. Tümevarımda öncüllerin doğruluğunu kabul etsek bile sonucun doğruluğunu kabul etmeyebiliriz. Tümdengelimde ise bu mümkün değildir. Tümdengelimde öncüller doğruysa sonuç da doğru ve sonuç öncüllerden çıkarılıyorsa da geçerlidir. Tümevarımda ise bütün öncüller doğru olsa bile sonuç yanlış olabilir. Çünkü sonuç daha önce de söylediğimiz gibi öncüllerle sınırlı kalmayıp, öncülleri aşan bir nitelik taşımaktadır. Tümevarımda, öncüller hiçbir zaman sonuca kesinlik kazandırmaz, sadece öncüller sonucu kuvvetle destekliyor diyebiliriz. Oysaki tümdengelimde geçerli ya da geçersiz olsun sonuç kesindir.


32. Soru

Bilimlerin metodu, nasıl mantığın en önemli konusu haline gelmiştir?

Cevap

Bacon’ın ve Descartes’ın metot sorunlarına dikkat çekmesinden sonra, bilimlerin metodu, mantığın en önemli konusu haline gelmiştir.


33. Soru

Tümdengelim hangi ögelerden oluşur?

Cevap

Biri yasa ya da yargı olmak üzere en az iki öncül ve bu öncüllerden çıkarılması gereken bir sonuçtan oluşur.


34. Soru

Tümdengelim nedir?

Cevap

Genelden özeli çıkarsayan akıl yürütme biçimi, tümdengelimdir. Bu tür akıl yürütme yeni bir bilgi vermez, sadece öncülleri açık hale getirir ve tikel hakkında bilgi verir. Genel bir yasa ya da yargıdan yola çıktığı için tümdengelim denilir.


35. Soru

Üçüncü yüzyılda, Organon yorumcularından Ammonius Sacras, Aristoteles’in altı kitabına hangi eserleri eklemiştir?

Cevap

Yine Aristoteles’in Retorik ve Poetik adlı eserleri ile Porphyrious’un beş tümeli konu alan İsoloji adlı eserini eklemiştir.


36. Soru

Özdeşlik ilkesi nedir?

Cevap

A, A’ dır şeklinde ifade edilir. Bir akıl yürütmenin başında bir terime verilen anlam ne ise o akıl yürütme boyunca, o terim hep aynı anlamı taşımalıdır. A, A’dır ilkesi, doğru düşüme için zihnin uyması gereken baş ilkedir. Bir nesne başka bir nesneye benzeyebilir ama onunla özdeş olamaz. Özdeşlik ilkesine uymayan bir zihin için, çelişmezlik ve üçüncü halin imkânsızlığı ilkeleri anlamsız kalır. Ağaç, ağaçtır insan, insandır gibi.


37. Soru

Aristoteles yazdığı altı kitaplarda ne üzerinde durmaktadır?

Cevap

Aristoteles bu kitaplarda terimler, önermeler, akıl yürütmeler ve çeşitli ispat şekilleri üzerinde durur.


38. Soru

Aristoteles, yazdığı altı kitabın genel adı nedir?

Cevap

Organon


39. Soru

Anadoji veya benzetme nedir?

Cevap

Diyelim ki X ile Y gibi iki kişinin veya nesnenin, a gibi ortak bir özelliği var ve X’ in b gibi başka bir özelliği var. İki nesne arasındaki benzerliğe dayanarak Y’nin de b özelliğine sahip olduğunu düşünmemiz, benzetiş veya analojinin temelini teşkil eder. Analojiye dayanan akıl yürütmelerde, bazı yönlerden benzeyen nesnelerin başka yönlerden de benzer olacağı gibi bir varsayım gizlidir.


40. Soru

İkiden fazla değerli mantık nasıl kurulmaya başlanmıştır?

Cevap

Üçüncü halin imkansızlığından şüphe edilmesi ile başlanmıştır. Matematikte ve fizikte, üçüncü halin imkansızlığı ile açıklanamayan durumlar söz konusudur. Çünkü özellikle sonsuzluk bahis olduğunda bazı açıklanamayan durumlar olmaktadır.


41. Soru

Tümdengelimde çıkarım nasıl geçerli hale gelir?

Cevap

Ortaya atılan savın gerçekleşmesi ile çıkarım geçerli hale gelir.


42. Soru

İyi bir tümevarımda ne olması gerekir?

Cevap

Örneklemin bütün evreni kapsaması gerekir. Bu da oldukça zordur, hatta imkansızdır.


43. Soru

Üçüncü halin imkansızlığı ilkesi nedir?

Cevap

A ile A olmayan arasında, üçüncü bir imkân yoktur. Yani, bir önerme ya doğrudur, ya yanlıştır, ikisinin arasında üçüncü bir hâl yoktur.


44. Soru

İspatların eleştirilmesi, tartışılması veya denetlenmesi için neye ihtiyaç vardır?

Cevap

Mantık bilgisine


45. Soru

Tümevarım nedir?

Cevap

Tümevarımda öncüllerden tümel veya tikel bir sonuca varılır. Yani sonuç, öncüllerle sınırlı kalmayarak, öncülleri aşan bir bilgiye bizi götürür. Örneğin şimdiye kadar gözlemlediğim bütün kargalar, tüm kargaların belki de çok küçük bir bölümünü oluşturur. Bu gözlemlediğim kargalardaki bir özelliği tüm kargalara yükleyerek ve gözlemlediğimiz miktarı aşmakta ve mantıkça yeterli dayanağımız olmadan bir sonuca gitmekteyiz.


46. Soru

Akıl yürütme nedir?

Cevap

Genel olarak, düşünceleri bilinçli, tutarlı ve amaçlı bir biçimde birbirine bağlama işlemi. Bir şeyin doğruluğunu, başka bir veya daha fazla şeye dayanarak ileri sürme akıl yürütmedir. Öncül olarak alınan önermelerden mantıksal çıkarım kurallarına uygun bir tarzda sonuç çıkarma işlemi.


47. Soru

Tümevarım akıl yürütme yöntemini bir diğer adı nedir?

Cevap

İndüktif akıl yürütme


48. Soru

Tümevarımın bütün evreni kapsaması imkansız olduğuna göre, bu akıl yürütme yönteminin doğru olma olasılığı ne ile ilgidir?

Cevap

Akıl yürütme yöntemi içinde kullanılan yöntemlerin sıklığı ne kadar çok olursa, bu akıl yürütme yönteminin doğruluğu o kadar artar. Örneğin, Gözlediğim a1 kargadır ve karadır. Gözlediğim a2 kargadır ve karadır. Gözlediğim a3 kargadır ve karadır. Gözlediğim a4 kargadır ve karadır. Gözlediğim a5 kargadır ve karadır O halde, bütün kargalar karadır. Geçmiş ve gelecekteki tüm kargaları gözlemlememiz olanaksızdır ama gözlem sayımız arttıkça, tümevarımın doğru olma olasılığı artar.


49. Soru

İslam dünyasında mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

İslam dünyasında mantık çalışmaları, Aristoteles’in eserlerinin Arapça’ya çevrilmesiyle başlamıştır.


50. Soru

Bir tasım hangi ögelerden oluşur?

Cevap

Bir tasım en az iki öncül ve sonuçtan oluşur. • Bütün insanlar ölümlüdür. • Sokrates bir insandır. • O halde, Sokrates ölümlüdür.


51. Soru

En bilinen akıl yürütme yöntemleri nelerdir?

Cevap

Tümevarım, tümdengelim ve analoji


52. Soru

Toplu pazarlık nedir?

Cevap

Bir tarafta sendika, diğer tarafta da işveren ya da işveren örgütünün yer aldığı, ücret ve çalışma koşullarına ilişkin yapılan pazarlık ve görüşmelerdir.


53. Soru

İspat nedir?

Cevap

İspat, bir önermenin doğruluğunu başka bir veya daha fazla önermenin doğruluğuna dayanarak ortaya koymaktır.


54. Soru

Tümdengelimin geçerli bir akıl yürütme olması neye bağlıdır?

Cevap

Dayandığı yasanın doğruluğu ve kuvvetliliğine bağlıdır.


55. Soru

Mantığın ilkeleri nelerdir?

Cevap

  • Özdeşlik İlkesi
  • Çelişmezlik İlkesi
  • Üçüncü Halin İmkânsızlığı İlkesi
  • Yeterli Neden İlkesi

56. Soru

Tümdengelimin en belirgin özelliği nedir?

Cevap

Tümdengelimin en belirgin özelliği, öncüllerin sonucu doğruladığı savını taşımasıdır. Bu savın gerçekleşmesi ile aynı zamanda çıkarım geçerli hale gelir.


57. Soru

Tümevarım akıl yürütmede öncüller ile sonuç arasında nasıl bir ilişki vardır?

Cevap

Bu akıl yürütmede öncüller, sonuç için bir dayanak sağlamakta ancak sonucu zorunlu kılmamaktadır.


58. Soru

Aristoteles, Organon adı altında yazdığı altı kitapta mantık konularını incelemiştir. Altı kitabın isimleri nelerdir?

Cevap

Kategoriler, Önermeler, Birinci Analitikler, İkinci Analitikler, Topikler ve Sofistik Deliller.


59. Soru

Benzetiş (Analoji) kavramını açıklayınız?

Cevap

Akıl yürütmelerimiz arasında benzetiş veya analojiye dayananlar önemli bir yer tutar. Diyelim ki X ile Y gibi iki kişinin veya nesnenin, “a” gibi ortak bir özelliği var ve X’ in “b” gibi başka bir özelliği var. İki nesne arasındaki benzerliğe dayanarak Y’ nin de “b” özelliğine sahip olduğunu düşünmemiz, benzetiş veya analojinin temelini teşkil eder. Analojiye dayanan akıl yürütmelerde, bazı yönlerden benzeyen nesnelerin başka yönlerden de benzer olacağı gibi bir varsayım gizlidir.


60. Soru

Analojide sonucun doğruluğu hakkında ne söylenebilir?

Cevap

Analojide de tümevarım gibi sonucun doğruluğu hiçbir zaman kesin değildir. Benzerlik sağlayan özelliklerle sonuçta var olduğu ileri sürülen özellik arasındaki ilişki ne kadar kuvvetli ise analoji veya benzetiş o kadar kuvvetlidir.


61. Soru

Üçüncü halin imkansızlığı ilkesinden şüphe edilmeye başlandıktan sonra nasıl mantıklar kurulmaya başlandı?

Cevap

Lukasiewicz (1920) ilk defa üç değerli mantık kurdu. Doğru, yanlış ve nötr. Reichenbach’a göre de doğru ile yanlış arasında sürekli ve sonsuz değerler vardır. Mesela (pi) sayısının ondalık kesirler halinde yazılışında bir yerde durulmaz, seri devam eder. 3.146….


62. Soru

Özdeşlik ilkesini açıklayınız?

Cevap

Bir nesne başka bir nesneye benzeyebilir ama onunla özdeş olamaz. Özdeşlik ilkesine uymayan bir zihin için, çelişmezlik ve üçüncü halin imkânsızlığı ilkeleri anlamsız kalır. Ağaç, ağaçtır İnsan, insandır gibi.


63. Soru

Tümdengelimi ve tümevarımın karşılaştırılmasını yapınız?

Cevap

Tümdengelimde öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşır. Tümevarımda ise öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşımaz. Sonucun doğruluğu hiçbir zaman kesin değildir. Bunun sebebi, tümdengelimde sonucun öncüllerle sınırlı olmasıdır. Öncüllerde gizli olan şeyler tümdengelimle açık hale getirilir. Tümevarımda ise sonuç, öncüllerde verilenden daha fazlasını ihtiva eder. Öncüllerin çok ötesine taşar. Tümevarımda öncüllerin doğruluğunu kabul etsek bile sonucun doğruluğunu kabul etmeyebiliriz. Tümdengelimde ise bu mümkün değildir. Tümdengelimde öncüller doğruysa sonuç da doğru ve sonuç öncüllerden çıkarılıyorsa da geçerlidir. Tümevarımda ise bütün öncüller doğru olsa bile sonuç yanlış olabilir.


64. Soru

Akıl yürütme kavramını açıklayınız?

Cevap

Genel olarak, düşünceleri bilinçli, tutarlı ve amaçlı bir biçimde birbirine bağlama işlemi. Öncül olarak alınan önermelerden mantıksal çıkarım kurallarına uygun bir tarzda sonuç çıkarma işlemi.


65. Soru

Tümdengelimin en belirgin özelliği nedir?

Cevap

Tümdengelimin en belirgin özelliği, öncüllerin sonucu doğruladığı savını taşımasıdır.


66. Soru

Doğru akıl yürütme için ne yapılması gerekmektedir?

Cevap

Doğru akıl yürütme için önce kavram oluşturulur, sonra önerme kurulur ve sonrada bu önermelerden çıkarım yapılır.


67. Soru

Mantık kişisel ve sosyal sayısız sorunların çözümüne nasıl olanak sağlayabilir.

Cevap

Tutarlılık ve olgusal kanıtlara saygı mantıklı olmanın başta gelen iki koşuludur. Mantık bu gerekleri açıklıkla ortaya koymakla kişisel ve sosyal sayısız sorunların çözümüne olanak sağlayabilir.


68. Soru

Tümdengelim(Dedüktif Akıl Yürütme) kavramını açıklayınız?

Cevap

Genelden özeli çıkarsayan akıl yürütme biçimi, tümdengelimdir. Bu tür akıl yürütme yeni bir bilgi vermez, sadece öncülleri açık hale getirir ve tikel hakkında bilgi verir. Genel bir yasa ya da yargıdan yola çıktığı için tümdengelim denilir. Biri yasa ya da yargı olmak üzere en az iki öncül ve bu öncüllerden çıkarılması gereken bir sonuçtan oluşur. Dayandığı yasa ne kadar doğru ve kuvvetliyse o kadar geçerli bir akıl yürütmedir. 


69. Soru

Tümevarım (İndüktif Akıl Yürütme) kavramını açıklayınız?

Cevap

Tümevarımda ise öncüllerden tümel veya tikel bir sonuca varılır. Yani sonuç, öncüllerle sınırlı kalmayarak, öncülleri aşan bir bilgiye bizi götürür. Örneğin şimdiye kadar gözlemlediğim bütün kargalar, tüm kargaların belki de çok küçük bir bölümünü oluşturur. Bu gözlemlediğim kargalardaki bir özelliği tüm kargalara yükleyerek ve gözlemlediğimiz miktarı aşmakta ve mantıkça yeterli dayanağımız olmadan bir sonuca gitmekteyiz.


70. Soru

Mantıklı diye sıfatlandırdığımız bir kişi her şeyden önce hangi gereklere sımsıkı bağlıdır?

Cevap

Tutarlı olmak; başka bir deyişle, birbiriyle çelişen veya bağdaşmayan düşünce, inanç veya savlara yer vermemek ve yeterince ve güvenilir yoldan belgelenmemiş hiçbir sav, hipotez veya kuramı doğru kabul etmemek, aynı şekilde yeterince belgelenmiş yargı veya savlar karşısında şu ya da bu nedenle ayak diremek


71. Soru

Çelişmezlik ilkesini açıklayınız?

Cevap

Bir şey, aynı zamanda hem kendisi hem başka bir şey olamaz. Zihin, birbiri ile çelişik olan iki önermeden birini kabul ederse diğerini reddeder. Bir konuya aynı yüklem aynı zamanda ve aynı şartlar altında hem olumlu, hem olumsuz yüklenemez.


72. Soru

Yeterli Neden İlkesini açıklayınız?

Cevap

Bu ilke, ilk defa Leibniz tarafından akıl yürütme ilkeleri arasında sayılmıştır. Hiçbir yargı, yeterli neden olmadan doğru değildir. Bu ilke yeterli neden olmadıkça hiçbir olgunun mevcut, hiçbir yargının doğru olmayacağını ifade eder. Bu nedenler çok defa bizce belli değildir. Neden ararken sonsuza kadar gidilemez.


73. Soru

Klasik mantık kaç alana ayrılmaktadır?

Cevap

Klasik mantık birbirine bağımlı üç alana ayrılır.
1. Kavramlar mantığı
2. Önermeler mantığı
3. Çıkarımlar mantığı (Tasım)


74. Soru

Mantık biliminin kurucu kimdir?

Cevap

Aristoteles


75. Soru

Aristoteles tümdengelimi nasıl görmektedir?

Cevap

Aristoteles’e göre “tümdengelim”, kesin ve zorunlu sonuç veren bir akıl yürütme yöntemidir.


76. Soru

Batıda mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

Batıda mantık çalışmaları, Aristoteles’in eserlerinin Latince’ye çevrilmesiyle başlamıştır. Aristoteles’in Avrupa’daki egemenliği
Rönesans’a kadar devam etmiştir. Rönesans’tan sonra doğa bilimlerindeki gelişmeler karşısında, metot olarak Aristoteles mantığının yetersizliği tartışılmaya başlandı.


1. Soru

Klasik mantık denilince hangi filozofun kurduğu mantık anlaşılır?

Cevap

Aristoteles.

2. Soru

Aristoteles’in Organon adı altında yazdığı altı kitap hangileridir?

Cevap

Kategoriler, Önermeler, Birinci Analitikler, Topikler ve Sofistik Deliller

3. Soru

Aristoteles’e göre tümdengelim nedir?

Cevap

Aristoteles’e göre tümdengelim, kesin ve zorunlu sonuç veren bir akıl yürütme yöntemidir.

4. Soru

Klasik Mantık kaça ayrılır?

Cevap

• Kavramlar mantığı • Önermeler mantığı • Çıkarımlar mantığı (Tasım)

5. Soru

Aristoteles’e göre doğru bir akıl yürütme nasıl gerçekleşir?

Cevap

Doğru akıl yürütme için önce kavram oluşturulur, sonra önerme kurulur ve sonrada bu önermelerden çıkarım yapılır.

6. Soru

Tümdengelim akıl yürütmenin diğer adı nedir?

Cevap

Dedüktif akıl yürütme

7. Soru

İslam dünyasında mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

Aristoteles’in eserlerinin Arapça’ya çevrilmesiyle başlamıştır.

8. Soru

Tümdengelimin görevi nedir?

Cevap

Tümdengelimin görevi, öncüllerde üstü örtük var olan sonucu açığa çıkarmaktır.

9. Soru

Batıda mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

Aristoteles’in eserlerinin Latince’ye çevrilmesiyle başlamıştır.

10. Soru

Mantığı bölümlere ayırırken Terim, Önerme, Çıkarım(tasım) bölümlerine Metot konusunu eklemiştir?

Cevap

Petrus Ramus

11. Soru

Akıl yürütme yöntemlerinden biri olan benzetişin bir diğer adı nedir?

Cevap

Analoji

12. Soru

Aristoteles mantığının bel kemiğini ne oluşturur?

Cevap

Aristoteles mantığının bel kemiğini, akıl yürütmelerden tasım oluşturur.

13. Soru

Aristoteles’in Avrupa’daki egemenliği hangi devre kadar devam etmiştir?

Cevap

Rönesans

14. Soru

Aristoteles hangi ad altındaki kitabında mantık konularını işlemiştir?

Cevap

Organon

15. Soru

Aristoteles mantığı hangi akıl yürütme yöntemine önem vermiştir?

Cevap

Tümdengelim

16. Soru

Mantık biliminin kurucusu kimdir?

Cevap

Aristoteles.

17. Soru

Aristoteles mantığı neden metafiziği ile yakından ilgilidir?

Cevap

Çünkü Aristoteles’e göre zihnin kanunları aynı zamanda varlığın da kanunlarıdır.

18. Soru

Mantık biliminin gelişmesi esasen hangi çalışmalar ile başlamıştır?

Cevap

XIX. yüzyılın ikinci yarısında başlayan sembolik mantık çalışmaları ile

19. Soru

Yeterli neden ilkesi nedir?

Cevap

Bu ilke yeterli neden olmadıkça hiçbir olgunun mevcut, hiçbir yargının doğru olmayacağını ifade eder. Bu nedenler çok defa bizce belli değildir. Neden ararken sonsuza kadar gidilemez. Bir önermenin doğruluğunun nedeni diğer bir önermedir. Bu insan ölümlüdür. Önermesini Bütün insanlar ölümlüdür. önermesi temellendirir. Aynı biçimde Bu kuğu beyazdır. önermesini Bütün kuğular beyazdır önermesi temellendirir.

20. Soru

Çağımızın modern mantığı, klasik mantığın nasıl bir halidir?

Cevap

Klasik mantığın geliştirilmiş, genişletilmiş halidir. Başka bir deyişle ondan ayrı bir alan değil, aksine klasik mantık temelinde geliştirilmiş bir halidir.

21. Soru

Mantık bilgisinin günlük yaşamımızda nasıl bir yeri vardır?

Cevap

Mantık bilgisinin günlük pratik sorunların çözümünde, davranışlarımızın bağlı olduğu birtakım inanç ve varsayımların eleştiri yoluyla aydınlatılmasında etkin bir araç olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Çevremizdeki kişilerle zaman zaman düştüğümüz anlaşmazlıkların kökeninde çoğu kez kelime ve kavram kargaşası vardır. Mantık kişiye açık-seçik düşünme, düşünce ve duyguları belirli ve çıplak bir dille anlatma yollarını göstermekle bir sürü yanlış anlamaları, gereksiz tartışmaları önlemeye yardım eder. Pek çoğumuz şu ya da bu yoldan edindiğimiz birtakım inançlara, fikirlere ve bilgilere sımsıkı bağlıyız. Aslında bunlar çoğu kez sağlam bir dayanaktan yoksundurlar. Ne eleştiriye, ne de ciddi irdelemeye karşı durabilirler. Mantık kişiye bir inanç veya yargıyı doğru saymanın ne tür koşullara bağlı olduğunu gösterir. Bilimlerde olduğu gibi günlük düşünmede de ancak yeterince belgelenmiş, ya da belgelenme olanağı taşıyan düşüncelere güvenle bakılabilir. Bir düşünce veya teori ne denli parlak görünürse görünsün, olguların sınavından geçmedikçe, doğru sayılmaz.

22. Soru

Yeterli neden ilkesi ilk defa kim tarafından akıl yürütme ilkeleri arasından sayılmıştır?

Cevap

Leibniz

23. Soru

Batıda Aristoteles’in mantığının yetersizliği nasıl tartışılmaya başlanmıştır?

Cevap

Rönesans’tan sonra doğa bilimlerindeki gelişmeler ile

24. Soru

Aristoteles’e göre akıl yürütme nedir?

Cevap

Akıl yürütme, bir önermenin (sonuç), başka bir önerme (öncül) kullanarak doğruluğunun ispat edilmesidir.

25. Soru

Çelişmezlik ilkesi nedir?

Cevap

A, A olmayan değildir. Bir şey, aynı zamanda hem kendisi hem başka bir şey olamaz. Zihin, birbiri ile çelişik olan iki önermeden birini kabul ederse diğerini reddeder. Bir konuya aynı yüklem aynı zamanda ve aynı şartlar altında hem olumlu, hem olumsuz yüklenemez. Zihin, çelişmezlik ilkesine diğer ilkelerden daha fazla duyarlıdır. Mesela Bütün insanlar ölümlüdür. ve Bazı insanlar ölümlü değildir. Önermeleri birbiri ile çelişiktir.

26. Soru

Doğru düşünce nedir?

Cevap

Doğru düşünce, akıl ve mantık ilkeleri denen ilkelere uygun olarak düşünme tarzıdır.

27. Soru

Mantığın ilkeleri nelerdir?

Cevap

• Özdeşlik ilkesi • Çelişmezlik ilkesi • Üçüncü halin imkânsızlığı ilkesi • Yeterli neden ilkesi

28. Soru

Klasik mantığın konularını oluşturan terim, önerme, tasarım konularında Ortaçağ’da ve Yeniçağ’da yapılan çalışmalar, klasik mantığı nasıl etkilemiştir?

Cevap

Bu dönemde yapılan çalışmalar Klasik Mantığına yani Aristoteles mantığına hiçbir katkıda bulunmamıştır.

29. Soru

Üçüncü Halin İmkânsızlığı İlkesini açıklayınız?

Cevap

A ile A olmayan arasında, üçüncü bir imkân yoktur. Yani, bir önerme ya doğrudur, ya yanlıştır, ikisinin arasında üçüncü bir hâl yoktur.

30. Soru

Aristoteles’in mantığında tümdengelimin nasıl bir yeri vardır?

Cevap

Aristoteles klasik mantığın içinde sadece tümdengelim akıl yürütme yöntemini dahil etmiştir ve tümdengelime önem vermiştir.

31. Soru

Tümdengelim ile tümevarım arasında nasıl farklılıklar vardır?

Cevap

Tümdengelimde öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşır. Tümevarımda ise öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşımaz. Sonucun doğruluğu hiçbir zaman kesin değildir. Bunun sebebi, tümdengelimde sonucun öncüllerle sınırlı olmasıdır. Öncüllerde gizli olan şeyler tümdengelimle açık hale getirilir. Tümevarımda ise sonuç, öncüllerde verilenden daha fazlasını ihtiva eder. Öncüllerin çok ötesine taşar. Tümevarımda öncüllerin doğruluğunu kabul etsek bile sonucun doğruluğunu kabul etmeyebiliriz. Tümdengelimde ise bu mümkün değildir. Tümdengelimde öncüller doğruysa sonuç da doğru ve sonuç öncüllerden çıkarılıyorsa da geçerlidir. Tümevarımda ise bütün öncüller doğru olsa bile sonuç yanlış olabilir. Çünkü sonuç daha önce de söylediğimiz gibi öncüllerle sınırlı kalmayıp, öncülleri aşan bir nitelik taşımaktadır. Tümevarımda, öncüller hiçbir zaman sonuca kesinlik kazandırmaz, sadece öncüller sonucu kuvvetle destekliyor diyebiliriz. Oysaki tümdengelimde geçerli ya da geçersiz olsun sonuç kesindir.

32. Soru

Bilimlerin metodu, nasıl mantığın en önemli konusu haline gelmiştir?

Cevap

Bacon’ın ve Descartes’ın metot sorunlarına dikkat çekmesinden sonra, bilimlerin metodu, mantığın en önemli konusu haline gelmiştir.

33. Soru

Tümdengelim hangi ögelerden oluşur?

Cevap

Biri yasa ya da yargı olmak üzere en az iki öncül ve bu öncüllerden çıkarılması gereken bir sonuçtan oluşur.

34. Soru

Tümdengelim nedir?

Cevap

Genelden özeli çıkarsayan akıl yürütme biçimi, tümdengelimdir. Bu tür akıl yürütme yeni bir bilgi vermez, sadece öncülleri açık hale getirir ve tikel hakkında bilgi verir. Genel bir yasa ya da yargıdan yola çıktığı için tümdengelim denilir.

35. Soru

Üçüncü yüzyılda, Organon yorumcularından Ammonius Sacras, Aristoteles’in altı kitabına hangi eserleri eklemiştir?

Cevap

Yine Aristoteles’in Retorik ve Poetik adlı eserleri ile Porphyrious’un beş tümeli konu alan İsoloji adlı eserini eklemiştir.

36. Soru

Özdeşlik ilkesi nedir?

Cevap

A, A’ dır şeklinde ifade edilir. Bir akıl yürütmenin başında bir terime verilen anlam ne ise o akıl yürütme boyunca, o terim hep aynı anlamı taşımalıdır. A, A’dır ilkesi, doğru düşüme için zihnin uyması gereken baş ilkedir. Bir nesne başka bir nesneye benzeyebilir ama onunla özdeş olamaz. Özdeşlik ilkesine uymayan bir zihin için, çelişmezlik ve üçüncü halin imkânsızlığı ilkeleri anlamsız kalır. Ağaç, ağaçtır insan, insandır gibi.

37. Soru

Aristoteles yazdığı altı kitaplarda ne üzerinde durmaktadır?

Cevap

Aristoteles bu kitaplarda terimler, önermeler, akıl yürütmeler ve çeşitli ispat şekilleri üzerinde durur.

38. Soru

Aristoteles, yazdığı altı kitabın genel adı nedir?

Cevap

Organon

39. Soru

Anadoji veya benzetme nedir?

Cevap

Diyelim ki X ile Y gibi iki kişinin veya nesnenin, a gibi ortak bir özelliği var ve X’ in b gibi başka bir özelliği var. İki nesne arasındaki benzerliğe dayanarak Y’nin de b özelliğine sahip olduğunu düşünmemiz, benzetiş veya analojinin temelini teşkil eder. Analojiye dayanan akıl yürütmelerde, bazı yönlerden benzeyen nesnelerin başka yönlerden de benzer olacağı gibi bir varsayım gizlidir.

40. Soru

İkiden fazla değerli mantık nasıl kurulmaya başlanmıştır?

Cevap

Üçüncü halin imkansızlığından şüphe edilmesi ile başlanmıştır. Matematikte ve fizikte, üçüncü halin imkansızlığı ile açıklanamayan durumlar söz konusudur. Çünkü özellikle sonsuzluk bahis olduğunda bazı açıklanamayan durumlar olmaktadır.

41. Soru

Tümdengelimde çıkarım nasıl geçerli hale gelir?

Cevap

Ortaya atılan savın gerçekleşmesi ile çıkarım geçerli hale gelir.

42. Soru

İyi bir tümevarımda ne olması gerekir?

Cevap

Örneklemin bütün evreni kapsaması gerekir. Bu da oldukça zordur, hatta imkansızdır.

43. Soru

Üçüncü halin imkansızlığı ilkesi nedir?

Cevap

A ile A olmayan arasında, üçüncü bir imkân yoktur. Yani, bir önerme ya doğrudur, ya yanlıştır, ikisinin arasında üçüncü bir hâl yoktur.

44. Soru

İspatların eleştirilmesi, tartışılması veya denetlenmesi için neye ihtiyaç vardır?

Cevap

Mantık bilgisine

45. Soru

Tümevarım nedir?

Cevap

Tümevarımda öncüllerden tümel veya tikel bir sonuca varılır. Yani sonuç, öncüllerle sınırlı kalmayarak, öncülleri aşan bir bilgiye bizi götürür. Örneğin şimdiye kadar gözlemlediğim bütün kargalar, tüm kargaların belki de çok küçük bir bölümünü oluşturur. Bu gözlemlediğim kargalardaki bir özelliği tüm kargalara yükleyerek ve gözlemlediğimiz miktarı aşmakta ve mantıkça yeterli dayanağımız olmadan bir sonuca gitmekteyiz.

46. Soru

Akıl yürütme nedir?

Cevap

Genel olarak, düşünceleri bilinçli, tutarlı ve amaçlı bir biçimde birbirine bağlama işlemi. Bir şeyin doğruluğunu, başka bir veya daha fazla şeye dayanarak ileri sürme akıl yürütmedir. Öncül olarak alınan önermelerden mantıksal çıkarım kurallarına uygun bir tarzda sonuç çıkarma işlemi.

47. Soru

Tümevarım akıl yürütme yöntemini bir diğer adı nedir?

Cevap

İndüktif akıl yürütme

48. Soru

Tümevarımın bütün evreni kapsaması imkansız olduğuna göre, bu akıl yürütme yönteminin doğru olma olasılığı ne ile ilgidir?

Cevap

Akıl yürütme yöntemi içinde kullanılan yöntemlerin sıklığı ne kadar çok olursa, bu akıl yürütme yönteminin doğruluğu o kadar artar. Örneğin, Gözlediğim a1 kargadır ve karadır. Gözlediğim a2 kargadır ve karadır. Gözlediğim a3 kargadır ve karadır. Gözlediğim a4 kargadır ve karadır. Gözlediğim a5 kargadır ve karadır O halde, bütün kargalar karadır. Geçmiş ve gelecekteki tüm kargaları gözlemlememiz olanaksızdır ama gözlem sayımız arttıkça, tümevarımın doğru olma olasılığı artar.

49. Soru

İslam dünyasında mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

İslam dünyasında mantık çalışmaları, Aristoteles’in eserlerinin Arapça’ya çevrilmesiyle başlamıştır.

50. Soru

Bir tasım hangi ögelerden oluşur?

Cevap

Bir tasım en az iki öncül ve sonuçtan oluşur. • Bütün insanlar ölümlüdür. • Sokrates bir insandır. • O halde, Sokrates ölümlüdür.

51. Soru

En bilinen akıl yürütme yöntemleri nelerdir?

Cevap

Tümevarım, tümdengelim ve analoji

52. Soru

Toplu pazarlık nedir?

Cevap

Bir tarafta sendika, diğer tarafta da işveren ya da işveren örgütünün yer aldığı, ücret ve çalışma koşullarına ilişkin yapılan pazarlık ve görüşmelerdir.

53. Soru

İspat nedir?

Cevap

İspat, bir önermenin doğruluğunu başka bir veya daha fazla önermenin doğruluğuna dayanarak ortaya koymaktır.

54. Soru

Tümdengelimin geçerli bir akıl yürütme olması neye bağlıdır?

Cevap

Dayandığı yasanın doğruluğu ve kuvvetliliğine bağlıdır.

55. Soru

Mantığın ilkeleri nelerdir?

Cevap

  • Özdeşlik İlkesi
  • Çelişmezlik İlkesi
  • Üçüncü Halin İmkânsızlığı İlkesi
  • Yeterli Neden İlkesi
56. Soru

Tümdengelimin en belirgin özelliği nedir?

Cevap

Tümdengelimin en belirgin özelliği, öncüllerin sonucu doğruladığı savını taşımasıdır. Bu savın gerçekleşmesi ile aynı zamanda çıkarım geçerli hale gelir.

57. Soru

Tümevarım akıl yürütmede öncüller ile sonuç arasında nasıl bir ilişki vardır?

Cevap

Bu akıl yürütmede öncüller, sonuç için bir dayanak sağlamakta ancak sonucu zorunlu kılmamaktadır.

58. Soru

Aristoteles, Organon adı altında yazdığı altı kitapta mantık konularını incelemiştir. Altı kitabın isimleri nelerdir?

Cevap

Kategoriler, Önermeler, Birinci Analitikler, İkinci Analitikler, Topikler ve Sofistik Deliller.

59. Soru

Benzetiş (Analoji) kavramını açıklayınız?

Cevap

Akıl yürütmelerimiz arasında benzetiş veya analojiye dayananlar önemli bir yer tutar. Diyelim ki X ile Y gibi iki kişinin veya nesnenin, “a” gibi ortak bir özelliği var ve X’ in “b” gibi başka bir özelliği var. İki nesne arasındaki benzerliğe dayanarak Y’ nin de “b” özelliğine sahip olduğunu düşünmemiz, benzetiş veya analojinin temelini teşkil eder. Analojiye dayanan akıl yürütmelerde, bazı yönlerden benzeyen nesnelerin başka yönlerden de benzer olacağı gibi bir varsayım gizlidir.

60. Soru

Analojide sonucun doğruluğu hakkında ne söylenebilir?

Cevap

Analojide de tümevarım gibi sonucun doğruluğu hiçbir zaman kesin değildir. Benzerlik sağlayan özelliklerle sonuçta var olduğu ileri sürülen özellik arasındaki ilişki ne kadar kuvvetli ise analoji veya benzetiş o kadar kuvvetlidir.

61. Soru

Üçüncü halin imkansızlığı ilkesinden şüphe edilmeye başlandıktan sonra nasıl mantıklar kurulmaya başlandı?

Cevap

Lukasiewicz (1920) ilk defa üç değerli mantık kurdu. Doğru, yanlış ve nötr. Reichenbach’a göre de doğru ile yanlış arasında sürekli ve sonsuz değerler vardır. Mesela (pi) sayısının ondalık kesirler halinde yazılışında bir yerde durulmaz, seri devam eder. 3.146….

62. Soru

Özdeşlik ilkesini açıklayınız?

Cevap

Bir nesne başka bir nesneye benzeyebilir ama onunla özdeş olamaz. Özdeşlik ilkesine uymayan bir zihin için, çelişmezlik ve üçüncü halin imkânsızlığı ilkeleri anlamsız kalır. Ağaç, ağaçtır İnsan, insandır gibi.

63. Soru

Tümdengelimi ve tümevarımın karşılaştırılmasını yapınız?

Cevap

Tümdengelimde öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşır. Tümevarımda ise öncüller, sonuç için yeterli gerekçeyi taşımaz. Sonucun doğruluğu hiçbir zaman kesin değildir. Bunun sebebi, tümdengelimde sonucun öncüllerle sınırlı olmasıdır. Öncüllerde gizli olan şeyler tümdengelimle açık hale getirilir. Tümevarımda ise sonuç, öncüllerde verilenden daha fazlasını ihtiva eder. Öncüllerin çok ötesine taşar. Tümevarımda öncüllerin doğruluğunu kabul etsek bile sonucun doğruluğunu kabul etmeyebiliriz. Tümdengelimde ise bu mümkün değildir. Tümdengelimde öncüller doğruysa sonuç da doğru ve sonuç öncüllerden çıkarılıyorsa da geçerlidir. Tümevarımda ise bütün öncüller doğru olsa bile sonuç yanlış olabilir.

64. Soru

Akıl yürütme kavramını açıklayınız?

Cevap

Genel olarak, düşünceleri bilinçli, tutarlı ve amaçlı bir biçimde birbirine bağlama işlemi. Öncül olarak alınan önermelerden mantıksal çıkarım kurallarına uygun bir tarzda sonuç çıkarma işlemi.

65. Soru

Tümdengelimin en belirgin özelliği nedir?

Cevap

Tümdengelimin en belirgin özelliği, öncüllerin sonucu doğruladığı savını taşımasıdır.

66. Soru

Doğru akıl yürütme için ne yapılması gerekmektedir?

Cevap

Doğru akıl yürütme için önce kavram oluşturulur, sonra önerme kurulur ve sonrada bu önermelerden çıkarım yapılır.

67. Soru

Mantık kişisel ve sosyal sayısız sorunların çözümüne nasıl olanak sağlayabilir.

Cevap

Tutarlılık ve olgusal kanıtlara saygı mantıklı olmanın başta gelen iki koşuludur. Mantık bu gerekleri açıklıkla ortaya koymakla kişisel ve sosyal sayısız sorunların çözümüne olanak sağlayabilir.

68. Soru

Tümdengelim(Dedüktif Akıl Yürütme) kavramını açıklayınız?

Cevap

Genelden özeli çıkarsayan akıl yürütme biçimi, tümdengelimdir. Bu tür akıl yürütme yeni bir bilgi vermez, sadece öncülleri açık hale getirir ve tikel hakkında bilgi verir. Genel bir yasa ya da yargıdan yola çıktığı için tümdengelim denilir. Biri yasa ya da yargı olmak üzere en az iki öncül ve bu öncüllerden çıkarılması gereken bir sonuçtan oluşur. Dayandığı yasa ne kadar doğru ve kuvvetliyse o kadar geçerli bir akıl yürütmedir. 

69. Soru

Tümevarım (İndüktif Akıl Yürütme) kavramını açıklayınız?

Cevap

Tümevarımda ise öncüllerden tümel veya tikel bir sonuca varılır. Yani sonuç, öncüllerle sınırlı kalmayarak, öncülleri aşan bir bilgiye bizi götürür. Örneğin şimdiye kadar gözlemlediğim bütün kargalar, tüm kargaların belki de çok küçük bir bölümünü oluşturur. Bu gözlemlediğim kargalardaki bir özelliği tüm kargalara yükleyerek ve gözlemlediğimiz miktarı aşmakta ve mantıkça yeterli dayanağımız olmadan bir sonuca gitmekteyiz.

70. Soru

Mantıklı diye sıfatlandırdığımız bir kişi her şeyden önce hangi gereklere sımsıkı bağlıdır?

Cevap

Tutarlı olmak; başka bir deyişle, birbiriyle çelişen veya bağdaşmayan düşünce, inanç veya savlara yer vermemek ve yeterince ve güvenilir yoldan belgelenmemiş hiçbir sav, hipotez veya kuramı doğru kabul etmemek, aynı şekilde yeterince belgelenmiş yargı veya savlar karşısında şu ya da bu nedenle ayak diremek

71. Soru

Çelişmezlik ilkesini açıklayınız?

Cevap

Bir şey, aynı zamanda hem kendisi hem başka bir şey olamaz. Zihin, birbiri ile çelişik olan iki önermeden birini kabul ederse diğerini reddeder. Bir konuya aynı yüklem aynı zamanda ve aynı şartlar altında hem olumlu, hem olumsuz yüklenemez.

72. Soru

Yeterli Neden İlkesini açıklayınız?

Cevap

Bu ilke, ilk defa Leibniz tarafından akıl yürütme ilkeleri arasında sayılmıştır. Hiçbir yargı, yeterli neden olmadan doğru değildir. Bu ilke yeterli neden olmadıkça hiçbir olgunun mevcut, hiçbir yargının doğru olmayacağını ifade eder. Bu nedenler çok defa bizce belli değildir. Neden ararken sonsuza kadar gidilemez.

73. Soru

Klasik mantık kaç alana ayrılmaktadır?

Cevap

Klasik mantık birbirine bağımlı üç alana ayrılır.
1. Kavramlar mantığı
2. Önermeler mantığı
3. Çıkarımlar mantığı (Tasım)

74. Soru

Mantık biliminin kurucu kimdir?

Cevap

Aristoteles

75. Soru

Aristoteles tümdengelimi nasıl görmektedir?

Cevap

Aristoteles’e göre “tümdengelim”, kesin ve zorunlu sonuç veren bir akıl yürütme yöntemidir.

76. Soru

Batıda mantık çalışmaları nasıl başlamıştır?

Cevap

Batıda mantık çalışmaları, Aristoteles’in eserlerinin Latince’ye çevrilmesiyle başlamıştır. Aristoteles’in Avrupa’daki egemenliği
Rönesans’a kadar devam etmiştir. Rönesans’tan sonra doğa bilimlerindeki gelişmeler karşısında, metot olarak Aristoteles mantığının yetersizliği tartışılmaya başlandı.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.