Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

29.07.2022
12
A+
A-

Kamuda Karar Alma

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Kamuda Karar Alma

1. Soru

Kamu yönetiminde karar alma bireysel karar almaya göre neden daha önemlidir?

Cevap

Kamu yönetiminde alınan kararlar, kişilerin kendi yaşamlarıyla ilgili aldığı kararlarla kıyaslandığında tüm toplumu ilgilendirdiği için, kamu yönetiminde karar alma daha zor ve önemli bir konudur.


2. Soru

Tarihte alınan ilk belgelenmiş toplumsal kararlar nelerdir? Ne gibi düzenlemeler içermektedirler?

Cevap

M.Ö. 2375’e tarihlenen Urukagina ve Hammurabi kanunları aile, evlenme, boşanma, ticaret, ücretler ve toplumsal gruplarla ilgili düzenlemeler içermektedirler.


3. Soru

Aydınlanma çağı ile birlikte idarecilerin karar almalarında ne gibi değişiklikler olmuştur?

Cevap

Aydınlanma çağı ile birlikte karar alımı idarecilerin deneyimlerine ya da sezgilerine dayalı olmaktan uzaklaşarak bilimsel bir nitelik kazanmıştır. İdarede kullanılan teknik ve yöntemler bilimsel gözlemlerle doğrulanmaya başlanmış, bir ülkeden diğerine değişmeyen evrensel nitelikte genel geçer idare teknikleri kullanılmaya başlamıştır.


4. Soru

Yeni kamu yönetimi yaklaşımında kullanılan bilimsel karar alma yöntemleri nelerdir?

Cevap

  • Stratejik planlama
  • Performans yönetimi
  • Düzenleyici etki analizi (DEA)

5. Soru

Sosyal mühendislik nedir?

Cevap

Siyasetçi ya da bürokratların, kendilerine göre problem olan ancak toplumda problem olarak algılanmayan, toplumsal kesimler tarafından idarecilere aktarılmamış konularla ilgili karar almalarıdır. Karl Popper’a göre sosyal mühendislik, toplumsal problemlere nihai büyük bir kamusal yarar sağlamak adına çözümler üretenleri tanımlar.


6. Soru

Rasyonel karar alma nedir? Nasıl bir yöntem izlenir?

Cevap

Rasyonel ya da akılcı karar alma yöntemi insanın en doğru bilgiye aklını kullanarak varabileceğini savunan ve kökleri aydınlanmada bulunan felsefi bir akımdır. Pozitivizim ile doğrudan ilişkilidir. Rasyonel bakış açısı, insanın karşılaştığı problemleri çözebilmesi için en doğru yolun bilimsel bilginin geliştirilmesi olduğunu ileri sürer.


7. Soru

Rasyonel karar alma yönteminde bürokrasinin görevi nedir?

Cevap

Bürokrasinin görevi, toplumsal problemlerle ilgili olarak gerekli verilerin toplanması, bunların analiz edilmesi ve en doğru karar seçeneklerinin hükümete aktarılmasıdır.


8. Soru

Rasyonel karar alma yönteminde parlamento ve siyasetçilerin görevi nedir?

Cevap

Bürokratların önerdikleri seçenekleri değerlendirerek karar almaktır.


9. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma yöntemini çalışmalarında ilk ele alan bilim insanları kimlerdir?

Cevap

Henri Fayol, Luther Gulick ve Lyndal Urwick.


10. Soru

İdeal bir rasyonel kapsayıcı karar alma sürecinde bir idarecinin izlemesi beklenen eylem sırası nedir?

Cevap

  • Kamusal nitelikte bir problem belirlenir.
  • Problemle ilgili tüm veri toplanır.
  • Problemi çözmek için olası bütün seçenekler bulunur.
  • Seçenekleri değerlendirmek için kriterler bulunur.
  • Problem ile kriterler birbirleriyle karşılaştırılarak kriterleri en fazla karşılayan seçenekler belirlenir.
  • Her bir seçeneğin gelecekte ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz yanları ele alınır.
  • Karar verilir.

11. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinin sağlıklı ve öngörüldüğü bir şekilde işleyebilmesi için neler gereklidir?

Cevap

İdarecilerin her zaman için rasyonel düşünen bireyler olmaları gereklidir. Rasyonel bir birey;

  • Her bir alternatifi seçmenin olası sonuçlarını bilir.
  • Her bir alternatifi tercihi doğrultusunda sıralayabilir.
  • Her zaman için en optimal seçeneği tercih eder.
  • Aynı alternatifler var olduğunda her zaman için aynı kararı verir.

12. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinin sınırlılıkları nelerdir?

Cevap

  • Problemin açık olmadığı, kişiden kişiye değiştiği nesnel olmadığı durumlarda model yetersiz kalmaktadır.
  • Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinde karar alıcının problemi çözmek için tüm gerekli bilgilere ulaşabileceği varsayılır. Problemle ilgili tüm verileri toplamak mümkün olmadığı gibi, maliyetli ve zaman alıcı olacaktır.
  • Bir problemi çözecek tüm bilgilere sahip olunsa bile, tüm olası seçenekleri bulmak mümkün olmayabilir. Toplumsal problemler temel bilimlerdeki gibi statik olmadığından en optimal olarak belirlenen seçenek uygulamaya geçildiğinde en optimal sonucu vermeyebilir.
  • Olası tüm kriterlerle seçeneklerin birbirleriyle kıyaslanması oldukça emek ve zaman alıcıdır. Bununla birlikte bazı kriterlerin nesnel olarak belirlenmesi mümkün gözükmemektedir. Her ne kadar yasal mevzuatta idarecinin uygulaması gereken ölçütler belli olsa da, bu ölçütlere kişisel 
  • yargılardan uzak kalarak nesnel bir şekilde değer atamak mümkün değildir. Estetik, etik vb. ölçütlere maliyet ölçütüne benzer bir sayısal değer vermek mümkün olsa bile, bu verilen değer öznel olacaktır.
  • Rasyonel kapsayıcı karar almada seçenek ile ölçütlerin birbirleriyle karşılaştırılması ve bunların tamamıyla ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Problemin çözümünü sağlayan her türlü seçenek rasyonel olarak değerlendirilir. Oysa kamu yönetimi ahlaki ilkeler üzerine kuruludur. En rasyonel olan en ahlaki, en doğru olan olmayabilir.
  • Karar alıcının olumlu ve olumsuz durumları kıyaslayarak yaptığı seçim, geleceğin bilinememesi ya da kararı alanın kontrolünde olmaması gibi sebeplerle en optimal seçim olmayabilir.

13. Soru

Sınırlı rasyonalite ve artırımcılık modelleri ilk kimler tarafından dile getirilmiştir?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı modele yönelik eleştirilerini sistemli bir biçimde dile getiren ilk düşünürlerden biri Herbert Simon’dur. Simon, sınırlı rasyonelite modelini önerir. Daha sonraları Charles Lindblom artırımcı yaklaşım modelini önermiştir.


14. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinin kapsayıcı modele yönelik eleştirileri nelerdir?

Cevap

Herbert Simon, gerçek hayatta kamu görevlilerinin çoğunlukla tüm seçenekleri bulmaya çalışmadıklarının, daha çok deneyimlerine dayanarak yeteri kadar seçenek bulmakla tatmin olduklarını ileri sürmüştür. Simon olgular ile değerlerin birbirinden ayrılamayacağını, sonuca götüren her seçeneğin rasyonel olarak kabul edilemeyeceğini vurgular. Karar alıcıların birden fazla problemi çözmeye çalıştıkları için belli bir problemi kapsamlı bir şekilde çözmeye yarayacak ilgili tüm veriyi toplamaya çalışmadıklarını, yalnızca yeteri kadar veri temelinde karar aldıklarını ileri sürer. Ayrıca tüm veriye sahip olsalar bile bunları değerlendirerek karar almakta bilişsel kapasitelerinin yeterli olmadığını da vurgular.


15. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinde geçen sınırlılık ile ne kastedilmektedir?

Cevap

Burada kastedilen sınırlılık, insanın muhakeme kapasitesinin sınırlı olduğunu kabul ederek dünyanın karmaşıklığının sınırlanmasıdır. Sınırlı karar modelinde problemle ilgili veriler ve seçeneklerin analizi sınırlanır.


16. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinde karar alıcının amacı nedir?

Cevap

Karar alıcının amacı optimal değil, yeterince iyi bir karar almaktır.


17. Soru

Artırımcı yaklaşım modelinin kapsayıcı modele yönelik eleştirileri nelerdir?

Cevap

Lindblom, rasyonel kapsayıcı modelin pratikte mümkün olmadığı gibi, aynı zamanda arzulanır da olmadığını ileri sürer. Rasyonel kapsayıcı modelin öngördüğü gibi kamu yönetiminde kararlar tek bir birey tarafından değil, birçok idari ve siyasi düzeydeki birçok kişi tarafından alınır.


18. Soru

Artırımcı yaklaşım modeline artırımcı ismi neden verilmiştir?

Cevap

Kamu yönetiminde kararla tek bir birey tarafından değil, birçok kişi tarafından alınır. Karar alım sürecinde pazarlıklar ve müzakereler yapılır. Karar alıcı uygulama sonuçlarına göre verdiği kararda küçük düzenlemeler yapar. Bu anlamda kamu politikalarında küçük adımlarla değişiklikler yapılır. Gerçek yaşamda karar alıcılar sınırlı sayıda seçeneği gözden geçirdikleri gibi, mevcut durum radikal bir şekilde değiştiren kararlardan kaçınırlar. Modele bu ismin verilmesinin nedeni, var olan problemi çözmek için kullanılan politikalarda sınırlı değişiklikler yapılmasıdır.


19. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinin zayıf ya da eleştirilen yanları nelerdir?

Cevap

Sınırlı rasyonalite modelinde ne kadar veri toplamanın ya da ne kadar seçenek geliştirmenin yeterli ve tatmin edici olduğuna dair kesin bir ölçüt yoktur. Bir karar alıcının yeterince iyi gördüğü çözüm, bir diğer karar alıcı için yeterince iyi olmayabilir.


20. Soru

Artırımcı yaklaşımın zayıf ya da eleştirilen yanları nelerdir?

Cevap

Artırımcı yaklaşımda yalnızca küçük değişiklik kararları alarak mevcut düzenin korunması yönündeki yaklaşım muhafazakâr bir yaklaşım olarak görülmektedir. Var olan politikalarda küçük uyarlamalar yapmak her zaman yeterli olmayabilir. Radikal kararların alınması gereken durumlarda zaman ve kaynak kaybına sebep olmaktadır.


21. Soru

Karma tarama modeli nedir? Nasıl ortaya çıkmıştır?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı model ile Sınırlı rasyonalite ve artırımcılık modellerinin sınırlı olduğunu düşünen Amerikalı sosyolog Amitai Etzioni karma tarama adını verdiği üçüncü bir karar alma yöntemi ortaya koyar. Bu modele göre kamu idaresi tarafından alınan kararlar ikiye ayrılır; büyük ve sıradan kararlar. Kamu politikalarına yeni bir yön veren büyük ve önemli kararlarda rasyonel, temel politika kararı alındıktan sonra verilecek kararlarda ise artırımcı modelin uygulanmasını önerir.


22. Soru

Karma tarama modelinin sınırlılıkları nelerdir?

Cevap

Karma tarama modelinde temel ve önemli kararlar ile düzenli kararlar arasındaki ayrımın nasıl yapılacağı belirsizdir. Temel kararlara ne kadar zaman ve kaynak ayrılacağı açık değildir. Düzenli artırımcı değişikliklerin ne kadar süreyle yapılacağı da belirsizdir.


23. Soru

Düzenleyici etki analizi (DEA) nedir?

Cevap

Düzenleyici etki analizi son dönemlerde yeni kamu işletmeciliğinin de etkisiyle OECD’nin etkisiyle Batılı ülkelerde yaygınlık kazanan bir karar alma modelidir. DEA toplumsal problemlerle ilgili kanun, yönetmelik, tüzük vb. yasal düzenlemelerin olası sonuçlarının öngörülmesini sağlayan ve rasyonel kapsayıcı karar alma modeline benzer aşamalardan oluşan bir süreçtir.


24. Soru

Türkiye’deki DEA uygulanmasına yönelik yaptırımlar nelerdir?

Cevap

Türkiye 17 Şubat 2006’da yayımlanan Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile ?10.000.000’nin üzerinde mali yük getirecek kanun taslaklarıyla ilgili düzenleyici etki analizi yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Düzenleyici etki analizi yönetmelikte yasala düzenlemenin bütçeye, mevzuata, sosyal, ekonomik ve ticari hayata, çevreye ve ilgili kesimlere etkilerinin ne olacağını göstermek üzere hazırlanan ön değerlendirme olarak tanımlanmıştır.


25. Soru

Düzenleyici etki analizi (DEA) aşamaları nelerdir?

Cevap

  • Problemin doğası ve boyutu nedir? Nasıl evrimleşmektedir ve bundan en çok etkilenenler kimlerdir?
  • İlgili sosyal paydaşların görüşleri nelerdir?
  • İdarenin müdahale etmesine gerek var mıdır?
  • İdarenin müdahalesine gerek varsa bu sorunu gidermek için hangi amaçlar tercih edilmelidir?
  • Bu amaçlara erişmek için temel politika seçenekleri nelerdir?
  • Bu seçeneklerin olası ekonomik, sosyal ve çevresel etkileri nelerdir?
  • Problemleri çözmekte etkinlik ve etkililik açısından temel seçenekler hangileridir?
  • İlerideki izleme ve değerlendirme nasıl tasarlanmalıdır?

26. Soru

Düzenleyici etki analizi (DEA) kapsayıcı karar alma modelinden nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

DEA rasyonel kapsayıcı karar alma modelinden iki temel açıdan farklılaşmaktadır; sosyal paydaş analizinin eklenmesi ve karar almada ekonomik ölçütlerin kullanılması. DEA toplumsal aktörleri de karar alma sürecine katarak daha demokratik bir karar alım süreci gerçekleştirme iddiasındadır. DEA’nın rasyonel modele göre daha demokratik olma iddiası ancak nihai olarak alınan kararda toplumsal aktörlerin talep ve arzularının ne ölçüde yerine geldiği incelenerek araştırılabilir. DEA ile alınacak kararın maliyet faydası parasal değer olarak bulunmaya çalışılmaktadır. En az harcama ile toplumsal problemlerin çözülmesiyle vatandaşların daha az vergi vereceği ve bu nedenle de en az mali girdi ile en çok çıktı elde edilmesini sağlayacak yasal düzenleme ve idari kararlardan tüm toplumunun fayda sağlayacağı düşünülebilir.


27. Soru

Sosyal paydaş nedir?

Cevap

Sosyal paydaş ele alınan toplumsal problem ya da uygulanacak olan idari kararın süreç ve sonuçlarından doğrudan ya da dolaylı ve olumlu ya da olumsuz olarak etkilenebilecek olan herhangi bir kişi, kişiler ya da örgütlerdir.


28. Soru

Sosyal paydaş analizi nedir? DEA içerisinde ne şekilde yer almaktadır?

Cevap

Sosyal paydaş analizi rasyonel karar alma modelinde üstü örtük olarak bulunmaktadır. Veri toplama aşamasında kara alıcılar problemle ilgili olabilecek uzmanlara, bürokratlara danışmaktadırlar. DEA ise problemden etkilenen ancak problem konusunda uzman olmayanlara, sosyal paydaşlara da danışılmasını öngörmektedir. Bu anlamda DEA toplumsal aktörleri de karar alma sürecine katarak daha demokratik bir karar alım süreci gerçekleştirme iddiasındadır.


29. Soru

Teknokratik ve Demokratik Karar Alma yönetim anlayışının Rasyonel kapsayıcı, sınırlı (artırımcı), karma tarama karar alma yöntemleri ve düzenleyici etki analizi yöntemlerine getirdiği eleştiriler nelerdir?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı, sınırlı (artırımcı) karma tarama karar alma yöntemleri ve düzenleyici etki analizi karar almaya teknik açıdan yaklaşmaktadır. Bu yöntemlerin kamu yönetimi alanında uygulanması ise halkın karar alımından dışlanmasına neden olabilir. Her ne kadar düzenleyici etki analizinde sosyal paydaş analizi adı altında ilgili tarafların kararla ilgili görüşlerinin alınacağı bir aşama varsa da, nihai karar alımında bu görüşlerin kararı ne ölçüde belirlediği açık değildir. Düzenleyici etki analizinde maliyet/fayda oranı daha önemli hâle gelmektedir. Olası seçenekler arasından en az maliyetle en fazla fayda sağlayacak olanı seçilmektedir. Karar alımına teknik bir sorun olarak bakan yaklaşıma göre hiçbir demokratik tartışma, maliyetler üzerinden matematik ve istatistik kullanılarak yapılan hesaplamalar kadar kesin sonuç vermeyeceği için eksik ve hatalı olacaktır. Herkesin üzerinde uzlaştığı ve değer yargılarının örtüştüğü ortak ölçüt para olarak kabul edilmekte, yasal bir düzenleme ya da idari kararla ilgili kararlar yalnızca maddi (parayla ifade edilen) maliyet ve fayda üzerinden yapılmaktadır.


30. Soru

Teknokratik ve Demokratik Karar Alma yönetim anlayışının varsayımları nelerdir?

Cevap

Teknokratik yönetim anlayışı günümüzde alınan kararların çok karmaşık olduğu ve halkın bunları sağlıklı olarak değerlendirecek bilgi birikimi ve muhakeme yeteneğinden yoksun olduğunu ileri sürmektedir. Halkın yaşadığı problemle yalnızca çözülmesi gereken teknik sorunlar olarak değil, halkın tüm kesimlerinin katıldığı demokratik tartışmayı gerektiren konular olarak yaklaşılması durumunda teknokrasi demokrasiyi güçlendirici bir unsur olabilir. Bu anlamda kamu yönetimi yalnızca idari beceri, yöntem ve tekniklerin kullanılması ile sınırlı değildir. Kamu yönetimi toplumsal, siyasal ve ekonomik koşulların idari yöntem ve teknikleri nasıl etkilediğini, değiştirdiğini ve meşruiyet kazandırdığını da incelemekte ve sorgulamaktadır.


31. Soru

Aydınlanma Çağı ile birlikte karar alma sürecindeki farklılaşmalar nelerdir?

Cevap

Aydınlanma Çağı ile birlikte karar alımı idarecilerin deneyimlerine ya da sezgilerine dayalı olmaktan uzaklaşarak, bilimsel bir nitelik kazanmıştır. İdarede kullanılan teknik ve yöntemler bilimsel gözlemlerle doğrulanmaya başlanmış, bir ülkeden diğerine değişmeyen evrensel nitelikte genel geçer idare teknikleri geliştirilmeye başlanmıştır. Aydınlanmaya paralel bir süreç olan endüstrileşmenin toplumsal ilişkileri değiştirmesi de idarenin kararlarını daha sistematik ve bilgi temelinde almasını gerektirmiştir. Ampirik (görgül) yöntemlerle elde edilerek, akıl ile yoğrulmuş bilgiler temelinde kararların alınması modern devletler için kaçınılmaz hâle gelmiştir. Yeni kamu yönetimi yaklaşımında da bilimsel karar alma yöntemleri kullanılmaktadır. Bu çerçevede özellikle stratejik planlama, performans yönetimi ve düzenleyici etki analizi (DEA) gibi yeni karar alma teknikleri yeni kamu yönetiminde hakim olmaya başlamıştır.


32. Soru

Ampirizmi açıklayınız.

Cevap

Ampirisizm: Görgülcülük olarak da adlandırılan bu felsefi yaklaşım her türlü bilginin beş duyu ile elde edilen ölçüme ve gözleme dayandığını savunur.


33. Soru

Karar alma nedir?

Cevap

Büyük Türkçe Sözlük’te karar alma “bir iş veya sorun hakkında düşünülerek verilen kesin yargı” olarak tanımlanmaktadır. İdarenin görevi bu tanım kapsa­mında toplumsal problemlerle ilgili çözümler üretmek ve bu çözümler arasından topluma en faydalı olanı saptamaktır. İdarenin toplumsal bir problemle ilgili her­hangi bir karar almaması (eylemsizlik hâli) de eğer bilinçli bir eylem ise bir ka­rar olarak değerlendirilebilir. Örneğin özel sektörün faaliyet gösterdiği bir alanda kamu iktisadi teşebbüslerinin de faaliyet göstermesi yönündeki taleplere rağmen idarenin çeşitli rasyonel gerekçelerle ve bilinçli olarak bu yönde bir girişimde bu­lunmaması da bir karar almadır. Karar alma, idarenin toplumsal yaşamda rastlanabilecek rastlantı ya da riskleri toplumun lehine olacak şekilde işlem ya da eylemlerde bulunarak en aza indirme çabasıdır.


34. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar almayı tanımlayınız.

Cevap

Rasyonel ya da akılcı karar alma yöntemi insanın en doğru bilgiye aklını kullana­rak varabileceğini savunan ve kökleri aydınlanmada bulunan felsefi bir akımdır. Pozitivizm ile doğrudan ilişkili olan rasyonel bakış açısı insanın karşılaştığı prob­lemleri çözebilmesi için en doğru yolun bilimsel bilginin geliştirilmesi olduğunu ileri sürer. Aydınlanma anlayışı problemle ilgili tüm bilginin elde edilmesi, olası çözüm yollarının bulunarak bunların birbirleriyle karşılaştırılması durumunda en optimal çözümün bulunacağını ileri sürer. Böylece toplumun tüm problemleri bilimsel ve rasyonel bir şekilde çözülebilecektir.


35. Soru

İdeal bir rasyonel kapsayıcı karar alma sürecinin öngördüğü eylem sırası nasıldır?

Cevap

İdeal bir rasyonel kapsayıcı karar alma süreci bir idarecinin bir dizi eylemi belli bir sırayla gerçekleştirmesini gerektirir:

  1. Kamusal nitelikte bir problem belirlenir.
  2. Problemle ilgili tüm veri toplanır.
  3. Problemi çözmek için olası bütün seçenekler bulunur.
  4. Seçenekleri değerlendirmek için kriterler bulunur.
  5. Problem ile kriterler birbirleriyle karşılaştırılarak kriterleri en fazla karşıla­yan seçenekler belirlenir.
  6. Her bir seçeneğin gelecekte ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz yanları ele alınır.
  7. Karar verilir.

36. Soru

Kapsayıcı rasyonel karar alma modelinin varsayımları nelerdir?

Cevap

Kapsayıcı rasyonel karar alma modelinin sağlıklı ve öngörüldüğü bir şekilde işleye­bilmesi bazı varsayımlara dayanmaktadır. İlk varsayım idarecilerin her zaman için rasyonel düşünen bireyler olduklarıdır. Anthony Downs’ın görüşüne göre rasyonel bir insan olası eylem seçenekleri arasından en optimal olanını aşağıdaki koşulların sağlanması durumunda her zaman için bulup doğru bir karara varabilir:

  1. Her bir alternatifi seçmenin olası sonuçlarını bilir.
  2. Her bir alternatifi tercihi doğrultusunda sıralayabilir.
  3. Her zaman için en optimal seçeneği tercih eder.
  4. Aynı alternatifler var olduğunda her zaman için aynı kararı verir.

37. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modeline verilerin tamamına ulaşma konusunda getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinde karar alıcının problemi çözmek için tüm gerekli bilgilere ulaşabileceği varsayılır. Problemle ilgili tüm verileri toplamak mümkün olmadığı gibi her türlü verinin toplanması oldukça maliyetli ve zaman alıcı olacaktır. Karar alıcı ya da alıcılar problemle ilgili tüm verilere sahip olsalar bile bunların hepsini dikkate alarak ka­rar almaları pek mümkün gözükmemektedir. Günümüzde bu zorluğu aşmak adı­na çok farklı verileri analiz etmek için bilgisayarlardan yararlanılan karar destek sistemleri kullanılmaktadır.


38. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modeline karar alıcıların optimal karar verebilmesi konusunda getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Her ne kadar karar alma modelinin altıncı aşamasında gelecekte ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz yönler hesaba katılmaya çalışılsa da tüm olumlu ve olumsuzluklar gelecekte neler olabileceğinin önceden bilinememesi ya da ka­rarı alanın kontrolünde olmaması bunların tümünün hesaba katılmasını olanak­sızlaştırmaktadır. Dolayısıyla karar alıcının hesaba kattığı unsurlarda değişiklik olabilir ve bu durum tercih edilen seçeneğin optimal olma durumunu ortadan kaldırır. Üstelik olumlu tarafı ağır basan bir seçenek, koşulların değişmesi du­rumunda olumsuz olarak değerlendirilebilir. Ele alınan örnek çerçevesinde söz konusu millî parkta kayak pistinin kurulması durumunda en optimal seçenek olarak gözüken evlerin pansiyona çevrilmesinin olumlu yönleri azalacak, otel se­çeneği daha optimal olacaktır. Son olarak, rasyonel kapsayıcı karar alma modeli, karar alımını ideolojilerden, siyasi tercihlerden yalıtılmış olarak ele almaktadır. Oysa olası seçenekler arasından en optimal olanı seçerken bürokratlar siyasi ter­cihlerden etkilenebilirler. Böyle bir etkilenme olmadığı varsayılsa bile demokratik ülkelerde nihai karar parlamentoya ve dolayısıyla halka karşı sorumlu olan siyasi iktidarındır. Dolayısıyla bürokrasinin en optimal olarak gördüğü seçenek yerine siyasi iktidar bir başka seçeneği tercih edebilir.


39. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modeline tüm seçeneklerin bilinmesi konusunda getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Verilen kararın kapsayıcı olma nite­liği hem problemle ilgili tüm verinin toplanması hem de problemi çözebilecek tüm seçeneklerin bulunmasından kaynaklanır. Gerçek hayatta ise bir problemi çözecek tüm bilgilere sahip olunsa bile tüm olası seçenekleri bulmak mümkün olmayabilir. Tüm seçeneklerin bulunmaya çalışılması, tüm verinin toplanmaya çalışılması gibi büyük bir zaman ve kaynak harcamasına yol açacaktır. Üstelik, toplumsal problemler temel bilimlerdeki problemler gibi statik (durağan) olmadı­ğından en optimal olarak belirlenen seçenek uygulamaya geçildiğinde en opitimal sonucu vermeyebilir.


40. Soru

Simon’ın sınırlı rasyonelite modelini açıklayınız.

Cevap

Karar alıcıların aynı anda birden fazla problemi çözmeye çalıştıkları için belli bir problemi kapsamlı bir şekilde çözmeye yarayacak ilgili olabilecek tüm veriyi toplamaya çalışmadıklarını yalnızca yeteri kadar veri temelinde karar aldıklarını ileri sürmüştür. Ayrıca, tüm veriye sahip olsalar bile karar alıcıların tüm verileri değerlendirerek karar almakta bilişsel kapasitelerinin yeterli olmadığını da vurgu­lamaktadır. Simon aynı zamanda ekonomik insan temelli rasyonel kapsayıcı mo­delinin tek bir karar alıcı temelinde işlediğini, kolektif bir yapıda genel kamu yararı için çalışan bürokratik karar alma için bu modelin yetersiz olduğunu belirtir. Tüm bu eleştirileri temelinde Simon sınırlı rasyonelite (bounded rationality) modelini önerir. Burada kastedilen sınırlılık, insanın muhakeme kapasitesinin sınırlı oldu­ğunu kabul ederek, dünyanın karmaşıklığının sınırlanmasıdır. Bir başka deyişle sınırlı karar modelinde problemle ilgili veriler ve seçeneklerin analizi sınırlanır. Sınırlı sayıda veri ve seçenekle elde edilen sonuç da doğal olarak optimal olma­yacaktır. Simon, karar alıcının amacının optimal değil, “yeterince iyi” bir karar almak olduğunu vurgular.


41. Soru

Lindblom’um  artırımcı yaklaşım modelini açıklayınız.

Cevap

Simon’ın ortaya koyduğu modeli daha da geliştiren Charles Lindblom artırım­cı yaklaşım modelini önermiştir. Simon gibi Lindblom da karar alıcıların günde­lik yaşamda sınırlı bir bilgi temelinde karar aldığını kabul etmiştir. Lindblom’un “Hatalara rağmen başarmak” isimli klasik makalesinde rasyonel kapsayıcı mo­delin yalnızca pratikte mümkün olmadığını değil, aynı zamanda arzulanır da olmadığını ileri sürmektedir. Rasyonel kapsayıcı modelin öngördüğü gibi kamu yönetiminde kararlar tek bir birey tarafından değil, birçok idari ve siyasi düzey­deki birçok kişi tarafından alınır. Karar alım sürecinde pazarlıklar ve müzakereler yapılır. Bu süreçte de genellikle mevcut duruma en yakın olan seçenekler ciddi olarak değerlendirilir. Alınan karar daha önce verilen kararda küçük değişiklikler yapar. Karar alıcı uygulama sonuçlarına göre verdiği kararda küçük düzeltme­ler yapar. Bu anlamda kamu politikalarında küçük adımlarla değişiklikler yapılır. Gerçek yaşamda karar alıcılar sınırlı sayıda seçeneği gözden geçirdikleri gibi mev­cut durumu radikal bir şekilde değiştiren kararlardan kaçınırlar. Modele artırımcı ismi verilmesinin nedeni de var olan problemi çözmek için kullanılan politikalar­da sınırlı değişikler yapılmasıdır.


42. Soru

Sınırlı rasyonalite modeline getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Sınırlı rasyonelite ya da artırımcı karar alma modellerine yönelik bazı eleş­tiriler de dile getirilmiştir. Sınırlı rasyonelitede ne kadar veri toplamanın ya da ne kadar seçenek geliştirmenin yeterli ve tatmin edici olduğuna dair kesin bir ölçüt yoktur. Bir karar alıcının yeterince iyi olan çözümü bir diğer karar alıcı için yeterince iyi olmayabilir. Her ne kadar tüm verinin toplanmaması ve tüm seçe­neklerin bulunmaya çalışılmaması zaman ve kaynak tasarrufuna yol açsa da var olan problemi çözebilecek çok önemli bir seçenek karar alma sürecinde gözardı edilebilir.


43. Soru

Artırımcı yaklaşıma getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Artırımcı yaklaşımın eleştirilen yönü ise yalnızca küçük değişiklik kararları alarak mevcut düzenin korunması yönündeki muhafazakâr yaklaşımıdır. Küçük değişiklik kararlarını uygulamak daha kolaydır. Var olan politikalarda küçük uyarlamalar yapmak yeterli olabilir. Önemli değişiklikler yapılmaması, aynı za­manda büyük hatalar yapılmayacağı anlamına gelir. Her ne kadar küçük deği­şiklik kararları almak alınan kararın hatalı olması hâlinde eski duruma dönme­yi kolaylaştırma ve sınırlı kamu kaynaklarının boş yere harcanmasını engelleme potansiyeline sahipse de bazı kamusal problemler radikal kararlar gerektirebilir. Türkiye örneğinde deprem riskine karşı artırımcı önlemler yerine radikal önlem­ler gerekli olabilir.


44. Soru

Etzioni’nin karma tarama modelini açıklayınız.

Cevap

Her iki karar alma modelinin sınırlı olduğunu düşünen Amerikalı sosyolog Amitai Etzioni karma tarama adını verdiği üçüncü bir karar alma yöntemi önermektedir. Etzioni kamu idaresi tarafından alınan kararları ikiye ayırır; büyük (önemli) ka­rarlar ile sıradan kararlar. Kamu politikalarına yeni bir yön veren büyük ve önemli kararlarda rasyonel, temel politika kararı alındıktan sonra verilecek kararlarda ise artırımcı modelin uygulanmasını önerir.


45. Soru

Etzioni’nin karma tarama modeline getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Etzioni’nin modeline yöneltilen ilk eleştiri ise temel ve önemli kararlar ile düzenli kararlar arasındaki ayrımın nasıl yapılacağının belli olmamasıdır. Temel kararlara ne kadar zaman ve kaynak ayrılacağı da açık değildir. Son olarak, düzenli artırımcı değişiklerin ne kadar süreyle yapılacağı belli değildir. Belli bir süre küçük değişikliklerin yapılma­ya devam etmesi yürütülen politikanın temellerini değiştirebilir.


46. Soru

Düzenleyici etki analizini açıklayınız.

Cevap

Düzenleyici etki analizi (DEA) son dönemlere yeni kamu işletmeciliğinin de et­kisiyle OECD’nin etkisiyle Batılı ülkelerde yaygınlık kazanan bir karar alma mo­delidir. DEA toplumsal problemlerle ilgili kanun, yönetmelik, tüzük vb. yasal düzenlemelerin olası sonuçlarının öngörülmesini sağlayan ve rasyonel kapsayıcı karar alma modeline benzer aşamalardan oluşan bir süreçtir.


47. Soru

Düzenleyici etki analizinin Türkiye’de uygulanma sürecini kısaca açıklayınız.

Cevap

Türkiye’de 17 Şubat 2006’da Resmî Gazete’de yayımlanan Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile bütçeye T10.000.000’nin üzerinde mali yük getirecek kanun taslaklarıyla ilgili düzenleyici etki analizi yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Yönetmelik kamu kurum ve kuruluşları tarafından hazırlanacak kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik vb. yasal düzenlemelerin bu çerçevede nasıl yapılacağını belirlemektedir. Düzenleyici etki analizi yönetmelikte yasal düzenlemenin bütçeye, mevzuata, sosyal, ekonomik ve ticari hayata, çevreye ve ilgili kesimlere etkilerinin ne olacağını göstermek üzere hazırlanan ön değerlendirme olarak tanımlanmıştır.


48. Soru

Düzenleyici etki analizinin aşamaları nelerdir?

Cevap

Düzenleyici etki analizinin aşamaları şunlardır:

  1. Problemin doğası ve boyutu nedir? Nasıl evrimleşmektedir ve bundan en çok etkilenenler kimlerdir?
  2. İlgili sosyal paydaşların görüşleri nelerdir?
  3. İdarenin müdahale etmesine gerek var mıdır?
  4. Eğer idarenin müdahalesine gerek varsa bu sorunu gidermek için hangi amaçlar tercih edilmelidir?
  5. Bu amaçlara erişmek için temel politika seçenekleri nelerdir?
  6. Bu seçeneklerin olası ekonomik, sosyal ve çevresel etkileri nelerdir?
  7. Problemleri çözmekte etkinlik ve etkililik açısından temel seçenekler han­gileridir?
  8. İlerideki izleme ve değerlendirme nasıl tasarlanmalıdır?

49. Soru

Düzenleyici etki analizinin rasyonel kapsayıcı karar alma modelinden temel farklılıkları nelerdir?

Cevap

DEA’nın daha önce ele alınan rasyonel kapsayıcı karar alma modelinden iki te­mel açıdan farklılaşmaktadır; sosyal paydaş analizinin eklenmesi ve karar almada ekonomik ölçütlerin kullanılması.

Sosyal paydaş ele alınan toplumsal problem ya da uygulanacak olan idari kara­rın süreç ve sonuçlarından doğrudan ya da dolaylı ve olumlu ya da olumsuz ola­rak etkilenebilecek olan herhangi bir kişi, bir grup kişi ya da örgütlerdir. Örneğin bir üniversitede öğrencilerin uygun olmayan hava koşullarında spor yapacakları bir yer yoksa bu sorunu çözmek için üniversite yönetimi en başta ele alması gere­ken sosyal paydaş grupları, öğrenciler ile akademik ve idari personeldir.


50. Soru

Karar almada teknokratik yönetim anlayışını açıklayınız.

Cevap

Teknokratik yönetim anlayışı günümüzde alınan kararların çok karmaşık ol­duğu ve halkın bunları sağlıklı olarak değerlendirecek bilgi birikimi ve muhakeme yeteneğinden yoksun olduğunu ileri sürmektedir. Kararların gitgide karmaşıklaş­tığı doğru olmakla birlikte halkın sağduyusuna güven duyulduğuna doğru karar verildiğini gösterecek örnekler de vardır. Halkın yaşadığı problemle yalnızca çö­zülmesi gereken teknik sorunlar olarak değil, halkın tüm kesimlerinin katıldığı demokratik tartışmayı gerektiren konular olarak yaklaşılması durumunda tek­nokrasi demokrasiyi güçlendirici bir unsur olabilir. Bu anlamda kamu yönetimi yalnızca idari beceri, yöntem ve tekniklerin kullanılması ile sınırlı değildir. Kamu yönetimi toplumsal, siyasal ve ekonomik koşulların idari yöntem ve teknikleri nasıl etkilediğini, değiştirdiğini ve meşruiyet kazandırdığını da incelemekte ve sorgulamaktadır.


1. Soru

Kamu yönetiminde karar alma bireysel karar almaya göre neden daha önemlidir?

Cevap

Kamu yönetiminde alınan kararlar, kişilerin kendi yaşamlarıyla ilgili aldığı kararlarla kıyaslandığında tüm toplumu ilgilendirdiği için, kamu yönetiminde karar alma daha zor ve önemli bir konudur.

2. Soru

Tarihte alınan ilk belgelenmiş toplumsal kararlar nelerdir? Ne gibi düzenlemeler içermektedirler?

Cevap

M.Ö. 2375’e tarihlenen Urukagina ve Hammurabi kanunları aile, evlenme, boşanma, ticaret, ücretler ve toplumsal gruplarla ilgili düzenlemeler içermektedirler.

3. Soru

Aydınlanma çağı ile birlikte idarecilerin karar almalarında ne gibi değişiklikler olmuştur?

Cevap

Aydınlanma çağı ile birlikte karar alımı idarecilerin deneyimlerine ya da sezgilerine dayalı olmaktan uzaklaşarak bilimsel bir nitelik kazanmıştır. İdarede kullanılan teknik ve yöntemler bilimsel gözlemlerle doğrulanmaya başlanmış, bir ülkeden diğerine değişmeyen evrensel nitelikte genel geçer idare teknikleri kullanılmaya başlamıştır.

4. Soru

Yeni kamu yönetimi yaklaşımında kullanılan bilimsel karar alma yöntemleri nelerdir?

Cevap

  • Stratejik planlama
  • Performans yönetimi
  • Düzenleyici etki analizi (DEA)
5. Soru

Sosyal mühendislik nedir?

Cevap

Siyasetçi ya da bürokratların, kendilerine göre problem olan ancak toplumda problem olarak algılanmayan, toplumsal kesimler tarafından idarecilere aktarılmamış konularla ilgili karar almalarıdır. Karl Popper’a göre sosyal mühendislik, toplumsal problemlere nihai büyük bir kamusal yarar sağlamak adına çözümler üretenleri tanımlar.

6. Soru

Rasyonel karar alma nedir? Nasıl bir yöntem izlenir?

Cevap

Rasyonel ya da akılcı karar alma yöntemi insanın en doğru bilgiye aklını kullanarak varabileceğini savunan ve kökleri aydınlanmada bulunan felsefi bir akımdır. Pozitivizim ile doğrudan ilişkilidir. Rasyonel bakış açısı, insanın karşılaştığı problemleri çözebilmesi için en doğru yolun bilimsel bilginin geliştirilmesi olduğunu ileri sürer.

7. Soru

Rasyonel karar alma yönteminde bürokrasinin görevi nedir?

Cevap

Bürokrasinin görevi, toplumsal problemlerle ilgili olarak gerekli verilerin toplanması, bunların analiz edilmesi ve en doğru karar seçeneklerinin hükümete aktarılmasıdır.

8. Soru

Rasyonel karar alma yönteminde parlamento ve siyasetçilerin görevi nedir?

Cevap

Bürokratların önerdikleri seçenekleri değerlendirerek karar almaktır.

9. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma yöntemini çalışmalarında ilk ele alan bilim insanları kimlerdir?

Cevap

Henri Fayol, Luther Gulick ve Lyndal Urwick.

10. Soru

İdeal bir rasyonel kapsayıcı karar alma sürecinde bir idarecinin izlemesi beklenen eylem sırası nedir?

Cevap

  • Kamusal nitelikte bir problem belirlenir.
  • Problemle ilgili tüm veri toplanır.
  • Problemi çözmek için olası bütün seçenekler bulunur.
  • Seçenekleri değerlendirmek için kriterler bulunur.
  • Problem ile kriterler birbirleriyle karşılaştırılarak kriterleri en fazla karşılayan seçenekler belirlenir.
  • Her bir seçeneğin gelecekte ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz yanları ele alınır.
  • Karar verilir.
11. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinin sağlıklı ve öngörüldüğü bir şekilde işleyebilmesi için neler gereklidir?

Cevap

İdarecilerin her zaman için rasyonel düşünen bireyler olmaları gereklidir. Rasyonel bir birey;

  • Her bir alternatifi seçmenin olası sonuçlarını bilir.
  • Her bir alternatifi tercihi doğrultusunda sıralayabilir.
  • Her zaman için en optimal seçeneği tercih eder.
  • Aynı alternatifler var olduğunda her zaman için aynı kararı verir.
12. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinin sınırlılıkları nelerdir?

Cevap

  • Problemin açık olmadığı, kişiden kişiye değiştiği nesnel olmadığı durumlarda model yetersiz kalmaktadır.
  • Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinde karar alıcının problemi çözmek için tüm gerekli bilgilere ulaşabileceği varsayılır. Problemle ilgili tüm verileri toplamak mümkün olmadığı gibi, maliyetli ve zaman alıcı olacaktır.
  • Bir problemi çözecek tüm bilgilere sahip olunsa bile, tüm olası seçenekleri bulmak mümkün olmayabilir. Toplumsal problemler temel bilimlerdeki gibi statik olmadığından en optimal olarak belirlenen seçenek uygulamaya geçildiğinde en optimal sonucu vermeyebilir.
  • Olası tüm kriterlerle seçeneklerin birbirleriyle kıyaslanması oldukça emek ve zaman alıcıdır. Bununla birlikte bazı kriterlerin nesnel olarak belirlenmesi mümkün gözükmemektedir. Her ne kadar yasal mevzuatta idarecinin uygulaması gereken ölçütler belli olsa da, bu ölçütlere kişisel 
  • yargılardan uzak kalarak nesnel bir şekilde değer atamak mümkün değildir. Estetik, etik vb. ölçütlere maliyet ölçütüne benzer bir sayısal değer vermek mümkün olsa bile, bu verilen değer öznel olacaktır.
  • Rasyonel kapsayıcı karar almada seçenek ile ölçütlerin birbirleriyle karşılaştırılması ve bunların tamamıyla ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Problemin çözümünü sağlayan her türlü seçenek rasyonel olarak değerlendirilir. Oysa kamu yönetimi ahlaki ilkeler üzerine kuruludur. En rasyonel olan en ahlaki, en doğru olan olmayabilir.
  • Karar alıcının olumlu ve olumsuz durumları kıyaslayarak yaptığı seçim, geleceğin bilinememesi ya da kararı alanın kontrolünde olmaması gibi sebeplerle en optimal seçim olmayabilir.
13. Soru

Sınırlı rasyonalite ve artırımcılık modelleri ilk kimler tarafından dile getirilmiştir?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı modele yönelik eleştirilerini sistemli bir biçimde dile getiren ilk düşünürlerden biri Herbert Simon’dur. Simon, sınırlı rasyonelite modelini önerir. Daha sonraları Charles Lindblom artırımcı yaklaşım modelini önermiştir.

14. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinin kapsayıcı modele yönelik eleştirileri nelerdir?

Cevap

Herbert Simon, gerçek hayatta kamu görevlilerinin çoğunlukla tüm seçenekleri bulmaya çalışmadıklarının, daha çok deneyimlerine dayanarak yeteri kadar seçenek bulmakla tatmin olduklarını ileri sürmüştür. Simon olgular ile değerlerin birbirinden ayrılamayacağını, sonuca götüren her seçeneğin rasyonel olarak kabul edilemeyeceğini vurgular. Karar alıcıların birden fazla problemi çözmeye çalıştıkları için belli bir problemi kapsamlı bir şekilde çözmeye yarayacak ilgili tüm veriyi toplamaya çalışmadıklarını, yalnızca yeteri kadar veri temelinde karar aldıklarını ileri sürer. Ayrıca tüm veriye sahip olsalar bile bunları değerlendirerek karar almakta bilişsel kapasitelerinin yeterli olmadığını da vurgular.

15. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinde geçen sınırlılık ile ne kastedilmektedir?

Cevap

Burada kastedilen sınırlılık, insanın muhakeme kapasitesinin sınırlı olduğunu kabul ederek dünyanın karmaşıklığının sınırlanmasıdır. Sınırlı karar modelinde problemle ilgili veriler ve seçeneklerin analizi sınırlanır.

16. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinde karar alıcının amacı nedir?

Cevap

Karar alıcının amacı optimal değil, yeterince iyi bir karar almaktır.

17. Soru

Artırımcı yaklaşım modelinin kapsayıcı modele yönelik eleştirileri nelerdir?

Cevap

Lindblom, rasyonel kapsayıcı modelin pratikte mümkün olmadığı gibi, aynı zamanda arzulanır da olmadığını ileri sürer. Rasyonel kapsayıcı modelin öngördüğü gibi kamu yönetiminde kararlar tek bir birey tarafından değil, birçok idari ve siyasi düzeydeki birçok kişi tarafından alınır.

18. Soru

Artırımcı yaklaşım modeline artırımcı ismi neden verilmiştir?

Cevap

Kamu yönetiminde kararla tek bir birey tarafından değil, birçok kişi tarafından alınır. Karar alım sürecinde pazarlıklar ve müzakereler yapılır. Karar alıcı uygulama sonuçlarına göre verdiği kararda küçük düzenlemeler yapar. Bu anlamda kamu politikalarında küçük adımlarla değişiklikler yapılır. Gerçek yaşamda karar alıcılar sınırlı sayıda seçeneği gözden geçirdikleri gibi, mevcut durum radikal bir şekilde değiştiren kararlardan kaçınırlar. Modele bu ismin verilmesinin nedeni, var olan problemi çözmek için kullanılan politikalarda sınırlı değişiklikler yapılmasıdır.

19. Soru

Sınırlı rasyonalite modelinin zayıf ya da eleştirilen yanları nelerdir?

Cevap

Sınırlı rasyonalite modelinde ne kadar veri toplamanın ya da ne kadar seçenek geliştirmenin yeterli ve tatmin edici olduğuna dair kesin bir ölçüt yoktur. Bir karar alıcının yeterince iyi gördüğü çözüm, bir diğer karar alıcı için yeterince iyi olmayabilir.

20. Soru

Artırımcı yaklaşımın zayıf ya da eleştirilen yanları nelerdir?

Cevap

Artırımcı yaklaşımda yalnızca küçük değişiklik kararları alarak mevcut düzenin korunması yönündeki yaklaşım muhafazakâr bir yaklaşım olarak görülmektedir. Var olan politikalarda küçük uyarlamalar yapmak her zaman yeterli olmayabilir. Radikal kararların alınması gereken durumlarda zaman ve kaynak kaybına sebep olmaktadır.

21. Soru

Karma tarama modeli nedir? Nasıl ortaya çıkmıştır?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı model ile Sınırlı rasyonalite ve artırımcılık modellerinin sınırlı olduğunu düşünen Amerikalı sosyolog Amitai Etzioni karma tarama adını verdiği üçüncü bir karar alma yöntemi ortaya koyar. Bu modele göre kamu idaresi tarafından alınan kararlar ikiye ayrılır; büyük ve sıradan kararlar. Kamu politikalarına yeni bir yön veren büyük ve önemli kararlarda rasyonel, temel politika kararı alındıktan sonra verilecek kararlarda ise artırımcı modelin uygulanmasını önerir.

22. Soru

Karma tarama modelinin sınırlılıkları nelerdir?

Cevap

Karma tarama modelinde temel ve önemli kararlar ile düzenli kararlar arasındaki ayrımın nasıl yapılacağı belirsizdir. Temel kararlara ne kadar zaman ve kaynak ayrılacağı açık değildir. Düzenli artırımcı değişikliklerin ne kadar süreyle yapılacağı da belirsizdir.

23. Soru

Düzenleyici etki analizi (DEA) nedir?

Cevap

Düzenleyici etki analizi son dönemlerde yeni kamu işletmeciliğinin de etkisiyle OECD’nin etkisiyle Batılı ülkelerde yaygınlık kazanan bir karar alma modelidir. DEA toplumsal problemlerle ilgili kanun, yönetmelik, tüzük vb. yasal düzenlemelerin olası sonuçlarının öngörülmesini sağlayan ve rasyonel kapsayıcı karar alma modeline benzer aşamalardan oluşan bir süreçtir.

24. Soru

Türkiye’deki DEA uygulanmasına yönelik yaptırımlar nelerdir?

Cevap

Türkiye 17 Şubat 2006’da yayımlanan Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile ?10.000.000’nin üzerinde mali yük getirecek kanun taslaklarıyla ilgili düzenleyici etki analizi yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Düzenleyici etki analizi yönetmelikte yasala düzenlemenin bütçeye, mevzuata, sosyal, ekonomik ve ticari hayata, çevreye ve ilgili kesimlere etkilerinin ne olacağını göstermek üzere hazırlanan ön değerlendirme olarak tanımlanmıştır.

25. Soru

Düzenleyici etki analizi (DEA) aşamaları nelerdir?

Cevap

  • Problemin doğası ve boyutu nedir? Nasıl evrimleşmektedir ve bundan en çok etkilenenler kimlerdir?
  • İlgili sosyal paydaşların görüşleri nelerdir?
  • İdarenin müdahale etmesine gerek var mıdır?
  • İdarenin müdahalesine gerek varsa bu sorunu gidermek için hangi amaçlar tercih edilmelidir?
  • Bu amaçlara erişmek için temel politika seçenekleri nelerdir?
  • Bu seçeneklerin olası ekonomik, sosyal ve çevresel etkileri nelerdir?
  • Problemleri çözmekte etkinlik ve etkililik açısından temel seçenekler hangileridir?
  • İlerideki izleme ve değerlendirme nasıl tasarlanmalıdır?
26. Soru

Düzenleyici etki analizi (DEA) kapsayıcı karar alma modelinden nasıl farklılaşmaktadır?

Cevap

DEA rasyonel kapsayıcı karar alma modelinden iki temel açıdan farklılaşmaktadır; sosyal paydaş analizinin eklenmesi ve karar almada ekonomik ölçütlerin kullanılması. DEA toplumsal aktörleri de karar alma sürecine katarak daha demokratik bir karar alım süreci gerçekleştirme iddiasındadır. DEA’nın rasyonel modele göre daha demokratik olma iddiası ancak nihai olarak alınan kararda toplumsal aktörlerin talep ve arzularının ne ölçüde yerine geldiği incelenerek araştırılabilir. DEA ile alınacak kararın maliyet faydası parasal değer olarak bulunmaya çalışılmaktadır. En az harcama ile toplumsal problemlerin çözülmesiyle vatandaşların daha az vergi vereceği ve bu nedenle de en az mali girdi ile en çok çıktı elde edilmesini sağlayacak yasal düzenleme ve idari kararlardan tüm toplumunun fayda sağlayacağı düşünülebilir.

27. Soru

Sosyal paydaş nedir?

Cevap

Sosyal paydaş ele alınan toplumsal problem ya da uygulanacak olan idari kararın süreç ve sonuçlarından doğrudan ya da dolaylı ve olumlu ya da olumsuz olarak etkilenebilecek olan herhangi bir kişi, kişiler ya da örgütlerdir.

28. Soru

Sosyal paydaş analizi nedir? DEA içerisinde ne şekilde yer almaktadır?

Cevap

Sosyal paydaş analizi rasyonel karar alma modelinde üstü örtük olarak bulunmaktadır. Veri toplama aşamasında kara alıcılar problemle ilgili olabilecek uzmanlara, bürokratlara danışmaktadırlar. DEA ise problemden etkilenen ancak problem konusunda uzman olmayanlara, sosyal paydaşlara da danışılmasını öngörmektedir. Bu anlamda DEA toplumsal aktörleri de karar alma sürecine katarak daha demokratik bir karar alım süreci gerçekleştirme iddiasındadır.

29. Soru

Teknokratik ve Demokratik Karar Alma yönetim anlayışının Rasyonel kapsayıcı, sınırlı (artırımcı), karma tarama karar alma yöntemleri ve düzenleyici etki analizi yöntemlerine getirdiği eleştiriler nelerdir?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı, sınırlı (artırımcı) karma tarama karar alma yöntemleri ve düzenleyici etki analizi karar almaya teknik açıdan yaklaşmaktadır. Bu yöntemlerin kamu yönetimi alanında uygulanması ise halkın karar alımından dışlanmasına neden olabilir. Her ne kadar düzenleyici etki analizinde sosyal paydaş analizi adı altında ilgili tarafların kararla ilgili görüşlerinin alınacağı bir aşama varsa da, nihai karar alımında bu görüşlerin kararı ne ölçüde belirlediği açık değildir. Düzenleyici etki analizinde maliyet/fayda oranı daha önemli hâle gelmektedir. Olası seçenekler arasından en az maliyetle en fazla fayda sağlayacak olanı seçilmektedir. Karar alımına teknik bir sorun olarak bakan yaklaşıma göre hiçbir demokratik tartışma, maliyetler üzerinden matematik ve istatistik kullanılarak yapılan hesaplamalar kadar kesin sonuç vermeyeceği için eksik ve hatalı olacaktır. Herkesin üzerinde uzlaştığı ve değer yargılarının örtüştüğü ortak ölçüt para olarak kabul edilmekte, yasal bir düzenleme ya da idari kararla ilgili kararlar yalnızca maddi (parayla ifade edilen) maliyet ve fayda üzerinden yapılmaktadır.

30. Soru

Teknokratik ve Demokratik Karar Alma yönetim anlayışının varsayımları nelerdir?

Cevap

Teknokratik yönetim anlayışı günümüzde alınan kararların çok karmaşık olduğu ve halkın bunları sağlıklı olarak değerlendirecek bilgi birikimi ve muhakeme yeteneğinden yoksun olduğunu ileri sürmektedir. Halkın yaşadığı problemle yalnızca çözülmesi gereken teknik sorunlar olarak değil, halkın tüm kesimlerinin katıldığı demokratik tartışmayı gerektiren konular olarak yaklaşılması durumunda teknokrasi demokrasiyi güçlendirici bir unsur olabilir. Bu anlamda kamu yönetimi yalnızca idari beceri, yöntem ve tekniklerin kullanılması ile sınırlı değildir. Kamu yönetimi toplumsal, siyasal ve ekonomik koşulların idari yöntem ve teknikleri nasıl etkilediğini, değiştirdiğini ve meşruiyet kazandırdığını da incelemekte ve sorgulamaktadır.

31. Soru

Aydınlanma Çağı ile birlikte karar alma sürecindeki farklılaşmalar nelerdir?

Cevap

Aydınlanma Çağı ile birlikte karar alımı idarecilerin deneyimlerine ya da sezgilerine dayalı olmaktan uzaklaşarak, bilimsel bir nitelik kazanmıştır. İdarede kullanılan teknik ve yöntemler bilimsel gözlemlerle doğrulanmaya başlanmış, bir ülkeden diğerine değişmeyen evrensel nitelikte genel geçer idare teknikleri geliştirilmeye başlanmıştır. Aydınlanmaya paralel bir süreç olan endüstrileşmenin toplumsal ilişkileri değiştirmesi de idarenin kararlarını daha sistematik ve bilgi temelinde almasını gerektirmiştir. Ampirik (görgül) yöntemlerle elde edilerek, akıl ile yoğrulmuş bilgiler temelinde kararların alınması modern devletler için kaçınılmaz hâle gelmiştir. Yeni kamu yönetimi yaklaşımında da bilimsel karar alma yöntemleri kullanılmaktadır. Bu çerçevede özellikle stratejik planlama, performans yönetimi ve düzenleyici etki analizi (DEA) gibi yeni karar alma teknikleri yeni kamu yönetiminde hakim olmaya başlamıştır.

32. Soru

Ampirizmi açıklayınız.

Cevap

Ampirisizm: Görgülcülük olarak da adlandırılan bu felsefi yaklaşım her türlü bilginin beş duyu ile elde edilen ölçüme ve gözleme dayandığını savunur.

33. Soru

Karar alma nedir?

Cevap

Büyük Türkçe Sözlük’te karar alma “bir iş veya sorun hakkında düşünülerek verilen kesin yargı” olarak tanımlanmaktadır. İdarenin görevi bu tanım kapsa­mında toplumsal problemlerle ilgili çözümler üretmek ve bu çözümler arasından topluma en faydalı olanı saptamaktır. İdarenin toplumsal bir problemle ilgili her­hangi bir karar almaması (eylemsizlik hâli) de eğer bilinçli bir eylem ise bir ka­rar olarak değerlendirilebilir. Örneğin özel sektörün faaliyet gösterdiği bir alanda kamu iktisadi teşebbüslerinin de faaliyet göstermesi yönündeki taleplere rağmen idarenin çeşitli rasyonel gerekçelerle ve bilinçli olarak bu yönde bir girişimde bu­lunmaması da bir karar almadır. Karar alma, idarenin toplumsal yaşamda rastlanabilecek rastlantı ya da riskleri toplumun lehine olacak şekilde işlem ya da eylemlerde bulunarak en aza indirme çabasıdır.

34. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar almayı tanımlayınız.

Cevap

Rasyonel ya da akılcı karar alma yöntemi insanın en doğru bilgiye aklını kullana­rak varabileceğini savunan ve kökleri aydınlanmada bulunan felsefi bir akımdır. Pozitivizm ile doğrudan ilişkili olan rasyonel bakış açısı insanın karşılaştığı prob­lemleri çözebilmesi için en doğru yolun bilimsel bilginin geliştirilmesi olduğunu ileri sürer. Aydınlanma anlayışı problemle ilgili tüm bilginin elde edilmesi, olası çözüm yollarının bulunarak bunların birbirleriyle karşılaştırılması durumunda en optimal çözümün bulunacağını ileri sürer. Böylece toplumun tüm problemleri bilimsel ve rasyonel bir şekilde çözülebilecektir.

35. Soru

İdeal bir rasyonel kapsayıcı karar alma sürecinin öngördüğü eylem sırası nasıldır?

Cevap

İdeal bir rasyonel kapsayıcı karar alma süreci bir idarecinin bir dizi eylemi belli bir sırayla gerçekleştirmesini gerektirir:

  1. Kamusal nitelikte bir problem belirlenir.
  2. Problemle ilgili tüm veri toplanır.
  3. Problemi çözmek için olası bütün seçenekler bulunur.
  4. Seçenekleri değerlendirmek için kriterler bulunur.
  5. Problem ile kriterler birbirleriyle karşılaştırılarak kriterleri en fazla karşıla­yan seçenekler belirlenir.
  6. Her bir seçeneğin gelecekte ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz yanları ele alınır.
  7. Karar verilir.
36. Soru

Kapsayıcı rasyonel karar alma modelinin varsayımları nelerdir?

Cevap

Kapsayıcı rasyonel karar alma modelinin sağlıklı ve öngörüldüğü bir şekilde işleye­bilmesi bazı varsayımlara dayanmaktadır. İlk varsayım idarecilerin her zaman için rasyonel düşünen bireyler olduklarıdır. Anthony Downs’ın görüşüne göre rasyonel bir insan olası eylem seçenekleri arasından en optimal olanını aşağıdaki koşulların sağlanması durumunda her zaman için bulup doğru bir karara varabilir:

  1. Her bir alternatifi seçmenin olası sonuçlarını bilir.
  2. Her bir alternatifi tercihi doğrultusunda sıralayabilir.
  3. Her zaman için en optimal seçeneği tercih eder.
  4. Aynı alternatifler var olduğunda her zaman için aynı kararı verir.
37. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modeline verilerin tamamına ulaşma konusunda getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Rasyonel kapsayıcı karar alma modelinde karar alıcının problemi çözmek için tüm gerekli bilgilere ulaşabileceği varsayılır. Problemle ilgili tüm verileri toplamak mümkün olmadığı gibi her türlü verinin toplanması oldukça maliyetli ve zaman alıcı olacaktır. Karar alıcı ya da alıcılar problemle ilgili tüm verilere sahip olsalar bile bunların hepsini dikkate alarak ka­rar almaları pek mümkün gözükmemektedir. Günümüzde bu zorluğu aşmak adı­na çok farklı verileri analiz etmek için bilgisayarlardan yararlanılan karar destek sistemleri kullanılmaktadır.

38. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modeline karar alıcıların optimal karar verebilmesi konusunda getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Her ne kadar karar alma modelinin altıncı aşamasında gelecekte ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz yönler hesaba katılmaya çalışılsa da tüm olumlu ve olumsuzluklar gelecekte neler olabileceğinin önceden bilinememesi ya da ka­rarı alanın kontrolünde olmaması bunların tümünün hesaba katılmasını olanak­sızlaştırmaktadır. Dolayısıyla karar alıcının hesaba kattığı unsurlarda değişiklik olabilir ve bu durum tercih edilen seçeneğin optimal olma durumunu ortadan kaldırır. Üstelik olumlu tarafı ağır basan bir seçenek, koşulların değişmesi du­rumunda olumsuz olarak değerlendirilebilir. Ele alınan örnek çerçevesinde söz konusu millî parkta kayak pistinin kurulması durumunda en optimal seçenek olarak gözüken evlerin pansiyona çevrilmesinin olumlu yönleri azalacak, otel se­çeneği daha optimal olacaktır. Son olarak, rasyonel kapsayıcı karar alma modeli, karar alımını ideolojilerden, siyasi tercihlerden yalıtılmış olarak ele almaktadır. Oysa olası seçenekler arasından en optimal olanı seçerken bürokratlar siyasi ter­cihlerden etkilenebilirler. Böyle bir etkilenme olmadığı varsayılsa bile demokratik ülkelerde nihai karar parlamentoya ve dolayısıyla halka karşı sorumlu olan siyasi iktidarındır. Dolayısıyla bürokrasinin en optimal olarak gördüğü seçenek yerine siyasi iktidar bir başka seçeneği tercih edebilir.

39. Soru

Rasyonel kapsayıcı karar alma modeline tüm seçeneklerin bilinmesi konusunda getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Verilen kararın kapsayıcı olma nite­liği hem problemle ilgili tüm verinin toplanması hem de problemi çözebilecek tüm seçeneklerin bulunmasından kaynaklanır. Gerçek hayatta ise bir problemi çözecek tüm bilgilere sahip olunsa bile tüm olası seçenekleri bulmak mümkün olmayabilir. Tüm seçeneklerin bulunmaya çalışılması, tüm verinin toplanmaya çalışılması gibi büyük bir zaman ve kaynak harcamasına yol açacaktır. Üstelik, toplumsal problemler temel bilimlerdeki problemler gibi statik (durağan) olmadı­ğından en optimal olarak belirlenen seçenek uygulamaya geçildiğinde en opitimal sonucu vermeyebilir.

40. Soru

Simon’ın sınırlı rasyonelite modelini açıklayınız.

Cevap

Karar alıcıların aynı anda birden fazla problemi çözmeye çalıştıkları için belli bir problemi kapsamlı bir şekilde çözmeye yarayacak ilgili olabilecek tüm veriyi toplamaya çalışmadıklarını yalnızca yeteri kadar veri temelinde karar aldıklarını ileri sürmüştür. Ayrıca, tüm veriye sahip olsalar bile karar alıcıların tüm verileri değerlendirerek karar almakta bilişsel kapasitelerinin yeterli olmadığını da vurgu­lamaktadır. Simon aynı zamanda ekonomik insan temelli rasyonel kapsayıcı mo­delinin tek bir karar alıcı temelinde işlediğini, kolektif bir yapıda genel kamu yararı için çalışan bürokratik karar alma için bu modelin yetersiz olduğunu belirtir. Tüm bu eleştirileri temelinde Simon sınırlı rasyonelite (bounded rationality) modelini önerir. Burada kastedilen sınırlılık, insanın muhakeme kapasitesinin sınırlı oldu­ğunu kabul ederek, dünyanın karmaşıklığının sınırlanmasıdır. Bir başka deyişle sınırlı karar modelinde problemle ilgili veriler ve seçeneklerin analizi sınırlanır. Sınırlı sayıda veri ve seçenekle elde edilen sonuç da doğal olarak optimal olma­yacaktır. Simon, karar alıcının amacının optimal değil, “yeterince iyi” bir karar almak olduğunu vurgular.

41. Soru

Lindblom’um  artırımcı yaklaşım modelini açıklayınız.

Cevap

Simon’ın ortaya koyduğu modeli daha da geliştiren Charles Lindblom artırım­cı yaklaşım modelini önermiştir. Simon gibi Lindblom da karar alıcıların günde­lik yaşamda sınırlı bir bilgi temelinde karar aldığını kabul etmiştir. Lindblom’un “Hatalara rağmen başarmak” isimli klasik makalesinde rasyonel kapsayıcı mo­delin yalnızca pratikte mümkün olmadığını değil, aynı zamanda arzulanır da olmadığını ileri sürmektedir. Rasyonel kapsayıcı modelin öngördüğü gibi kamu yönetiminde kararlar tek bir birey tarafından değil, birçok idari ve siyasi düzey­deki birçok kişi tarafından alınır. Karar alım sürecinde pazarlıklar ve müzakereler yapılır. Bu süreçte de genellikle mevcut duruma en yakın olan seçenekler ciddi olarak değerlendirilir. Alınan karar daha önce verilen kararda küçük değişiklikler yapar. Karar alıcı uygulama sonuçlarına göre verdiği kararda küçük düzeltme­ler yapar. Bu anlamda kamu politikalarında küçük adımlarla değişiklikler yapılır. Gerçek yaşamda karar alıcılar sınırlı sayıda seçeneği gözden geçirdikleri gibi mev­cut durumu radikal bir şekilde değiştiren kararlardan kaçınırlar. Modele artırımcı ismi verilmesinin nedeni de var olan problemi çözmek için kullanılan politikalar­da sınırlı değişikler yapılmasıdır.

42. Soru

Sınırlı rasyonalite modeline getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Sınırlı rasyonelite ya da artırımcı karar alma modellerine yönelik bazı eleş­tiriler de dile getirilmiştir. Sınırlı rasyonelitede ne kadar veri toplamanın ya da ne kadar seçenek geliştirmenin yeterli ve tatmin edici olduğuna dair kesin bir ölçüt yoktur. Bir karar alıcının yeterince iyi olan çözümü bir diğer karar alıcı için yeterince iyi olmayabilir. Her ne kadar tüm verinin toplanmaması ve tüm seçe­neklerin bulunmaya çalışılmaması zaman ve kaynak tasarrufuna yol açsa da var olan problemi çözebilecek çok önemli bir seçenek karar alma sürecinde gözardı edilebilir.

43. Soru

Artırımcı yaklaşıma getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Artırımcı yaklaşımın eleştirilen yönü ise yalnızca küçük değişiklik kararları alarak mevcut düzenin korunması yönündeki muhafazakâr yaklaşımıdır. Küçük değişiklik kararlarını uygulamak daha kolaydır. Var olan politikalarda küçük uyarlamalar yapmak yeterli olabilir. Önemli değişiklikler yapılmaması, aynı za­manda büyük hatalar yapılmayacağı anlamına gelir. Her ne kadar küçük deği­şiklik kararları almak alınan kararın hatalı olması hâlinde eski duruma dönme­yi kolaylaştırma ve sınırlı kamu kaynaklarının boş yere harcanmasını engelleme potansiyeline sahipse de bazı kamusal problemler radikal kararlar gerektirebilir. Türkiye örneğinde deprem riskine karşı artırımcı önlemler yerine radikal önlem­ler gerekli olabilir.

44. Soru

Etzioni’nin karma tarama modelini açıklayınız.

Cevap

Her iki karar alma modelinin sınırlı olduğunu düşünen Amerikalı sosyolog Amitai Etzioni karma tarama adını verdiği üçüncü bir karar alma yöntemi önermektedir. Etzioni kamu idaresi tarafından alınan kararları ikiye ayırır; büyük (önemli) ka­rarlar ile sıradan kararlar. Kamu politikalarına yeni bir yön veren büyük ve önemli kararlarda rasyonel, temel politika kararı alındıktan sonra verilecek kararlarda ise artırımcı modelin uygulanmasını önerir.

45. Soru

Etzioni’nin karma tarama modeline getirilen eleştiriler nelerdir?

Cevap

Etzioni’nin modeline yöneltilen ilk eleştiri ise temel ve önemli kararlar ile düzenli kararlar arasındaki ayrımın nasıl yapılacağının belli olmamasıdır. Temel kararlara ne kadar zaman ve kaynak ayrılacağı da açık değildir. Son olarak, düzenli artırımcı değişiklerin ne kadar süreyle yapılacağı belli değildir. Belli bir süre küçük değişikliklerin yapılma­ya devam etmesi yürütülen politikanın temellerini değiştirebilir.

46. Soru

Düzenleyici etki analizini açıklayınız.

Cevap

Düzenleyici etki analizi (DEA) son dönemlere yeni kamu işletmeciliğinin de et­kisiyle OECD’nin etkisiyle Batılı ülkelerde yaygınlık kazanan bir karar alma mo­delidir. DEA toplumsal problemlerle ilgili kanun, yönetmelik, tüzük vb. yasal düzenlemelerin olası sonuçlarının öngörülmesini sağlayan ve rasyonel kapsayıcı karar alma modeline benzer aşamalardan oluşan bir süreçtir.

47. Soru

Düzenleyici etki analizinin Türkiye’de uygulanma sürecini kısaca açıklayınız.

Cevap

Türkiye’de 17 Şubat 2006’da Resmî Gazete’de yayımlanan Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile bütçeye T10.000.000’nin üzerinde mali yük getirecek kanun taslaklarıyla ilgili düzenleyici etki analizi yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Yönetmelik kamu kurum ve kuruluşları tarafından hazırlanacak kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik vb. yasal düzenlemelerin bu çerçevede nasıl yapılacağını belirlemektedir. Düzenleyici etki analizi yönetmelikte yasal düzenlemenin bütçeye, mevzuata, sosyal, ekonomik ve ticari hayata, çevreye ve ilgili kesimlere etkilerinin ne olacağını göstermek üzere hazırlanan ön değerlendirme olarak tanımlanmıştır.

48. Soru

Düzenleyici etki analizinin aşamaları nelerdir?

Cevap

Düzenleyici etki analizinin aşamaları şunlardır:

  1. Problemin doğası ve boyutu nedir? Nasıl evrimleşmektedir ve bundan en çok etkilenenler kimlerdir?
  2. İlgili sosyal paydaşların görüşleri nelerdir?
  3. İdarenin müdahale etmesine gerek var mıdır?
  4. Eğer idarenin müdahalesine gerek varsa bu sorunu gidermek için hangi amaçlar tercih edilmelidir?
  5. Bu amaçlara erişmek için temel politika seçenekleri nelerdir?
  6. Bu seçeneklerin olası ekonomik, sosyal ve çevresel etkileri nelerdir?
  7. Problemleri çözmekte etkinlik ve etkililik açısından temel seçenekler han­gileridir?
  8. İlerideki izleme ve değerlendirme nasıl tasarlanmalıdır?
49. Soru

Düzenleyici etki analizinin rasyonel kapsayıcı karar alma modelinden temel farklılıkları nelerdir?

Cevap

DEA’nın daha önce ele alınan rasyonel kapsayıcı karar alma modelinden iki te­mel açıdan farklılaşmaktadır; sosyal paydaş analizinin eklenmesi ve karar almada ekonomik ölçütlerin kullanılması.

Sosyal paydaş ele alınan toplumsal problem ya da uygulanacak olan idari kara­rın süreç ve sonuçlarından doğrudan ya da dolaylı ve olumlu ya da olumsuz ola­rak etkilenebilecek olan herhangi bir kişi, bir grup kişi ya da örgütlerdir. Örneğin bir üniversitede öğrencilerin uygun olmayan hava koşullarında spor yapacakları bir yer yoksa bu sorunu çözmek için üniversite yönetimi en başta ele alması gere­ken sosyal paydaş grupları, öğrenciler ile akademik ve idari personeldir.

50. Soru

Karar almada teknokratik yönetim anlayışını açıklayınız.

Cevap

Teknokratik yönetim anlayışı günümüzde alınan kararların çok karmaşık ol­duğu ve halkın bunları sağlıklı olarak değerlendirecek bilgi birikimi ve muhakeme yeteneğinden yoksun olduğunu ileri sürmektedir. Kararların gitgide karmaşıklaş­tığı doğru olmakla birlikte halkın sağduyusuna güven duyulduğuna doğru karar verildiğini gösterecek örnekler de vardır. Halkın yaşadığı problemle yalnızca çö­zülmesi gereken teknik sorunlar olarak değil, halkın tüm kesimlerinin katıldığı demokratik tartışmayı gerektiren konular olarak yaklaşılması durumunda tek­nokrasi demokrasiyi güçlendirici bir unsur olabilir. Bu anlamda kamu yönetimi yalnızca idari beceri, yöntem ve tekniklerin kullanılması ile sınırlı değildir. Kamu yönetimi toplumsal, siyasal ve ekonomik koşulların idari yöntem ve teknikleri nasıl etkilediğini, değiştirdiğini ve meşruiyet kazandırdığını da incelemekte ve sorgulamaktadır.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.