Kamu Ekonomisi 2 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

29.07.2022
13
A+
A-

Siyasal Karar Alma Sürecinde Çıkar Grupları

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Kamu Ekonomisi 2 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Siyasal Karar Alma Sürecinde Çıkar Grupları

1. Soru

Grup neyi ifade eder?

Cevap

Grup belirli sayıda insan topluluğunun bir araya gelmesiyle oluşmuş formel ya da informel bir yapıyı ya da organizasyonu ifade eder.


2. Soru

Bir gruptan sözedebilmek için gerekli olan başlıca unsurlar nelerdir?

Cevap

Bir gruptan sözedebilmek için gerekli olan başlıca unsurlar şunlardır:

• Belirli sayıda insan bazı ortak paydalar (ortak amaç, ortak tutum, ortak inanç, ortak değerler ve normlar vs.) yönünde bir araya gelebilir ve bir grup oluşturabilir,

• Bireyler gönüllü olarak bir araya gelerek bir grup oluşturabilecekleri gibi (örneğin, iki ya da üç kişinin bir araya gelerek bir kitap yazması, ya da bir futbol takımı kurması vs.) formel bir zorlama ile de bir araya gelerek bir grup oluşturabilirler. (örneğin, ticaretle uğraşan kişilerin yasa gereği ticaret odasına kayıt olması zorunluluğu vs.)

• Grup kendiliğinden (spontan) oluşabileceği gibi bireylerin bilinçli çabaları ve girişimi ile de oluşabilir.

• Gruplarda belirli katı formel kurallar, hiyerarşi, organizasyon ve yaptırım­lar var olabileceği gibi bu unsurlar çok daha zayıf olabilir.

• Grupların bir kısmında devamlılık söz konusu iken, diğer bazı gruplarda birliktelik daha geçici olabilir.


3. Soru

İnsanlar hangi nedenlerle bir araya gelerek gruplar oluşturabilirler?

Cevap

İnsanlar; yaş, dil, din, ırk, cinsiyet, doğdukları yer, mezun oldukları okul, yaptıkları meslek, paylaştıkları düşünce ya da ideoloji ve saire nedenlerle bir araya gelerek gruplar oluşturabilirler.


4. Soru

Sosyal çatışma teorisine göre gruplar nasıl oluşur?

Cevap

Sosyal çatışma teorisine göre grupların oluşumu evrimsel bir zorunluluktur ve aslında gruplar sosyal zorlama ile kendiliğinden oluşur. Bu teoriye “sosyal etkileyici güçler” adı da verilir. Örneğin, bu teoriye göre tarım toplumundan sanayi toplumuna doğru geçiş grupların doğuşunu ortaya çıkarmıştır. Ya da etnik gruplar arasındaki çatışma toplumda
belirli etnik grupları oluşturmuştur.


5. Soru

Rasyonel tercih teorisine göre gruplar nasıl örgütlenmelerdir?

Cevap

Rasyonel tercih teorisine göre ise gruplar bireylerin ortak çıkarlar /menfaatler uğruna bir araya gelerek oluşturdukları örgütlenmelerdir.


6. Soru

Çıkar grupları kimlerdir?

Cevap

Çıkar grupları, ortak maddi ve/veya manevi çıkarlar etrafında bütünleşmiş ve bu çıkarlar çerçevesinde uzmanlığa dayalı olarak örgütlenmiş, ortak çıkarları doğrultusunda siyasi yönetimden talepte bulunan toplumsal gruplardır.


7. Soru

Baskı grupları nasıl organizasyonlardır?

Cevap

Baskı grupları, siyasal karar alma sürecinde siyasal iktidar ve bürokrasi üzerinde çeşitli yöntem ve araçlarla doğrudan etkili olmaya ve dahası baskı kurmaya çalışan organizasyonlardır. Burada çıkar gruplarından farklı olarak vurgulanan siyasal otoriteleri etkilemeye çalışma niteliği, çoğu siyaset bilimci tarafından baskı gruplarını çıkar gruplarından ayıran en önemli fark olarak kabul edilmektedir.


8. Soru

Mesleki çıkar grupları nasıl bir örgütlenmedir?

Cevap

Mesleki çıkar grupları, aynı veya benzer meslekteki organizasyonların, mesleklerinin itibarlarını ve mesleki çıkarlarını korumak için oluşturdukları örgütlenmelerdir. İşveren ve işçi birlikleri mesleki çıkar gruplarının en yaygın türüdür.


9. Soru

Anomik çıkar grupları nasıl ortaya çıkar?

Cevap

Beklenilmeyen bir anda belli bir olay karşısında ortaya çıkan gruplar bulunmaktadır. Bu gruplar “anomik çıkar grupları” olarak isimlendirilmektedir. Anomi, kitlelerin bir olay veya çözümlenemeyen bir sorun karşısında beklenilmeyen bir anda ve beklenilmeyen bir şekilde eyleme geçerek isteklerini dile getirmeleri ve elde etmeye çalışmalarıdır.


10. Soru

Kurumsal çıkar grupları nasıl  örgütlenmelerdir?

Cevap

Kurumsal çıkar grupları (Institutional interests groups), yüksek düzeyde bir disiplin ve teşkilat yapısına sahip kurumların oluşturdukları örgütlenmelerdir. Bu gruplar ortak bir çıkar etrafında toplanan bireyler tarafından değil, kamu otoritesi tarafından kamu menfaatlerini korumak ve iyileştirmek amacıyla kurulmuş örgütlenmelerdir.


11. Soru

Çıkar gruplarının temelde amacı nedir?

Cevap

Çıkar gruplarının temelde amacı üyelerinin ortak menfaatlerini siyasal karar organlarına
iletmek ve ortaya çıkacak kararların üyelerin menfaatleri doğrultusunda oluşmasını sağlamaktır. Çıkar gruplarının nihai amacı karar alma mekanizmasını bizzat ele geçirmek değildir.


12. Soru

Çıkar gruplarının siyasal süreci etkileme yöntemleri nelerdir?

Cevap

Çıkar gruplarının siyasal süreci etkileme yöntemlerini şu şekilde özetleyebiliriz:
• Lobicilik (Kanun simsarlığı),
• İkna,
• Kamuoyunu etkileme,
• Tehdit,
• Kolektif rüşvet,
• Rüşvet,                                                                                                                • Sabotaj,
• Başka partiyi destekleme,
• Doğrudan hareket ve lokavt


13. Soru

Lobicilik nedir?

Cevap

Çıkar gruplarının, karar merkezleri içine kendi çıkarlarına hizmet edecek kişilerin atanmasını sağlayarak, bu kişiler vasıtasıyla da siyasal kararların kendi ortak çıkarları doğrultusunda alınmasını sağlama çabalarına “lobicilik” denir.


14. Soru

İkna yöntemi nasıl bir faaliyettir?

Cevap

İkna yöntemi, yasa tasarısının hazırlandığı sırada çıkar gruplarının devreye girerek, yasadan kendi ortak çıkarları lehine en geniş olanakların sağlanmasına yönelik faaliyetlerdir.


15. Soru

Çıkar gruplarının etkileme gücünü belirleyen etmenler nelerdir?

Cevap

Çıkar gruplarının etkileme gücünü belirleyen etmenler üye sayısı, sahip oldukları mali kaynaklar, organizasyon niteliği, sosyal statüler, siyasi ve sistemsel özellik, liderlik şeklinde sıralanabilir.


16. Soru

Geleneksel siyaset bilimcilerine göre çıkar gruplarının temel amacı nedir?

Cevap

Geleneksel siyaset bilimcilerine göre çıkar grupları, çoğulcu (plüralist) demokrasinin vazgeçilmez unsurlarıdır ve temel amacı “toplumsal çıkar”a hizmet etmektir.


17. Soru

Mancur Olson’un çıkar gruplarına bakış açısı nasıldır?

Cevap

Mancur Olson’a göre, çıkar gruplarının yoğunluğu (sayısı) ne kadar fazla ise ekonomik büyüme hızı o kadar yavaştır. Olson’a göre, çıkar grupları kendi menfaatlerine hizmet edecek davranış ve eylemlerde bulunurlar ve bu sonuçta toplumsal refahın maksimize edilmesini yavaşlatır.


18. Soru

Chicago İktisat Okulunun önde gelen iktisatçıları tarafından öne sürülen kamu regülasyonları teorisine göre regülasyonlardan kimler faydalanmaktadır?

Cevap

Gary Becker, George Stigler, Richard Posner gibi Chicago İktisat Okulunun önde gelen iktisatçıları tarafından öne sürülen kamu regülasyonları teorisine göre regülasyonlardan
sadece regülasyonları belirleyen regülasyon kurumlarını ele geçirenler yararlanmaktadır. Regülasyon kurumunun gerçekleştirdiği düzenlemelerden belirli bir büyüklük ve hacme ulaşmış firmalar faydalanmakta, bu düzeye ulaşamamış diğer küçük çaptaki firmalar ise bu regülasyonlardan yeterince yararlanmakta ve hatta olumsuz etkilenmektedirler. Regülasyon konularında iyi organize olmuş ve lobicilik yönünde örgütlenmiş büyük firmalar, iyi organize olamamış küçük firmalar karşısında yapılacak düzenlemeleri kontrol edebilme kabiliyetine ulaşmaları nedeniyle hakim konuma geçmekte ve tüm düzenlemeleri kendi çıkarları doğrultusunda belirleyebilmektedirler.


19. Soru

Rant kollama nedir?

Cevap

Rant kollama, devlet müdahaleleri neticesinde özel çıkar gruplarının kaynaklarını regülasyonların etkileme alanı içerisine giren her türlü düzenlemeyi bertaraf etmeye veya etkileyerek kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya yöneltme ve böylece devlet tarafından oluşturulan suni rantı elde etme çabalarına verilen addır.


20. Soru

Mancur Olson, II. Dünya Savaşı sonrasında mağlup olan ve önemli ölçüde tahrip olan Japonya ve Almanya’nın İngiltere’den çok daha hızlı bir ekonomik büyüme ve kalkınma gerçekleştirmesini neye bağlar?

Cevap

Mancur Olson, Milletlerin Yükselişi ve Düşüşü adlı eserinde II. Dünya Savaşı sonrasında mağlup olan ve önemli ölçüde tahrip olan Japonya ve Almanya’nın İngiltere’den çok daha hızlı bir ekonomik büyüme ve kalkınmayı gerçekleştirdiğini ifade eder ve bunun nedenini de İngiltere’deki “kurumsal skleroz” (institutional sclerosis) düzeyinin daha fazla olmasına bağlar. Almanya ve Japonya’da ise savaş, çıkar gruplarının sayısını azaltmış ve kurumsal skleroz (kurumsallaşma düzeyindeki katılık) daha düşük düzeyde gerçekleşmiştir. Bu iki ülke daha esnek ve dinamik bir yapı ile daha hızlı bir ekonomik büyümeyi gerçekleştirebilmişlerdir.


1. Soru

Grup neyi ifade eder?

Cevap

Grup belirli sayıda insan topluluğunun bir araya gelmesiyle oluşmuş formel ya da informel bir yapıyı ya da organizasyonu ifade eder.

2. Soru

Bir gruptan sözedebilmek için gerekli olan başlıca unsurlar nelerdir?

Cevap

Bir gruptan sözedebilmek için gerekli olan başlıca unsurlar şunlardır:

• Belirli sayıda insan bazı ortak paydalar (ortak amaç, ortak tutum, ortak inanç, ortak değerler ve normlar vs.) yönünde bir araya gelebilir ve bir grup oluşturabilir,

• Bireyler gönüllü olarak bir araya gelerek bir grup oluşturabilecekleri gibi (örneğin, iki ya da üç kişinin bir araya gelerek bir kitap yazması, ya da bir futbol takımı kurması vs.) formel bir zorlama ile de bir araya gelerek bir grup oluşturabilirler. (örneğin, ticaretle uğraşan kişilerin yasa gereği ticaret odasına kayıt olması zorunluluğu vs.)

• Grup kendiliğinden (spontan) oluşabileceği gibi bireylerin bilinçli çabaları ve girişimi ile de oluşabilir.

• Gruplarda belirli katı formel kurallar, hiyerarşi, organizasyon ve yaptırım­lar var olabileceği gibi bu unsurlar çok daha zayıf olabilir.

• Grupların bir kısmında devamlılık söz konusu iken, diğer bazı gruplarda birliktelik daha geçici olabilir.

3. Soru

İnsanlar hangi nedenlerle bir araya gelerek gruplar oluşturabilirler?

Cevap

İnsanlar; yaş, dil, din, ırk, cinsiyet, doğdukları yer, mezun oldukları okul, yaptıkları meslek, paylaştıkları düşünce ya da ideoloji ve saire nedenlerle bir araya gelerek gruplar oluşturabilirler.

4. Soru

Sosyal çatışma teorisine göre gruplar nasıl oluşur?

Cevap

Sosyal çatışma teorisine göre grupların oluşumu evrimsel bir zorunluluktur ve aslında gruplar sosyal zorlama ile kendiliğinden oluşur. Bu teoriye “sosyal etkileyici güçler” adı da verilir. Örneğin, bu teoriye göre tarım toplumundan sanayi toplumuna doğru geçiş grupların doğuşunu ortaya çıkarmıştır. Ya da etnik gruplar arasındaki çatışma toplumda
belirli etnik grupları oluşturmuştur.

5. Soru

Rasyonel tercih teorisine göre gruplar nasıl örgütlenmelerdir?

Cevap

Rasyonel tercih teorisine göre ise gruplar bireylerin ortak çıkarlar /menfaatler uğruna bir araya gelerek oluşturdukları örgütlenmelerdir.

6. Soru

Çıkar grupları kimlerdir?

Cevap

Çıkar grupları, ortak maddi ve/veya manevi çıkarlar etrafında bütünleşmiş ve bu çıkarlar çerçevesinde uzmanlığa dayalı olarak örgütlenmiş, ortak çıkarları doğrultusunda siyasi yönetimden talepte bulunan toplumsal gruplardır.

7. Soru

Baskı grupları nasıl organizasyonlardır?

Cevap

Baskı grupları, siyasal karar alma sürecinde siyasal iktidar ve bürokrasi üzerinde çeşitli yöntem ve araçlarla doğrudan etkili olmaya ve dahası baskı kurmaya çalışan organizasyonlardır. Burada çıkar gruplarından farklı olarak vurgulanan siyasal otoriteleri etkilemeye çalışma niteliği, çoğu siyaset bilimci tarafından baskı gruplarını çıkar gruplarından ayıran en önemli fark olarak kabul edilmektedir.

8. Soru

Mesleki çıkar grupları nasıl bir örgütlenmedir?

Cevap

Mesleki çıkar grupları, aynı veya benzer meslekteki organizasyonların, mesleklerinin itibarlarını ve mesleki çıkarlarını korumak için oluşturdukları örgütlenmelerdir. İşveren ve işçi birlikleri mesleki çıkar gruplarının en yaygın türüdür.

9. Soru

Anomik çıkar grupları nasıl ortaya çıkar?

Cevap

Beklenilmeyen bir anda belli bir olay karşısında ortaya çıkan gruplar bulunmaktadır. Bu gruplar “anomik çıkar grupları” olarak isimlendirilmektedir. Anomi, kitlelerin bir olay veya çözümlenemeyen bir sorun karşısında beklenilmeyen bir anda ve beklenilmeyen bir şekilde eyleme geçerek isteklerini dile getirmeleri ve elde etmeye çalışmalarıdır.

10. Soru

Kurumsal çıkar grupları nasıl  örgütlenmelerdir?

Cevap

Kurumsal çıkar grupları (Institutional interests groups), yüksek düzeyde bir disiplin ve teşkilat yapısına sahip kurumların oluşturdukları örgütlenmelerdir. Bu gruplar ortak bir çıkar etrafında toplanan bireyler tarafından değil, kamu otoritesi tarafından kamu menfaatlerini korumak ve iyileştirmek amacıyla kurulmuş örgütlenmelerdir.

11. Soru

Çıkar gruplarının temelde amacı nedir?

Cevap

Çıkar gruplarının temelde amacı üyelerinin ortak menfaatlerini siyasal karar organlarına
iletmek ve ortaya çıkacak kararların üyelerin menfaatleri doğrultusunda oluşmasını sağlamaktır. Çıkar gruplarının nihai amacı karar alma mekanizmasını bizzat ele geçirmek değildir.

12. Soru

Çıkar gruplarının siyasal süreci etkileme yöntemleri nelerdir?

Cevap

Çıkar gruplarının siyasal süreci etkileme yöntemlerini şu şekilde özetleyebiliriz:
• Lobicilik (Kanun simsarlığı),
• İkna,
• Kamuoyunu etkileme,
• Tehdit,
• Kolektif rüşvet,
• Rüşvet,                                                                                                                • Sabotaj,
• Başka partiyi destekleme,
• Doğrudan hareket ve lokavt

13. Soru

Lobicilik nedir?

Cevap

Çıkar gruplarının, karar merkezleri içine kendi çıkarlarına hizmet edecek kişilerin atanmasını sağlayarak, bu kişiler vasıtasıyla da siyasal kararların kendi ortak çıkarları doğrultusunda alınmasını sağlama çabalarına “lobicilik” denir.

14. Soru

İkna yöntemi nasıl bir faaliyettir?

Cevap

İkna yöntemi, yasa tasarısının hazırlandığı sırada çıkar gruplarının devreye girerek, yasadan kendi ortak çıkarları lehine en geniş olanakların sağlanmasına yönelik faaliyetlerdir.

15. Soru

Çıkar gruplarının etkileme gücünü belirleyen etmenler nelerdir?

Cevap

Çıkar gruplarının etkileme gücünü belirleyen etmenler üye sayısı, sahip oldukları mali kaynaklar, organizasyon niteliği, sosyal statüler, siyasi ve sistemsel özellik, liderlik şeklinde sıralanabilir.

16. Soru

Geleneksel siyaset bilimcilerine göre çıkar gruplarının temel amacı nedir?

Cevap

Geleneksel siyaset bilimcilerine göre çıkar grupları, çoğulcu (plüralist) demokrasinin vazgeçilmez unsurlarıdır ve temel amacı “toplumsal çıkar”a hizmet etmektir.

17. Soru

Mancur Olson’un çıkar gruplarına bakış açısı nasıldır?

Cevap

Mancur Olson’a göre, çıkar gruplarının yoğunluğu (sayısı) ne kadar fazla ise ekonomik büyüme hızı o kadar yavaştır. Olson’a göre, çıkar grupları kendi menfaatlerine hizmet edecek davranış ve eylemlerde bulunurlar ve bu sonuçta toplumsal refahın maksimize edilmesini yavaşlatır.

18. Soru

Chicago İktisat Okulunun önde gelen iktisatçıları tarafından öne sürülen kamu regülasyonları teorisine göre regülasyonlardan kimler faydalanmaktadır?

Cevap

Gary Becker, George Stigler, Richard Posner gibi Chicago İktisat Okulunun önde gelen iktisatçıları tarafından öne sürülen kamu regülasyonları teorisine göre regülasyonlardan
sadece regülasyonları belirleyen regülasyon kurumlarını ele geçirenler yararlanmaktadır. Regülasyon kurumunun gerçekleştirdiği düzenlemelerden belirli bir büyüklük ve hacme ulaşmış firmalar faydalanmakta, bu düzeye ulaşamamış diğer küçük çaptaki firmalar ise bu regülasyonlardan yeterince yararlanmakta ve hatta olumsuz etkilenmektedirler. Regülasyon konularında iyi organize olmuş ve lobicilik yönünde örgütlenmiş büyük firmalar, iyi organize olamamış küçük firmalar karşısında yapılacak düzenlemeleri kontrol edebilme kabiliyetine ulaşmaları nedeniyle hakim konuma geçmekte ve tüm düzenlemeleri kendi çıkarları doğrultusunda belirleyebilmektedirler.

19. Soru

Rant kollama nedir?

Cevap

Rant kollama, devlet müdahaleleri neticesinde özel çıkar gruplarının kaynaklarını regülasyonların etkileme alanı içerisine giren her türlü düzenlemeyi bertaraf etmeye veya etkileyerek kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya yöneltme ve böylece devlet tarafından oluşturulan suni rantı elde etme çabalarına verilen addır.

20. Soru

Mancur Olson, II. Dünya Savaşı sonrasında mağlup olan ve önemli ölçüde tahrip olan Japonya ve Almanya’nın İngiltere’den çok daha hızlı bir ekonomik büyüme ve kalkınma gerçekleştirmesini neye bağlar?

Cevap

Mancur Olson, Milletlerin Yükselişi ve Düşüşü adlı eserinde II. Dünya Savaşı sonrasında mağlup olan ve önemli ölçüde tahrip olan Japonya ve Almanya’nın İngiltere’den çok daha hızlı bir ekonomik büyüme ve kalkınmayı gerçekleştirdiğini ifade eder ve bunun nedenini de İngiltere’deki “kurumsal skleroz” (institutional sclerosis) düzeyinin daha fazla olmasına bağlar. Almanya ve Japonya’da ise savaş, çıkar gruplarının sayısını azaltmış ve kurumsal skleroz (kurumsallaşma düzeyindeki katılık) daha düşük düzeyde gerçekleşmiştir. Bu iki ülke daha esnek ve dinamik bir yapı ile daha hızlı bir ekonomik büyümeyi gerçekleştirebilmişlerdir.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.