Kamu Ekonomisi 1 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim

29.07.2022
5
A+
A-

Kamu Ekonomisinin Genişlemesi

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Kamu Ekonomisi 1 Dersi 4. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Kamu Ekonomisinin Genişlemesi

1. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine ilişkin temel
yaklaşımlar ve hipotezler hangileridir?

Cevap

• Wagner Kanunu,
• Sıçrama Etkisi,
• Abromowitz Eliasberg Hipotezi,
• Dows Hipotezi,
• Bürokrasinin Ekonomik Teorisi
• Olson Hipotezi,
• Dengesiz Büyüme Hipotezi,
• Direktör Hipotezi,
• Oates Hipotezi,
• Düşük Verimlilik Hipotezi,
• Politik Konjonktür Hareketleri Teorisi,
• Borcherding Hipotezi,
• Buchanan Yaklaşımı,
• Meltzer-Richard Hipotezi,
• Demsetz Hipotezi,
• Açık Ekonomi Hipotezi,
• Peltzman Hİpotezi.


2. Soru

Orzechowsky’ye ait olan hipotezin adı nedir?

Cevap

Düşük Verimlilik Hipotezi.


3. Soru

Buchanan Hipotezi’ne göre; kamu ekonomisinin
genişlemesinin temel nedenleri nelerdir?

Cevap

Devletin büyümesinde nüfus artışı, kentleşme,
ekonominin yapısındaki değişme, enflasyon vb. faktörler
rol oynamaktadır. Ancak Buchanan’a göre bu faktörler
dışında devletin sürekli büyümesinin nedenlerinden biri
“Mali Aldanma”, diğeri ise politik müteşebbislerin
(politikacıların) “Politik Gelir” şeklindeki çıkarlarını
maksimize etme eğilimleridir.


4. Soru

Buchanan Hipotezine göre kamu ekonomisinin
genişlemesinin temel nedenlerinden biri olan “Mali
Aldanma” nedir?

Cevap

Mali aldanma kavramı, dolaylı vergiler veya
kaynakta tevkif usulüne göre tahsil edilen dolaysız
vergiler neticesinde vergi yükümlülerinin vergi
ödediklerinin farkına varmamaları, dolayısıyla kendilerine
sağlanan kamu hizmetlerinin bedelini doğru olarak
saptayamamaları durumudur. Bir başka ifade ile vergi
ödeme konusundaki bilinçsizlik, vergi mükelleflerinin
kamu hizmetine olan taleplerini arttırmaktadır. Sonuç
itibariyle kamusal mal ve hizmetlere olan talebin artması
kamu harcamalarının genişlemesi sonucunu ortaya
çıkarmaktadır.


5. Soru

Meltzer ve Richard hangi hipoteze karşı çıkarak kendi
hipotezlerini geliştirmişlerdir?

Cevap

Sıçrama Etkisi.


6. Soru

Savaşın kamu harcamalarını artırdığını, bunun dışında
sanayileşmenin de kamu harcamalarının artmasında
önemli rol oynadığını ileri süren hipotez hangisidir?

Cevap

Abromowitz Eliasberg Hipotezi


7. Soru

Demsetz’e göre devletin büyümesinin nedenleri
nelerdir?

Cevap

Ekonomideki yapısal değişiklikler ve
uzmanlaşma.


8. Soru

Kamu harcamalarındaki artışın en önemli
nedenlerinden birinin gelir dağılımındaki eşitsizlikler
olduğunu ve bir ülkedeki gelir dağılımının bozuk
olmasının gelirin yeniden dağılımı için kamu
harcamalarının artması neticesini doğurduğunu savunan
hipotezin adı nedir?

Cevap

Peltzman Hipotezi.


9. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan Ekonomik
ve Mali Faktörler nelerdir?

Cevap

• Tam kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç,
• Yarı kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç,
• Ölçek ekonomilerinin söz konusu olduğu
hizmetler,
• Depresyon ve ekonomik kriz,
• Mali aldanma,
• Enflasyonist baskılar,
• Az gelişmiş ülkelerde devletin ekonomik büyüme
ve kalkınmadaki rolü,
• Tam istihdamın sağlanması,
• Kaynakların etkin dağılımı ve yeniden kullanımı
politikası,
• Keynezyen görüşlerinin kamu politikalarına
hakim olması.


10. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesi konusu ilk kez hangi
tarihte incelenmiştir?

Cevap

1883.


11. Soru

Wagner Kanunu nedir?

Cevap

Genel olarak kamu harcamalarının sürekli olarak
artış gösterdiğini ve bunun nedeninin toplumun
ihtiyaçlarının artması olduğunu savunan görüştür.


12. Soru

”Sıçrama Etkisi” yaklaşımı kimler tarafından, nasıl
ortaya çıkarılmıştır?

Cevap

Alan Peacock Jack Wisemen, İngiltere’de 1890-
1995 yıllarını kapsayan dönemde kamu harcamalarının
artış trendini incelemişlerdir. Peacock ve Wisemen, söz
konusu dönemde İngiltere’de kamu harcamalarının sürekli
bir artış gösterdiğini, ancak bu artışın özellikle savaş ve
depresyon dönemlerinde “sıçrama” gösterdiğini ortaya
koymuşlardır. Bu “teorik” açıklamalar literatürde
“Sıçrama Etkisi” olarak adlandırılmışlardır.


13. Soru

Düşük verimlilik hipotezine göre kamu harcamalarının
artış sebeplerinden biri nedir?

Cevap

Orzechowski’ye göre kamu harcamalarının
artışının bir nedeni kamu kesimindeki verimliliğin özel
kesime oranla daha düşük olmasıdır. Düşük verimlilik,
kamu kesiminde yapılan hizmetler için daha fazla harcama
yapılmasına neden olmaktadır.


14. Soru

Politik Konjonktör Teorisi kime aittir?

Cevap

William Nordhauss.


15. Soru

William Baumol’un savunduğu hipotezin adı nedir?

Cevap

Dengesiz Büyüme Hipotezi.


16. Soru

Devletin büyümesinde politik müteşebbisler, seçmenler
ve bürokratlar dışında çıkar ve baskı gruplarının etkili
olduğunu belirten, özellikle, ekonomik çıkar ve baskı
gruplarının siyasal iktidar ve bürokrasi üzerinde lobicilik
yaparak “ekonomik transferler” elde etmeye çalıştıklarını
ifade eden hipotezin adı nedir?

Cevap

Olson Hipotezi.


17. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin teorik
sonuçları nelerle açıklanabilir?

Cevap

Pozitif Ölçek Ekonomileri ve Negatif Ölçek
Ekonomileri ile açıklanabilir.


18. Soru

Meltzer-Richard hipotezi neyi savunmaktadır?

Cevap

Kamu harcamalarının savaşın olmadığı dönemde
de arttığını, özellikle soğuk savaş ve askeri açıdan diğer
ülkelere korku vermek amacıyla devletin savunma
harcamalarını arttırdığını savunmaktadır.


19. Soru

George Stigler’in kamu harcamalarının artışına ilişkin
geliştirdiği hipotezin adı nedir?

Cevap

Direktör Hipotezi.


20. Soru

Dows Hipotezine göre kamu ekonomisi nasıl
genişlemektedir?

Cevap

Bazı kamusal mal ve hizmetler bölünemez ve
pazarlanamaz nitelikte olduğu için fiyatlandırılamazlar.
Dolayısıyla bu tür mal ve hizmetlerden fayda
sağlayanlardan da bir bedel talep edilir. Dows’a göre
kamu harcamalarının finansmanında fayda yaklaşımının
uygulanmaması dolayısıyla siyasal otorite kamusal
hizmetlerden doğrudan fayda sağlayamayanlardan da
vergi talep etme hakkına sahip olabileceklerdir. Sonuç
olarak, vergi ödeme gücü yaklaşımının uygulanması
devlet bütçesinin daha büyük olması sonucunu
doğuracaktır.


21. Soru

Bürokrasinin Ekonomik Teorisi kamu ekonomisinin
genişlemesini nasıl açıklamaktadır?

Cevap

Kamu kesiminde bürokratlar, bütçenin hacmini
genişleterek (bütçe maksimizasyonu) kendi özel
çıkarlarını arttırmaya (fayda maksimizasyonu) çabalarlar.
Özetle bürokrasi daha uzun süre makamda kalmak için
siyasal iktidarın istekleri doğrultusunda bütçenin hacmini
genişletmek durumundadır.


22. Soru

“Yoğunlaşma Etkisi” nedir?

Cevap

Ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi
amacına yönelik kamu politikaları sonucunda devletin
ekonomik faaliyetlerinin genişlemesi özellikle de merkezi
devlet, ulaştırma, haberleşme, enerji ve altyapı yatırımları
gibi hizmetler üzerinde yoğunlaşmasıdır.


23. Soru

Bütçe açığı nedir?

Cevap

Devlet bütçesinde giderler toplamının gelirler
toplamından fazla olması durumudur.


24. Soru

Negatif ölçek ekonomileri, kamu ekonomisinin
genişlemesi ile kamusal mal ve hizmetlerden sağlanan
fayda arasındaki ilişki yönünden nasıl değerlendirilebilir?

Cevap

Devletin kamusal mal ve hizmet üretimini
artırması (devletin büyümesi) sonuç itibariyle bir noktadan
sonra toplumsal faydayı artırmamakta, aksine
azaltmaktadır. Gerçekten de devletin koruyucu ve düzeni
sağlayıcı hizmetleri (iç güvenlik, dış güvenlik, adalet ve
yargı) ve toplumsal refaha yönelik hizmetleri üstlenmesi,
(eğitim, sağlık hizmetleri vs.) dışında görev ve
fonksiyonlarını daha da genişletmesi, bu defa toplumun
sağladığı faydayı doğrudan ve dolaylı olarak
azaltabilecektir. Örneğin, devletin özel kesiminin
yapabileceği faaliyetleri de üstlenmesi ve bu faaliyetleri
kârlılık ve verimlilik ilişkisi içerisinde yürütememesi
sonuçta topluma bir maliyet yükleyecektir. Örneğin
KİT’lerin zararlarının genel bütçeden vergi gelirleri ile
karşılanması toplumsal bir maliyettir. Bu bütçe
maliyetinin dışında devletin kuruluşlarında ve KİT’lerde
görülen israf, rüşvet, zimmet vs. olaylar da toplum
açısından bazen parasal olarak hesap edilemeyen
maliyetlerdir.


25. Soru

Devletin ekonomik faaliyetlerinin ve harcamalarının
büyümesine iktisatçıların ilgisini çeken ilk iktisatçı
kimdir?

Cevap

Adolph Wagner.


26. Soru

Dengesiz büyüme hipotezi, kamu harcamalarının
artmasının temel nedenlerinden birisinin devletin iktisadi
faaliyetlerinin emek-yoğun özellikte olmasını nasıl
açıklamaktadır?

Cevap

Baumol’a göre iktisadi faaliyetler esasen sermaye
yoğun ve emek-yoğun olmak üzere iki grupta toplanabilir.
Baumol, kamusal hizmetlerin esasen emek-yoğun
özellikte olması nedeniyle birim başına yüksek üretim
maliyetlerinin ve verimliliğin kamu kesiminde düşük
olduğunu belirterek açıklar.


27. Soru

Direktör hipotezi kamu ekonomisinin genişlemesini
nasıl açıklar?

Cevap

Stigler’e göre, siyasal güç çoğunluğun oylarına
dayalı iktidarların elindedir. Bu bakımdan siyasal gücü
elinde tutan siyasal iktidarlar zengin ve fakir arasında
kalan ortanca seçmen taleplerini karşılayarak iktidarda
kalmaya çalışırlar. Kısaca siyasal süreçte direktör, ortanca
seçmen gruplarıdır. Bu kesim kamu harcamalarının
artışında temel rolü üstlenmektedir.


28. Soru

Dows’a göre hangi yaklaşımın uygulanmamasından
dolayı siyasal otorite kamusal hizmetlerden doğrudan
fayda sağlayamayanlardan da vergi talep etme hakkına
sahip olabilecektir?

Cevap

Fayda Yaklaşımı’nın uygulanmamasından dolayı.


29. Soru

Milli gelir hesaplamalarına dahil edil(e)meyen yasal
ve yasa dışı ekonomik faaliyete ne denir?

Cevap

Kayıt dışı ekonomi.


30. Soru

Bürokrasinin Ekonomik Teorisinin temsilcileri
kimlerdir?

Cevap

G. Tullock ve W. Niskanen.


31. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkardığı siyasal sonuçlar nelerdir?

Cevap

• Rüşvet,
• Zimmet,
• Adam kayırmacılık,
• Hizmet kayırmacılığı,
• Rant kollama vs.


32. Soru

Borcherding hipotezi nedir?

Cevap

Borcherding, refah, nüfus artışı ve enflasyonun kamu harcamaları üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla 1902-1970 yılları arasında ABD’de kamu harcamalarının gelişimini incelemiştir. Yaptığı analize göre nüfus artışının % 25 oranında, enflasyonun % 12 oranında ve kişi başına milli gelir artışlarının ise yaklaşık olarak % 25 oranında devletin büyümesinde etkili olduğunu tahmin etmiştir.


33. Soru

Borcherding hipotezine göre devletin büyümesinde
hangi unsurlar, ne kadar etkili olmaktadır?

Cevap

Borcherding, refah, nüfus artışı ve enflasyonun
kamu harcamaları üzerindeki etkisini ortaya koymak
amacıyla 1902-1970 yılları arasında ABD’de kamu
harcamalarının gelişimini incelemiştir. Yaptığı analize
göre nüfus artışının %25 oranında, enflasyonun %12
oranında ve kişi başına milli gelir artışlarının ise yaklaşık
olarak %25 oranında devletin büyümesinde etkili
olduğunu tahmin etmiştir.


34. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan siyasal
faktörler nelerdir?

Cevap

• Sıcak savaş tehlikesinin yaklaşması,
• Soğuk savaş ve dış tehditler,
• Siyasal süreçte siyasal aktörlerin kendi
çıkarlarının peşinde koşmaları,
• Politik konjonktürde seçim ekonomisi
uygulanması,
• Bürokrasinin bütçenin hacmini genişletmesi,
• Çıkar ve baskı gruplarının devletten transfer
kollama gayretleri,
• Hükümetlerin popülist, partizanca ve patronaj
politikaları.


35. Soru

Negatif ölçek ekonomileri nedir?

Cevap

Firmanın elde edebileceği maliyet tasarrufları
belirli bir noktadan sonra söz konusu olmaz. Hatta
büyümenin devam etmesi halinde bu kez birim başına
ortalama maliyetlerin arttığı görülür. Firmanın aşırı
büyümesinin ortaya çıkardığı bu olumsuz sonuçlara
“negatif ölçek ekonomileri “denir.


36. Soru

Geniş ölçekte faaliyette bulunan firmaların bazı
maliyet tasarruflarını elde etmelerinin başlıca nedenleri
nelerdir?

Cevap

• Geniş ölçekte üretimde bulunan bir firmada yeni
teknolojiler ile üretim yapılması söz konusu
olacağından birim başına üretim maliyeti az
olacaktır.
• Geniş ölçekte üretimde bulunan bir firmada
işbölümü ve uzmanlaşmadan yararlanılacağından
üretim maliyetleri düşük olabilecektir.
• Büyük ölçekli firmalarda daha ucuz finansman
olanaklarından da yararlanmak mümkündür.
Ölçek büyümesi ile firmanın pazarlama
maliyetlerinde de bir azalma görülür.


37. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan sosyal
faktörler nelerdir?

Cevap

• Nüfus Artışı,
• Gelir ve servet dağılımının dengeli olması,
• Geri kalmış bölgeler sorunu,
• Konut sorunu,
• Terör,
• Sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin sağlanması,
• Sosyal tazminler,
• Sosyal güvenlik hizmetleri,
• Teknolojik değişme.


38. Soru

Wagner Kanunu (Kamu Harcamalarında Artış Kanunu) nedir?

Cevap

Wagner Kanunu (Kamu Harcamalarının Artış Kanunu); genel olarak kamu harcamalarının sürekli artış gösterdiğini ve bunun nedeninin de toplumun ihtiyaçlarının artması olduğunu savunan görüştür.


39. Soru

Buchanan hipotezi nedir?

Cevap

Devletin büyümesinde nüfus artışı, kentleşme, ekonominin yapısındaki değişme, enflasyon vb. faktör rol oynamaktadır. Ancak Nobel ekonomi ödülü sahibi James M. Buchanan bu faktörler dışında devletin sürekli büyümesinin nedenlerini şu şekilde açıklamaktadır: Politik müteşebbislerin (politikacıların)“politik gelir”şeklindeki çıkarlarını maksimize etme eğilimleri kamu harcamalarını arttırmaktadır.Oylarını maksimize etmeye çalışan politikacılar artan kamu harcamalarını çoğunlukla emisyon ve borçlanma ile finanse etmektedir. Mali aldanma (fiscal illusion) adı verilen bir olay neticesinde de devlet büyümektedir. Mali aldanma kavramı, dolaylı vergiler veya kaynakta tevkif usulüne göre tahsil edilen dolaysız vergiler neticesinde vergi yükümlülerinin vergi ödediklerinin farkına varmamaları, dolayısıyla kendilerine sağlanan kamu hizmetlerinin bedelini doğru olarak saptayamamaları durumunu ifade etmektedir. Bir başka ifade ile vergi ödeme konusundaki bilinçsizlik, vergi mükelleflerinin kamu hizmetlerine olan talebini arttırmaktadır. Sonuç itibariyle kamusal mal ve hizmetlere olan talebin artması kamu harcamalarının genişlemesi sonucunu ortaya çıkarmaktadır.


40. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinde etkili olan sosyal faktörleri sıralayınız.

Cevap

• Nüfus artışı
• Gelir ve servet dağılımının dengeli olması,
• Geri kalmış bölgeler sorunu,
• Konut sorunu,
• Terör,
• Sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin sağlanması,
• Sosyal tazminler,
• Sosyal güvenlik hizmetleri,
• Teknolojik değişme


41. Soru

Adolph Wagner’in görüşleri literatürde nasıl
adlandırılır?

Cevap

“Wagner Kanunu” ya da “Kamu Harcamalarının
Artış Kanunu” olarak adlandırılmaktadır.


42. Soru

Baskı ve çıkar gruplarının rant elde etmek amacıyla
politikacıları etkileme çabalarına ne denir?

Cevap

Lobicilik.


43. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin sonuçları
hangi başlıklar altında incelenebilir?

Cevap

İki başlık altında incelenebilir:
1. Teorik Sonuçlar
2. Analitik Sonuçlar


44. Soru

Politik konjonktür hareketleri teorisi nedir?

Cevap

Politik konjonktür hareketleri (political business cycles) konusunda çalışmalar yapan araştırmacılara göre kamu harcamaları özellikle seçim dönemlerinde artmaktadır. Politikacılar seçim ekonomisi stratejisi izleyerek, seçimler yaklaştıkça kamu harcamalarını arttırmaktadırlar.


45. Soru

Rant kollama nedir?

Cevap

Çıkar ve baskı gruplarının devlet tarafından “suni”
olarak yaratılmış bir ekonomik transferi elde etmek için
giriştikleri faaliyetler ve bu amaçla yapmış oldukları
harcamalardır.


46. Soru

Abromowitz & Eliasberg hipotezi nedir?

Cevap

Moses Abromowitz ve Vera Eliasberg İngiltere’de 1890-1950 yıllarını kapsayan dönemde kamu istihdamının artış trendini incelemişlerdir. Bu iki iktisatçı çalışmalarında savaşın kamu harcamalarını arttırdığını, bunun dışında sanayileşmenin de kamu harcamalarını artmasında önemli rol oynadığını ileri sürmüşlerdir.


47. Soru

Demsetz hipotezi nedir?

Cevap

Harold Demsetz’e göre, ekonomideki yapısal değişiklikler ve uzmanlaşma devletin büyümesinin nedenleri olarak görülebilir. Örneğin, hesap makinelerinin yerini bilgisayarların alması, kamu kesiminde harcamaların artmasına neden olmuştur.


48. Soru

Kamu kesiminin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkaracağı ilk ekonomik sonuç nedir?

Cevap

Bütçe açıklarıdır.


49. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinde etkili olan siyasal faktörleri sıralayınız.

Cevap

• Sıcak savaş tehlikesinin yaşanması,
• Soğuk savaş ve dış tehditler,
• Siyasal süreçte siyasal aktörlerin kendi çıkarlarının peşinde koşmaları,
• Politik konjonktürde seçim ekonomisi uygulanması,
• Bürokrasinin bütçenin hacmini genişletmesi,
• Çıkar ve baskı gruplarının devletten transfer kollama gayretleri,
• Hükümetlerin popülist , partizanca ve patronaj politikaları


50. Soru

Direktör hipotezi nedir?

Cevap

George Stigler’e göre, siyasal güç çoğunluğun oylarına dayalı iktidarların elindedir. Bu bakımdan siyasal gücü elinde tutan siyasal iktidarlar zengin ve fakir arasında kalan ortanca seçmen taleplerini karşılayarak iktidarda kalmaya çalışırlar. Kısaca, siyasal süreçte direktör, ortanca seçmen gruplarıdır. Bu kesim kamu harcamalarının artışında temel rolü üstlenmektedir.


51. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinde etkili olan ekonomik ve mali faktörleri sıralayınız.

Cevap

• Tam kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç(iç ve dış güvenlik, adalet, diplomasi hizmetleri
• Yarı kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç (eğitim, sağlık hizmetleri)
• Ölçek ekonomilerinin söz konusu olduğu hizmetler (enerji, ulaştırma, haberleşme)
• Depresyon ve ekonomik kriz (konjonktürel dalgalanmalar)
• Mali aldanma
• Enflasyonist baskılar
• Az gelişmiş ülkelerde devletin ekonomik büyüme ve kalkınmadaki rolü
• Tam istihdamın sağlanması
• Kaynakların etkin kullanımı ve yeniden dağılım politikaları
• Keynezyen görüşlerin kamu politikalarına hakim olması


52. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinin ortaya çıkardığı siyasal sonuçlar nelerdir?

Cevap

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya çıkardığı siyasal yozlaşmaların bir kısmını sadece ana başlıkları ile şu şekilde sıralayabiliriz:
• Rüşvet,
• Zimmet,
• Adam kayırmacılık,
• Hizmet kayırmacılığı,
• Rant kollama vs.


53. Soru

Açık ekonomi hipotezi nedir?

Cevap

Uluslararası ekonomik ilişkilerin serbest olduğu dışa açık ülkelerde içe dönük kapalı ekonomilere oranla kamu harcamaları daha fazla artmaktadır. Ödemeler bilançosu açık veren ülkelerde kamu harcamaları politikaları ile açık giderilmeye çalışılmaktadır. Bu yaklaşım Assar Lindbeck ve David Cameron adlı iktisatçılar tarafından savunulmuştur.


54. Soru

Kamu ekonomisinin (aşırı) genişlemesinin ortaya
çıkardığı ekonomik sonuçlar nelerdir?

Cevap

Aşırı genişleyen kamu ekonomisi, ekonomik
sorunların ve yozlaşmaların kaynağını teşkil eder.
Bilindiği üzere kamu harcamaları genel olarak vergi
gelirleri ile finanse edilir. Vergi gelirleri ile finanse
edilemeyen kısım ise vergi dışı gelirler ile finanse
edilmeye çalışılır.
Hemen belirtelim ki, toplam kamu harcamalarının
tamamen vergi gelirleri ile finanse edilmemesinin bazı
nedenleri bulunmaktadır. Siyasal süreçte kamu
harcamalarının artırılması siyasal iktidarlar için yeniden
seçilebilmeyi garantilemek anlamını taşır. Buna karşın
kamu harcamalarının vergi ile karşılanması seçmene bir
külfet getirdiğinden, siyasal iktidarlar oy kaybına
uğramamak için bu yola seçim öncesinde pek
başvurmazlar. Dolayısıyla artan kamu harcamalarının
vergi gelirleri ile finanse edilemeyen kısmı bütçe
açıklarını oluşturur.
Seçimi kazanan iktidarlar, seçim sonrasında bozulan
ekonomik dengeleri yerine oturtmak ve vaatlerini yerine
getirebilmek için vergi oranlarını arttırmak zorunda
kalırlar. Dolayısıyla zaman içinde vergi yükü de artma
eğilimi gösterir. Vergi yükünün artmasının ortaya
çıkardığı olumsuz sonuçlar ise şunlardır:
• Toplam tasarrufların azalması,
• Toplam yatırımların azalması,
• Çalışma gayretlerinin azalması,
• Kayıt dışı ekonominin genişlemesi.
Ekonomide ortaya çıkan bu sonuçlar, nihai olarak
ekonomik büyüme ve kalkınmanın yavaşlaması,
prodüktivitenin azalması, işsizliğin artması ve vergi
gelirlerinin düşmesi gibi durumları ortaya çıkarır. Özetle,
ağır vergi yükü, kamu ekonomisinin genişlemesinin bir
sonucudur ve ekonomi üzerinde tahripkar sonuçlar
doğurur.
Öte yandan, artan kamu harcamaları dolayısıyla siyasal
iktidarlar için vergi dışı finansman araçlarına başvurmak
kaçınılmazdır. Kamu harcamalarının borçlanma ve
emisyon suretiyle karşılanması da ekonomik sorunları
giderek arttırır. Özellikle para basmak suretiyle kamu
harcamalarının finansmanı, enflasyonist eğilimleri arttırır.
Enflasyon da ekonomi üzerinde oldukça ağır ve maliyetli
sonuçlar doğurur.


55. Soru

Vergi yükünün artmasının ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçlar nedir? 

Cevap

Vergi yükünün artmasının ortaya çıkardığı başlıca olumsuz sonuçlar şunlardır:                     • Toplam tasarrufların azalması,
 • Toplam yatırımların azalması,
 • Çalışma gayretlerinin azalması,
 • Kayıt dışı ekonominin genişlemesi.


56. Soru

Peacock – Wiseman hipotezi (sıçrama etkisi) nedir?

Cevap

İngiliz iktisatçılar Alan Peacock ve Jack Wiseman, İngiltere’de 1890-1955 yıllarını kapsayan dönemde kamu harcamalarının artış trendini incelemişlerdir. Peacock ve Wiseman, söz konusu dönemde İngiltere’de kamu harcamalarının sürekli bir artış gösterdiğini, ancak bu artışın özellikle savaş ve depresyon dönemlerinde “sıçrama” gösterdiğini ortaya koymuşlardır. Peacock ve Wiseman’ın teorik açıklamaları literatürde “Sıçrama Etkisi”olarak adlandırılmaktadır.


57. Soru

Bürokrasinin ekonomik teorisi nedir?

Cevap

Kamu kesiminde bürokratlar bütçenin hacmini genişleterek (bütçe maksimizasyonu) kendi özel çıkarlarını arttırmaya (fayda maksimizasyonu) çabalarlar. Özetle, bürokrasi daha uzun süre makamda kalmak için siyasal iktidarın istekleri doğrultusunda bütçenin hacmini genişletmek durumundadır. William Niskanen ve Gordon Tullock bu yaklaşımı geliştiren iktisatçıların başında gelmektedir.


58. Soru

Dengesiz büyüme hipotezi nedir?

Cevap

William Baumol’a göre iktisadi faaliyetler esasen sermaye-yoğun ve emek-yoğun olmak üzere iki grupta toplanabilir. Baumol, kamusal hizmetlerin esasen emek-yoğun özellikte olması nedeniyle birim başına yüksek üretim maliyetlerinin ve verimliliğin kamu kesiminde düşük olduğunu belirtmektedir. Kısaca Baumol’a göre kamu harcamalarının artmasının temel nedenlerinden birisi, devletin iktisadi faaliyetlerinin emek-yoğun özellikte olmasıdır.


59. Soru

Düşük verimlilik hipotezi nedir?

Cevap

William Orzechowski’ye göre, kamu harcamalarının artışının bir nedeni kamu kesimindeki verimliliğin özel kesime oranla daha düşük olmasıdır. Düşük verimlilik, kamu kesiminde yapılan hizmetler için daha fazla harcama yapılmasına neden olmaktadır.


60. Soru

Kamu harcamalarının özellikle seçim dönemlerinde
arttığını, politikacıların da seçim ekonomisi stratejisini
izleyerek seçimler yaklaştıkça kamu harcamalarını
arttırdığını ifade eden teorinin adı nedir?

Cevap

Politik Konjonktör Teorisi.


61. Soru

Açık Ekonomi Hipotezi’nin temsilcileri kimlerdir?

Cevap

A. Lindbeck ve D. Cameron.


62. Soru

Wagner kanununa göre milli ekonomi içerisinde
kamusal faaliyetlerin artış nedenleri nelerdir?

Cevap

• Koruyucu ve düzenleyici kamusal mallara olan
talepler dolayısıyla devlet başlıca iç ve dış
güvenlik ile adalet hizmetlerine olan harcamaları
arttırmaktadır.
• Kültürel ve sosyal refaha yönelik kamusal
mallara olan talepler dolayısıyla devlet, eğitim,
sağlık vb. hizmetler için harcamalarını
arttırmaktadır. Ölçek ekonomilerinin söz konusu
olduğu endüstrilerin özel sektöre bırakılması
yerine devlet tüketicinin korunması amacı ile bu
endüstrileri kendi tekeline almaktadır. Posta ve
telekomünikasyon hizmetleri, elektrik üretim ve
dağıtımı, ulaştırma hizmetleri bu konuda örnek
verilebilir.


63. Soru

Borcherding hipotezinin temsilcisi kimdir?

Cevap

Thomas Borcherding.


64. Soru

Yoğunlaşma Etkisi Hipotezi kime aittir?

Cevap

William E. Oates.


65. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan faktörler
nelerdir?

Cevap

• Ekonomik ve Mali Faktörler,
• Siyasal Faktörler,
• Sosyal Faktörler.


66. Soru

Pozitif ölçek ekonomileri nedir?

Cevap

Ölçek ekonomileri, mikroiktisatta firmanın üretim
miktarı ile ortalama maliyetleri arasında ilişki kuran bir
analizdir. Genel olarak firmanın üretim ölçeğinin artması
bir noktaya kadar birim başına ortalama maliyeti azaltır.
Geniş ölçekte üretimde bulunmanın sağlayacağı bu
maliyet tasarrufuna “pozitif ölçek ekonomileri” denir.


67. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin analitik
sonuçları nelerdir?

Cevap

Sonuçları iki başlıkta toplayabiliriz:
• Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkardığı Ekonomik sonuçlar,
• Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkardığı Siyasal sonuçlar.


68. Soru

Ölçek ekonomileri teorisi mikro-iktisat analizlerde ne
amaçla kullanılmaktadır?

Cevap

Firmanın büyümesinin ortaya çıkardığı fayda ve
maliyetleri açıklamakta kullanılmaktadır.


69. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesi siyasal
sorunlara ne yönde bir etki yapar?

Cevap

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesi, bir başka
ifade ile sınırsız devlet, siyasal sorunların nitelik ve nicelik
yönünden artmasına neden olur.


70. Soru

Hizmet kayırmacılığı ne demektir?

Cevap

Politikacıların yeniden seçilebilmek amacıyla
bütçe kaynaklarını kendi seçim bölgesine aktarmasına
hizmet kayırmacılığı denmektedir.


71. Soru

Downs hipotezi nedir?

Cevap

Bazı kamusal mal ve hizmetler bölünemez ve pazarlanamaz nitelikte olduğu için fiyatlandırılamazlar. Dolayısıyla bu tür mal ve hizmetlerden fayda sağlayanlardan da bir bedel (vergi) talep edilir. Anthony Downs’a göre, kamu harcamalarının finansmanında fayda yaklaşımının uygulanmaması dolayısıyla siyasal otorite kamusal hizmetlerden doğrudan fayda sağlayamayanlardan da vergi talep etme hakkına sahip olabilecektir. Sonuç olarak, vergi ödeme gücü yaklaşımının uygulanması devlet bütçesinin daha büyük olması sonucunu doğuracaktır.


72. Soru

Olson hipotezi nedir?

Cevap

Mancur Olson tarafından ilerisürülen bir yaklaşımdır. Olson’a göre Devletin büyümesinde politik müteşebbisler,seçmenler ve bürokratlar dışında çıkar ve baskı grupları da etkili olurlar. Özellikle, ekonomik çıkar ve baskı grupları siyasal iktidar ve bürokrasi üzerinde lobicilik yaparak“ekonomik transferler”elde etmeye çalışırlar. Örneğin, yatırımların ve ihracatın desteklenmesi amacıyla teşviklerin arttırılması talebi doğrultusunda yapılan lobicilik faaliyetleri sonuçta devletin büyümesine neden olur.


73. Soru

Oates hipotezi (yoğunlaşma etkisi) nedir?

Cevap

William Oates’e göre, ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi amacına yönelik kamu politikaları sonucunda devletin ekonomik faaliyetleri genişler. Özellikle, merkezi devlet; ulaştırma, haberleşme, enerji ve altyapı yatırımları gibi hizmetler üzerinde yoğunlaşır. Oates, devletin büyümesi sonucunu doğuran bu etkiyi“yoğunlaşma etkisi” olarak adlandırmaktadır.


74. Soru

Melter – Richard hipotezi nedir?

Cevap

Alan H. Meltzer ve Scott F. Richard adlı iktisatçılara göre sıçrama etkisi kamu harcamalarının büyümesini açıklamakta yeterli değildir. Kamu harcamaları savaşın olmadığı normal dönemlerde de artmaktadır. Özellikle soğuk savaş ve askeri açıdan diğer ülkelere korku vermek amacıyla devlet savunma harcamalarını arttırmaktadır.


75. Soru

Peltzman hipotezi nedir?

Cevap

Sam Peltzman’a göre, kamu harcamalarındaki artışın en önemli nedenlerinden birisi gelir dağılımındaki eşitsizliklerdir. Bir ülkedeki gelir dağılımının bozuk olması gelirin yeniden dağılımı için kamu harcamalarının artması neticesini doğurmaktadır.


1. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine ilişkin temel
yaklaşımlar ve hipotezler hangileridir?

Cevap

• Wagner Kanunu,
• Sıçrama Etkisi,
• Abromowitz Eliasberg Hipotezi,
• Dows Hipotezi,
• Bürokrasinin Ekonomik Teorisi
• Olson Hipotezi,
• Dengesiz Büyüme Hipotezi,
• Direktör Hipotezi,
• Oates Hipotezi,
• Düşük Verimlilik Hipotezi,
• Politik Konjonktür Hareketleri Teorisi,
• Borcherding Hipotezi,
• Buchanan Yaklaşımı,
• Meltzer-Richard Hipotezi,
• Demsetz Hipotezi,
• Açık Ekonomi Hipotezi,
• Peltzman Hİpotezi.

2. Soru

Orzechowsky’ye ait olan hipotezin adı nedir?

Cevap

Düşük Verimlilik Hipotezi.

3. Soru

Buchanan Hipotezi’ne göre; kamu ekonomisinin
genişlemesinin temel nedenleri nelerdir?

Cevap

Devletin büyümesinde nüfus artışı, kentleşme,
ekonominin yapısındaki değişme, enflasyon vb. faktörler
rol oynamaktadır. Ancak Buchanan’a göre bu faktörler
dışında devletin sürekli büyümesinin nedenlerinden biri
“Mali Aldanma”, diğeri ise politik müteşebbislerin
(politikacıların) “Politik Gelir” şeklindeki çıkarlarını
maksimize etme eğilimleridir.

4. Soru

Buchanan Hipotezine göre kamu ekonomisinin
genişlemesinin temel nedenlerinden biri olan “Mali
Aldanma” nedir?

Cevap

Mali aldanma kavramı, dolaylı vergiler veya
kaynakta tevkif usulüne göre tahsil edilen dolaysız
vergiler neticesinde vergi yükümlülerinin vergi
ödediklerinin farkına varmamaları, dolayısıyla kendilerine
sağlanan kamu hizmetlerinin bedelini doğru olarak
saptayamamaları durumudur. Bir başka ifade ile vergi
ödeme konusundaki bilinçsizlik, vergi mükelleflerinin
kamu hizmetine olan taleplerini arttırmaktadır. Sonuç
itibariyle kamusal mal ve hizmetlere olan talebin artması
kamu harcamalarının genişlemesi sonucunu ortaya
çıkarmaktadır.

5. Soru

Meltzer ve Richard hangi hipoteze karşı çıkarak kendi
hipotezlerini geliştirmişlerdir?

Cevap

Sıçrama Etkisi.

6. Soru

Savaşın kamu harcamalarını artırdığını, bunun dışında
sanayileşmenin de kamu harcamalarının artmasında
önemli rol oynadığını ileri süren hipotez hangisidir?

Cevap

Abromowitz Eliasberg Hipotezi

7. Soru

Demsetz’e göre devletin büyümesinin nedenleri
nelerdir?

Cevap

Ekonomideki yapısal değişiklikler ve
uzmanlaşma.

8. Soru

Kamu harcamalarındaki artışın en önemli
nedenlerinden birinin gelir dağılımındaki eşitsizlikler
olduğunu ve bir ülkedeki gelir dağılımının bozuk
olmasının gelirin yeniden dağılımı için kamu
harcamalarının artması neticesini doğurduğunu savunan
hipotezin adı nedir?

Cevap

Peltzman Hipotezi.

9. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan Ekonomik
ve Mali Faktörler nelerdir?

Cevap

• Tam kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç,
• Yarı kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç,
• Ölçek ekonomilerinin söz konusu olduğu
hizmetler,
• Depresyon ve ekonomik kriz,
• Mali aldanma,
• Enflasyonist baskılar,
• Az gelişmiş ülkelerde devletin ekonomik büyüme
ve kalkınmadaki rolü,
• Tam istihdamın sağlanması,
• Kaynakların etkin dağılımı ve yeniden kullanımı
politikası,
• Keynezyen görüşlerinin kamu politikalarına
hakim olması.

10. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesi konusu ilk kez hangi
tarihte incelenmiştir?

Cevap

1883.

11. Soru

Wagner Kanunu nedir?

Cevap

Genel olarak kamu harcamalarının sürekli olarak
artış gösterdiğini ve bunun nedeninin toplumun
ihtiyaçlarının artması olduğunu savunan görüştür.

12. Soru

”Sıçrama Etkisi” yaklaşımı kimler tarafından, nasıl
ortaya çıkarılmıştır?

Cevap

Alan Peacock Jack Wisemen, İngiltere’de 1890-
1995 yıllarını kapsayan dönemde kamu harcamalarının
artış trendini incelemişlerdir. Peacock ve Wisemen, söz
konusu dönemde İngiltere’de kamu harcamalarının sürekli
bir artış gösterdiğini, ancak bu artışın özellikle savaş ve
depresyon dönemlerinde “sıçrama” gösterdiğini ortaya
koymuşlardır. Bu “teorik” açıklamalar literatürde
“Sıçrama Etkisi” olarak adlandırılmışlardır.

13. Soru

Düşük verimlilik hipotezine göre kamu harcamalarının
artış sebeplerinden biri nedir?

Cevap

Orzechowski’ye göre kamu harcamalarının
artışının bir nedeni kamu kesimindeki verimliliğin özel
kesime oranla daha düşük olmasıdır. Düşük verimlilik,
kamu kesiminde yapılan hizmetler için daha fazla harcama
yapılmasına neden olmaktadır.

14. Soru

Politik Konjonktör Teorisi kime aittir?

Cevap

William Nordhauss.

15. Soru

William Baumol’un savunduğu hipotezin adı nedir?

Cevap

Dengesiz Büyüme Hipotezi.

16. Soru

Devletin büyümesinde politik müteşebbisler, seçmenler
ve bürokratlar dışında çıkar ve baskı gruplarının etkili
olduğunu belirten, özellikle, ekonomik çıkar ve baskı
gruplarının siyasal iktidar ve bürokrasi üzerinde lobicilik
yaparak “ekonomik transferler” elde etmeye çalıştıklarını
ifade eden hipotezin adı nedir?

Cevap

Olson Hipotezi.

17. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin teorik
sonuçları nelerle açıklanabilir?

Cevap

Pozitif Ölçek Ekonomileri ve Negatif Ölçek
Ekonomileri ile açıklanabilir.

18. Soru

Meltzer-Richard hipotezi neyi savunmaktadır?

Cevap

Kamu harcamalarının savaşın olmadığı dönemde
de arttığını, özellikle soğuk savaş ve askeri açıdan diğer
ülkelere korku vermek amacıyla devletin savunma
harcamalarını arttırdığını savunmaktadır.

19. Soru

George Stigler’in kamu harcamalarının artışına ilişkin
geliştirdiği hipotezin adı nedir?

Cevap

Direktör Hipotezi.

20. Soru

Dows Hipotezine göre kamu ekonomisi nasıl
genişlemektedir?

Cevap

Bazı kamusal mal ve hizmetler bölünemez ve
pazarlanamaz nitelikte olduğu için fiyatlandırılamazlar.
Dolayısıyla bu tür mal ve hizmetlerden fayda
sağlayanlardan da bir bedel talep edilir. Dows’a göre
kamu harcamalarının finansmanında fayda yaklaşımının
uygulanmaması dolayısıyla siyasal otorite kamusal
hizmetlerden doğrudan fayda sağlayamayanlardan da
vergi talep etme hakkına sahip olabileceklerdir. Sonuç
olarak, vergi ödeme gücü yaklaşımının uygulanması
devlet bütçesinin daha büyük olması sonucunu
doğuracaktır.

21. Soru

Bürokrasinin Ekonomik Teorisi kamu ekonomisinin
genişlemesini nasıl açıklamaktadır?

Cevap

Kamu kesiminde bürokratlar, bütçenin hacmini
genişleterek (bütçe maksimizasyonu) kendi özel
çıkarlarını arttırmaya (fayda maksimizasyonu) çabalarlar.
Özetle bürokrasi daha uzun süre makamda kalmak için
siyasal iktidarın istekleri doğrultusunda bütçenin hacmini
genişletmek durumundadır.

22. Soru

“Yoğunlaşma Etkisi” nedir?

Cevap

Ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi
amacına yönelik kamu politikaları sonucunda devletin
ekonomik faaliyetlerinin genişlemesi özellikle de merkezi
devlet, ulaştırma, haberleşme, enerji ve altyapı yatırımları
gibi hizmetler üzerinde yoğunlaşmasıdır.

23. Soru

Bütçe açığı nedir?

Cevap

Devlet bütçesinde giderler toplamının gelirler
toplamından fazla olması durumudur.

24. Soru

Negatif ölçek ekonomileri, kamu ekonomisinin
genişlemesi ile kamusal mal ve hizmetlerden sağlanan
fayda arasındaki ilişki yönünden nasıl değerlendirilebilir?

Cevap

Devletin kamusal mal ve hizmet üretimini
artırması (devletin büyümesi) sonuç itibariyle bir noktadan
sonra toplumsal faydayı artırmamakta, aksine
azaltmaktadır. Gerçekten de devletin koruyucu ve düzeni
sağlayıcı hizmetleri (iç güvenlik, dış güvenlik, adalet ve
yargı) ve toplumsal refaha yönelik hizmetleri üstlenmesi,
(eğitim, sağlık hizmetleri vs.) dışında görev ve
fonksiyonlarını daha da genişletmesi, bu defa toplumun
sağladığı faydayı doğrudan ve dolaylı olarak
azaltabilecektir. Örneğin, devletin özel kesiminin
yapabileceği faaliyetleri de üstlenmesi ve bu faaliyetleri
kârlılık ve verimlilik ilişkisi içerisinde yürütememesi
sonuçta topluma bir maliyet yükleyecektir. Örneğin
KİT’lerin zararlarının genel bütçeden vergi gelirleri ile
karşılanması toplumsal bir maliyettir. Bu bütçe
maliyetinin dışında devletin kuruluşlarında ve KİT’lerde
görülen israf, rüşvet, zimmet vs. olaylar da toplum
açısından bazen parasal olarak hesap edilemeyen
maliyetlerdir.

25. Soru

Devletin ekonomik faaliyetlerinin ve harcamalarının
büyümesine iktisatçıların ilgisini çeken ilk iktisatçı
kimdir?

Cevap

Adolph Wagner.

26. Soru

Dengesiz büyüme hipotezi, kamu harcamalarının
artmasının temel nedenlerinden birisinin devletin iktisadi
faaliyetlerinin emek-yoğun özellikte olmasını nasıl
açıklamaktadır?

Cevap

Baumol’a göre iktisadi faaliyetler esasen sermaye
yoğun ve emek-yoğun olmak üzere iki grupta toplanabilir.
Baumol, kamusal hizmetlerin esasen emek-yoğun
özellikte olması nedeniyle birim başına yüksek üretim
maliyetlerinin ve verimliliğin kamu kesiminde düşük
olduğunu belirterek açıklar.

27. Soru

Direktör hipotezi kamu ekonomisinin genişlemesini
nasıl açıklar?

Cevap

Stigler’e göre, siyasal güç çoğunluğun oylarına
dayalı iktidarların elindedir. Bu bakımdan siyasal gücü
elinde tutan siyasal iktidarlar zengin ve fakir arasında
kalan ortanca seçmen taleplerini karşılayarak iktidarda
kalmaya çalışırlar. Kısaca siyasal süreçte direktör, ortanca
seçmen gruplarıdır. Bu kesim kamu harcamalarının
artışında temel rolü üstlenmektedir.

28. Soru

Dows’a göre hangi yaklaşımın uygulanmamasından
dolayı siyasal otorite kamusal hizmetlerden doğrudan
fayda sağlayamayanlardan da vergi talep etme hakkına
sahip olabilecektir?

Cevap

Fayda Yaklaşımı’nın uygulanmamasından dolayı.

29. Soru

Milli gelir hesaplamalarına dahil edil(e)meyen yasal
ve yasa dışı ekonomik faaliyete ne denir?

Cevap

Kayıt dışı ekonomi.

30. Soru

Bürokrasinin Ekonomik Teorisinin temsilcileri
kimlerdir?

Cevap

G. Tullock ve W. Niskanen.

31. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkardığı siyasal sonuçlar nelerdir?

Cevap

• Rüşvet,
• Zimmet,
• Adam kayırmacılık,
• Hizmet kayırmacılığı,
• Rant kollama vs.

32. Soru

Borcherding hipotezi nedir?

Cevap

Borcherding, refah, nüfus artışı ve enflasyonun kamu harcamaları üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla 1902-1970 yılları arasında ABD’de kamu harcamalarının gelişimini incelemiştir. Yaptığı analize göre nüfus artışının % 25 oranında, enflasyonun % 12 oranında ve kişi başına milli gelir artışlarının ise yaklaşık olarak % 25 oranında devletin büyümesinde etkili olduğunu tahmin etmiştir.

33. Soru

Borcherding hipotezine göre devletin büyümesinde
hangi unsurlar, ne kadar etkili olmaktadır?

Cevap

Borcherding, refah, nüfus artışı ve enflasyonun
kamu harcamaları üzerindeki etkisini ortaya koymak
amacıyla 1902-1970 yılları arasında ABD’de kamu
harcamalarının gelişimini incelemiştir. Yaptığı analize
göre nüfus artışının %25 oranında, enflasyonun %12
oranında ve kişi başına milli gelir artışlarının ise yaklaşık
olarak %25 oranında devletin büyümesinde etkili
olduğunu tahmin etmiştir.

34. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan siyasal
faktörler nelerdir?

Cevap

• Sıcak savaş tehlikesinin yaklaşması,
• Soğuk savaş ve dış tehditler,
• Siyasal süreçte siyasal aktörlerin kendi
çıkarlarının peşinde koşmaları,
• Politik konjonktürde seçim ekonomisi
uygulanması,
• Bürokrasinin bütçenin hacmini genişletmesi,
• Çıkar ve baskı gruplarının devletten transfer
kollama gayretleri,
• Hükümetlerin popülist, partizanca ve patronaj
politikaları.

35. Soru

Negatif ölçek ekonomileri nedir?

Cevap

Firmanın elde edebileceği maliyet tasarrufları
belirli bir noktadan sonra söz konusu olmaz. Hatta
büyümenin devam etmesi halinde bu kez birim başına
ortalama maliyetlerin arttığı görülür. Firmanın aşırı
büyümesinin ortaya çıkardığı bu olumsuz sonuçlara
“negatif ölçek ekonomileri “denir.

36. Soru

Geniş ölçekte faaliyette bulunan firmaların bazı
maliyet tasarruflarını elde etmelerinin başlıca nedenleri
nelerdir?

Cevap

• Geniş ölçekte üretimde bulunan bir firmada yeni
teknolojiler ile üretim yapılması söz konusu
olacağından birim başına üretim maliyeti az
olacaktır.
• Geniş ölçekte üretimde bulunan bir firmada
işbölümü ve uzmanlaşmadan yararlanılacağından
üretim maliyetleri düşük olabilecektir.
• Büyük ölçekli firmalarda daha ucuz finansman
olanaklarından da yararlanmak mümkündür.
Ölçek büyümesi ile firmanın pazarlama
maliyetlerinde de bir azalma görülür.

37. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan sosyal
faktörler nelerdir?

Cevap

• Nüfus Artışı,
• Gelir ve servet dağılımının dengeli olması,
• Geri kalmış bölgeler sorunu,
• Konut sorunu,
• Terör,
• Sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin sağlanması,
• Sosyal tazminler,
• Sosyal güvenlik hizmetleri,
• Teknolojik değişme.

38. Soru

Wagner Kanunu (Kamu Harcamalarında Artış Kanunu) nedir?

Cevap

Wagner Kanunu (Kamu Harcamalarının Artış Kanunu); genel olarak kamu harcamalarının sürekli artış gösterdiğini ve bunun nedeninin de toplumun ihtiyaçlarının artması olduğunu savunan görüştür.

39. Soru

Buchanan hipotezi nedir?

Cevap

Devletin büyümesinde nüfus artışı, kentleşme, ekonominin yapısındaki değişme, enflasyon vb. faktör rol oynamaktadır. Ancak Nobel ekonomi ödülü sahibi James M. Buchanan bu faktörler dışında devletin sürekli büyümesinin nedenlerini şu şekilde açıklamaktadır: Politik müteşebbislerin (politikacıların)“politik gelir”şeklindeki çıkarlarını maksimize etme eğilimleri kamu harcamalarını arttırmaktadır.Oylarını maksimize etmeye çalışan politikacılar artan kamu harcamalarını çoğunlukla emisyon ve borçlanma ile finanse etmektedir. Mali aldanma (fiscal illusion) adı verilen bir olay neticesinde de devlet büyümektedir. Mali aldanma kavramı, dolaylı vergiler veya kaynakta tevkif usulüne göre tahsil edilen dolaysız vergiler neticesinde vergi yükümlülerinin vergi ödediklerinin farkına varmamaları, dolayısıyla kendilerine sağlanan kamu hizmetlerinin bedelini doğru olarak saptayamamaları durumunu ifade etmektedir. Bir başka ifade ile vergi ödeme konusundaki bilinçsizlik, vergi mükelleflerinin kamu hizmetlerine olan talebini arttırmaktadır. Sonuç itibariyle kamusal mal ve hizmetlere olan talebin artması kamu harcamalarının genişlemesi sonucunu ortaya çıkarmaktadır.

40. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinde etkili olan sosyal faktörleri sıralayınız.

Cevap

• Nüfus artışı
• Gelir ve servet dağılımının dengeli olması,
• Geri kalmış bölgeler sorunu,
• Konut sorunu,
• Terör,
• Sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin sağlanması,
• Sosyal tazminler,
• Sosyal güvenlik hizmetleri,
• Teknolojik değişme

41. Soru

Adolph Wagner’in görüşleri literatürde nasıl
adlandırılır?

Cevap

“Wagner Kanunu” ya da “Kamu Harcamalarının
Artış Kanunu” olarak adlandırılmaktadır.

42. Soru

Baskı ve çıkar gruplarının rant elde etmek amacıyla
politikacıları etkileme çabalarına ne denir?

Cevap

Lobicilik.

43. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin sonuçları
hangi başlıklar altında incelenebilir?

Cevap

İki başlık altında incelenebilir:
1. Teorik Sonuçlar
2. Analitik Sonuçlar

44. Soru

Politik konjonktür hareketleri teorisi nedir?

Cevap

Politik konjonktür hareketleri (political business cycles) konusunda çalışmalar yapan araştırmacılara göre kamu harcamaları özellikle seçim dönemlerinde artmaktadır. Politikacılar seçim ekonomisi stratejisi izleyerek, seçimler yaklaştıkça kamu harcamalarını arttırmaktadırlar.

45. Soru

Rant kollama nedir?

Cevap

Çıkar ve baskı gruplarının devlet tarafından “suni”
olarak yaratılmış bir ekonomik transferi elde etmek için
giriştikleri faaliyetler ve bu amaçla yapmış oldukları
harcamalardır.

46. Soru

Abromowitz & Eliasberg hipotezi nedir?

Cevap

Moses Abromowitz ve Vera Eliasberg İngiltere’de 1890-1950 yıllarını kapsayan dönemde kamu istihdamının artış trendini incelemişlerdir. Bu iki iktisatçı çalışmalarında savaşın kamu harcamalarını arttırdığını, bunun dışında sanayileşmenin de kamu harcamalarını artmasında önemli rol oynadığını ileri sürmüşlerdir.

47. Soru

Demsetz hipotezi nedir?

Cevap

Harold Demsetz’e göre, ekonomideki yapısal değişiklikler ve uzmanlaşma devletin büyümesinin nedenleri olarak görülebilir. Örneğin, hesap makinelerinin yerini bilgisayarların alması, kamu kesiminde harcamaların artmasına neden olmuştur.

48. Soru

Kamu kesiminin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkaracağı ilk ekonomik sonuç nedir?

Cevap

Bütçe açıklarıdır.

49. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinde etkili olan siyasal faktörleri sıralayınız.

Cevap

• Sıcak savaş tehlikesinin yaşanması,
• Soğuk savaş ve dış tehditler,
• Siyasal süreçte siyasal aktörlerin kendi çıkarlarının peşinde koşmaları,
• Politik konjonktürde seçim ekonomisi uygulanması,
• Bürokrasinin bütçenin hacmini genişletmesi,
• Çıkar ve baskı gruplarının devletten transfer kollama gayretleri,
• Hükümetlerin popülist , partizanca ve patronaj politikaları

50. Soru

Direktör hipotezi nedir?

Cevap

George Stigler’e göre, siyasal güç çoğunluğun oylarına dayalı iktidarların elindedir. Bu bakımdan siyasal gücü elinde tutan siyasal iktidarlar zengin ve fakir arasında kalan ortanca seçmen taleplerini karşılayarak iktidarda kalmaya çalışırlar. Kısaca, siyasal süreçte direktör, ortanca seçmen gruplarıdır. Bu kesim kamu harcamalarının artışında temel rolü üstlenmektedir.

51. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinde etkili olan ekonomik ve mali faktörleri sıralayınız.

Cevap

• Tam kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç(iç ve dış güvenlik, adalet, diplomasi hizmetleri
• Yarı kamusal mal ve hizmetlere olan ihtiyaç (eğitim, sağlık hizmetleri)
• Ölçek ekonomilerinin söz konusu olduğu hizmetler (enerji, ulaştırma, haberleşme)
• Depresyon ve ekonomik kriz (konjonktürel dalgalanmalar)
• Mali aldanma
• Enflasyonist baskılar
• Az gelişmiş ülkelerde devletin ekonomik büyüme ve kalkınmadaki rolü
• Tam istihdamın sağlanması
• Kaynakların etkin kullanımı ve yeniden dağılım politikaları
• Keynezyen görüşlerin kamu politikalarına hakim olması

52. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesinin ortaya çıkardığı siyasal sonuçlar nelerdir?

Cevap

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya çıkardığı siyasal yozlaşmaların bir kısmını sadece ana başlıkları ile şu şekilde sıralayabiliriz:
• Rüşvet,
• Zimmet,
• Adam kayırmacılık,
• Hizmet kayırmacılığı,
• Rant kollama vs.

53. Soru

Açık ekonomi hipotezi nedir?

Cevap

Uluslararası ekonomik ilişkilerin serbest olduğu dışa açık ülkelerde içe dönük kapalı ekonomilere oranla kamu harcamaları daha fazla artmaktadır. Ödemeler bilançosu açık veren ülkelerde kamu harcamaları politikaları ile açık giderilmeye çalışılmaktadır. Bu yaklaşım Assar Lindbeck ve David Cameron adlı iktisatçılar tarafından savunulmuştur.

54. Soru

Kamu ekonomisinin (aşırı) genişlemesinin ortaya
çıkardığı ekonomik sonuçlar nelerdir?

Cevap

Aşırı genişleyen kamu ekonomisi, ekonomik
sorunların ve yozlaşmaların kaynağını teşkil eder.
Bilindiği üzere kamu harcamaları genel olarak vergi
gelirleri ile finanse edilir. Vergi gelirleri ile finanse
edilemeyen kısım ise vergi dışı gelirler ile finanse
edilmeye çalışılır.
Hemen belirtelim ki, toplam kamu harcamalarının
tamamen vergi gelirleri ile finanse edilmemesinin bazı
nedenleri bulunmaktadır. Siyasal süreçte kamu
harcamalarının artırılması siyasal iktidarlar için yeniden
seçilebilmeyi garantilemek anlamını taşır. Buna karşın
kamu harcamalarının vergi ile karşılanması seçmene bir
külfet getirdiğinden, siyasal iktidarlar oy kaybına
uğramamak için bu yola seçim öncesinde pek
başvurmazlar. Dolayısıyla artan kamu harcamalarının
vergi gelirleri ile finanse edilemeyen kısmı bütçe
açıklarını oluşturur.
Seçimi kazanan iktidarlar, seçim sonrasında bozulan
ekonomik dengeleri yerine oturtmak ve vaatlerini yerine
getirebilmek için vergi oranlarını arttırmak zorunda
kalırlar. Dolayısıyla zaman içinde vergi yükü de artma
eğilimi gösterir. Vergi yükünün artmasının ortaya
çıkardığı olumsuz sonuçlar ise şunlardır:
• Toplam tasarrufların azalması,
• Toplam yatırımların azalması,
• Çalışma gayretlerinin azalması,
• Kayıt dışı ekonominin genişlemesi.
Ekonomide ortaya çıkan bu sonuçlar, nihai olarak
ekonomik büyüme ve kalkınmanın yavaşlaması,
prodüktivitenin azalması, işsizliğin artması ve vergi
gelirlerinin düşmesi gibi durumları ortaya çıkarır. Özetle,
ağır vergi yükü, kamu ekonomisinin genişlemesinin bir
sonucudur ve ekonomi üzerinde tahripkar sonuçlar
doğurur.
Öte yandan, artan kamu harcamaları dolayısıyla siyasal
iktidarlar için vergi dışı finansman araçlarına başvurmak
kaçınılmazdır. Kamu harcamalarının borçlanma ve
emisyon suretiyle karşılanması da ekonomik sorunları
giderek arttırır. Özellikle para basmak suretiyle kamu
harcamalarının finansmanı, enflasyonist eğilimleri arttırır.
Enflasyon da ekonomi üzerinde oldukça ağır ve maliyetli
sonuçlar doğurur.

55. Soru

Vergi yükünün artmasının ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçlar nedir? 

Cevap

Vergi yükünün artmasının ortaya çıkardığı başlıca olumsuz sonuçlar şunlardır:                     • Toplam tasarrufların azalması,
 • Toplam yatırımların azalması,
 • Çalışma gayretlerinin azalması,
 • Kayıt dışı ekonominin genişlemesi.

56. Soru

Peacock – Wiseman hipotezi (sıçrama etkisi) nedir?

Cevap

İngiliz iktisatçılar Alan Peacock ve Jack Wiseman, İngiltere’de 1890-1955 yıllarını kapsayan dönemde kamu harcamalarının artış trendini incelemişlerdir. Peacock ve Wiseman, söz konusu dönemde İngiltere’de kamu harcamalarının sürekli bir artış gösterdiğini, ancak bu artışın özellikle savaş ve depresyon dönemlerinde “sıçrama” gösterdiğini ortaya koymuşlardır. Peacock ve Wiseman’ın teorik açıklamaları literatürde “Sıçrama Etkisi”olarak adlandırılmaktadır.

57. Soru

Bürokrasinin ekonomik teorisi nedir?

Cevap

Kamu kesiminde bürokratlar bütçenin hacmini genişleterek (bütçe maksimizasyonu) kendi özel çıkarlarını arttırmaya (fayda maksimizasyonu) çabalarlar. Özetle, bürokrasi daha uzun süre makamda kalmak için siyasal iktidarın istekleri doğrultusunda bütçenin hacmini genişletmek durumundadır. William Niskanen ve Gordon Tullock bu yaklaşımı geliştiren iktisatçıların başında gelmektedir.

58. Soru

Dengesiz büyüme hipotezi nedir?

Cevap

William Baumol’a göre iktisadi faaliyetler esasen sermaye-yoğun ve emek-yoğun olmak üzere iki grupta toplanabilir. Baumol, kamusal hizmetlerin esasen emek-yoğun özellikte olması nedeniyle birim başına yüksek üretim maliyetlerinin ve verimliliğin kamu kesiminde düşük olduğunu belirtmektedir. Kısaca Baumol’a göre kamu harcamalarının artmasının temel nedenlerinden birisi, devletin iktisadi faaliyetlerinin emek-yoğun özellikte olmasıdır.

59. Soru

Düşük verimlilik hipotezi nedir?

Cevap

William Orzechowski’ye göre, kamu harcamalarının artışının bir nedeni kamu kesimindeki verimliliğin özel kesime oranla daha düşük olmasıdır. Düşük verimlilik, kamu kesiminde yapılan hizmetler için daha fazla harcama yapılmasına neden olmaktadır.

60. Soru

Kamu harcamalarının özellikle seçim dönemlerinde
arttığını, politikacıların da seçim ekonomisi stratejisini
izleyerek seçimler yaklaştıkça kamu harcamalarını
arttırdığını ifade eden teorinin adı nedir?

Cevap

Politik Konjonktör Teorisi.

61. Soru

Açık Ekonomi Hipotezi’nin temsilcileri kimlerdir?

Cevap

A. Lindbeck ve D. Cameron.

62. Soru

Wagner kanununa göre milli ekonomi içerisinde
kamusal faaliyetlerin artış nedenleri nelerdir?

Cevap

• Koruyucu ve düzenleyici kamusal mallara olan
talepler dolayısıyla devlet başlıca iç ve dış
güvenlik ile adalet hizmetlerine olan harcamaları
arttırmaktadır.
• Kültürel ve sosyal refaha yönelik kamusal
mallara olan talepler dolayısıyla devlet, eğitim,
sağlık vb. hizmetler için harcamalarını
arttırmaktadır. Ölçek ekonomilerinin söz konusu
olduğu endüstrilerin özel sektöre bırakılması
yerine devlet tüketicinin korunması amacı ile bu
endüstrileri kendi tekeline almaktadır. Posta ve
telekomünikasyon hizmetleri, elektrik üretim ve
dağıtımı, ulaştırma hizmetleri bu konuda örnek
verilebilir.

63. Soru

Borcherding hipotezinin temsilcisi kimdir?

Cevap

Thomas Borcherding.

64. Soru

Yoğunlaşma Etkisi Hipotezi kime aittir?

Cevap

William E. Oates.

65. Soru

Kamu ekonomisinin genişlemesine yol açan faktörler
nelerdir?

Cevap

• Ekonomik ve Mali Faktörler,
• Siyasal Faktörler,
• Sosyal Faktörler.

66. Soru

Pozitif ölçek ekonomileri nedir?

Cevap

Ölçek ekonomileri, mikroiktisatta firmanın üretim
miktarı ile ortalama maliyetleri arasında ilişki kuran bir
analizdir. Genel olarak firmanın üretim ölçeğinin artması
bir noktaya kadar birim başına ortalama maliyeti azaltır.
Geniş ölçekte üretimde bulunmanın sağlayacağı bu
maliyet tasarrufuna “pozitif ölçek ekonomileri” denir.

67. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin analitik
sonuçları nelerdir?

Cevap

Sonuçları iki başlıkta toplayabiliriz:
• Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkardığı Ekonomik sonuçlar,
• Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesinin ortaya
çıkardığı Siyasal sonuçlar.

68. Soru

Ölçek ekonomileri teorisi mikro-iktisat analizlerde ne
amaçla kullanılmaktadır?

Cevap

Firmanın büyümesinin ortaya çıkardığı fayda ve
maliyetleri açıklamakta kullanılmaktadır.

69. Soru

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesi siyasal
sorunlara ne yönde bir etki yapar?

Cevap

Kamu ekonomisinin aşırı genişlemesi, bir başka
ifade ile sınırsız devlet, siyasal sorunların nitelik ve nicelik
yönünden artmasına neden olur.

70. Soru

Hizmet kayırmacılığı ne demektir?

Cevap

Politikacıların yeniden seçilebilmek amacıyla
bütçe kaynaklarını kendi seçim bölgesine aktarmasına
hizmet kayırmacılığı denmektedir.

71. Soru

Downs hipotezi nedir?

Cevap

Bazı kamusal mal ve hizmetler bölünemez ve pazarlanamaz nitelikte olduğu için fiyatlandırılamazlar. Dolayısıyla bu tür mal ve hizmetlerden fayda sağlayanlardan da bir bedel (vergi) talep edilir. Anthony Downs’a göre, kamu harcamalarının finansmanında fayda yaklaşımının uygulanmaması dolayısıyla siyasal otorite kamusal hizmetlerden doğrudan fayda sağlayamayanlardan da vergi talep etme hakkına sahip olabilecektir. Sonuç olarak, vergi ödeme gücü yaklaşımının uygulanması devlet bütçesinin daha büyük olması sonucunu doğuracaktır.

72. Soru

Olson hipotezi nedir?

Cevap

Mancur Olson tarafından ilerisürülen bir yaklaşımdır. Olson’a göre Devletin büyümesinde politik müteşebbisler,seçmenler ve bürokratlar dışında çıkar ve baskı grupları da etkili olurlar. Özellikle, ekonomik çıkar ve baskı grupları siyasal iktidar ve bürokrasi üzerinde lobicilik yaparak“ekonomik transferler”elde etmeye çalışırlar. Örneğin, yatırımların ve ihracatın desteklenmesi amacıyla teşviklerin arttırılması talebi doğrultusunda yapılan lobicilik faaliyetleri sonuçta devletin büyümesine neden olur.

73. Soru

Oates hipotezi (yoğunlaşma etkisi) nedir?

Cevap

William Oates’e göre, ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi amacına yönelik kamu politikaları sonucunda devletin ekonomik faaliyetleri genişler. Özellikle, merkezi devlet; ulaştırma, haberleşme, enerji ve altyapı yatırımları gibi hizmetler üzerinde yoğunlaşır. Oates, devletin büyümesi sonucunu doğuran bu etkiyi“yoğunlaşma etkisi” olarak adlandırmaktadır.

74. Soru

Melter – Richard hipotezi nedir?

Cevap

Alan H. Meltzer ve Scott F. Richard adlı iktisatçılara göre sıçrama etkisi kamu harcamalarının büyümesini açıklamakta yeterli değildir. Kamu harcamaları savaşın olmadığı normal dönemlerde de artmaktadır. Özellikle soğuk savaş ve askeri açıdan diğer ülkelere korku vermek amacıyla devlet savunma harcamalarını arttırmaktadır.

75. Soru

Peltzman hipotezi nedir?

Cevap

Sam Peltzman’a göre, kamu harcamalarındaki artışın en önemli nedenlerinden birisi gelir dağılımındaki eşitsizliklerdir. Bir ülkedeki gelir dağılımının bozuk olması gelirin yeniden dağılımı için kamu harcamalarının artması neticesini doğurmaktadır.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.