Fiziksel Rehabilitasyon Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Fiziksel Rehabilitasyon Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Yaşlanma Sürecinde Fizyoloji Ve Yaşam Stili Değişiklikleri

1. Soru

Yaşlılık nedir?

Cevap

Yaşlılık; fizyolojik değişimler, psikososyal faktörler ve kronoloji gibi farklı kıstasların tanımlamada göz önünde bulundurulduğu bir dönem olarak kabul edilmektedir.


2. Soru

Yaşlanma nedir?

Cevap

Yaşlanma bir süreçtir, anne karnında başlar ve bir daha durmaz. Bu süreç boyunca, hücre, doku, organ ve sistemlerde, geriye dönüşü olmayan yapısal ve fonksiyonel değişiklikler meydana gelir. Yaşlanma genetik, çevresel faktörler, yaşam tarzı, beslenme şekli, kronik hastalıklar ve bedenimizin bu hastalıklarla başa çıkma becerisine göre bireysel farlılıklar gösterir. Yaşlanma, kişinin yalnız dış görünümünde değişiklik olarak düşünülmemelidir. Bunun yanı sıra yaygın ağrılar, zihinsel durgunluklar, fonksiyonel yetersizlikler, topluma ait olamama ve izole edilme duyguları, meslek ve statü kaybı, içe dönme gibi fiziksel, sosyokültürel, ekonomik ve ruhsal değişimlerin de görüldüğü bir süreçtir.


3. Soru

Yaşlı birey kimdir?

Cevap

Yaşlı birey; kronik sorunları olan, homeostazisi kolay bozulan, uzun süreli değişikliklere uyum sağlaması zaman alan, adaptasyon kapasitesi azalmış bireydir.


4. Soru

Yaş kavramı ikiye ayrılır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  1. Kronolojik yaş: Doğumdan başlayarak içinde bulunulan zamana kadar geçen yılların toplamıdır.
  2. Biyolojik yaş: Yaşlanmaya bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişikliklerdir.

5. Soru

Dünya Sağlık Örgütünün 1998 yılı raporuna göre kronolojik yaş nasıl sınıflandırılmıştır?

Cevap

Dünya Sağlık Örgütünün 1998 yılı raporuna göre kronolojik yaş sınıflandırması;

  • 45 – 59 yaş arası orta yaş,
  • 60 – 70 yaş arası yaşlılık,
  • 75 – 89 yaş arası ileri yaşlılık,
  • 90 yaş ve üzeri ise ihtiyarlık olarak belirtilmiştir.

6. Soru

Yaşlılık döneminde görülen fizyolojik değişimler nelerdir?

Cevap

Yaşlılık döneminde derinin incelmesi ve esnekliğini yitirmesi, boyun kısalması, kas kuvvetinin azalması, kemiklerde kalsiyum kaybına bağlı olarak kemik yoğunluğunun azalması, görme ve işitmede problemler gibi çok sayıda fizyolojik değişim gözlenmektedir.


7. Soru

Yaşlılık dönemini etkileyen psikososyal faktörler nelerdir?

Cevap

Yaşlılık dönemini etkileyen psikososyal faktörler arasında ekonomik problemler, emeklilik, çocukların evden ayrılması, yakınların kaybı ve sosyal rollerde azalma gibi çeşitli yaşam olayları bulunmaktadır.


8. Soru

Kronik ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bir hastalık ya da problemin uzun süredir yaşanması kronik olarak adlandırılır.


9. Soru

Hemeostazis nedir?

Cevap

Homeostazis insan vücudunun iç dengesini tanımlar.


10. Soru

Adaptasyon nedir?

Cevap

Bir değişikliğe uyum sağlama sürecine adaptasyon denir.


11. Soru

Adaptasyon sağlanamadığında ne gibi sorunlar görülebilir?

Cevap

Adaptasyon sağlanamadığında uyum problemleri, umutsuzluk, depresyon, sinirlilik ve kaygı gibi çeşitli psikolojik sorunlar görülebilir.


12. Soru

Sağlık profesyoneli, yaşlı bireyin bakımını planlarken hastanın fizyolojik, sosyokültürel, ekonomik ve psikolojik durumunu bilerek genel ve özel bakım gereksinimlerini belirlemelidir. Bu gereksinimler nelerdir?

Cevap

Yaşlı bireyin; sağlık ve tıbbi tedavi öyküsü, sistemlere ilişkin fonksiyonel durum ve kayıpları, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirme düzeyi/yeterliliği, fiziksel ve hareket kapasitesi, bilişsel, zihinsel, sosyal ve psikolojik
durumudur.


13. Soru

Normal yaşlanma süreci nedir?

Cevap

Yaşlı birey, sistemlerde meydana gelen yapısal ve fonksiyonel değişiklere uyum sağlayabiliyor ve yaşamını normal olarak sürdürebiliyorsa buna normal yaşlanma süreci denir.


14. Soru

Normal yaşlanma sürecindeki fizyolojik değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Kamburluk varlığında, kollar aşağı doğru sarktığından dolayı normalden uzun gibi görünür ve dışarıdan bakıldığında bir vücut asimetrisi göze çarpar.
  • Total vücut su oranının azalması, yağ oranının artması ve hareketsizliğin artmasına bağlı olarak vücut ağırlığında bir artış görülebilir.
  • Fazla kilolar özellikle orta ve ileri yaşlarda, kasların performansını azaltır.
  • Artan yük nedeniyle eklemlerde ağrıların oluşmasına yol açabilir.
  • Kardiyovasküler sistem (kalp ve damar sistemi) başta olmak üzere karaciğer, böbrek, pankreasın fizyolojisinde bozulmalara neden olabilir.
  • Ya da tam tersi olarak öğün hazırlama becerisinin kaybolması, emekliliği takiben ekonomik durumun kötüleşmesi, duyusal problemler nedeni ile yemekten keyif almamaya bağlı olarak ciddi zayıflık da görülebilir.
  • Refleksleri ve sinir iletim hızları genellikle yavaşlamıştır, buna bağlı olarak yürüme, yazı yazma, eğilme/kalkma gibi pek çok aktivitede yavaşlama görülebilir.
  • Hem deride meydana gelen değişiklikler hem de duyu ile ilgili sorunlar nedeni ile ısı değişikliklerine
    adaptasyon güçleşir. Bu nedenle aşırı sıcak ya da soğuğa maruz kalmamalıdırlar.
  • Özellikle duyu kaybı olan şeker hastası yaşlılarda sıcak/soğuk uygulamalar, sıcak/soğuğa direk temas ciddi yaralanmalara neden olabilir.

15. Soru

Fleksiyon Postürü nedir?

Cevap

Bireyin omurgalardan öne doğru eğik, dizlerde ve bacaklarda bükülme eğilimine Fleksiyon Postürü denir.


16. Soru

Osteoporoz (kemik erimesi) nedir?

Cevap

Normalde yetişkin bireyde bir taraftan kemik yapımı, diğer taraftan kemik yıkımı gerçekleşir. Kemik yapımı ile yıkımı paralel ve dengeli bir seyir takip eder. Bu nedenle kemik kaybı olmaz. Ancak yaşın ilerlemesiyle birlikte, kemik yapımı ve yıkımı arasında denge bozulur. Yapım, yıkımı karşılayamaz hâle gelir. Bu nedenle hem kemik kitlesinde hem de kemik kuvvetinde bir azalma ortaya çıkar. Buna bağlı olarak kemikler daha zayıf ve kırılgan hâle gelir, bu duruma osteoporoz (kemik erimesi) denir.


17. Soru

En çok kaybın olduğu kemikler nelerdir?

Cevap

  • Femur (uyluk kemiği) boynu
  • El bilek eklemi
  • Omurgalar

18. Soru

Patolojik kırık nedir?

Cevap

Bilinen bir kaza ya da yaralanma olmaksızın yaşlılarda bazen tesadüfen fark edilen kırıklar oluşur. Yoğun kemik kayıplarının olduğu bölgelerdeki bu kırıklara patolojik kırık denir.


19. Soru

Kemik erimesinin nedenleri nelerdir?

Cevap

Kemik erimesi özellikle vitamin-D miktarının azalması sonucu kemik yapıda kalsiyumun azalması ile gelişmektedir. Ayrıca, kalsiyum dengesini düzenleyen paratroid ve troid hormonlarının salgılanmasının azalması veya kemik hücrelerinin bu hormonlara hassasiyetinin azalması ve kemik dokuda kan akımının azalmasıyla hormonların kemik dokuya ulaşamaması da kemik erimesinin nedenleri arasındadır.


20. Soru

Kemik dokusu kayıpları nelere sebep olmaktadır?

Cevap

Kemik dokusu kayıpları nedeniyle; boy kısalması, diş kayıpları, kemiklerde kırılmalar, bacaklarda eğrilikler ve kamburlaşma gelişebilir.


21. Soru

Kadınlar ve erkeklerde kaç yaşından sonra boylarda kısalma başla?

Cevap

Kadınlar 20, erkeklerde ise 23-25 yaş en yüksek boy uzunluklarının ulaşıldığı yaşlardır. Bu yaşlardan sonra giderek boylarda kısalma başlar.


22. Soru

Yaşla birlikte görülen boy kısalığının nedenleri nelerdir?

Cevap

  1. Eklem kıkırdaklarının ve özellikle omurlar arası disklerin bozulması,
  2. Kemik kitle ve kuvvetinin azalmasına bağlı olarak kemiklerin deforme olması,
  3. Kas gücünde azalma,
  4. Dimdik duramama.

23. Soru

Travma nedir?

Cevap

Dışarıdan gelen bir kuvvetle yaralanmaya travma denir.


24. Soru

Atrofi nedir?

Cevap

Kas lifi sayı ve hacminin azalması, kasın zayıflamasına atrofi denir.


25. Soru

Koordinasyon nedir?

Cevap

Belli bir hareketin açığa çıkması için bir ya da daha fazla kasın doğru zamanlama ile çalışmasına koordinasyon denir.


26. Soru

İskelet kaslarında ortalama kaç yaşından itibaren atrofi gözlenir?

Cevap

İskelet kaslarında, ortalama 25 yaşından itibaren çok yavaş bir tempo başlayan, yaş arttıkça hızlanarak devam eden atrofi gözlenir.


27. Soru

Yaşa bağlı olarak iskelet kaslarında görülen zayıflık ne gibi sonuçlar doğurmaktadır?

Cevap

Yaşlı kaslara yeterince kan taşınması güçleşir, büyüme
hormonu ve testosteron seviyesi azalır. Fiziksel aktivitenin azalması ya da uzun süreli yatak istirahati kas kitlesinin daha da azalmasına yol açmaktadır. Bu nedenlerle de kas gücünde ve koordinasyonunda azalmalar gelişmektedir.


28. Soru

Kontraktür nedir?

Cevap

Farklı nedenlerle eklemlerin belli bir pozisyonda uzun süre kalmasına bağlı olarak, sınırlı ya da kaybolmuş harekete kontraktür denir.


29. Soru

Yaşlılıkta eklem ve bağ dokusunda ne gibi değişiklikler meydana gelir?

Cevap

  • Tüm liflerin miktarında azalma olur.
  • Eklemleri birbirine bağlayan ligamentlerin (bağlar) elastikiyetlerini kaybetmeleri sonucu eklemlerin hareket kabiliyetleri azalır.
  • Bağlar daha çabuk yırtılabilir, yırtıldıklarında da daha yavaş iyileşirler.
  • Bağ dokusu hücrelerinden olan yağ hücrelerinin sayısında ve hacminde de giderek artma olur.

30. Soru

Kas iskelet sisteminde meydana gelen değişikliklere bağlı ne gibi sorunlar görülebilir?

Cevap

  • Çabuk yorulma,
  • Düşme ve yaralanma riski
  • Kırık riski
  • Ağrı
  • Fiziksel hareketlerde bozulma
  • Denge
  • Yürüme sorunları
  • Atrofi
  • Artroz
  • Skolyoz
  • Osteoporoz
  • Dejeneratif artrit

31. Soru

Yaşlılarda en sık ölüm ve özürlülük nedeni nedir?

Cevap

Yaşlılarda en sık ölüm ve özürlülük nedeni kardiyovasküler hastalıklardır.


32. Soru

Yaşlılarda kalp yetmezliğine neden olan risk faktörleri nelerdir?

Cevap

Kalbin yapısı ve fonksiyonlarındaki yaşa bağlı olarak gelişen değişiklikler ve fiziksel inaktivite (hareketsizlik) yaşlılarda kalp yetmezliğine neden olan risk faktörleridir.


33. Soru

Yaşlılarda kalbin kulakçık, karıncık ve kapaklarında yapısal değişiklikler görülür ve buna bağlı olarak da kardiyak kalpten pompalanan kan miktarı azalmaktadır. Bu durum nelere sebep olmaktadır?

Cevap

Yaşlının egzersiz sırasındaki kardiyovasküler fonksiyonlarını etkiler ve pozisyona bağlı hipotansiyon gelişebilir. Ayrıca, maksimum kalp hızında azalma, kalp kası esnekliğinde azalma, kalp çevresindeki yağ dokuda artma, kalbin pompalama yeteneğinde azalma ve kalp ritminde bozulma görülebilir.


34. Soru

Yaşlıların kardiyoloji polikliniklerine başvurmalarının ilk nedeni genellikle nedir?

Cevap

Vücuttaki kanın kalbe gönderilmesini sağlayan toplardamarlardaki sorunlara bağlı, bacaklarda ödem görülebilir ve bazen yaşlıların kardiyoloji polikliniklerine başvurmalarının ilk nedeni bacaklarındaki şişlikler olabilir.


35. Soru

Ateroskleroz sonucu yaşlılarda ne gibi sorunlar görülme riski artmaktadır?

Cevap

Ateroskleroza bağlı olarak damar duvarları daha kalın ve daha az elastik hâle gelir. Aterosklerotik damarlar kalınlaşır, sertleşir ve sonunda tıkanır. Ateroskleroz sonucu yaşlılarda hipertansiyon, felç ve koroner arter hastalığı görülme riski artmaktadır.


36. Soru

Damar tıkanmalarının nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Aşırı kolesterol (LDL kolesterolün yükselmesi)
  • Şişmanlık
  • Egzersiz azlığı
  • Beslenme alışkanlıkları
  • Şeker hastalığı

37. Soru

Damar daralmasının yol açtığı sorunlar nelerdir?

Cevap

Kan damarlarındaki daralma, kan dolaşımını engeller ve bu iç organları ve beyni olumsuz etkiler. Kalp kasları yeterli beslenemez ve kalp kasları dokuları yavaş yavaş ölür, kalp krizi gelişir. Kalp krizi ya da felç/inme damar tıkanıklığının yol açabileceği en kötü durumlardır.


38. Soru

Ateroskleroz nedir?

Cevap

Ateroskleroz içinde yağ bulunduran tabakaların (plaklar)
oluşumu ile atardamarlarda darlık ve sertliğe neden olan bir durumdur.


39. Soru

Solunum sisteminde görülen değişiklikler ve sonuçları nelerdir?

Cevap

Akciğerin elastikiyetinin azalması, göğüs duvarının sertliğinin artması ve solunum kaslarının zayıflamasına bağlı olarak yaşlılarda akciğer fonksiyonları azalır. Bu değişikliklerin sonucunda; yaşlı nefes alıp vermede zorlanır, daha kısa ve yüzeysel solunum yapar. Ayrıca CO2’ce (karbondioksit) zengin kanın akciğerlerde temizlenme yeteneğinde ilerleyici azalma olabilir. Sigara içmek bu değişimleri oldukça hızlandırır.


40. Soru

Silial aktivite nedir?

Cevap

Akciğerlerin iç yüzeyini kaplayan silia denen yapılar tarafından yapılan süpürme tarzındaki hareketlere silial aktivite denir.


41. Soru

Solunum sistemindeki yapısal olarak akciğerlerdeki değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Bronşiollerde daralma
  • Alveollerde genişleme
  • Epitel hücrelerinde değişiklikler
  • Trakea ve bronş kıkırdaklarında kemikleşme
  • Lenf dokusunda azalma
  • Plevrada (akciğer dışını saran zar) kalınlaşma

42. Soru

Solunum sistemindeki göğüs duvarı ve solunum kaslarındaki değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Kifoskolyoz
  • Kosta ve kıkırdaklarda kemikleşme
  • Omurgalar arası eklem osteoartriti
  • Diyafram, boyun ve göğüs kaslarında atrofi
  • Kaburgalar arası kaslar göğüs genişlemesine daha az iştirak ederler.
  • Nefes alma abdominal kaslara bağımlıdır.

43. Soru

Solunum sistemindeki fonksiyonel değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Nefes verme sırasında akciğerler tamamen boşaltılamaz ve içeride hava kalır (rezidü hava). Bu durum bir sonraki soluk alma sırasında daha az havanın akciğerlere alınmasına neden olur.
  • Akciğerin esneme yeteneği azalır.
  • Ventilasyon (nefes alıp-verme)/perfüzyon (temiz-kirli kan değişimi) dengesi bozulur.
  • Silia hareketleri yavaşlar.
  • Öksürük refleksi, kuvveti azalır.
  • Hipoksi (dokularda O2 yetersizliği) görülür.

44. Soru

Sekresyon nedir?

Cevap

Sekresyon; salgılama, absobsiyon; emilim demektir.


45. Soru

İnkontinans nedir?

Cevap

Üriner sistemdeki yapısal ve fonksiyonel değişikliklere bağlı olarak idrarı tutama üriner sistemdeki yapısal ve fonksiyonel değişikliklere bağlı olarak idrar tutamama durumu inkontinans (idrar kaçırma) olarak tanımlanır.


46. Soru

Dehidratasyon nedir?

Cevap

Yetersiz sıvı alımına bağlı, vücudun susuz kalması ve sıvı-elektrolit dengesinin bozulmasına dehidratasyon denir.


47. Soru

Yaşlılıkta üriner sistem fizyolojik değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Böbreklerin dokusu küçülür, böbreğe kan akımı azalır.
  • Sekresyon normal absorbsiyon yeteneği azalır ve ilerleyici şekilde olarak nefron kaybı görülür.
  • Hücresel ve dolaşımla ilgili nedenlerle idrar süzülme hızı yavaşlar.
  • Böbreğin, idrarı süzme ve sodyum tutma yeteneğinde azalma ve susuzluk algılanmasındaki yetersizlik nedeniyle sıvı elektrolit dengesizlikleri gelişebilir.
  • Mesane kapasitesi azalır; mesane kasları idrar yapmanın dışında da kendiliğinden bazen kasılıp idrar yapma hissi uyandırır, gece sık idrara çıkma görülebilir. Yaşlılarda mesane kaslarının zayıflaması, boşaltılamayan idrar miktarının artmasına ve bunun sonucunda idrar kaçırma ve idrar yolu enfeksiyon sıklığının artmasına neden olur.

48. Soru

Yaşlı bireylerde idrar yolu enfeksiyonun en sık nedeni nedir?

Cevap

Yaşlı bireylerde idrar yolu enfeksiyonun en sık nedeni idrar katateri uygulamalarıdır.


49. Soru

Bazal metabolizma hızı nedir?

Cevap

Bazal metabolizma hızı; Canlının tam dinlenme sırasında, kas hareketi yapmadan, vücuttaki canlılık olaylarının
(solunum, kan dolaşımı, vücut ısısının kontrolü, hücre büyümesi ve yenilenmesi, beyin ve sinir fonksiyonları) sürmesi için yaktığı enerji miktarıdır.


50. Soru

Hormonal sistemde meydana gelen değişikliklerin yol açtığı olumsuz etkiler nelerdir?

Cevap

  • Halsizlik, yorgunluk
  • Menapoz, antropoz
  • Glikoz intoleransı
  • İnsülin direnci
  • Tip 2 diyabet
  • Hipotiroidzm (troid hormonunun yetersizliği)
  • Hiperparotroidzm (parothormonun aşırılığı)

51. Soru

Gastro-özofagal reflü nedir?

Cevap

Besinler mideye ulaştıktan sonra, yemek borusundan ağza doğru geri kaçmasına gastro-özofagal reflü denir.


52. Soru

Sindirim sisteminde meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Mide elastikiyetinde azalma ve gastro-özofagal reflü artışı
  • Laktaz (süt enzimi) üretimi azalması ile süte reaksiyon gelişmesi
  • Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması
  • Kan akımı ve bazı enzimlerin etkinliğinin azalması

53. Soru

Papilla nedir?

Cevap

Dilin üstünde bulunan çıkıntılı, kabarcıklı dokuya papilla denir.


54. Soru

Protez nedir?

Cevap

Gerçek organların yerini tutan ve onların işini görmesi için yapılan yapay araçlara protez denir.


55. Soru

Ağızda meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Tükürük salgısının yaşla birlikte azalmasına bağlı olarak ağız kuruluğu görülmektedir.
  • Çene kemiğinde osteoporoz ve çiğneme kaslarının zayıflamasından dolayı besinler yeterince parçalanamaz.
  • Dildeki papilla sayısının azalmasına bağlı
    olarak acı, tatlı, ekşi, tuzlu ve keskin tatların saptanmasında ve ayırımının yapılmasında
    yetersizlik olur.

56. Soru

Diş etlerindeki çekilmelerin sonuçları nelerdir?

Cevap

Özellikle alt çenede diş kayıpları görülebilir. Bunun sonucunda; dişlerin araları açılır, bu bölgelerde besin artıkları birikir ve bakteriler çoğalır. Bu değişiklikler dişlerde duyarlılığı artırmakta, ağız içinde çürükler oluşturmakta ve sonuçta diş kayıpları görülebilmektedir. Yaşlı bireylerde sıklıkla karşılaşılan eksik, çürük, kırık dişler ağız sağlığını, kalp-böbrek gibi organların sağlığını etkilemekte ve beslenmeyi bozmaktadır.


57. Soru

Peristaltik hareket nedir?

Cevap

Peristaltik hareket; iç organlarda sürekli devam eden, ritmik, kasılma gevşeme hareketidir.


58. Soru

Özofagusta meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

60 yaşından sonra yemek borusu özellikle alt kısmında peristaltik hareketler azalırken yemek borusu içi basınç özellikle kadınlarda artar. Bu durum yutma güçlüğü ve besin kaçağını tetikler. Özellikle besin kaçağı ya da yemek yerken konuşan bireylerde, yemek borusu ve soluk borusu arasındaki kapak açık kalacağından besinler soluk borusuna kaçabilir. Bu, besinlerin akciğerlere kaçmasına ve ani ölüme kadar götürebilecek ciddi solunum problemlerine sebep olabilir.


59. Soru

Peptik ülser nedir?

Cevap

Midede yara açılmasına peptik ülser denir.


60. Soru

Midede meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Sindirim sisteminde en erken (20 yaşından itibaren) ihtiyarlamaya başlayan organ midedir. Elastikiyetinin azalması, midenin daha yavaş boşalmasına ve buna bağlı olarak gastroözofajiyel reflüye neden olabilir. Mide mukozasındaki yetersizliğe bağlı olarak mukus oluşumu azalır, peptik ülser riski artar ve B12 vitamin eksikliği yaşanabilmektedir. Süt enzimi üretimi azalmasına bağlı süt ve süt ürünlerine karşı duyarlılık gelişmesi sonucu, özellikle fazla süt tüketen yaşlılarda aşırı gerginlik ve ishal görülebilir. Bunu yaşayan yaşlı, diyetle kalsiyum alımını kısıtlar. Mide sindirimin yavaşlamasına bağlı olarak besinler uzun süre midede kalır ve yaşlı doygunluk/hazımsızlık hisseder. Bunun sonucu olarak da öğün atlama, porsiyon küçültme gibi sağlıklı beslenmeyi olumsuz etkileyecek davranışlar gelişebilir.


61. Soru

Bağırsaklarda meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Bağırsak hareketlerinde yaşa, kronik hastalıklara ya da çoklu ilaç kullanımına bağlı metabolizmanın yavaşlaması, sıvı alımında ve fiziksel harekette azalma, beslenme değişiklikleri ve yetersiz beslenmeye bağlı olarak konstipasyon (kabızlık), diyare (ishal) gibi emilim bozuklukları oluşabilmektedir.


62. Soru

Kabızlığı arttıran sebepler nelerdir?

Cevap

  • Bağırsak kas tabakasının tonus ve koordinasyonunun bozulması
  • Ritmik kasılıp gevşemelerin azalması
  • Gaitadaki su oranının ve gaitanın rektal (bağırsakların son noktası) algılanmasının azalması
  • Hareketsiz yaşam

63. Soru

Kabızlığı önlemek için ne yapılmalıdır?

Cevap

  • Posalı (lifli) besin alımı artırılmalı.
  • Her gün düzenli tuvalet alışkanlığı kazanılmalı.
  • Aktivite düzeyinin artırılmalı.
  • Gerektiğinde hekim önerisi ile bağırsak hareketlerini artırıcı ilaçlar kullanılabilmektedir.

64. Soru

Gaita tutamama (fekal inkontinans)nın risk faktörleri nelerdir?

Cevap

  • Kabızlık
  • 80 yaş üzeri olmak
  • Kadın cinsiyet
  • İdrar kaçırma
  • Hareketsizlik
  • Bunama
  • Nörolojik hastalıklar

65. Soru

Bir sinir hücresi nelerden oluşmaktadır?

Cevap

Bir sinir hücresi gövde, dentrit ve aksonlardan oluşmaktadır.


66. Soru

Yaşlanmayla beraber beyinde oluşan değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlanmayla beraber beynin belirli bölgelerinde sinir hücresi kaybı daha fazla görülürken bazı bölümleri korunur. Beyin ağırlığı azalır, sulkuslar (beyin dokusundaki oluklar) genişler, beyin dokusu küçülür. Sinir liflerinde uyarı iletimi yavaşlar, refleksler zayıflar. Ateroskleroz ve dolaşım bozukluğuna bağlı serebral kan akımı azalır. Sinir hücreleri arasında bilgi geçişini engelleyen; amiloid, senil plak, nörofibriler yumak oluşumu artar. Böylece öğrenme, hafıza, bilgileri organize etme gibi bazı bilişsel becerilerde gerileme görülebilir.


67. Soru

Yaşla birlikte beyindeki hücre (nöron) sayısının ve hücrelerin çalışma etkinliğinin
azalmasının sonuçları nelerdir?

Cevap

  • Nöron(sinir hücresi) kaybı olduğu için o nöronların taşıdığı bilgilerin bir diğer nörona taşınması yani nöronlar arası bilgi akışında sorun vardır.
    • Bu nedenle yaşlı birey, neden/sonuç, zaman/mekân, olay/kişi bağlantılarını ya da iki farklı olay arasında bağlantı kurmakta zorlanabilir.
  •  Nöron kayıpları olduğu için merkezî (beyin) ve periferal (uzantısal, uç) sinir iletim
    sorunları yaşanabilmektedir. Buna bağlı olarak yaşlılarda dışarıdan gelen uyaranlara yanıt verme hızı yavaşlar.
    • Ayağına çivi batan biri önce ağrı hisseder, bu ağrı bilgisi beyne ulaşır ve beyin ele oradan uzaklaş komutunu verir. Genç bir birey ayağını hemen çekerken yaşlı birey bilginin beyne geç ulaşması ve beyinden ayağını çek komutu geç geldiği için ayağını hemen çekemeyecek belki de ciddi yaralanma gelişecektir.
  •  Düzeltme reaksiyonları zayıflar. Bunun sonucu olarak yaşlı beklenmedik bir durumla karşılaştığında (yürürken biriyle çarpışmak gibi), yeni duruma hemen
    uyum yapıp kendini toparlayamaz ve düşebilir.
  • Sinir iletim hızı yavaşladığı için; yaşlı birey daha yavaş hareket eder, küçük adımlarla ve yavaş yürür.

68. Soru

Sinir yapısını bozan değişikliklere bağlı olarak görülen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Sinir yapısını bozan değişikliklere bağlı olarak yaşlı bireylerin çoğunluğunda uyku sorunları da görülmektedir. Uyku süresi ve kalitesinde değişiklikler olur. Yaşlı, uykuya dalmakta zorlanabilir, gece çok kez ya da sabah çok erken uyanabilir. Uykusuzluğa bağlı gün içinde dikkat dağınıklığı, yorgunluk, çevresel uyaranlara tepkisiz kalma ya da sinirlilik hâli görülebilir.


69. Soru

Yaşlılık döneminde görülen depresyonun nedenleri nelerdir?

Cevap

Depresyon yaşlılık döneminde sık karşılaşılan bir sorundur. Beyinde meydana gelen hasarlar, yalnızlık özellikle eş kaybı, emeklilik (statü ve parasal kayıp), evinden ayrılarak kurum bakımına gereksinim duyması, ani gelişen bir sağlık problemine bağlı olarak başka birinin yardımına gereksinim duyma zorunluluğu, kendine bakım aktivitelerinde beceriksizlik yaşlılık döneminde görülen depresyonun nedenleri arasında sayılabilir.


70. Soru

Diyabetik ayak nedir?

Cevap

Şeker hastalığına bağlı, duyu kaybı ve ayaklarda yara oluşmasına diyabetik ayak denir.


71. Soru

Yaraya iyi bakılmadığında genellikle genişler ve derinleşir ve sonuçta da uzvun kesilmesi gerekebilir. Eğer şeker hastalığı kontrol altında tutulamazsa duyu kaybı kesilen alanın üst kısmında da devam eder ve bacak daha yukarıdan tekrar kesilmek zorunda kalınabilir. Bunun sonuçları nelerdir?

Cevap

  • Uzuv kaybı/ kaybedilen uzvun fonksiyonunun kaybı
  • Uzun süre yatak istirahatı ve yatak komplikasyonları (bası yarası, akciğer enfeksiyonları, kontraktür…..) gelişme riski
  • Bağımsız hareket etme yeteneğinin ortadan kalkması
  • Başka birine bağımlı olma gerçeği
  • Proteze uyum süreci ve protezle yaşam

72. Soru

İnsan vücudunda dışarıdan gelip hastalığa neden olan bakteri ve virüslere karşı koruyan bazı kan elemanlarının oluşmasını sağlayan yapılar nelerdir?

Cevap

İnsan vücudunda lenf düğümleri, dalak, timüs bezi ve bademcikler gibi bazı yapılar vücudu dışarıdan gelip hastalığa neden olan bakteri ve virüslere karşı koruyan bazı kan elemanlarının oluşmasını sağlar.


73. Soru

Yaşlılarda sık görülen ve ölümcül olan immün sistem değişiklikleri nelerdir?

Cevap

  • Kalbin iç zarının bakteri ya da virüs gibi bir ajanla bulaşarak hasta olması (endokardit)
  • Enfeksiyöz ishal
  • Menenjit
  • Septik artrit (bakterilerin eklem içine yerleşmesi sonucu eklemin ağrılı ve şiş olma durumu)
  • Açıklanamayan ateş

74. Soru

Endokardit yaşlı bireyleri nasıl etkilemektedir?

Cevap

Endokardit tipik olarak ağız gibi vücudun diğer bir kısmından gelen bakteriler veya diğer mikroplar kan dolaşımına yayılıp kalbe yerleştiğinde oluşur. Tedavi edilmezse kalp kapakçıklarını hasara uğratabilir veya parçalayabilir ve ölümcül sonuçlar doğurabilir.


75. Soru

Enfeksiyöz ishalin sonuçları nelerdir?

Cevap

Enfeksiyöz ishalde, ciddi sıvı ve elektrolit kaybı vardır ve bazen yaşlıda bilinç bulanıklığına kadar giden ciddi sonuçları olabilir.


76. Soru

Lenfosit nedir?

Cevap

Lenfosit, bir lökosit (akyuvar) türüdür. Doğal öldürücü hücreler olarak da bilinir ve doğal bağışıklığın bir parçası sayılırlar. Vücudun tümörlere ve virüslerle bulaşmış hücrelere karşı savunmasında işlev görürler.


77. Soru

Otoimmün hastalık nedir?

Cevap

Bir canlının savunma sisteminin kendi vücut hücrelerine de saldırması ve kendi vücut hücrelerini yok etmeye çalışmasına otoimmün hastalık denir.


78. Soru

Lökosit (akyuvar) nedir?

Cevap

Lökosit (akyuvar), kemik iliğinde üretilir. Vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı koruyan akyuvarlar, bağışıklık sisteminin önemli bir bölümünü oluştururlar.


79. Soru

Yaşlanmayla birlikte kemik iliği azaldığında ne tür problemler yaşanabilmektedir?

Cevap

Yaşlanmayla birlikte kemik iliği azaldığı için; anemi ya da pıhtılaşma sorunları yaşanabilmektedir. Bunun yanı sıra yaşlılarda, hastalığa neden olan faktörleri zararsız hâle getiren antikor cevabı azalırken vücudun kendi organ ve dokularıyla savaşan antikor cevabı arttığından dolayı otoimmün hastalıklar bu grupta daha sık görülmektedir.


80. Soru

Yaşlı bireylerde bağışıklık sisteminin zayıflaması nelere sebep olmaktadır?

Cevap

Yaşlılarda, bağışıklık hücrelerinin kanser hücreleri, bakteri ve diğer yabancı cisimler ile savaşma hızları azalmıştır. Yaşlılarda kanser sıklığının artmasının nedenlerinden biri bağışıklık sisteminin zayıflamasıdır. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıflığında, özellikle yatağa bağlı yaşlılar için çok önemli bir sorun olan yara iyileşmesinde gecikme olur.


81. Soru

Yaşlanma ile fizyolojik değişikliklerin en belirgin olarak hissedildiği organ nedir?

Cevap

Yaşlanma ile fizyolojik değişikliklerin en belirgin olarak hissedildiği organ gözdür.


82. Soru

Yaşlı bireylerde gözde görülen değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • En önemli değişiklikler lenste olmaktadır. Yaşlının lens elastikiyeti ve kornea duyarlılığı kaybolmuştur. Buna bağlı olarak
    • Görme netliği azalmakta ve görme için daha fazla ışığa ihtiyaç duyulmaktadır.
    • Işık değişikliklerine uyum güçleşmektedir.
    • Renk ayırım yeteneği azalmaktadır.
  • Değişikliklerden biri de gözden beyine giden sinir hücrelerinin sayısındaki azalmaya bağlı olarak gölge ve tonlardaki farklılıkların ve çok ince detayların fark edilmesindeki zorluklardır.
  • Görme alanlarında hareket eden ince siyah benekler ve gözyaşı salgısının azalmasına bağlı kuru göz gelişimi de sağlık yönünden önemli olmayan ancak yaşlıyı rahatsız edebilen diğer değişikliklerdir.
  • İrisin rengi kaybolur.

83. Soru

Kataraktın nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Genetik
  • İklim koşulları
  • Diyabet

84. Soru

Presbiyopi nedir?

Cevap

Genç yaşta yumuşak olan gözlerdeki lens, yaşlılıkta sertleşir. 40’lı yaşlara gelindiğinde ise şekil değiştirme yeteneğini kaybeder. Bu nedenle yaşlılar okumakta ve yakını görmekte zorlanır. Presbiyopi adı verilen bu durumu tersine döndürecek herhangi bir egzersiz veya ilaç yoktur. Gözün odaklanmasına yardım için okuma gözlüğü gerekir.


85. Soru

Glokom nedir?

Cevap

Glokom (göz tansiyonu), göz içi basıncın yüksek olmasına bağlı olarak görmenin etkilendiği ciddi ve sinsi bir hastalıktır.


86. Soru

Glokom neye neden olmaktadır?

Cevap

Glokom katarakta yol açabilir. Bu durumda katarakt ameliyatı ile beraber glokom ameliyatı yapılması gerekebilir. Glokom tedavi edilmediği takdirde körlüğe yol açabilecek bir hastalıktır.


87. Soru

Gözyaşındaki azalma neye neden olmaktadır?

Cevap

Gözyaşındaki azalma; göz kuruluğu, gözlerde yanma, batma, yabancı cisim varlığı hissine yol açabilir.


88. Soru

Yaşlanma sürecinde sık rastlanılan ve duyma kalitesini etkileyen nedenler nelerdir?

Cevap

  • Kohlear tüylü hücrelerde zayıflık,
  • İşitme nöronlarında azalma
  • Östaki kanalında tıkanıklık
  • Kulak kiri
  • Enfeksiyonlar

89. Soru

Yaşlanma sürecinde deride oluşan değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlanma sürecinde, cilt altı yağ dokusunun azalmasına bağlı olarak deri; daha ince, daha elastik, kuru ve kırışıktır. Uzun yıllar herhangi bir koruma olmaksızın güneşe maruz kalınması cildi sert ve daha kırışık hâle getirir. Cilt altı yağ dokusu, bir yastık görevi yaparken güneş ışınlarına karşı koruma ve ısı yalıtımı görevlerini üstlenmektedir. Bu dokunun inceldiği yerlerde kırışıklıklar artar, soğuğa tolerans azalır. Cilt altı sinir sonlanmalarının sayı ve fonksiyonları azaldığından, derinin duyarlılığı azalır, yaralanmalar artar. Ter bezleri ve cilt altı kan akımının azalmasına bağlı olarak vücuttan ısı kaybı azalır, vücut kendini soğutamaz ve derideki yaralar daha geç iyileşir. Pigment üreten hücre (melanosit) sayısı da azaldığından, derinin ultraviyole (UV) ışığa karşı özellikle de güneş ışığına karşı korunması azalır. Cildi dış etkilere karşı bariyer gibi koruyan kıllarda da azalma ve beyazlaşma gözlenir. Bu nedenle, dermatoz, deri tümörleri gibi hastalıklara daha yatkındırlar.


90. Soru

Yaşlanma sürecinde epidermiste gözlenen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Epidermisin yenilenme hızının 70 yaşlarında % 30-50 arasında azaldığı tespit edilmiştir. Yaşlılarda küçük çarpmalarda deride hemen yüzeysel soyulmalar gözlemlenir. Gençlerde küçük yaralar ortalama 3 haftada iyileşirken 70 yaşlarında bu süre 5 haftaya çıkabilmektedir. Pigment üreten hücreler bu tabakadadır ve yaşlanmayla azalır.


91. Soru

Yaşlanma sürecinde dermiş tabakasındaki değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlanma sürecinde, derinin dermis tabakasında incelme olur. Elastik lifler ilerleyen yaşla birlikte bir miktar azalır ve zamanla parçalanmaya başlar. Bu nedenle yaşlanmayla birlikte deri gevşek, kırışık ve incelmiş bir hâl alır. Deri altı tabakasındaki yağ dokusunun da incelmesiyle yaşlılar, çevre sıcaklığındaki hafif düşmelerden etkilenirler.


92. Soru

Yaşlı bireylerde deri altı dokudaki değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlılarda deri altı dokudaki yağ miktarı yüz, el, sırt, ayak bileği ve ayak tabanında incelirken erkeklerde karın bölgesinde, kadınlarda kalça ve uyluk bölgelerinde kalınlaşır yani yağ birikimi artar. Deri altı yağ dokusu kadın ve erkeklerde adölosan çağa geçince artmaya başlar. Bu artış 60 yaş civarına kadar devam eder, daha sonra gerilemeye başlar.


93. Soru

Yaşlı bireylerde deride sık görülen sorun ve hastalıklar nelerdir?

Cevap

  • Uçuklar
  • Cilt kanseri
  • Mantar ve diğer deri hastalıkları
  • Nasır
  • Tırnak kalınlaşması
  • Tırnak kıvrılması

94. Soru

Yaşlanma sürecinde uyku sürecinde değişikliklerin nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Beyinde meydana gelen bazı değişiklikler
  • Kronik hastalıklar ya da kansere bağlı şiddetli ağrı varlığı
  • Yaşam alanındaki değişiklikler

95. Soru

Yaşlı bireylerde gün içinde kısa süreli uyumalar ve gecede yedi saatten az uyuma nelere neden olmaktadır?

Cevap

Yaşlılarda gün içinde kısa süreli uyumalar ve gecede yedi saatten az uyuma düşmelere, yürüme güçlüğü ve bilişsel dengesizliğe neden olmaktadır.


96. Soru

Yaşlılarda gün içi uykululuk hâlinin en sık nedenlerinden biri nedir?

Cevap

Yaşlılarda gün içi uykululuk hâlinin en sık nedenlerinden biri uyku sırasında nefes
almanın kısa süreli olarak durmasıdır.


97. Soru

Hastanın sağlık/tıbbi tedavi öyküsü nasıl değerlendirilmelidir?

Cevap

Kişinin mevcut hastalık tanıları, bu tanıların ne zaman konulduğu, aldığı tedaviler, hangi ilaçları kullandığı mutlaka sorgulanmalıdır. Aynı anda sıklıkla birden fazla hastalık tanısı için çoklu ilaç kullanımı polifarmasi olarak tanımlanır ve yaşla birlikte artar. Yaşlılar çoklu ilaç kullanımları ve bunların yan etkileri ile ilişkili çok sık hastaneye yatarlar ve bu durum bazen ölümcül olabilir. İlaç listesinin dikkatlice gözden geçirilmesi istenmeyen ilaç etkileşimlerini önlemek ve ilaç yan etki reaksiyonlarından kaçınmak, maliyeti azaltmak için gereklidir. Bazen de sorun olarak değerlendirdiğimiz uykusuzluk, denge kusuru, iştahsızlık gibi bazı problemler sadece kullanılan bir ilacın yan etkisi olarak ortaya çıkmış olabilir.


98. Soru

Yaşlı bireylerde beslenme bozukluğunu gösteren vücut kitle indeksi kaçtır?

Cevap

Yaşlı bireylerde vücut kitle indeksinin (VKİ) 22’nin altında olması beslenme bozukluğunu gösterebilir.


99. Soru

Fonksiyonel durum nedir?

Cevap

Fonksiyonel durum, “bir kişinin görevlerini yerine getirebilmesi ve günlük yaşam aktivitelerinin (GYA) gerektirdiği karmaşık sosyal rollerini karşılayabilmesi” olarak tanımlanmaktadır.


100. Soru

Temel günlük yaşam aktiviteleri nelerdir?

Cevap

  • Beslenme
  • Kontinans (idrar/gaita tutma)
  • Transfer
  • Tuvalet kullanma
  • Giyinme
  • Yıkanma

101. Soru

Destekleyici günlük yaşam aktiviteleri nelerdir?

Cevap

  • Yemek hazırlama
  • Alışveriş yapma
  • Telefon kullanma
  • İlaçlarını alma
  • Transport
  • Ev korunması
  • Finans

102. Soru

Kişinin GYA’larındaki bağımsızlık durumunu değerlendiren bazı ölçekler vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  • Barthel’in GYA ölçeği, kolay uygulanması ve kısa sürmesi açısından yaşlıları değerlendirmek için sıkça kullanılır. Belirlenen aktivitelerin hasta tarafından bağımsız veya yardımla yapılmasına göre puanlanır. Ne kadar az puan alınırsa temel günlük yaşam aktiviteleri o kadar bağımsızdır.
  • Lawton-Brody tarafından geliştirilen destekleyici günlük yaşam aktivitelerini değerlendiren ölçek de alanda kullanılmamaktadır.

103. Soru

Yaşlı bireylerde düşme için bireysel risk faktörleri nelerdir?

Cevap

  • Yürüme ve denge bozuklukları
  • Hipotansiyon
  • Baş dönmesi
  • Önceki düşme hikâyesi
  • Sedatif ilaç kullanımı
  • Korku
  • Beceri azalması
  • Nörolojik yetersizlikleri
  • İnme hikâyesi
  • Demans
  • Görme bozuklukları
  • Kas-iskelet sistemi ve postür problemleri
  • Yürüme yardımcısı kullanmak
  • ? 4 ilaç kullanımı

104. Soru

Yaşlı bireylerde düşme için çevresel risk faktörleri nelerdir?

Cevap

  • Islak zemin
  • Kapılarda eşik bulunması
  • Banyo, tuvalet ve yatak yanında tutunacak desteklerin olmaması
  • Yetersiz aydınlatma
  • Yerde ve çevrede sabit olmayan objelerin varlığı
  • Uygun olmayan ayakkabı kullanımı

105. Soru

Düşme sonrasında ortaya çıkan yaralanmalar nedeniyle uzun süre hastane de yatış ya
da evde bakım süreci gerekli olacaktır. Bu durum nelere katkı sağlar?

Cevap

Akciğerlerde balgam birikmesi ve enfeksiyon gelişmesine, böbreklerde taş oluşumuna, kontraktür ve yatak yaralarının gelişmesine katkı sağlar.


106. Soru

Son 1 yıl içinde düştükleri tespit edilen yaşlılara yürüyüş ve denge testleri uygulanmalıdır. Bu testler nelerdir?

Cevap

  • “Zamanlı Kalk ve Yürü Testi” her klinikte uygulanabilecek kolay bir testtir. Hasta kollarını kullanmadan oturduğu yerden kalkar, 3 metre yürür, döner, tekrar oturur. 15 saniye ve daha uzun süren uygulamalar GYA’ da bozukluk ve düşmeler ile uyumlu bulunmuştur.
  • Tinetti Performans ve Mobilite Değerlendirmesi (POMA) denge ve yürüyüş değerlendirmesinde kullanılan bir diğer testtir.

107. Soru

Demans gelişme nedenleri nelerdir?

Cevap

Demans gelişme nedenleri arasında % 60-70 oranıyla Alzheimer Hastalığı (AH) ilk sırada bulunmaktadır. Bunun dışında kan dolaşımına ilişkin bozukluklar, bazı tümörler de demansa neden olabilir.


108. Soru

Yaşlı bireylerin bilişsel durumun değerlendirilmesi için yapılan testler nelerdir?

Cevap

Mini mental durum değerlendirme testi (MMSE, mini mental status examination)
yaşlı bireylerde, uyum, kayıt hafızası, dikkat ve odaklanma, hatırlama, konuşma, görsel/uzaysal yapılandırma becerilerini değerlendiren standart bir testtir. Bunun dışında, desen akıcılık testleri, kelime hatırlama, sayı sıraları hatırlama, şekil kopyalama gibi hafıza testlerinden de yararlanılabilir.


109. Soru

Depresyon, endişe ve korkuyu değerlendiren pek çok standardize test vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  • Geriatrik Depresyon Skalası: Tek ve açık cevaplı (Evet/ Hayır) 15 sorudan oluşmaktadır. Türk toplumu için geçerli formu olması ve kısa sürede tamamlanması sağlık çalışanları arasında tercih edilme nedenidir.
  • Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası
  • Hamilton Depresyon Ölçeği
  • Hamilton Anksiyete Ölçeği

110. Soru

Geriatrik değerlendirme kapsamında yapılan değerlendirmeler nelerdir?

Cevap

  • Sosyal ağ (sosyal ilişkiler ve bağlantılar)
  • Sosyal destek
  • Subjektif iyi olma ve mutluluk
  • Bakıcı yükü
  • Değerler ve tercihler
  • Sosyal kaynaklar (gelir, ev durumu, mal varlığı)

111. Soru

Rowe ve Kahn’a göre başarılı yaşlanan bireyin temel özellikleri nelerdir?

Cevap

  1. Hastalık ve sakatlığın olmaması
  2. Bilişsel, fiziksel fonksiyonların ve yaşam kalitesinin yüksek olması
  3. Yaşam olaylarına aktif katılım

112. Soru

Brummel-Smith’e göre ideal yaşlanma nedir?

Cevap

Brummel-Smith, ideal yaşlanmayı “Kişinin tatmin-manevi ve tıbbi şartlara rağmen fiziksel, fonksiyonel, bilişsel, duygusal, sosyal ve ruhsal alanlarda çalışabilmesi için kapasite” olarak tanımlamıştır.


113. Soru

Türk toplumunda kronik hastalıkları daha iyi yönetmek, bağımsız yaşamak ve yaşlanmak için yapılabilecek düzenler nelerdir?

Cevap

  • Kişisel bakımın yeterli ve sağlık kurallarına uygun yapılması
  • Düzenli egzersiz
  • Dengeli beslenme
  • Sigara/ Alkol alımının azaltılması
  • Sosyal destek ve tatminkâr kişisel ilişkiler
  • Uyku kalitesinin iyileştirilmesi
  • Bulmaca çözme, satranç gibi kognitif aktiviteyi canlı tutacak hobilerin devamı ya
    da kazandırılması

114. Soru

Yaşlı bireylerde cilt bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

  • D vitamininden yararlanmak için güneşlenmek gerekiyorsa bu günde 10-15 dakika ile sınırlandırılmalıdır.
  • İç ortamın ısısı güvenli seviyede sürdürülmeli, yaşlının direkt temas edeceği soba/elektrik sobası gibi ısıtıcılar yerine kaloriferli ortamlar tercih edilmelidir.
  • Yaşlı ortama göre ne ince giyinip üşümeli ne de kalın giyinip terle su kaybetmemelidir.
  • Deri bütünlüğü mutlaka korunmalıdır.
  • Deri kuruduğu için haftada 1-2 kez yumuşak sabun ile banyo önerilir.
  • Kullanılan şampuan veya sabunlar alkol içermemeli, yağ oranları yüksek olmalıdır.
  • Banyo suyu çok sıcak olmamalıdır.
  • Banyodan sonra vücudun, özellikle parmak araları gibi kapalı kalacak alanlarının, iyice kurulanması mantar enfeksiyonlarının önlenmesi için önemlidir.
  • Banyodan sonra cildin kurumaması için yağlanması ve dolaşımın artması için masaj yapılması önerilmelidir.

115. Soru

Yaşlı bireylerde saç bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

Yaşlıların saçları incedir ve kolay kırılırlar. Bu nedenle saçların çok sık şampuanlanmaması, alkol içermeyen sabun/şampuan kullanılması gerekir.


116. Soru

Yaşlı bireylerde ayak bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

Ayak bakımında ılık su tercih edilmeli, nasır ve tırnaklar ılık suda bekletilmeli, üzerine vazelin sürülmeli, ponza taşı ile ovularak yumuşatılmalı, tırnaklar düz olarak kısaltılmalıdır. Çıplak ayakla dolaşmaması, pamuklu, sıkmayan çoraplar ve ayağı kavrayan terlik kullanımı önerilmelidir. Yaşlılarda tırnaklar özellikle ayak tırnakları mantar enfeksiyonlarına bağlı olarak kalın ve serttir. Bu nedenle kesilmeleri oldukça zordur. Tırnakların düz ve ucunun deri dışında bırakılarak kesilmesi son derece önemlidir. Aksi takdirde tırnak batması oluşur ve gelişen enflamasyon mevcut tırnak
enfeksiyonunun tüm ayağa yayılmasına neden olabilir.


117. Soru

Yaşlanmayla birlikte giderek ihmal edilen temel bir ihtiyaç olmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Yaşlıların diş kaybının yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülmesi
  • Diş bakımının pahalı, ağrılı, sık ve uzun kontrolleri gerektirdiğinin düşünülmesi
  • Dişleri olmayan yaşlıların diş kontrolüne gitme gereksinimi hissetmesi

118. Soru

Yaşlı bireylerde ağız-diş bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

  • Doğal dişler varsa florür içeren diş macunu ile fırçalanmalıdır. Fırçalama ile diş
    etlerindeki kan akımı hızlandırılır ve sağlıklı dokunun korunması sağlanır.
  • Düzenli diş ipi kullanılmalıdır.
  • Yaşlanmayla birlikte ağız içindeki organizmalar dil üzerinde beyaz bir tabaka oluşturur, oluşan bu tabakanın fırçalanarak temizlenmesi gereklidir.

119. Soru

Protez bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

  • Protezin tüm yüzeyleri fırçalanmalı, sonrasında su dolu bir kabın içine koyup kapağı kapatılmalıdır.
  • Gün içinde protezin altına yemek artıkları kaçarsa mutlaka akşam beklenmeden temizlenmelidir.
  • Protez kişinin uyanık olduğu süre boyunca takılmalıdır. Özellikle dişlerini sıkan
    bireylerde gece boyu diş etlerine bası olacağı için yatmadan önce çıkarılmalı, temizlenmeli, uygun bir kaba konmalı ve sabah tekrar takılmalıdır. Kişi proteziyle birlikte uyumayı tercih ediyorsa günde en az 4 saat protezi çıkartmalı ve protezi temizlemelidir.
  • Dişler çıkarıldıktan sonra mutlaka yumuşak bir fırçayla diş etleri ve dil üzeri fırçalanmalı ya da ağız solüsyonla çalkalanmalıdır.
  • Protez dişler hastanın ağzına tekrar takılmadan önce hastanın ağız içi mutlaka fırçalanmalı ve su ile iyice durulanmalıdır.
  • Protez dişler ağız içine yerleştirilirken önce üst dişler sonra alt dişler yerleştirilmelidir.

120. Soru

Diş kaybını yaşlanmanın doğal süreci olarak kabul ederek protez kullanmayan yaşlı hastalarda ne gibi değişiklikler meydana gelebilir?

Cevap

Diş kaybını yaşlanmanın doğal süreci olarak kabul ederek protez kullanmayan yaşlı hastalarda, yüzde ve dudaklarda çöküntü, ağızda büzülme ve dudak köşelerinden başlayan kırışıklıklar meydana gelebilir.


121. Soru

Yaşlı bireylerde fiziksel aktivite ve egzersizin yararları nelerdir?

Cevap

  • Aerobik kapasite, kas kuvveti ve esnekliğinde artma
  • Fiziksel performans ve fonksiyonda artma
  • Kalp-damar fonksiyonunun iyileşmesi ve hastalık riskinde azalma
  • Düşmenin ve kırık riskinin önlenmesi
  • Beynin oksijenlenmesi ve uyanıklıkta artma
  • Uyku kalitesinde artma
  • Psikomotor beceride artma
  • Endişe ve depresyonda azalma
  • Yaşam kalitesinin artması

122. Soru

Dünya Sağlık Örgütü’nün 1989’da yayınladığı raporda yaşlılarda özürlülüğe neden olan hastalıklar nelerdir?

Cevap

  • Kalp hastalıkları
  • Kanserler
  • Diabetes Mellitus
  • Hipertansiyon
  • Görme ve işitme yetersizlikleri
  • Ortopedik problemler

123. Soru

Egzersizin amacına ulaşması için dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?

Cevap

  • Başlamadan önce mutlaka doktor kontrolünden geçilmelidir.
  • Egzersiz öncesi kalp hızı ve kan basıncı mutlaka bilinmelidir.
  • Egzersiz öncesi ve egzersiz sırasında sıvı alınmalıdır.
  • Yaz aylarında özellikle yoğun egzersizlerden kaçınılmalıdır.
  • Aşırı yorgunluk, solunum sıklığı, bayılma hissi, bacaklarda kramp egzersizi sonlandırma için kıstas olmalıdır.

124. Soru

Yatağa bağımlı bireyde pozisyonlama ve pasif egzersizler yapılmadığı veya yanlış yapıldığında hangi durumlar gelişebilir?

Cevap

  • Metabolizma hızında azalma
  • Doku ve kaslarda zayıflık
  • Kemik yapımının durması, Osteoporoz
  • Kan akımında yavaşlama
  • Nefes alıp vermede güçlük
  • Böbrek fonksiyonlarında yetersizlik ve taş oluşumu
  • Trombus (pıhtı) oluşumu
  • Eklemlerde kalıcı kısıtlılıklar
  • Kabızlık
  • Deri bütünlüğünde bozulma (dekübitüs ülserleri)

125. Soru

Ergonomi nedir?

Cevap

Ergonomi, günlük hayatta kullandığımız materyallerin bireyin vücut yapısına uyarlanmasıdır.


126. Soru

Hasta güvenliğinde yapılması gerekenler nelerdir?

Cevap

Hasta güvenliğinde en önemli koruyucu uygulamalardan biri ortaya çıkan fizyolojik
yetersizlikleri gidermeye yönelik yardımcı araçların (işitme aygıtı, gözlük, baston vb) sağlanmasıdır. Gözlüklerin camları çizik, kırık olmamalı, temiz olmalı ve çerçevesinin burun üzerine, sapının kulak arkasına tam oturması sağlanmalıdır. Baston, tripot (üçayaklı baston), ve walker (yürüteç) gibi kullanılacak destekler; vücut ağırlığının bir kısmını alır, yer ile temas yüzeyini genişletir ve dengenin sağlanmasında, düşmelerin önlenmesinde çok yarar sağlar. Bu nedenle yaşlıların sağlık durumlarına göre devamlı ya da yürüyüşlerde ve alışverişlerde kullanması önerilir. Bu desteklerin elle tutulan bölümleri avuç içine yerleşebilir nitelikte, gövdesi sağlam, uç kısımları kaymayacak maddeden yapılmalıdır.


127. Soru

Yaşlı bireyin yeterli beslenmesi için ne yapılmalıdır?

Cevap

  • Yaşlı ve ailesi ile iş birliği yapılarak sevdiği besinler hazırlanmalıdır.
  • Sıcak ya da soğuk yeme alışkanlıklarının öğrenilerek lif, vitamin ve mineral içeren ve kabızlığı önleyen besinlerin yeterince tüketilmesi sağlanmalıdır.
  • Besinlerin görünümü çekici hâle getirilmelidir.
  • Öğünler sık ve porsiyonlar küçük olmalıdır.
  • Dengeli ve yeterli beslenme sağlanmalıdır (gün içinde protein, karbonhidrat ve yağların hepsinden yeterli miktarda tüketilmelidir).
  • Tat almadaki yetersizlik aşırı tuz ve şeker kullanımına neden olabileceğinden bu
    konuda yaşlı ve bakım verenler uyarılmalıdır.
  • Su tüketimi en az 2 litre olmalıdır.

128. Soru

Bağışıklık sistemini bozulmasının ve zayıflamasının nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Stres
  • Hava kirliliği
  • Radyasyon
  • Egzoz gazları
  • Böcek öldürücüler
  • Endüstride kullanılan kimyasal maddeler
  • İşlenmiş gıdalar
  • Sigara dumanı
  • Güneşin zararlı UV ışınları
  • Alkolün vücuda girmesi

129. Soru

Yaşlı bireyleri hastalıklara karşı savunmasını güçlendiren aşılar hangi sıklıkla yapılmalıdır?

Cevap

  • 10 yılda bir tetanoz toksoidi (rapel)
  • Her yıl eylül veya ekim aylarında influenza aşısı
  • 5-7 yılda bir pnömokok aşısı

130. Soru

Göz sağlığını korumada nelerden yararlanılabilir?

Cevap

Antioksidanlar ve A, E, C vitaminleri birleşimleri ayrıca çinko, selenyum gibi vitaminlerden oluşan birleşimlerden göz sağlığını korumada yararlanılabilir.


131. Soru

Diabetes mellitus nedir?

Cevap

Diabetes mellitus (DM), pankreasın insülin salgısının tamamen veya kısmen yetersizliği ya da eksikliği sonucunda meydana gelen hiperglisemi (kanda şekerin normalin çok üstünde bulunması) ile karbonhidrat, protein ve lipid metabolizmalarının bozulduğu bir hastalıktır.


132. Soru

Şeker hastalığı oluşumunda rol oynayan etkenler nelerdir?

Cevap

  • Kalıtım
  • Şişmanlık
  • Yanlış beslenme
  • Az hareket etmek
  • Enfeksiyonlar
  • Yaş
  • Yaşam biçimi
  • Meslek

133. Soru

Yaşlılıktaki şeker hastalığının tedavisi nedir?

Cevap

  • Uygun bir diyet
  • İlaç
  • İnsülin
  • Egzersiz

134. Soru

Kolesterol değerlerinin sağlıklı yaşam için risk oluşturmaması için dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?

Cevap

  • Hayvansal yağlardan kaçınılmalı, zeytin, ayçiçeği, susam ya da koza yağı kullanılmalıdır.
  • Fazla kilolar yavaş yavaş verilmelidir.
  • Sakatat ve kırmızı et tüketiminden kaçınılmalıdır.
  • Balık tüketilmelidir (özellikle OMEGA-3 değerleri yüksek soğuk deniz balıklarının
    içindeki çoklu doymamış yağ ve yağ asitleri, damar sertleşmesini engeller, kan yağlarını ve kan basıncını düşürür, kanın sulanmasını sağlar.)
  • Sarımsak tüketilmelidir (yüksek miktarda fosfor, potasyum, kükürt, çinko, orta miktarda selenyum, A ve C vitaminleri ile az miktarda da kalsiyum, magnezyum, sodyum, demir, manganez ve B kompleks vitaminlerini içerir).
  • Alkol ve sigara alımı azaltılmalı ya da sınırlandırılmalıdır.
  • Hazır, özellikle işlenmiş gıda tüketiminden uzak durulmalıdır.
  • Egzersiz mutlaka bir yaşam tarzı hâline getirilmelidir (LDL’nin düşmesi, kan basıncının, damarların esnekliğinin ve kan akışının düzenlenmesinde etkilidir).

135. Soru

Kanser hastalığı için iki grup risk faktörü vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  1. Değiştirilemeyen Faktörler:
    • Yaş
    • Cinsiyet
    • Aile öyküsü
  2.  Değiştirilebilir Faktörler (çevresel faktörler):
    • Sigara ve alkol kullanımı
    • Radyasyona maruz kalma
    • Bazı virüsler
    • Kötü beslenme alışkanlığı
    • Gıdalardaki katkı maddeleri
    • Uzun süre güneş ışığına maruz kalma
    • Aşırı dozda röntgen ışınına maruz kalma
    • Bazı kimyasal maddeler (katran, benzin, boya maddeleri, asbest vb.)
    • Hava kirliliği

136. Soru

Felçlerin günümüzde en sık nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Pıhtı (emboli) atması
  • Hipertansiyon

137. Soru

Bir kişinin felç olma olasılığını azaltıcı önlemler nelerdir?

Cevap

  • Şeker hastalığının ve tansiyonun kontrol altında tutulması
  • Alkol ve sigaranın bırakılması
  • Akdeniz diyeti uygulanması
  • Stresten uzak durulması
  • Hareketsizlikten kaçınılması

138. Soru

Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesini nasıl tanımlamaktadır?

Cevap

Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesini, “Bireylerin içinde yaşadıkları kültür ve değerler sistemi içinde; amaçları, beklentileri, standartları ve kaygıları açısından, yaşamdaki pozisyonları algılaması” olarak tanımlamaktadır.


139. Soru

Yaşam kalitesini etkileyen faktörler nelerdir?

Cevap

  • Günlük yaşam aktivitelerinde yardıma muhtaç olmak
  • İleri yaş
  • Cinsiyet
  • Medeni durum
  • Uyku problemleri
  • Özürlülük
  • Fonksiyonel kısıtlılıkları
  • Kötü sağlık durumu
  • Çoklu ilaç kullanımı
  • Sosyal güvencenin varlığı/yokluğu
  • Kişinin yaşadığı ortam
  • Yorgunluk
  • Depresyon
  • Ek hastalık varlığı

140. Soru

1996’da Dünya Sağlık Örgütü önerilerinden adapte edilen Sağlığın Uygunluk Düzeyi’ne
göre yaşlılar 3 temel grup altında toplanırlar. Bunlar nelerdir?

Cevap

  • Grup 1: Fiziksel uygunluğu olan, hastalığı olmayan ve fonksiyonlarında bağımsız
    yaşlılar
  • Grup 2: Fiziksel uygunluğu olmayan, kronik hastalığı olan ve fonksiyonlarında bağımsız yaşlılar
  • Grup 3: Fiziksel uygunluğu olmayan, kronik hastalığı olan ve fonksiyonlarında bağımsız olamayan yaşlılar

141. Soru

Yaşlı bireyde yaşam kalitesini geliştirmedeki birinci hedef ne olmalıdır?

Cevap

Yaşlı bireyde yaşam kalitesini geliştirmedeki birinci hedef sağlığı korumak ve hastalığa rağmen bireysel beceri düzeyini yükseltmek olmalıdır.


1. Soru

Yaşlılık nedir?

Cevap

Yaşlılık; fizyolojik değişimler, psikososyal faktörler ve kronoloji gibi farklı kıstasların tanımlamada göz önünde bulundurulduğu bir dönem olarak kabul edilmektedir.

2. Soru

Yaşlanma nedir?

Cevap

Yaşlanma bir süreçtir, anne karnında başlar ve bir daha durmaz. Bu süreç boyunca, hücre, doku, organ ve sistemlerde, geriye dönüşü olmayan yapısal ve fonksiyonel değişiklikler meydana gelir. Yaşlanma genetik, çevresel faktörler, yaşam tarzı, beslenme şekli, kronik hastalıklar ve bedenimizin bu hastalıklarla başa çıkma becerisine göre bireysel farlılıklar gösterir. Yaşlanma, kişinin yalnız dış görünümünde değişiklik olarak düşünülmemelidir. Bunun yanı sıra yaygın ağrılar, zihinsel durgunluklar, fonksiyonel yetersizlikler, topluma ait olamama ve izole edilme duyguları, meslek ve statü kaybı, içe dönme gibi fiziksel, sosyokültürel, ekonomik ve ruhsal değişimlerin de görüldüğü bir süreçtir.

3. Soru

Yaşlı birey kimdir?

Cevap

Yaşlı birey; kronik sorunları olan, homeostazisi kolay bozulan, uzun süreli değişikliklere uyum sağlaması zaman alan, adaptasyon kapasitesi azalmış bireydir.

4. Soru

Yaş kavramı ikiye ayrılır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  1. Kronolojik yaş: Doğumdan başlayarak içinde bulunulan zamana kadar geçen yılların toplamıdır.
  2. Biyolojik yaş: Yaşlanmaya bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişikliklerdir.
5. Soru

Dünya Sağlık Örgütünün 1998 yılı raporuna göre kronolojik yaş nasıl sınıflandırılmıştır?

Cevap

Dünya Sağlık Örgütünün 1998 yılı raporuna göre kronolojik yaş sınıflandırması;

  • 45 – 59 yaş arası orta yaş,
  • 60 – 70 yaş arası yaşlılık,
  • 75 – 89 yaş arası ileri yaşlılık,
  • 90 yaş ve üzeri ise ihtiyarlık olarak belirtilmiştir.
6. Soru

Yaşlılık döneminde görülen fizyolojik değişimler nelerdir?

Cevap

Yaşlılık döneminde derinin incelmesi ve esnekliğini yitirmesi, boyun kısalması, kas kuvvetinin azalması, kemiklerde kalsiyum kaybına bağlı olarak kemik yoğunluğunun azalması, görme ve işitmede problemler gibi çok sayıda fizyolojik değişim gözlenmektedir.

7. Soru

Yaşlılık dönemini etkileyen psikososyal faktörler nelerdir?

Cevap

Yaşlılık dönemini etkileyen psikososyal faktörler arasında ekonomik problemler, emeklilik, çocukların evden ayrılması, yakınların kaybı ve sosyal rollerde azalma gibi çeşitli yaşam olayları bulunmaktadır.

8. Soru

Kronik ne anlama gelmektedir?

Cevap

Bir hastalık ya da problemin uzun süredir yaşanması kronik olarak adlandırılır.

9. Soru

Hemeostazis nedir?

Cevap

Homeostazis insan vücudunun iç dengesini tanımlar.

10. Soru

Adaptasyon nedir?

Cevap

Bir değişikliğe uyum sağlama sürecine adaptasyon denir.

11. Soru

Adaptasyon sağlanamadığında ne gibi sorunlar görülebilir?

Cevap

Adaptasyon sağlanamadığında uyum problemleri, umutsuzluk, depresyon, sinirlilik ve kaygı gibi çeşitli psikolojik sorunlar görülebilir.

12. Soru

Sağlık profesyoneli, yaşlı bireyin bakımını planlarken hastanın fizyolojik, sosyokültürel, ekonomik ve psikolojik durumunu bilerek genel ve özel bakım gereksinimlerini belirlemelidir. Bu gereksinimler nelerdir?

Cevap

Yaşlı bireyin; sağlık ve tıbbi tedavi öyküsü, sistemlere ilişkin fonksiyonel durum ve kayıpları, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirme düzeyi/yeterliliği, fiziksel ve hareket kapasitesi, bilişsel, zihinsel, sosyal ve psikolojik
durumudur.

13. Soru

Normal yaşlanma süreci nedir?

Cevap

Yaşlı birey, sistemlerde meydana gelen yapısal ve fonksiyonel değişiklere uyum sağlayabiliyor ve yaşamını normal olarak sürdürebiliyorsa buna normal yaşlanma süreci denir.

14. Soru

Normal yaşlanma sürecindeki fizyolojik değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Kamburluk varlığında, kollar aşağı doğru sarktığından dolayı normalden uzun gibi görünür ve dışarıdan bakıldığında bir vücut asimetrisi göze çarpar.
  • Total vücut su oranının azalması, yağ oranının artması ve hareketsizliğin artmasına bağlı olarak vücut ağırlığında bir artış görülebilir.
  • Fazla kilolar özellikle orta ve ileri yaşlarda, kasların performansını azaltır.
  • Artan yük nedeniyle eklemlerde ağrıların oluşmasına yol açabilir.
  • Kardiyovasküler sistem (kalp ve damar sistemi) başta olmak üzere karaciğer, böbrek, pankreasın fizyolojisinde bozulmalara neden olabilir.
  • Ya da tam tersi olarak öğün hazırlama becerisinin kaybolması, emekliliği takiben ekonomik durumun kötüleşmesi, duyusal problemler nedeni ile yemekten keyif almamaya bağlı olarak ciddi zayıflık da görülebilir.
  • Refleksleri ve sinir iletim hızları genellikle yavaşlamıştır, buna bağlı olarak yürüme, yazı yazma, eğilme/kalkma gibi pek çok aktivitede yavaşlama görülebilir.
  • Hem deride meydana gelen değişiklikler hem de duyu ile ilgili sorunlar nedeni ile ısı değişikliklerine
    adaptasyon güçleşir. Bu nedenle aşırı sıcak ya da soğuğa maruz kalmamalıdırlar.
  • Özellikle duyu kaybı olan şeker hastası yaşlılarda sıcak/soğuk uygulamalar, sıcak/soğuğa direk temas ciddi yaralanmalara neden olabilir.
15. Soru

Fleksiyon Postürü nedir?

Cevap

Bireyin omurgalardan öne doğru eğik, dizlerde ve bacaklarda bükülme eğilimine Fleksiyon Postürü denir.

16. Soru

Osteoporoz (kemik erimesi) nedir?

Cevap

Normalde yetişkin bireyde bir taraftan kemik yapımı, diğer taraftan kemik yıkımı gerçekleşir. Kemik yapımı ile yıkımı paralel ve dengeli bir seyir takip eder. Bu nedenle kemik kaybı olmaz. Ancak yaşın ilerlemesiyle birlikte, kemik yapımı ve yıkımı arasında denge bozulur. Yapım, yıkımı karşılayamaz hâle gelir. Bu nedenle hem kemik kitlesinde hem de kemik kuvvetinde bir azalma ortaya çıkar. Buna bağlı olarak kemikler daha zayıf ve kırılgan hâle gelir, bu duruma osteoporoz (kemik erimesi) denir.

17. Soru

En çok kaybın olduğu kemikler nelerdir?

Cevap

  • Femur (uyluk kemiği) boynu
  • El bilek eklemi
  • Omurgalar
18. Soru

Patolojik kırık nedir?

Cevap

Bilinen bir kaza ya da yaralanma olmaksızın yaşlılarda bazen tesadüfen fark edilen kırıklar oluşur. Yoğun kemik kayıplarının olduğu bölgelerdeki bu kırıklara patolojik kırık denir.

19. Soru

Kemik erimesinin nedenleri nelerdir?

Cevap

Kemik erimesi özellikle vitamin-D miktarının azalması sonucu kemik yapıda kalsiyumun azalması ile gelişmektedir. Ayrıca, kalsiyum dengesini düzenleyen paratroid ve troid hormonlarının salgılanmasının azalması veya kemik hücrelerinin bu hormonlara hassasiyetinin azalması ve kemik dokuda kan akımının azalmasıyla hormonların kemik dokuya ulaşamaması da kemik erimesinin nedenleri arasındadır.

20. Soru

Kemik dokusu kayıpları nelere sebep olmaktadır?

Cevap

Kemik dokusu kayıpları nedeniyle; boy kısalması, diş kayıpları, kemiklerde kırılmalar, bacaklarda eğrilikler ve kamburlaşma gelişebilir.

21. Soru

Kadınlar ve erkeklerde kaç yaşından sonra boylarda kısalma başla?

Cevap

Kadınlar 20, erkeklerde ise 23-25 yaş en yüksek boy uzunluklarının ulaşıldığı yaşlardır. Bu yaşlardan sonra giderek boylarda kısalma başlar.

22. Soru

Yaşla birlikte görülen boy kısalığının nedenleri nelerdir?

Cevap

  1. Eklem kıkırdaklarının ve özellikle omurlar arası disklerin bozulması,
  2. Kemik kitle ve kuvvetinin azalmasına bağlı olarak kemiklerin deforme olması,
  3. Kas gücünde azalma,
  4. Dimdik duramama.
23. Soru

Travma nedir?

Cevap

Dışarıdan gelen bir kuvvetle yaralanmaya travma denir.

24. Soru

Atrofi nedir?

Cevap

Kas lifi sayı ve hacminin azalması, kasın zayıflamasına atrofi denir.

25. Soru

Koordinasyon nedir?

Cevap

Belli bir hareketin açığa çıkması için bir ya da daha fazla kasın doğru zamanlama ile çalışmasına koordinasyon denir.

26. Soru

İskelet kaslarında ortalama kaç yaşından itibaren atrofi gözlenir?

Cevap

İskelet kaslarında, ortalama 25 yaşından itibaren çok yavaş bir tempo başlayan, yaş arttıkça hızlanarak devam eden atrofi gözlenir.

27. Soru

Yaşa bağlı olarak iskelet kaslarında görülen zayıflık ne gibi sonuçlar doğurmaktadır?

Cevap

Yaşlı kaslara yeterince kan taşınması güçleşir, büyüme
hormonu ve testosteron seviyesi azalır. Fiziksel aktivitenin azalması ya da uzun süreli yatak istirahati kas kitlesinin daha da azalmasına yol açmaktadır. Bu nedenlerle de kas gücünde ve koordinasyonunda azalmalar gelişmektedir.

28. Soru

Kontraktür nedir?

Cevap

Farklı nedenlerle eklemlerin belli bir pozisyonda uzun süre kalmasına bağlı olarak, sınırlı ya da kaybolmuş harekete kontraktür denir.

29. Soru

Yaşlılıkta eklem ve bağ dokusunda ne gibi değişiklikler meydana gelir?

Cevap

  • Tüm liflerin miktarında azalma olur.
  • Eklemleri birbirine bağlayan ligamentlerin (bağlar) elastikiyetlerini kaybetmeleri sonucu eklemlerin hareket kabiliyetleri azalır.
  • Bağlar daha çabuk yırtılabilir, yırtıldıklarında da daha yavaş iyileşirler.
  • Bağ dokusu hücrelerinden olan yağ hücrelerinin sayısında ve hacminde de giderek artma olur.
30. Soru

Kas iskelet sisteminde meydana gelen değişikliklere bağlı ne gibi sorunlar görülebilir?

Cevap

  • Çabuk yorulma,
  • Düşme ve yaralanma riski
  • Kırık riski
  • Ağrı
  • Fiziksel hareketlerde bozulma
  • Denge
  • Yürüme sorunları
  • Atrofi
  • Artroz
  • Skolyoz
  • Osteoporoz
  • Dejeneratif artrit
31. Soru

Yaşlılarda en sık ölüm ve özürlülük nedeni nedir?

Cevap

Yaşlılarda en sık ölüm ve özürlülük nedeni kardiyovasküler hastalıklardır.

32. Soru

Yaşlılarda kalp yetmezliğine neden olan risk faktörleri nelerdir?

Cevap

Kalbin yapısı ve fonksiyonlarındaki yaşa bağlı olarak gelişen değişiklikler ve fiziksel inaktivite (hareketsizlik) yaşlılarda kalp yetmezliğine neden olan risk faktörleridir.

33. Soru

Yaşlılarda kalbin kulakçık, karıncık ve kapaklarında yapısal değişiklikler görülür ve buna bağlı olarak da kardiyak kalpten pompalanan kan miktarı azalmaktadır. Bu durum nelere sebep olmaktadır?

Cevap

Yaşlının egzersiz sırasındaki kardiyovasküler fonksiyonlarını etkiler ve pozisyona bağlı hipotansiyon gelişebilir. Ayrıca, maksimum kalp hızında azalma, kalp kası esnekliğinde azalma, kalp çevresindeki yağ dokuda artma, kalbin pompalama yeteneğinde azalma ve kalp ritminde bozulma görülebilir.

34. Soru

Yaşlıların kardiyoloji polikliniklerine başvurmalarının ilk nedeni genellikle nedir?

Cevap

Vücuttaki kanın kalbe gönderilmesini sağlayan toplardamarlardaki sorunlara bağlı, bacaklarda ödem görülebilir ve bazen yaşlıların kardiyoloji polikliniklerine başvurmalarının ilk nedeni bacaklarındaki şişlikler olabilir.

35. Soru

Ateroskleroz sonucu yaşlılarda ne gibi sorunlar görülme riski artmaktadır?

Cevap

Ateroskleroza bağlı olarak damar duvarları daha kalın ve daha az elastik hâle gelir. Aterosklerotik damarlar kalınlaşır, sertleşir ve sonunda tıkanır. Ateroskleroz sonucu yaşlılarda hipertansiyon, felç ve koroner arter hastalığı görülme riski artmaktadır.

36. Soru

Damar tıkanmalarının nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Aşırı kolesterol (LDL kolesterolün yükselmesi)
  • Şişmanlık
  • Egzersiz azlığı
  • Beslenme alışkanlıkları
  • Şeker hastalığı
37. Soru

Damar daralmasının yol açtığı sorunlar nelerdir?

Cevap

Kan damarlarındaki daralma, kan dolaşımını engeller ve bu iç organları ve beyni olumsuz etkiler. Kalp kasları yeterli beslenemez ve kalp kasları dokuları yavaş yavaş ölür, kalp krizi gelişir. Kalp krizi ya da felç/inme damar tıkanıklığının yol açabileceği en kötü durumlardır.

38. Soru

Ateroskleroz nedir?

Cevap

Ateroskleroz içinde yağ bulunduran tabakaların (plaklar)
oluşumu ile atardamarlarda darlık ve sertliğe neden olan bir durumdur.

39. Soru

Solunum sisteminde görülen değişiklikler ve sonuçları nelerdir?

Cevap

Akciğerin elastikiyetinin azalması, göğüs duvarının sertliğinin artması ve solunum kaslarının zayıflamasına bağlı olarak yaşlılarda akciğer fonksiyonları azalır. Bu değişikliklerin sonucunda; yaşlı nefes alıp vermede zorlanır, daha kısa ve yüzeysel solunum yapar. Ayrıca CO2’ce (karbondioksit) zengin kanın akciğerlerde temizlenme yeteneğinde ilerleyici azalma olabilir. Sigara içmek bu değişimleri oldukça hızlandırır.

40. Soru

Silial aktivite nedir?

Cevap

Akciğerlerin iç yüzeyini kaplayan silia denen yapılar tarafından yapılan süpürme tarzındaki hareketlere silial aktivite denir.

41. Soru

Solunum sistemindeki yapısal olarak akciğerlerdeki değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Bronşiollerde daralma
  • Alveollerde genişleme
  • Epitel hücrelerinde değişiklikler
  • Trakea ve bronş kıkırdaklarında kemikleşme
  • Lenf dokusunda azalma
  • Plevrada (akciğer dışını saran zar) kalınlaşma
42. Soru

Solunum sistemindeki göğüs duvarı ve solunum kaslarındaki değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Kifoskolyoz
  • Kosta ve kıkırdaklarda kemikleşme
  • Omurgalar arası eklem osteoartriti
  • Diyafram, boyun ve göğüs kaslarında atrofi
  • Kaburgalar arası kaslar göğüs genişlemesine daha az iştirak ederler.
  • Nefes alma abdominal kaslara bağımlıdır.
43. Soru

Solunum sistemindeki fonksiyonel değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Nefes verme sırasında akciğerler tamamen boşaltılamaz ve içeride hava kalır (rezidü hava). Bu durum bir sonraki soluk alma sırasında daha az havanın akciğerlere alınmasına neden olur.
  • Akciğerin esneme yeteneği azalır.
  • Ventilasyon (nefes alıp-verme)/perfüzyon (temiz-kirli kan değişimi) dengesi bozulur.
  • Silia hareketleri yavaşlar.
  • Öksürük refleksi, kuvveti azalır.
  • Hipoksi (dokularda O2 yetersizliği) görülür.
44. Soru

Sekresyon nedir?

Cevap

Sekresyon; salgılama, absobsiyon; emilim demektir.

45. Soru

İnkontinans nedir?

Cevap

Üriner sistemdeki yapısal ve fonksiyonel değişikliklere bağlı olarak idrarı tutama üriner sistemdeki yapısal ve fonksiyonel değişikliklere bağlı olarak idrar tutamama durumu inkontinans (idrar kaçırma) olarak tanımlanır.

46. Soru

Dehidratasyon nedir?

Cevap

Yetersiz sıvı alımına bağlı, vücudun susuz kalması ve sıvı-elektrolit dengesinin bozulmasına dehidratasyon denir.

47. Soru

Yaşlılıkta üriner sistem fizyolojik değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Böbreklerin dokusu küçülür, böbreğe kan akımı azalır.
  • Sekresyon normal absorbsiyon yeteneği azalır ve ilerleyici şekilde olarak nefron kaybı görülür.
  • Hücresel ve dolaşımla ilgili nedenlerle idrar süzülme hızı yavaşlar.
  • Böbreğin, idrarı süzme ve sodyum tutma yeteneğinde azalma ve susuzluk algılanmasındaki yetersizlik nedeniyle sıvı elektrolit dengesizlikleri gelişebilir.
  • Mesane kapasitesi azalır; mesane kasları idrar yapmanın dışında da kendiliğinden bazen kasılıp idrar yapma hissi uyandırır, gece sık idrara çıkma görülebilir. Yaşlılarda mesane kaslarının zayıflaması, boşaltılamayan idrar miktarının artmasına ve bunun sonucunda idrar kaçırma ve idrar yolu enfeksiyon sıklığının artmasına neden olur.
48. Soru

Yaşlı bireylerde idrar yolu enfeksiyonun en sık nedeni nedir?

Cevap

Yaşlı bireylerde idrar yolu enfeksiyonun en sık nedeni idrar katateri uygulamalarıdır.

49. Soru

Bazal metabolizma hızı nedir?

Cevap

Bazal metabolizma hızı; Canlının tam dinlenme sırasında, kas hareketi yapmadan, vücuttaki canlılık olaylarının
(solunum, kan dolaşımı, vücut ısısının kontrolü, hücre büyümesi ve yenilenmesi, beyin ve sinir fonksiyonları) sürmesi için yaktığı enerji miktarıdır.

50. Soru

Hormonal sistemde meydana gelen değişikliklerin yol açtığı olumsuz etkiler nelerdir?

Cevap

  • Halsizlik, yorgunluk
  • Menapoz, antropoz
  • Glikoz intoleransı
  • İnsülin direnci
  • Tip 2 diyabet
  • Hipotiroidzm (troid hormonunun yetersizliği)
  • Hiperparotroidzm (parothormonun aşırılığı)
51. Soru

Gastro-özofagal reflü nedir?

Cevap

Besinler mideye ulaştıktan sonra, yemek borusundan ağza doğru geri kaçmasına gastro-özofagal reflü denir.

52. Soru

Sindirim sisteminde meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Mide elastikiyetinde azalma ve gastro-özofagal reflü artışı
  • Laktaz (süt enzimi) üretimi azalması ile süte reaksiyon gelişmesi
  • Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması
  • Kan akımı ve bazı enzimlerin etkinliğinin azalması
53. Soru

Papilla nedir?

Cevap

Dilin üstünde bulunan çıkıntılı, kabarcıklı dokuya papilla denir.

54. Soru

Protez nedir?

Cevap

Gerçek organların yerini tutan ve onların işini görmesi için yapılan yapay araçlara protez denir.

55. Soru

Ağızda meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • Tükürük salgısının yaşla birlikte azalmasına bağlı olarak ağız kuruluğu görülmektedir.
  • Çene kemiğinde osteoporoz ve çiğneme kaslarının zayıflamasından dolayı besinler yeterince parçalanamaz.
  • Dildeki papilla sayısının azalmasına bağlı
    olarak acı, tatlı, ekşi, tuzlu ve keskin tatların saptanmasında ve ayırımının yapılmasında
    yetersizlik olur.
56. Soru

Diş etlerindeki çekilmelerin sonuçları nelerdir?

Cevap

Özellikle alt çenede diş kayıpları görülebilir. Bunun sonucunda; dişlerin araları açılır, bu bölgelerde besin artıkları birikir ve bakteriler çoğalır. Bu değişiklikler dişlerde duyarlılığı artırmakta, ağız içinde çürükler oluşturmakta ve sonuçta diş kayıpları görülebilmektedir. Yaşlı bireylerde sıklıkla karşılaşılan eksik, çürük, kırık dişler ağız sağlığını, kalp-böbrek gibi organların sağlığını etkilemekte ve beslenmeyi bozmaktadır.

57. Soru

Peristaltik hareket nedir?

Cevap

Peristaltik hareket; iç organlarda sürekli devam eden, ritmik, kasılma gevşeme hareketidir.

58. Soru

Özofagusta meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

60 yaşından sonra yemek borusu özellikle alt kısmında peristaltik hareketler azalırken yemek borusu içi basınç özellikle kadınlarda artar. Bu durum yutma güçlüğü ve besin kaçağını tetikler. Özellikle besin kaçağı ya da yemek yerken konuşan bireylerde, yemek borusu ve soluk borusu arasındaki kapak açık kalacağından besinler soluk borusuna kaçabilir. Bu, besinlerin akciğerlere kaçmasına ve ani ölüme kadar götürebilecek ciddi solunum problemlerine sebep olabilir.

59. Soru

Peptik ülser nedir?

Cevap

Midede yara açılmasına peptik ülser denir.

60. Soru

Midede meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Sindirim sisteminde en erken (20 yaşından itibaren) ihtiyarlamaya başlayan organ midedir. Elastikiyetinin azalması, midenin daha yavaş boşalmasına ve buna bağlı olarak gastroözofajiyel reflüye neden olabilir. Mide mukozasındaki yetersizliğe bağlı olarak mukus oluşumu azalır, peptik ülser riski artar ve B12 vitamin eksikliği yaşanabilmektedir. Süt enzimi üretimi azalmasına bağlı süt ve süt ürünlerine karşı duyarlılık gelişmesi sonucu, özellikle fazla süt tüketen yaşlılarda aşırı gerginlik ve ishal görülebilir. Bunu yaşayan yaşlı, diyetle kalsiyum alımını kısıtlar. Mide sindirimin yavaşlamasına bağlı olarak besinler uzun süre midede kalır ve yaşlı doygunluk/hazımsızlık hisseder. Bunun sonucu olarak da öğün atlama, porsiyon küçültme gibi sağlıklı beslenmeyi olumsuz etkileyecek davranışlar gelişebilir.

61. Soru

Bağırsaklarda meydana gelen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Bağırsak hareketlerinde yaşa, kronik hastalıklara ya da çoklu ilaç kullanımına bağlı metabolizmanın yavaşlaması, sıvı alımında ve fiziksel harekette azalma, beslenme değişiklikleri ve yetersiz beslenmeye bağlı olarak konstipasyon (kabızlık), diyare (ishal) gibi emilim bozuklukları oluşabilmektedir.

62. Soru

Kabızlığı arttıran sebepler nelerdir?

Cevap

  • Bağırsak kas tabakasının tonus ve koordinasyonunun bozulması
  • Ritmik kasılıp gevşemelerin azalması
  • Gaitadaki su oranının ve gaitanın rektal (bağırsakların son noktası) algılanmasının azalması
  • Hareketsiz yaşam
63. Soru

Kabızlığı önlemek için ne yapılmalıdır?

Cevap

  • Posalı (lifli) besin alımı artırılmalı.
  • Her gün düzenli tuvalet alışkanlığı kazanılmalı.
  • Aktivite düzeyinin artırılmalı.
  • Gerektiğinde hekim önerisi ile bağırsak hareketlerini artırıcı ilaçlar kullanılabilmektedir.
64. Soru

Gaita tutamama (fekal inkontinans)nın risk faktörleri nelerdir?

Cevap

  • Kabızlık
  • 80 yaş üzeri olmak
  • Kadın cinsiyet
  • İdrar kaçırma
  • Hareketsizlik
  • Bunama
  • Nörolojik hastalıklar
65. Soru

Bir sinir hücresi nelerden oluşmaktadır?

Cevap

Bir sinir hücresi gövde, dentrit ve aksonlardan oluşmaktadır.

66. Soru

Yaşlanmayla beraber beyinde oluşan değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlanmayla beraber beynin belirli bölgelerinde sinir hücresi kaybı daha fazla görülürken bazı bölümleri korunur. Beyin ağırlığı azalır, sulkuslar (beyin dokusundaki oluklar) genişler, beyin dokusu küçülür. Sinir liflerinde uyarı iletimi yavaşlar, refleksler zayıflar. Ateroskleroz ve dolaşım bozukluğuna bağlı serebral kan akımı azalır. Sinir hücreleri arasında bilgi geçişini engelleyen; amiloid, senil plak, nörofibriler yumak oluşumu artar. Böylece öğrenme, hafıza, bilgileri organize etme gibi bazı bilişsel becerilerde gerileme görülebilir.

67. Soru

Yaşla birlikte beyindeki hücre (nöron) sayısının ve hücrelerin çalışma etkinliğinin
azalmasının sonuçları nelerdir?

Cevap

  • Nöron(sinir hücresi) kaybı olduğu için o nöronların taşıdığı bilgilerin bir diğer nörona taşınması yani nöronlar arası bilgi akışında sorun vardır.
    • Bu nedenle yaşlı birey, neden/sonuç, zaman/mekân, olay/kişi bağlantılarını ya da iki farklı olay arasında bağlantı kurmakta zorlanabilir.
  •  Nöron kayıpları olduğu için merkezî (beyin) ve periferal (uzantısal, uç) sinir iletim
    sorunları yaşanabilmektedir. Buna bağlı olarak yaşlılarda dışarıdan gelen uyaranlara yanıt verme hızı yavaşlar.
    • Ayağına çivi batan biri önce ağrı hisseder, bu ağrı bilgisi beyne ulaşır ve beyin ele oradan uzaklaş komutunu verir. Genç bir birey ayağını hemen çekerken yaşlı birey bilginin beyne geç ulaşması ve beyinden ayağını çek komutu geç geldiği için ayağını hemen çekemeyecek belki de ciddi yaralanma gelişecektir.
  •  Düzeltme reaksiyonları zayıflar. Bunun sonucu olarak yaşlı beklenmedik bir durumla karşılaştığında (yürürken biriyle çarpışmak gibi), yeni duruma hemen
    uyum yapıp kendini toparlayamaz ve düşebilir.
  • Sinir iletim hızı yavaşladığı için; yaşlı birey daha yavaş hareket eder, küçük adımlarla ve yavaş yürür.
68. Soru

Sinir yapısını bozan değişikliklere bağlı olarak görülen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Sinir yapısını bozan değişikliklere bağlı olarak yaşlı bireylerin çoğunluğunda uyku sorunları da görülmektedir. Uyku süresi ve kalitesinde değişiklikler olur. Yaşlı, uykuya dalmakta zorlanabilir, gece çok kez ya da sabah çok erken uyanabilir. Uykusuzluğa bağlı gün içinde dikkat dağınıklığı, yorgunluk, çevresel uyaranlara tepkisiz kalma ya da sinirlilik hâli görülebilir.

69. Soru

Yaşlılık döneminde görülen depresyonun nedenleri nelerdir?

Cevap

Depresyon yaşlılık döneminde sık karşılaşılan bir sorundur. Beyinde meydana gelen hasarlar, yalnızlık özellikle eş kaybı, emeklilik (statü ve parasal kayıp), evinden ayrılarak kurum bakımına gereksinim duyması, ani gelişen bir sağlık problemine bağlı olarak başka birinin yardımına gereksinim duyma zorunluluğu, kendine bakım aktivitelerinde beceriksizlik yaşlılık döneminde görülen depresyonun nedenleri arasında sayılabilir.

70. Soru

Diyabetik ayak nedir?

Cevap

Şeker hastalığına bağlı, duyu kaybı ve ayaklarda yara oluşmasına diyabetik ayak denir.

71. Soru

Yaraya iyi bakılmadığında genellikle genişler ve derinleşir ve sonuçta da uzvun kesilmesi gerekebilir. Eğer şeker hastalığı kontrol altında tutulamazsa duyu kaybı kesilen alanın üst kısmında da devam eder ve bacak daha yukarıdan tekrar kesilmek zorunda kalınabilir. Bunun sonuçları nelerdir?

Cevap

  • Uzuv kaybı/ kaybedilen uzvun fonksiyonunun kaybı
  • Uzun süre yatak istirahatı ve yatak komplikasyonları (bası yarası, akciğer enfeksiyonları, kontraktür…..) gelişme riski
  • Bağımsız hareket etme yeteneğinin ortadan kalkması
  • Başka birine bağımlı olma gerçeği
  • Proteze uyum süreci ve protezle yaşam
72. Soru

İnsan vücudunda dışarıdan gelip hastalığa neden olan bakteri ve virüslere karşı koruyan bazı kan elemanlarının oluşmasını sağlayan yapılar nelerdir?

Cevap

İnsan vücudunda lenf düğümleri, dalak, timüs bezi ve bademcikler gibi bazı yapılar vücudu dışarıdan gelip hastalığa neden olan bakteri ve virüslere karşı koruyan bazı kan elemanlarının oluşmasını sağlar.

73. Soru

Yaşlılarda sık görülen ve ölümcül olan immün sistem değişiklikleri nelerdir?

Cevap

  • Kalbin iç zarının bakteri ya da virüs gibi bir ajanla bulaşarak hasta olması (endokardit)
  • Enfeksiyöz ishal
  • Menenjit
  • Septik artrit (bakterilerin eklem içine yerleşmesi sonucu eklemin ağrılı ve şiş olma durumu)
  • Açıklanamayan ateş
74. Soru

Endokardit yaşlı bireyleri nasıl etkilemektedir?

Cevap

Endokardit tipik olarak ağız gibi vücudun diğer bir kısmından gelen bakteriler veya diğer mikroplar kan dolaşımına yayılıp kalbe yerleştiğinde oluşur. Tedavi edilmezse kalp kapakçıklarını hasara uğratabilir veya parçalayabilir ve ölümcül sonuçlar doğurabilir.

75. Soru

Enfeksiyöz ishalin sonuçları nelerdir?

Cevap

Enfeksiyöz ishalde, ciddi sıvı ve elektrolit kaybı vardır ve bazen yaşlıda bilinç bulanıklığına kadar giden ciddi sonuçları olabilir.

76. Soru

Lenfosit nedir?

Cevap

Lenfosit, bir lökosit (akyuvar) türüdür. Doğal öldürücü hücreler olarak da bilinir ve doğal bağışıklığın bir parçası sayılırlar. Vücudun tümörlere ve virüslerle bulaşmış hücrelere karşı savunmasında işlev görürler.

77. Soru

Otoimmün hastalık nedir?

Cevap

Bir canlının savunma sisteminin kendi vücut hücrelerine de saldırması ve kendi vücut hücrelerini yok etmeye çalışmasına otoimmün hastalık denir.

78. Soru

Lökosit (akyuvar) nedir?

Cevap

Lökosit (akyuvar), kemik iliğinde üretilir. Vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı koruyan akyuvarlar, bağışıklık sisteminin önemli bir bölümünü oluştururlar.

79. Soru

Yaşlanmayla birlikte kemik iliği azaldığında ne tür problemler yaşanabilmektedir?

Cevap

Yaşlanmayla birlikte kemik iliği azaldığı için; anemi ya da pıhtılaşma sorunları yaşanabilmektedir. Bunun yanı sıra yaşlılarda, hastalığa neden olan faktörleri zararsız hâle getiren antikor cevabı azalırken vücudun kendi organ ve dokularıyla savaşan antikor cevabı arttığından dolayı otoimmün hastalıklar bu grupta daha sık görülmektedir.

80. Soru

Yaşlı bireylerde bağışıklık sisteminin zayıflaması nelere sebep olmaktadır?

Cevap

Yaşlılarda, bağışıklık hücrelerinin kanser hücreleri, bakteri ve diğer yabancı cisimler ile savaşma hızları azalmıştır. Yaşlılarda kanser sıklığının artmasının nedenlerinden biri bağışıklık sisteminin zayıflamasıdır. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıflığında, özellikle yatağa bağlı yaşlılar için çok önemli bir sorun olan yara iyileşmesinde gecikme olur.

81. Soru

Yaşlanma ile fizyolojik değişikliklerin en belirgin olarak hissedildiği organ nedir?

Cevap

Yaşlanma ile fizyolojik değişikliklerin en belirgin olarak hissedildiği organ gözdür.

82. Soru

Yaşlı bireylerde gözde görülen değişiklikler nelerdir?

Cevap

  • En önemli değişiklikler lenste olmaktadır. Yaşlının lens elastikiyeti ve kornea duyarlılığı kaybolmuştur. Buna bağlı olarak
    • Görme netliği azalmakta ve görme için daha fazla ışığa ihtiyaç duyulmaktadır.
    • Işık değişikliklerine uyum güçleşmektedir.
    • Renk ayırım yeteneği azalmaktadır.
  • Değişikliklerden biri de gözden beyine giden sinir hücrelerinin sayısındaki azalmaya bağlı olarak gölge ve tonlardaki farklılıkların ve çok ince detayların fark edilmesindeki zorluklardır.
  • Görme alanlarında hareket eden ince siyah benekler ve gözyaşı salgısının azalmasına bağlı kuru göz gelişimi de sağlık yönünden önemli olmayan ancak yaşlıyı rahatsız edebilen diğer değişikliklerdir.
  • İrisin rengi kaybolur.
83. Soru

Kataraktın nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Genetik
  • İklim koşulları
  • Diyabet
84. Soru

Presbiyopi nedir?

Cevap

Genç yaşta yumuşak olan gözlerdeki lens, yaşlılıkta sertleşir. 40’lı yaşlara gelindiğinde ise şekil değiştirme yeteneğini kaybeder. Bu nedenle yaşlılar okumakta ve yakını görmekte zorlanır. Presbiyopi adı verilen bu durumu tersine döndürecek herhangi bir egzersiz veya ilaç yoktur. Gözün odaklanmasına yardım için okuma gözlüğü gerekir.

85. Soru

Glokom nedir?

Cevap

Glokom (göz tansiyonu), göz içi basıncın yüksek olmasına bağlı olarak görmenin etkilendiği ciddi ve sinsi bir hastalıktır.

86. Soru

Glokom neye neden olmaktadır?

Cevap

Glokom katarakta yol açabilir. Bu durumda katarakt ameliyatı ile beraber glokom ameliyatı yapılması gerekebilir. Glokom tedavi edilmediği takdirde körlüğe yol açabilecek bir hastalıktır.

87. Soru

Gözyaşındaki azalma neye neden olmaktadır?

Cevap

Gözyaşındaki azalma; göz kuruluğu, gözlerde yanma, batma, yabancı cisim varlığı hissine yol açabilir.

88. Soru

Yaşlanma sürecinde sık rastlanılan ve duyma kalitesini etkileyen nedenler nelerdir?

Cevap

  • Kohlear tüylü hücrelerde zayıflık,
  • İşitme nöronlarında azalma
  • Östaki kanalında tıkanıklık
  • Kulak kiri
  • Enfeksiyonlar
89. Soru

Yaşlanma sürecinde deride oluşan değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlanma sürecinde, cilt altı yağ dokusunun azalmasına bağlı olarak deri; daha ince, daha elastik, kuru ve kırışıktır. Uzun yıllar herhangi bir koruma olmaksızın güneşe maruz kalınması cildi sert ve daha kırışık hâle getirir. Cilt altı yağ dokusu, bir yastık görevi yaparken güneş ışınlarına karşı koruma ve ısı yalıtımı görevlerini üstlenmektedir. Bu dokunun inceldiği yerlerde kırışıklıklar artar, soğuğa tolerans azalır. Cilt altı sinir sonlanmalarının sayı ve fonksiyonları azaldığından, derinin duyarlılığı azalır, yaralanmalar artar. Ter bezleri ve cilt altı kan akımının azalmasına bağlı olarak vücuttan ısı kaybı azalır, vücut kendini soğutamaz ve derideki yaralar daha geç iyileşir. Pigment üreten hücre (melanosit) sayısı da azaldığından, derinin ultraviyole (UV) ışığa karşı özellikle de güneş ışığına karşı korunması azalır. Cildi dış etkilere karşı bariyer gibi koruyan kıllarda da azalma ve beyazlaşma gözlenir. Bu nedenle, dermatoz, deri tümörleri gibi hastalıklara daha yatkındırlar.

90. Soru

Yaşlanma sürecinde epidermiste gözlenen değişiklikler nelerdir?

Cevap

Epidermisin yenilenme hızının 70 yaşlarında % 30-50 arasında azaldığı tespit edilmiştir. Yaşlılarda küçük çarpmalarda deride hemen yüzeysel soyulmalar gözlemlenir. Gençlerde küçük yaralar ortalama 3 haftada iyileşirken 70 yaşlarında bu süre 5 haftaya çıkabilmektedir. Pigment üreten hücreler bu tabakadadır ve yaşlanmayla azalır.

91. Soru

Yaşlanma sürecinde dermiş tabakasındaki değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlanma sürecinde, derinin dermis tabakasında incelme olur. Elastik lifler ilerleyen yaşla birlikte bir miktar azalır ve zamanla parçalanmaya başlar. Bu nedenle yaşlanmayla birlikte deri gevşek, kırışık ve incelmiş bir hâl alır. Deri altı tabakasındaki yağ dokusunun da incelmesiyle yaşlılar, çevre sıcaklığındaki hafif düşmelerden etkilenirler.

92. Soru

Yaşlı bireylerde deri altı dokudaki değişiklikler nelerdir?

Cevap

Yaşlılarda deri altı dokudaki yağ miktarı yüz, el, sırt, ayak bileği ve ayak tabanında incelirken erkeklerde karın bölgesinde, kadınlarda kalça ve uyluk bölgelerinde kalınlaşır yani yağ birikimi artar. Deri altı yağ dokusu kadın ve erkeklerde adölosan çağa geçince artmaya başlar. Bu artış 60 yaş civarına kadar devam eder, daha sonra gerilemeye başlar.

93. Soru

Yaşlı bireylerde deride sık görülen sorun ve hastalıklar nelerdir?

Cevap

  • Uçuklar
  • Cilt kanseri
  • Mantar ve diğer deri hastalıkları
  • Nasır
  • Tırnak kalınlaşması
  • Tırnak kıvrılması
94. Soru

Yaşlanma sürecinde uyku sürecinde değişikliklerin nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Beyinde meydana gelen bazı değişiklikler
  • Kronik hastalıklar ya da kansere bağlı şiddetli ağrı varlığı
  • Yaşam alanındaki değişiklikler
95. Soru

Yaşlı bireylerde gün içinde kısa süreli uyumalar ve gecede yedi saatten az uyuma nelere neden olmaktadır?

Cevap

Yaşlılarda gün içinde kısa süreli uyumalar ve gecede yedi saatten az uyuma düşmelere, yürüme güçlüğü ve bilişsel dengesizliğe neden olmaktadır.

96. Soru

Yaşlılarda gün içi uykululuk hâlinin en sık nedenlerinden biri nedir?

Cevap

Yaşlılarda gün içi uykululuk hâlinin en sık nedenlerinden biri uyku sırasında nefes
almanın kısa süreli olarak durmasıdır.

97. Soru

Hastanın sağlık/tıbbi tedavi öyküsü nasıl değerlendirilmelidir?

Cevap

Kişinin mevcut hastalık tanıları, bu tanıların ne zaman konulduğu, aldığı tedaviler, hangi ilaçları kullandığı mutlaka sorgulanmalıdır. Aynı anda sıklıkla birden fazla hastalık tanısı için çoklu ilaç kullanımı polifarmasi olarak tanımlanır ve yaşla birlikte artar. Yaşlılar çoklu ilaç kullanımları ve bunların yan etkileri ile ilişkili çok sık hastaneye yatarlar ve bu durum bazen ölümcül olabilir. İlaç listesinin dikkatlice gözden geçirilmesi istenmeyen ilaç etkileşimlerini önlemek ve ilaç yan etki reaksiyonlarından kaçınmak, maliyeti azaltmak için gereklidir. Bazen de sorun olarak değerlendirdiğimiz uykusuzluk, denge kusuru, iştahsızlık gibi bazı problemler sadece kullanılan bir ilacın yan etkisi olarak ortaya çıkmış olabilir.

98. Soru

Yaşlı bireylerde beslenme bozukluğunu gösteren vücut kitle indeksi kaçtır?

Cevap

Yaşlı bireylerde vücut kitle indeksinin (VKİ) 22’nin altında olması beslenme bozukluğunu gösterebilir.

99. Soru

Fonksiyonel durum nedir?

Cevap

Fonksiyonel durum, “bir kişinin görevlerini yerine getirebilmesi ve günlük yaşam aktivitelerinin (GYA) gerektirdiği karmaşık sosyal rollerini karşılayabilmesi” olarak tanımlanmaktadır.

100. Soru

Temel günlük yaşam aktiviteleri nelerdir?

Cevap

  • Beslenme
  • Kontinans (idrar/gaita tutma)
  • Transfer
  • Tuvalet kullanma
  • Giyinme
  • Yıkanma
101. Soru

Destekleyici günlük yaşam aktiviteleri nelerdir?

Cevap

  • Yemek hazırlama
  • Alışveriş yapma
  • Telefon kullanma
  • İlaçlarını alma
  • Transport
  • Ev korunması
  • Finans
102. Soru

Kişinin GYA’larındaki bağımsızlık durumunu değerlendiren bazı ölçekler vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  • Barthel’in GYA ölçeği, kolay uygulanması ve kısa sürmesi açısından yaşlıları değerlendirmek için sıkça kullanılır. Belirlenen aktivitelerin hasta tarafından bağımsız veya yardımla yapılmasına göre puanlanır. Ne kadar az puan alınırsa temel günlük yaşam aktiviteleri o kadar bağımsızdır.
  • Lawton-Brody tarafından geliştirilen destekleyici günlük yaşam aktivitelerini değerlendiren ölçek de alanda kullanılmamaktadır.
103. Soru

Yaşlı bireylerde düşme için bireysel risk faktörleri nelerdir?

Cevap

  • Yürüme ve denge bozuklukları
  • Hipotansiyon
  • Baş dönmesi
  • Önceki düşme hikâyesi
  • Sedatif ilaç kullanımı
  • Korku
  • Beceri azalması
  • Nörolojik yetersizlikleri
  • İnme hikâyesi
  • Demans
  • Görme bozuklukları
  • Kas-iskelet sistemi ve postür problemleri
  • Yürüme yardımcısı kullanmak
  • ? 4 ilaç kullanımı
104. Soru

Yaşlı bireylerde düşme için çevresel risk faktörleri nelerdir?

Cevap

  • Islak zemin
  • Kapılarda eşik bulunması
  • Banyo, tuvalet ve yatak yanında tutunacak desteklerin olmaması
  • Yetersiz aydınlatma
  • Yerde ve çevrede sabit olmayan objelerin varlığı
  • Uygun olmayan ayakkabı kullanımı
105. Soru

Düşme sonrasında ortaya çıkan yaralanmalar nedeniyle uzun süre hastane de yatış ya
da evde bakım süreci gerekli olacaktır. Bu durum nelere katkı sağlar?

Cevap

Akciğerlerde balgam birikmesi ve enfeksiyon gelişmesine, böbreklerde taş oluşumuna, kontraktür ve yatak yaralarının gelişmesine katkı sağlar.

106. Soru

Son 1 yıl içinde düştükleri tespit edilen yaşlılara yürüyüş ve denge testleri uygulanmalıdır. Bu testler nelerdir?

Cevap

  • “Zamanlı Kalk ve Yürü Testi” her klinikte uygulanabilecek kolay bir testtir. Hasta kollarını kullanmadan oturduğu yerden kalkar, 3 metre yürür, döner, tekrar oturur. 15 saniye ve daha uzun süren uygulamalar GYA’ da bozukluk ve düşmeler ile uyumlu bulunmuştur.
  • Tinetti Performans ve Mobilite Değerlendirmesi (POMA) denge ve yürüyüş değerlendirmesinde kullanılan bir diğer testtir.
107. Soru

Demans gelişme nedenleri nelerdir?

Cevap

Demans gelişme nedenleri arasında % 60-70 oranıyla Alzheimer Hastalığı (AH) ilk sırada bulunmaktadır. Bunun dışında kan dolaşımına ilişkin bozukluklar, bazı tümörler de demansa neden olabilir.

108. Soru

Yaşlı bireylerin bilişsel durumun değerlendirilmesi için yapılan testler nelerdir?

Cevap

Mini mental durum değerlendirme testi (MMSE, mini mental status examination)
yaşlı bireylerde, uyum, kayıt hafızası, dikkat ve odaklanma, hatırlama, konuşma, görsel/uzaysal yapılandırma becerilerini değerlendiren standart bir testtir. Bunun dışında, desen akıcılık testleri, kelime hatırlama, sayı sıraları hatırlama, şekil kopyalama gibi hafıza testlerinden de yararlanılabilir.

109. Soru

Depresyon, endişe ve korkuyu değerlendiren pek çok standardize test vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  • Geriatrik Depresyon Skalası: Tek ve açık cevaplı (Evet/ Hayır) 15 sorudan oluşmaktadır. Türk toplumu için geçerli formu olması ve kısa sürede tamamlanması sağlık çalışanları arasında tercih edilme nedenidir.
  • Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası
  • Hamilton Depresyon Ölçeği
  • Hamilton Anksiyete Ölçeği
110. Soru

Geriatrik değerlendirme kapsamında yapılan değerlendirmeler nelerdir?

Cevap

  • Sosyal ağ (sosyal ilişkiler ve bağlantılar)
  • Sosyal destek
  • Subjektif iyi olma ve mutluluk
  • Bakıcı yükü
  • Değerler ve tercihler
  • Sosyal kaynaklar (gelir, ev durumu, mal varlığı)
111. Soru

Rowe ve Kahn’a göre başarılı yaşlanan bireyin temel özellikleri nelerdir?

Cevap

  1. Hastalık ve sakatlığın olmaması
  2. Bilişsel, fiziksel fonksiyonların ve yaşam kalitesinin yüksek olması
  3. Yaşam olaylarına aktif katılım
112. Soru

Brummel-Smith’e göre ideal yaşlanma nedir?

Cevap

Brummel-Smith, ideal yaşlanmayı “Kişinin tatmin-manevi ve tıbbi şartlara rağmen fiziksel, fonksiyonel, bilişsel, duygusal, sosyal ve ruhsal alanlarda çalışabilmesi için kapasite” olarak tanımlamıştır.

113. Soru

Türk toplumunda kronik hastalıkları daha iyi yönetmek, bağımsız yaşamak ve yaşlanmak için yapılabilecek düzenler nelerdir?

Cevap

  • Kişisel bakımın yeterli ve sağlık kurallarına uygun yapılması
  • Düzenli egzersiz
  • Dengeli beslenme
  • Sigara/ Alkol alımının azaltılması
  • Sosyal destek ve tatminkâr kişisel ilişkiler
  • Uyku kalitesinin iyileştirilmesi
  • Bulmaca çözme, satranç gibi kognitif aktiviteyi canlı tutacak hobilerin devamı ya
    da kazandırılması
114. Soru

Yaşlı bireylerde cilt bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

  • D vitamininden yararlanmak için güneşlenmek gerekiyorsa bu günde 10-15 dakika ile sınırlandırılmalıdır.
  • İç ortamın ısısı güvenli seviyede sürdürülmeli, yaşlının direkt temas edeceği soba/elektrik sobası gibi ısıtıcılar yerine kaloriferli ortamlar tercih edilmelidir.
  • Yaşlı ortama göre ne ince giyinip üşümeli ne de kalın giyinip terle su kaybetmemelidir.
  • Deri bütünlüğü mutlaka korunmalıdır.
  • Deri kuruduğu için haftada 1-2 kez yumuşak sabun ile banyo önerilir.
  • Kullanılan şampuan veya sabunlar alkol içermemeli, yağ oranları yüksek olmalıdır.
  • Banyo suyu çok sıcak olmamalıdır.
  • Banyodan sonra vücudun, özellikle parmak araları gibi kapalı kalacak alanlarının, iyice kurulanması mantar enfeksiyonlarının önlenmesi için önemlidir.
  • Banyodan sonra cildin kurumaması için yağlanması ve dolaşımın artması için masaj yapılması önerilmelidir.
115. Soru

Yaşlı bireylerde saç bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

Yaşlıların saçları incedir ve kolay kırılırlar. Bu nedenle saçların çok sık şampuanlanmaması, alkol içermeyen sabun/şampuan kullanılması gerekir.

116. Soru

Yaşlı bireylerde ayak bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

Ayak bakımında ılık su tercih edilmeli, nasır ve tırnaklar ılık suda bekletilmeli, üzerine vazelin sürülmeli, ponza taşı ile ovularak yumuşatılmalı, tırnaklar düz olarak kısaltılmalıdır. Çıplak ayakla dolaşmaması, pamuklu, sıkmayan çoraplar ve ayağı kavrayan terlik kullanımı önerilmelidir. Yaşlılarda tırnaklar özellikle ayak tırnakları mantar enfeksiyonlarına bağlı olarak kalın ve serttir. Bu nedenle kesilmeleri oldukça zordur. Tırnakların düz ve ucunun deri dışında bırakılarak kesilmesi son derece önemlidir. Aksi takdirde tırnak batması oluşur ve gelişen enflamasyon mevcut tırnak
enfeksiyonunun tüm ayağa yayılmasına neden olabilir.

117. Soru

Yaşlanmayla birlikte giderek ihmal edilen temel bir ihtiyaç olmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Yaşlıların diş kaybının yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülmesi
  • Diş bakımının pahalı, ağrılı, sık ve uzun kontrolleri gerektirdiğinin düşünülmesi
  • Dişleri olmayan yaşlıların diş kontrolüne gitme gereksinimi hissetmesi
118. Soru

Yaşlı bireylerde ağız-diş bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

  • Doğal dişler varsa florür içeren diş macunu ile fırçalanmalıdır. Fırçalama ile diş
    etlerindeki kan akımı hızlandırılır ve sağlıklı dokunun korunması sağlanır.
  • Düzenli diş ipi kullanılmalıdır.
  • Yaşlanmayla birlikte ağız içindeki organizmalar dil üzerinde beyaz bir tabaka oluşturur, oluşan bu tabakanın fırçalanarak temizlenmesi gereklidir.
119. Soru

Protez bakımı nasıl yapılmalıdır?

Cevap

  • Protezin tüm yüzeyleri fırçalanmalı, sonrasında su dolu bir kabın içine koyup kapağı kapatılmalıdır.
  • Gün içinde protezin altına yemek artıkları kaçarsa mutlaka akşam beklenmeden temizlenmelidir.
  • Protez kişinin uyanık olduğu süre boyunca takılmalıdır. Özellikle dişlerini sıkan
    bireylerde gece boyu diş etlerine bası olacağı için yatmadan önce çıkarılmalı, temizlenmeli, uygun bir kaba konmalı ve sabah tekrar takılmalıdır. Kişi proteziyle birlikte uyumayı tercih ediyorsa günde en az 4 saat protezi çıkartmalı ve protezi temizlemelidir.
  • Dişler çıkarıldıktan sonra mutlaka yumuşak bir fırçayla diş etleri ve dil üzeri fırçalanmalı ya da ağız solüsyonla çalkalanmalıdır.
  • Protez dişler hastanın ağzına tekrar takılmadan önce hastanın ağız içi mutlaka fırçalanmalı ve su ile iyice durulanmalıdır.
  • Protez dişler ağız içine yerleştirilirken önce üst dişler sonra alt dişler yerleştirilmelidir.
120. Soru

Diş kaybını yaşlanmanın doğal süreci olarak kabul ederek protez kullanmayan yaşlı hastalarda ne gibi değişiklikler meydana gelebilir?

Cevap

Diş kaybını yaşlanmanın doğal süreci olarak kabul ederek protez kullanmayan yaşlı hastalarda, yüzde ve dudaklarda çöküntü, ağızda büzülme ve dudak köşelerinden başlayan kırışıklıklar meydana gelebilir.

121. Soru

Yaşlı bireylerde fiziksel aktivite ve egzersizin yararları nelerdir?

Cevap

  • Aerobik kapasite, kas kuvveti ve esnekliğinde artma
  • Fiziksel performans ve fonksiyonda artma
  • Kalp-damar fonksiyonunun iyileşmesi ve hastalık riskinde azalma
  • Düşmenin ve kırık riskinin önlenmesi
  • Beynin oksijenlenmesi ve uyanıklıkta artma
  • Uyku kalitesinde artma
  • Psikomotor beceride artma
  • Endişe ve depresyonda azalma
  • Yaşam kalitesinin artması
122. Soru

Dünya Sağlık Örgütü’nün 1989’da yayınladığı raporda yaşlılarda özürlülüğe neden olan hastalıklar nelerdir?

Cevap

  • Kalp hastalıkları
  • Kanserler
  • Diabetes Mellitus
  • Hipertansiyon
  • Görme ve işitme yetersizlikleri
  • Ortopedik problemler
123. Soru

Egzersizin amacına ulaşması için dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?

Cevap

  • Başlamadan önce mutlaka doktor kontrolünden geçilmelidir.
  • Egzersiz öncesi kalp hızı ve kan basıncı mutlaka bilinmelidir.
  • Egzersiz öncesi ve egzersiz sırasında sıvı alınmalıdır.
  • Yaz aylarında özellikle yoğun egzersizlerden kaçınılmalıdır.
  • Aşırı yorgunluk, solunum sıklığı, bayılma hissi, bacaklarda kramp egzersizi sonlandırma için kıstas olmalıdır.
124. Soru

Yatağa bağımlı bireyde pozisyonlama ve pasif egzersizler yapılmadığı veya yanlış yapıldığında hangi durumlar gelişebilir?

Cevap

  • Metabolizma hızında azalma
  • Doku ve kaslarda zayıflık
  • Kemik yapımının durması, Osteoporoz
  • Kan akımında yavaşlama
  • Nefes alıp vermede güçlük
  • Böbrek fonksiyonlarında yetersizlik ve taş oluşumu
  • Trombus (pıhtı) oluşumu
  • Eklemlerde kalıcı kısıtlılıklar
  • Kabızlık
  • Deri bütünlüğünde bozulma (dekübitüs ülserleri)
125. Soru

Ergonomi nedir?

Cevap

Ergonomi, günlük hayatta kullandığımız materyallerin bireyin vücut yapısına uyarlanmasıdır.

126. Soru

Hasta güvenliğinde yapılması gerekenler nelerdir?

Cevap

Hasta güvenliğinde en önemli koruyucu uygulamalardan biri ortaya çıkan fizyolojik
yetersizlikleri gidermeye yönelik yardımcı araçların (işitme aygıtı, gözlük, baston vb) sağlanmasıdır. Gözlüklerin camları çizik, kırık olmamalı, temiz olmalı ve çerçevesinin burun üzerine, sapının kulak arkasına tam oturması sağlanmalıdır. Baston, tripot (üçayaklı baston), ve walker (yürüteç) gibi kullanılacak destekler; vücut ağırlığının bir kısmını alır, yer ile temas yüzeyini genişletir ve dengenin sağlanmasında, düşmelerin önlenmesinde çok yarar sağlar. Bu nedenle yaşlıların sağlık durumlarına göre devamlı ya da yürüyüşlerde ve alışverişlerde kullanması önerilir. Bu desteklerin elle tutulan bölümleri avuç içine yerleşebilir nitelikte, gövdesi sağlam, uç kısımları kaymayacak maddeden yapılmalıdır.

127. Soru

Yaşlı bireyin yeterli beslenmesi için ne yapılmalıdır?

Cevap

  • Yaşlı ve ailesi ile iş birliği yapılarak sevdiği besinler hazırlanmalıdır.
  • Sıcak ya da soğuk yeme alışkanlıklarının öğrenilerek lif, vitamin ve mineral içeren ve kabızlığı önleyen besinlerin yeterince tüketilmesi sağlanmalıdır.
  • Besinlerin görünümü çekici hâle getirilmelidir.
  • Öğünler sık ve porsiyonlar küçük olmalıdır.
  • Dengeli ve yeterli beslenme sağlanmalıdır (gün içinde protein, karbonhidrat ve yağların hepsinden yeterli miktarda tüketilmelidir).
  • Tat almadaki yetersizlik aşırı tuz ve şeker kullanımına neden olabileceğinden bu
    konuda yaşlı ve bakım verenler uyarılmalıdır.
  • Su tüketimi en az 2 litre olmalıdır.
128. Soru

Bağışıklık sistemini bozulmasının ve zayıflamasının nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Stres
  • Hava kirliliği
  • Radyasyon
  • Egzoz gazları
  • Böcek öldürücüler
  • Endüstride kullanılan kimyasal maddeler
  • İşlenmiş gıdalar
  • Sigara dumanı
  • Güneşin zararlı UV ışınları
  • Alkolün vücuda girmesi
129. Soru

Yaşlı bireyleri hastalıklara karşı savunmasını güçlendiren aşılar hangi sıklıkla yapılmalıdır?

Cevap

  • 10 yılda bir tetanoz toksoidi (rapel)
  • Her yıl eylül veya ekim aylarında influenza aşısı
  • 5-7 yılda bir pnömokok aşısı
130. Soru

Göz sağlığını korumada nelerden yararlanılabilir?

Cevap

Antioksidanlar ve A, E, C vitaminleri birleşimleri ayrıca çinko, selenyum gibi vitaminlerden oluşan birleşimlerden göz sağlığını korumada yararlanılabilir.

131. Soru

Diabetes mellitus nedir?

Cevap

Diabetes mellitus (DM), pankreasın insülin salgısının tamamen veya kısmen yetersizliği ya da eksikliği sonucunda meydana gelen hiperglisemi (kanda şekerin normalin çok üstünde bulunması) ile karbonhidrat, protein ve lipid metabolizmalarının bozulduğu bir hastalıktır.

132. Soru

Şeker hastalığı oluşumunda rol oynayan etkenler nelerdir?

Cevap

  • Kalıtım
  • Şişmanlık
  • Yanlış beslenme
  • Az hareket etmek
  • Enfeksiyonlar
  • Yaş
  • Yaşam biçimi
  • Meslek
133. Soru

Yaşlılıktaki şeker hastalığının tedavisi nedir?

Cevap

  • Uygun bir diyet
  • İlaç
  • İnsülin
  • Egzersiz
134. Soru

Kolesterol değerlerinin sağlıklı yaşam için risk oluşturmaması için dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?

Cevap

  • Hayvansal yağlardan kaçınılmalı, zeytin, ayçiçeği, susam ya da koza yağı kullanılmalıdır.
  • Fazla kilolar yavaş yavaş verilmelidir.
  • Sakatat ve kırmızı et tüketiminden kaçınılmalıdır.
  • Balık tüketilmelidir (özellikle OMEGA-3 değerleri yüksek soğuk deniz balıklarının
    içindeki çoklu doymamış yağ ve yağ asitleri, damar sertleşmesini engeller, kan yağlarını ve kan basıncını düşürür, kanın sulanmasını sağlar.)
  • Sarımsak tüketilmelidir (yüksek miktarda fosfor, potasyum, kükürt, çinko, orta miktarda selenyum, A ve C vitaminleri ile az miktarda da kalsiyum, magnezyum, sodyum, demir, manganez ve B kompleks vitaminlerini içerir).
  • Alkol ve sigara alımı azaltılmalı ya da sınırlandırılmalıdır.
  • Hazır, özellikle işlenmiş gıda tüketiminden uzak durulmalıdır.
  • Egzersiz mutlaka bir yaşam tarzı hâline getirilmelidir (LDL’nin düşmesi, kan basıncının, damarların esnekliğinin ve kan akışının düzenlenmesinde etkilidir).
135. Soru

Kanser hastalığı için iki grup risk faktörü vardır. Bunlar nelerdir?

Cevap

  1. Değiştirilemeyen Faktörler:
    • Yaş
    • Cinsiyet
    • Aile öyküsü
  2.  Değiştirilebilir Faktörler (çevresel faktörler):
    • Sigara ve alkol kullanımı
    • Radyasyona maruz kalma
    • Bazı virüsler
    • Kötü beslenme alışkanlığı
    • Gıdalardaki katkı maddeleri
    • Uzun süre güneş ışığına maruz kalma
    • Aşırı dozda röntgen ışınına maruz kalma
    • Bazı kimyasal maddeler (katran, benzin, boya maddeleri, asbest vb.)
    • Hava kirliliği
136. Soru

Felçlerin günümüzde en sık nedenleri nelerdir?

Cevap

  • Pıhtı (emboli) atması
  • Hipertansiyon
137. Soru

Bir kişinin felç olma olasılığını azaltıcı önlemler nelerdir?

Cevap

  • Şeker hastalığının ve tansiyonun kontrol altında tutulması
  • Alkol ve sigaranın bırakılması
  • Akdeniz diyeti uygulanması
  • Stresten uzak durulması
  • Hareketsizlikten kaçınılması
138. Soru

Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesini nasıl tanımlamaktadır?

Cevap

Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesini, “Bireylerin içinde yaşadıkları kültür ve değerler sistemi içinde; amaçları, beklentileri, standartları ve kaygıları açısından, yaşamdaki pozisyonları algılaması” olarak tanımlamaktadır.

139. Soru

Yaşam kalitesini etkileyen faktörler nelerdir?

Cevap

  • Günlük yaşam aktivitelerinde yardıma muhtaç olmak
  • İleri yaş
  • Cinsiyet
  • Medeni durum
  • Uyku problemleri
  • Özürlülük
  • Fonksiyonel kısıtlılıkları
  • Kötü sağlık durumu
  • Çoklu ilaç kullanımı
  • Sosyal güvencenin varlığı/yokluğu
  • Kişinin yaşadığı ortam
  • Yorgunluk
  • Depresyon
  • Ek hastalık varlığı
140. Soru

1996’da Dünya Sağlık Örgütü önerilerinden adapte edilen Sağlığın Uygunluk Düzeyi’ne
göre yaşlılar 3 temel grup altında toplanırlar. Bunlar nelerdir?

Cevap

  • Grup 1: Fiziksel uygunluğu olan, hastalığı olmayan ve fonksiyonlarında bağımsız
    yaşlılar
  • Grup 2: Fiziksel uygunluğu olmayan, kronik hastalığı olan ve fonksiyonlarında bağımsız yaşlılar
  • Grup 3: Fiziksel uygunluğu olmayan, kronik hastalığı olan ve fonksiyonlarında bağımsız olamayan yaşlılar
141. Soru

Yaşlı bireyde yaşam kalitesini geliştirmedeki birinci hedef ne olmalıdır?

Cevap

Yaşlı bireyde yaşam kalitesini geliştirmedeki birinci hedef sağlığı korumak ve hastalığa rağmen bireysel beceri düzeyini yükseltmek olmalıdır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!