Finansal Yönetim Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Finansal Yönetim Dersi 6. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Sermaye Maliyeti

1. Soru

Sermaye yapısı nedir?

Cevap

Sermaye yapısı, işletmelerin uzun dönemli finansal kaynaklarının kompozisyonu yani bileşimidir. Bir işletmenin uzun vadeli finansman kaynakları borçlarından ve özkaynaklarından (hisse senetleri) oluşmaktadır.


2. Soru

Finansman kaynakları bakımından sermaye maliyeti riskleri nasıl değişir?

Cevap

Bir işletmenin sermaye maliyeti uzun vadeli finansman kaynakları için hesaplanır ve işletmenin yatırım yaptığı varlıkların riskini yansıtır. Düşük riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyeti, yüksek riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyetinden daha düşük olur. Yeni projenin riski, mevcut varlıklarının riskinden farklı ise bu proje için sermaye maliyeti, işletmenin sermaye maliyetinden farklı olur.


3. Soru

Büyümenin olmadığı kar payı indirgeme modelini açıklayınız.

Cevap

Tüm kazancını dağıtan bir işletme, yeniden yatırım yapmadığı için ilerideki kâr paylarında bir büyüme beklenemez. Burada kazancın tamamı dağıtıldığı için hisse başına gelir (E) ve hisse başına kâr payı (D) birbirine eşittir. Bu çok özel ve gerçekçi olmayan bir durumdur. Bu şekilde hesaplanan hisse senedi değeri büyüme fırsatları olmadığından yalnızca mevcut varlıklardan sağlanan kârların değerini yansıtır. İmtiyazlı hisse senetlerinin fiyatı bu yaklaşımla hesaplanır ve özsermaye maliyetini göstermektedir.


4. Soru

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmeler hangi sorulara cevap aramaktadırlar?

Cevap

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmeler iki soruya yanıt ararlar. Bunlardan ilki kaynakların vadesidir. Kaynakların vadesi varlıkların bileşimi ile yakından ilgilidir. İkinci soru ise borç-özkaynak bileşiminin nasıl oluşturulacağıdır.


5. Soru

Sermaye maliyeti kavramını açıklayınız.

Cevap

Sermaye maliyeti; borç ve özkaynak maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır. Yani yatırımcıların işletmeden ne kadar getiri istediğinin bir ölçütüdür. Bir başka tanıma göre sermaye maliyeti; işletmenin finansman kaynağından sağladığı net nakit girişini, bu kaynağı kullanmanın neden olacağı nakit çıkışlarının bugünkü değerine eşitleyen iskonto oranıdır. Sermaye maliyeti, işletmenin yaptığı yatırımların finansmanı için kullandığı uzun dönemli kaynakların maliyetidir. Bir işletmenin sermaye maliyeti uzun vadeli finansman kaynakları için hesaplanır ve işletmenin yatırım yaptığı varlıkların riskini yansıtır. Düşük riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyeti, yüksek riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyetinden daha düşük olur.


6. Soru

MM’nin I. Önermesi nedir?

Cevap

İşletme değeri ile sermaye yapısı arasında herhangi bir ilişki yoktur.


7. Soru

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmelerin yanıt aradığı sorular nelerdir?

Cevap

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmeler iki soruya yanıt ararlar. Bunlardan ilki kaynakların vadesidir. Kaynakların vadesi varlıkların bileşimi ile yakından ilgilidir. İkinci soru ise borç-özkaynak bileşiminin nasıl oluşturulacağıdır. İşte bu soru, sermaye yapısı tartışmalarının temelini oluşturmaktadır.


8. Soru

Net faaliyet yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

Net faaliyet geliri yaklaşımı, borç/özkaynak oranı değiştiğinde ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti ve işletme değerinin değişmeyeceğini ileri süren sermaye yapısı yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre borçlanma oranının her düzeyinde kapitalizasyon oranı değişmez, aynı kalır. İşletmenin aynı faiz oranıyla borçlanmasını artırması hissedarlar tarafından finansal riskin artışı olarak algılanacak, böylece hisse senetlerinden daha yüksek bir getiri talep edeceklerdir. İşletmenin ucuz maliyetli borç kullanmaktan sağlayacağı yarar, hisse senedi maliyetindeki artış tarafından tamamen ortadan kaldırılacak ve kapitalizasyon oranı değişmeden kalacaktır.


9. Soru

Net gelir yaklaşımına getirilen en önemli eleştiri nedir?

Cevap

Net gelir yaklaşımına getirilen en önemli eleştiri, farklı borç/özkaynak oranlarında, borç ve özkaynak maliyetinin sabit kabul edilmesidir. Oysa daha sonra da açıklanacağı gibi bu maliyetler değişmektedir.


10. Soru

Marjinal sermaye maliyeti nedir?

Cevap

İlave bir birim sermayenin maliyetidir. Yeni yatırım kararları verilirken ve optimum sermaye maliyeti aranırken marjinal sermaye maliyeti dikkate alınmalıdır. Optimum sermaye yapısı, borcun marjinal maliyetinin hisse senedinin marjinal maliyetine eşitleyen borç/özkaynak oranıdır ki bu sermaye yapısında işletme değeri maksimize edilmiş olmaktadır.


11. Soru

Net Faaliyet Geliri Yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

Net faaliyet geliri yaklaşımı, borç/özkaynak oranı değiştiğinde ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti ve işletme değerinin değişmeyeceğini ileri süren sermaye yapısı yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre borçlanma oranının her düzeyinde kapitalizasyon oranı değişmez, aynı kalır. İşletmenin aynı faiz oranıyla borçlanmasını artırması hissedarlar tarafından finansal riskin artışı olarak algılanacak, böylece hisse senetlerinden daha yüksek bir getiri talep edeceklerdir. İşletmenin ucuz maliyetli borç kullanmaktan sağlayacağı yarar, hisse senedi maliyetindeki artış tarafından tamamen ortadan kaldırılacak ve kapitalizasyon oranı değişmeden kalacaktır.


12. Soru

MM’in yaklaşımlarının dayandığı kritik varsayımlar nelerdir?

Cevap

? Sermaye piyasalarında tam rekabet koşulları geçerlidir. Yatırımcı beklentisi homojendir ve bir işletme ile ilgili yatırımcılar aynı beklentilere sahiptir. İşlem maliyeti yoktur. ? Gelecekte elde edilecek faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı mevcut faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı ile aynıdır. Böylece faaliyet gelirleri objektif bir şekilde tahmin edilebilmektedirler. ? İşletmeler eş getiri sınıflarına ayrılmaktadır. Aynı riske sahip işletmelerin sundukları getirinin de aynı olması gerekir. Aksi olursa arbitraj işlemleriyle denge sağlanır. Sermaye yapıları hariç diğer tüm özellikleri aynı olan iki işletmenin piyasa değerlerinin de birbirine eşit olması gerekir. ? Vergi yoktur ? Yatırımcılar işletmenin yapacağı borçlanmayı kendi borçlanmalarıyla ikame edebilirler. Yani işletmenin borçlanmasıyla, işletme yatırımcısının borçlanması arasında hiçbir fark yoktur.


13. Soru

Sermaye maliyeti nasıl hesaplanmaktadır?

Cevap

1. Adım: Her bir finansman kaynağının ağırlığının hesaplanması. 2. Adım: Her bir finansman kaynağının maliyetinin hesaplanması. 3. Adım: Bu maliyetlerin ağırlıklı ortalamasının hesaplanmasıdır.


14. Soru

Sermaye varlıkların fiyatlama modeli dikkate alınarak maliyetlerin hesaplanması nasıl yapılmaktadır?

Cevap

Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli (SVFM), riskli varlıkların fiyatlanmasında kullanılan bir modeldir. Bir riskli varlığın beklenen getirisinin, risksiz getiri ve risk primine eşit olacağını ileri sürer. Yani; Beklenen getiri = Risksiz getiri + Risk primi Risk priminin hesaplanması pazar portföyü ile ilişki kurularak yapılır. Pazar portföyü, tüm riskli varlıkları içine alan çok iyi çeşitlendirilmiş ve sistematik olmayan risklerden tamamen arındırılmış olan portföydür. Uygulamada pazar portföyü olarak hisse senedi endeksleri alınmaktadır. Türkiye için İMKB 100 Endeksi Pazar portföyü olarak alınabilir.


15. Soru

Sermaye maliyeti ve yatırım kararları arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Cevap

Sermaye maliyeti, yatırım kararlarını yakından ilgilendirmektedir. Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde kullanılan Net Bugünkü Değer (NBD), İç Verim Oranı (İVO) yöntemlerine göre karar verilirken sermaye maliyeti kullanılmaktadır. NBD yönteminde projenin yarattığı nakit girişlerinin bugüne indirgenmesinde indirgeme faktörü olarak sermaye maliyeti kullanılmaktadır. Bir projenin İVO’sunun sermaye maliyetinden daha yüksek olması gerekmektedir. Eğer sermaye maliyeti hatalı olarak, olduğundan küçük hesaplanırsa yapılmaması gereken bir yatırımın kabul edilmesine neden olur, bu da işletme değerini azaltıcı bir etki yapar. Sermaye maliyetinin olduğundan daha büyük hesaplanması ise kabul edilmesi gereken işletme değerini artırma potansiyeli bulunan bir projenin reddedilmesine neden olur.


16. Soru

X işletmesinin, hisse başına kâr payı ödemesinin ?2,5 ve şu anki hisse başına piyasa fiyatının da ?17 olduğunu kabul edelim. Buna göre bu imtiyazlı hisse senedinin işletmeye maliyeti nedir?

Cevap

ki = 2,5 / 17= %14,7


17. Soru

Kısa vadeli borcun maliyeti nasıl hesaplanmaktadır?

Cevap

Kısa vadeli bir borcun maliyetini hesaplamak kolaydır. Borcun vergi sonrası faizini hesaplamak yeterlidir. Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = Borcun Faizi × (1-V) Burada V, vergi oranını göstermektedir..


18. Soru

Sermaye maliyeti kavramını açıklayınız?

Cevap

Sermaye maliyeti, işletmenin yaptığı yatırımların finansmanı için kullandığı uzun dönemli kaynakların maliyetidir. Sermaye maliyeti hesaplanırken ihraç giderleri de hesaba katılmalıdır. İhraç giderleri menkul kıymetlerin çıkarılması, satışının garanti edilmesi, yasal, listeleme ve baskı ücretleriyle ifade edilen maliyettir. Unutulmamalıdır ki sermaye maliyeti hesaplanırken, işletme riskinin, kâr dağıtım politikasının ve sermaye yapısının değişmeyeceği varsayılmaktadır. Sermaye maliyeti, devamlı sermaye olarak isimlendirilen uzun vadeli kaynaklar temel alınarak hesaplanmaktadır.


19. Soru

Sermaye maliyetinin hesaplanmasında karşılaşılan sorunlar nelerdir?

Cevap

Hisse senedi konusu değerlendirilirken halka açık olan şirketler açısından bakılmaktadır. Aile şirketleri için hisse senedi maliyetini hesaplamak veri bulma güçlüğü nedeniyle çok zordur. Küçük işletmeler için de verilerin doğruluğu ve bulunabilirliği açısından sermaye maliyetini hesaplamak oldukça zordur. SVFM, Kâr payı İndirgeme Modeli ile hisse senedi maliyeti hesaplayabilmek için gerekli verilere sağlıklı bir biçimde ulaşabilme güçlüğü vardır. Faklı riske sahip projeler ve departmanlar için hangi sermaye maliyetinin kullanılacağı konusuna dikkat edilmelidir. Sermaye maliyeti hesaplanırken, iş riskinin, kâr payı dağıtım politikasının ve sermaye yapısının değişmediğini varsaymıştır. Oysaki bunlar değişebilmektedir.


20. Soru

Modigliani-Miller, sermaye yapısı konusunu neden bir pastanın paylaşımına benzetir?

Cevap

Borç/özkaynak oranı nasıl değişirse değişsin toplam işletme değeri değişmeyecektir. Modigliani-Miller, sermaye yapısı konusunu bir pastanın paylaşımına benzetir. Örneğin, paylaşılmayı bekleyen bir pastaya benzetilen işletme değeri T10 milyondur. Birinci durumda borç verenler bu pastadan T4 milyon, 2. durumda da T6 milyon pay almaktadır. Hissedarlar ise sırasıyla T6 milyon ve T4 milyon pay almaktadır. Görüldüğü gibi pastanın borç verenler ve hissedarlar tarafından nasıl paylaşıldığı pastayı büyütmemektedir. Pastayı borç/özkaynak oranı değil, işletmenin yatırımları büyütmektedir. Yani işletme değerinin artırılması isteniyorsa NBD’si pozitif olan yatırımların yapılması gerekmektedir. Daha fazla borçlanılarak bunun başarılması mümkün değildir.


21. Soru

Sermaye maliyeti, yatırım kararlarını nasıl etkilemektedir?

Cevap

Sermaye maliyeti, yatırım kararlarını yakından ilgilendirmektedir. Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde kullanılan Net Bugünkü Değer (NBD), İç Verim Oranı (İVO) yöntemlerine göre karar verilirken sermaye maliyeti kullanılmaktadır. NBD yönteminde projenin yarattığı nakit girişlerinin bugüne indirgenmesinde indirgeme faktörü olarak sermaye maliyeti kullanılmaktadır. Bir projenin İVO’sunun sermaye maliyetinden daha yüksek olması gerekmektedir. Eğer sermaye maliyeti hatalı olarak, olduğundan küçük hesaplanırsa yapılmaması gereken bir yatırımın kabul edilmesine neden olur, bu da işletme değerini azaltıcı bir etki yapar. Sermaye maliyetinin olduğundan daha büyük hesaplanması ise kabul edilmesi gereken işletme değerini artırma potansiyeli bulunan bir projenin reddedilmesine neden olur.


22. Soru

İmtiyazlı hisse senedi maliyeti nedir?

Cevap

İmtiyazlı hisse senedi maliyeti, işletmenin imtiyazlı hisse senedi sahiplerinin yatırımlarından istedikleri getiri oranıdır. Burada hissedara her yıl sabit kâr payı ödeneceği için büyümenin olmadığı kâr payı indirgeme modelinden yararlanılır ve hisse senedinin maliyeti aşağıdaki gibi hesaplanır: ki = D / P0


23. Soru

Finansal sıkıntı nedir? Maliyetleri nelerdir?

Cevap

Finansal sıkıntı, nakit akışlarının yetersizliği nedeniyle yükümlülüklerin karşılanamamasıdır. Finansal sıkıntının dolaylı ve dolaysız olmak üzere iki maliyeti vardır. Dolaysız maliyetler yasal ve benzeri maliyetlerden oluşurken, dolaylı maliyetler, borçlanma maliyetinin yükselmesi, tedarikçilerin vadeyi kısaltmaları ya da peşin alımlara zorlaması gibi maliyetlerdir. İflas, finansal başarısızlığın son noktasıdır. Bu süreçte işletme ya yeniden yapılandırılarak yoluna devam edecek ya da varlıkları tasfiye edilerek işletmenin faaliyetine son verilecektir.


24. Soru

%40 faizli ve 1 yıl vadeli banka kredisinin işletmeye olan maliyeti nedir? (İşletmenin tabi olduğu vergi oranı %35’tir.)

Cevap

Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = 0.40 (1-0,35) = 0,26


25. Soru

MM’in ikinci önermesini açıklayınız.

Cevap

MM’in ikinci önermesinde sadece vergi hesaba katıldığında, borç/özkaynak artırıldığı sürece, vergi tasarruflarının bugünkü değeri artacak ve dolayısıyla işletme değeri artacaktır. Bu önermede iflas riskini ve temsil maliyetini artırdığı gözardı edilmiştir. Vergi, iflas maliyeti ve temsil maliyetleri hesaba katıldığında borçlu bir işletmenin değeri aşağıdaki gibi yazılabilir: Borçlu İşletmenin Değeri = Borçsuz işletmenin değeri + Vergi tasarruflarının bugünkü değeri – İflas maliyeti ve temsil maliyetlerinin bugünkü değeri


26. Soru

İşletme sermaye maliyeti mi yoksa marjinal sermaye maliyeti mi kullanılmalıdır?

Cevap

İşletme sermaye maliyeti, tüm işletme için varlıkların ortalama riskini gösteren sermaye maliyetidir. Proje sermaye maliyeti ise sadece projenin riskini yansıtır. İşletme sermaye maliyeti, yalnızca işletmenin mevcut işletmenin tıpatıp kopyası durumundaki bir proje için uygun olabilecek bir iskonto oranıdır. Fakat çoğu kez, işletme çapında sabit nokta (benchmark) olacak iskonto oranı olarak kullanılır. Daha riskli projeler için yukarı yönde, riski düşük olan projeler içinse aşağı yönde düzeltmeler yapılmalıdır.


27. Soru

Tahvil maliyeti nedir?

Cevap

Tahvil maliyeti, tahvilin sağladığı nakit girişlerini, tahvil sahiplerine yapılacak ödemelerin bugünkü değerine eşit kılan iskonto oranıdır. Yani tahvilin iç verim oranıdır.


28. Soru

Özkaynağın maliyeti hesaplanırken neler hesaba katılır?

Cevap

Özkaynağın maliyeti hesaplanırken, adi hisse senetlerinin maliyeti, imtiyazlı hisse senetlerinin maliyeti ve dağıtılmayan kârların maliyeti dikkate alınmaktadır.


29. Soru

Net gelir yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

İşletme değerinin belirlenmesinde sermaye yapısının etkili olduğunu ileri süren bu yaklaşım, işletmeler borç / özkaynak oranını artırdıkça sermaye maliyetinin düşeceğini ve işletme değerinin artacağını ileri sürmektedir. Borç maliyeti, özkaynak maliyetinden daha düşüktür. Bu nedenle daha yüksek borçlanma oranı, daha yüksek işletme değeri demektir.


30. Soru

İşletme sermaye maliyetinin daha sık kullanılmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

İşletme sermaye maliyetinin daha sık kullanılmasının 2 önemli nedeni bulunmaktadır. Bunlardan ilki, spesifik bir proje için sermaye maliyetinin hesaplanabilmesi için işletme sermaye maliyeti başlangıç noktası olarak kullanılmakta, projenin riskine göre aşağı ve yukarı yönde düzeltmeler yapılmaktadır. İkinci neden ise çoğu zaman işletmelerin yeni projelerinin riskinin mevcut varlıklarının riskine yakın olmasıdır. Böylece bir bütün olarak sermaye maliyeti, tüm projeler için iyi bir gösterge olmaktadır.


31. Soru

Adi hisse senetlerinin maliyeti konusunda hangi modeller kullanılmaktadır?

Cevap

Adi hisse senetlerinin maliyeti konusunda son yıllar da iki model sıkça kullanılmaktadır. Bunlar, Kâr Payı İndirgeme Modeli ve Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modelidir.


32. Soru

İşletme sermaye maliyeti mi yoksa marjinal sermaye maliyeti mi kullanılmalıdır?

Cevap

İşletme sermaye maliyeti, tüm işletme için varlıkların ortalama riskini gösteren sermaye maliyetidir. Proje sermaye maliyeti ise sadece projenin riskini yansıtır. İşletme sermaye maliyetinin daha sık kullanılmasının iki önemli nedeni bulunmaktadır. Bunlardan ilki, spesifik bir proje için sermaye maliyetinin hesaplanabilmesi için işletme sermaye maliyeti başlangıç noktası olarak kullanılmakta, projenin riskine göre aşağı ve yukarı yönde düzeltmeler yapılmaktadır. İkinci neden ise çoğu zaman işletmelerin yeni projelerinin riskinin mevcut varlıklarının riskine yakın olmasıdır. Böylece bir bütün olarak sermaye maliyeti, tüm projeler için iyi bir gösterge olmaktadır.


33. Soru

Adi hisse senetlerinin maliyetinin hesaplanmasını açıklayınız.

Cevap

Adi hisse senetlerinin maliyeti konusunda iki model sıkça kullanılmaktadır. Bunlar, Kâr Payı İndirgeme Modeli ve Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modelidir.

Kâr Payı indirgeme Modellerine Dayalı Olarak Maliyetin Hesaplanmasında, bir hisse senedi fiyatının bugünkü değeri hesaplanmaktadır. Bu hesaplamayı yaparken, hisse senedi yatırımcısı, beklenen kâr paylarını, hisse senedinden beklenen getiri oranı ile bugüne indirgeyerek bugünkü fiyatı belirlemektedir. Burada indirgeme faktörü olan beklenen getiri, bilindiği gibi bu hisse senedini ihraç eden işletme açısından maliyet olacaktır. Elde edilecek kâr paylarını tahmin etmek çok zordur. Bunun için iki yöntem vardır. Birisi kâr payının hiç büyümediği, bir diğeriyse sabit bir hızla büyüdüğüdür. Büyümenin Olmadığı Kâr Payı İndirgeme Modelinde tüm kazancını dağıtan bir işletme, yeniden yatırım yapmadığı için ilerideki kâr paylarında bir büyüme beklenemez. Burada kazancın tamamı dağıtıldığı için hisse başına gelir ve hisse başına kâr payı birbirine eşittir. Bu çok özel ve gerçekçi olmayan bir durumdur. Bu şekilde hesaplanan hisse senedi değeri büyüme fırsatları olmadığından yalnızca mevcut varlıklardan sağlanan kârların değerini yansıtır. Sabit oranda büyüyen kâr payı indirgeme modelinde ise işletmenin yaşamı boyunca büyüme hızının değişmeyeceği varsayılır. Ancak bu varsayımın geçerliliği de tartışmalıdır. Buna karşın kolaylığı nedeniyle kullanımı yaygındır.

Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli Dikkate Alınarak Maliyetin Hesaplanması, riskli varlıkların fiyatlanmasında kullanılan bir modeldir. Bir riskli varlığın beklenen getirisinin, risksiz getiri ve risk primine eşit olacağını ileri sürer. Yani;

Beklenen getiri = Risksiz getiri + Risk primi


34. Soru

%25 faizli ve 1 yıl vadeli banka kredisinin işletmeye olan maliyeti nedir?

(İşletmenin tabi olduğu vergi oranı %35’tir.)

Cevap

Kısa vadeli bir borcun maliyetinin hesaplanmasında borcun vergi sonrası faizini hesaplamak yeterlidir. Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = Borcun Faizi × (1-Vergi oranı)

Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = 0,30 (1-0,30) = 0,21


35. Soru

Dağıtılmayan (alıkonulan) kârların maliyetini açıklayınız.

Cevap

Dağıtılmayan (Alıkonulan) Kârların Maliyeti: Dağıtılmayan kârlarla finansmanın, yani otofinansmanın görünür bir maliyeti yoktur. Ancak işletmenin hissedarları, işletmenin kâr dağıtmayıp yatırımlarda kullanmaları durumunda bu yatırımdan bir getiri beklentisi içindedirler. İşte bu getiri dağıtılmayan kârların maliyetidir. Hisse senedi fiyatlarının kâr dağıtımından olumsuz etkilenmemesi için yatırımların getirisinin en az hisse senedinden beklenen getiriye eşit olması gerekir. Böylece dağıtılmayan kârların maliyetinin, hisse senedi maliyetine eşit olduğu görülmektedir. Ancak yeni hisse senedi ile finansman söz konusu ise ihraç giderleri sözkonusu olacağından maliyet biraz daha yüksek olacaktır.


36. Soru

Sermaye maliyetinin hesaplanmasındaki adımlar nelerdir?

Cevap

Sermaye maliyetinin hesaplanmasında üç adım vardır. Bunlar:

  1. Adım: Her bir finansman kaynağının ağırlığının hesaplanması
  2. Adım: Her bir finansman kaynağının maliyetinin hesaplanması
  3. Adım: Bu maliyetlerin ağırlıklı ortalamasının hesaplanmasıdır.

37. Soru

Kar payı indirgeme modellerine dayalı olarak maliyetler nasıl hesaplanır?

Cevap

Bu model, bir hisse senedi fiyatının bugünkü değerini hesaplamaktadır. Bu hesaplamayı yaparken, hisse senedi yatırımcısı, beklenen kâr paylarını, hisse senedinden beklenen getiri oranı ile bugüne indirgeyerek bugünkü fiyatı belirlemektedir. Burada indirgeme faktörü olan beklenen getiri, bilindiği gibi bu hisse senedini ihraç eden işletme açısından maliyet olacaktır.


38. Soru

Sermaye maliyetinin hesaplanmasında karşılaşılan sorunlar nelerdir?

Cevap

Hisse senedi konusu değerlendirilirken halka açık olan şirketler açısından bakılmaktadır. Aile şirketleri için hisse senedi maliyetini hesaplamak veri bulma güçlüğü nedeniyle çok zordur. Küçük işletmeler için de verilerin doğruluğu ve bulunabilirliği açısından sermaye maliyetini hesaplamak oldukça zordur. Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli (SVFM), Kâr payı İndirgeme Modeli ile hisse senedi maliyeti hesaplayabilmek için gerekli verilere sağlıklı bir biçimde ulaşabilme güçlüğü vardır. Faklı riske sahip projeler ve departmanlar için hangi sermaye maliyetinin kullanılacağı konusuna dikkat edilmelidir. Sermaye maliyeti hesaplanırken, iş riskinin, kâr payı dağıtım politikasının ve sermaye yapısının değişmediğini varsaymıştır. Oysa ki bunlar değişebilmektedir.


39. Soru

Ağırlıklı ortalama sermaye maliyetini etkileyen faktörler nelerdir?

Cevap

Ağırlıklı ortalama sermaye maliyetini (AOSM) etkileyen faktörlerin bir kısmı işletmelerin kontrolü altında iken bir kısmı değildir. İşletmenin kontrolü altında olmayan faktörler; faiz oranları pazar risk primi ve vergi oranlarıdır. Faiz oranları yükselirse borç maliyetleri de yükselir. Bu yükseliş hisse senedi maliyetlerine de yansır çünkü hissedarlar daha yüksek getiri beklentisi içine girerler. İşletmelerin pazar risk primini de kontrol etme şansları yoktur. Vergi oranları hükümetçe belirlendiği için işletmenin konrolü dışındadır ve borç maliyetleri üzerine önemli etkileri mevcuttur. İşletmenin kontrolü altında olan faktörler ise sermaye yapısı politikaları, kâr payı politikası ve yatırım politikasıdır. Sermaye yapısındaki bir değişiklik sermaye maliyetini etkileyebilmektedir. Kâr payı dağıtım politikasındaki bir değişiklik, hisse senedinden beklenen getiri oranını değiştireceği için sermaye maliyeti üzerinde etkili olmaktadır. Kâr dağıtım oranının yükseltilmesi işletmeyi yeni hisse senedi ihracına itecek bu da ihraç giderleri nedeniyle sermaye maliyetinin yükselmesine neden olabilecektir.


40. Soru

Geleneksel Yaklaşımı açıklayınız.

Cevap

Geleneksel yaklaşıma göre optimum sermaye yapısı vardır. Bu nedenle her işletme kendisi için optimum olan borç özkaynak oranını bulmalıdır. Zira bu sermaye yapısında işletme değeri maksimum olmaktadır. Optimum sermaye yapısı, kapitalizasyon oranını minimum yapan ve dolayısıyla işletme değerini maksimum yapan sermaye yapısı olarak tanımlanabilir. Borç maliyeti özkaynak maliyetinden daha düşüktür. Bu noktada geleneksel yaklaşıma göre işletme bu durumdan kazançlı çıkabilmektedir. Yani finansal kaldıracı artırarak kapitalizasyon oranını düşürmekte ve işletme değerini artırmaktadır. Ancak bu durum sonsuza kadar devam etmemektedir. İşletme optimal sermaye yapısını yakaladıktan sonra kapitalizasyon oranı artmaya başlamaktadır. Belirli bir borçlanma düzeyinden sonra, finansal riskin artması nedeniyle artan riski karşılamak amacıyla borç verenler daha yüksek faiz oranı talep etmekte; hissedarlar da getiri oranını artırmaya başlamaktadırlar.


41. Soru

Tahvil maliyeti nedir?

Cevap

Tahvil maliyeti, tahvilin sağladığı nakit girişlerini, tahvil sahiplerine yapılacak ödemelerin bugünkü değerine eşit kılan iskonto oranıdır. Yani tahvilin iç verim oranıdır.


42. Soru

Modigliani-Miller (MM)’in iki önermesi nedir?

Cevap

Modigliani ve Miller (MM), net faaliyet geliri yaklaşımında olduğu gibi, işletme değerinin sermaye yapısından bağımsız olduğunu ileri sürmüşlerdir.

MM’nin I. Önermesi: İşletme değeri ile sermaye yapısı arasında herhangi bir ilişki yoktur.

MM’in II. Önermesi: Verginin varlığı durumunda borç kullanımındaki artış işletme değerini artırmaktadır.


43. Soru

Sermaye yapısı nedir? Sermaye yapısı yaklaşımlarını kısaca açıklayınız.

Cevap

Sermaye yapısı, işletmelerin uzun dönemli finansal kaynaklarının kompozisyonu yani bileşimidir. Bir işletmenin uzun vadeli finansman kaynakları borçlarından ve özkaynaklarından (hisse senetleri) oluşmaktadır. İşletmenin ne kadar borç, ne kadar özkaynak kullanması gerektiği konusunda çok farklı görüşler vardır. Borç/özkaynak oranının yani finansal kaldıracın, işletme değeri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını, işletme değerinin yatırımlar tarafından belirlendiğini ileri süren Modigliani-Miller görüşüne karşı, her işletme için optimum sermaye yapısının olduğunu ileri süren görüş ve bu iki görüş arasında kalan görüşler de mevcuttur.


44. Soru

Modigliani-Miller Yaklaşımı hangi kritik varsayımlara dayanmaktadır?

Cevap

Bunlar:

  1. Sermaye piyasalarında tam rekabet koşulları geçerlidir. Yatırımcı beklentisi homojendir ve bir işletme ile ilgili yatırımcılar aynı beklentilere sahiptir. İşlem maliyeti yoktur.
  2. Gelecekte elde edilecek faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı mevcut faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı ile aynıdır. Böylece faaliyet gelirleri objektif bir şekilde tahmin edilebilmektedirler.
  3. İşletmeler eş getiri sınışarına ayrılmaktadır. Aynı riske sahip işletmelerin sundukları getirinin de aynı olması gerekir. Aksi olursa arbitraj işlemleriyle denge sağlanır. Sermaye yapıları hariç diğer tüm özellikleri aynı olan iki işletmenin piyasa değerlerinin de birbirine eşit olması gerekir.
  4. Vergi yoktur.
  5. Yatırımcılar işletmenin yapacağı borçlanmayı kendi borçlanmalarıyla ikame edebilirler. Yani işletmenin borçlanmasıyla, işletme yatırımcısının borçlanması arasında hiçbir fark yoktur.

45. Soru

Net gelir yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

İşletme değerinin belirlenmesinde sermaye yapısının etkili olduğunu ileri süren bu yaklaşım, işletmeler borç / özkaynak oranını artırdıkça sermaye maliyetinin düşeceğini ve işletme değerinin artacağını ileri sürmektedir. Borç maliyeti, özkaynak maliyetinden daha düşüktür. Bu nedenle daha yüksek borçlanma oranı, daha yüksek işletme değeri demektir. Net gelir yaklaşımına göre, farklı kaldıraç düzeylerinde borç ve özkaynak maliyeti sabit kalmakta, işletme değeri de yükselmektedir. Bu yaklaşım, finansal risk artışını hesaba katmamaktadır.


46. Soru

Y işletmesinin hisse senetlerinin betasının 1,2 olduğu belirlenmiştir. Piyasada beklenen getiri oranı %15 ve risksiz varlık getiri oranı ise %5’tir. Buna göre özkaynak maliyetini (hisse senedi maliyeti) hesaplayınız?

Cevap

ke = RF + (Rm – RF) ßi

= %5 + (%15 – %5)1,2

= %17

Hisse senedinin maliyeti %17’dir.


47. Soru

X işletmesinin, hisse başına kâr payı ödemesinin ? 2 ve şu anki hisse başına piyasa fiyatının da ? 16 ise, bu imtiyazlı hisse senedinin işletmeye maliyeti nedir?

Cevap

ki = D / P0

ki = 2 / 16= %12,5

Bu imtiyazlı hisse senedinin işletmeye maliyeti %12,5’dur.


1. Soru

Sermaye yapısı nedir?

Cevap

Sermaye yapısı, işletmelerin uzun dönemli finansal kaynaklarının kompozisyonu yani bileşimidir. Bir işletmenin uzun vadeli finansman kaynakları borçlarından ve özkaynaklarından (hisse senetleri) oluşmaktadır.

2. Soru

Finansman kaynakları bakımından sermaye maliyeti riskleri nasıl değişir?

Cevap

Bir işletmenin sermaye maliyeti uzun vadeli finansman kaynakları için hesaplanır ve işletmenin yatırım yaptığı varlıkların riskini yansıtır. Düşük riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyeti, yüksek riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyetinden daha düşük olur. Yeni projenin riski, mevcut varlıklarının riskinden farklı ise bu proje için sermaye maliyeti, işletmenin sermaye maliyetinden farklı olur.

3. Soru

Büyümenin olmadığı kar payı indirgeme modelini açıklayınız.

Cevap

Tüm kazancını dağıtan bir işletme, yeniden yatırım yapmadığı için ilerideki kâr paylarında bir büyüme beklenemez. Burada kazancın tamamı dağıtıldığı için hisse başına gelir (E) ve hisse başına kâr payı (D) birbirine eşittir. Bu çok özel ve gerçekçi olmayan bir durumdur. Bu şekilde hesaplanan hisse senedi değeri büyüme fırsatları olmadığından yalnızca mevcut varlıklardan sağlanan kârların değerini yansıtır. İmtiyazlı hisse senetlerinin fiyatı bu yaklaşımla hesaplanır ve özsermaye maliyetini göstermektedir.

4. Soru

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmeler hangi sorulara cevap aramaktadırlar?

Cevap

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmeler iki soruya yanıt ararlar. Bunlardan ilki kaynakların vadesidir. Kaynakların vadesi varlıkların bileşimi ile yakından ilgilidir. İkinci soru ise borç-özkaynak bileşiminin nasıl oluşturulacağıdır.

5. Soru

Sermaye maliyeti kavramını açıklayınız.

Cevap

Sermaye maliyeti; borç ve özkaynak maliyetlerinin ağırlıklı ortalamasıdır. Yani yatırımcıların işletmeden ne kadar getiri istediğinin bir ölçütüdür. Bir başka tanıma göre sermaye maliyeti; işletmenin finansman kaynağından sağladığı net nakit girişini, bu kaynağı kullanmanın neden olacağı nakit çıkışlarının bugünkü değerine eşitleyen iskonto oranıdır. Sermaye maliyeti, işletmenin yaptığı yatırımların finansmanı için kullandığı uzun dönemli kaynakların maliyetidir. Bir işletmenin sermaye maliyeti uzun vadeli finansman kaynakları için hesaplanır ve işletmenin yatırım yaptığı varlıkların riskini yansıtır. Düşük riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyeti, yüksek riskli varlıklara yatırım yapan işletmelerin sermaye maliyetinden daha düşük olur.

6. Soru

MM’nin I. Önermesi nedir?

Cevap

İşletme değeri ile sermaye yapısı arasında herhangi bir ilişki yoktur.

7. Soru

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmelerin yanıt aradığı sorular nelerdir?

Cevap

Sermaye yapısının belirlenmesinde işletmeler iki soruya yanıt ararlar. Bunlardan ilki kaynakların vadesidir. Kaynakların vadesi varlıkların bileşimi ile yakından ilgilidir. İkinci soru ise borç-özkaynak bileşiminin nasıl oluşturulacağıdır. İşte bu soru, sermaye yapısı tartışmalarının temelini oluşturmaktadır.

8. Soru

Net faaliyet yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

Net faaliyet geliri yaklaşımı, borç/özkaynak oranı değiştiğinde ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti ve işletme değerinin değişmeyeceğini ileri süren sermaye yapısı yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre borçlanma oranının her düzeyinde kapitalizasyon oranı değişmez, aynı kalır. İşletmenin aynı faiz oranıyla borçlanmasını artırması hissedarlar tarafından finansal riskin artışı olarak algılanacak, böylece hisse senetlerinden daha yüksek bir getiri talep edeceklerdir. İşletmenin ucuz maliyetli borç kullanmaktan sağlayacağı yarar, hisse senedi maliyetindeki artış tarafından tamamen ortadan kaldırılacak ve kapitalizasyon oranı değişmeden kalacaktır.

9. Soru

Net gelir yaklaşımına getirilen en önemli eleştiri nedir?

Cevap

Net gelir yaklaşımına getirilen en önemli eleştiri, farklı borç/özkaynak oranlarında, borç ve özkaynak maliyetinin sabit kabul edilmesidir. Oysa daha sonra da açıklanacağı gibi bu maliyetler değişmektedir.

10. Soru

Marjinal sermaye maliyeti nedir?

Cevap

İlave bir birim sermayenin maliyetidir. Yeni yatırım kararları verilirken ve optimum sermaye maliyeti aranırken marjinal sermaye maliyeti dikkate alınmalıdır. Optimum sermaye yapısı, borcun marjinal maliyetinin hisse senedinin marjinal maliyetine eşitleyen borç/özkaynak oranıdır ki bu sermaye yapısında işletme değeri maksimize edilmiş olmaktadır.

11. Soru

Net Faaliyet Geliri Yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

Net faaliyet geliri yaklaşımı, borç/özkaynak oranı değiştiğinde ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti ve işletme değerinin değişmeyeceğini ileri süren sermaye yapısı yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre borçlanma oranının her düzeyinde kapitalizasyon oranı değişmez, aynı kalır. İşletmenin aynı faiz oranıyla borçlanmasını artırması hissedarlar tarafından finansal riskin artışı olarak algılanacak, böylece hisse senetlerinden daha yüksek bir getiri talep edeceklerdir. İşletmenin ucuz maliyetli borç kullanmaktan sağlayacağı yarar, hisse senedi maliyetindeki artış tarafından tamamen ortadan kaldırılacak ve kapitalizasyon oranı değişmeden kalacaktır.

12. Soru

MM’in yaklaşımlarının dayandığı kritik varsayımlar nelerdir?

Cevap

? Sermaye piyasalarında tam rekabet koşulları geçerlidir. Yatırımcı beklentisi homojendir ve bir işletme ile ilgili yatırımcılar aynı beklentilere sahiptir. İşlem maliyeti yoktur. ? Gelecekte elde edilecek faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı mevcut faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı ile aynıdır. Böylece faaliyet gelirleri objektif bir şekilde tahmin edilebilmektedirler. ? İşletmeler eş getiri sınıflarına ayrılmaktadır. Aynı riske sahip işletmelerin sundukları getirinin de aynı olması gerekir. Aksi olursa arbitraj işlemleriyle denge sağlanır. Sermaye yapıları hariç diğer tüm özellikleri aynı olan iki işletmenin piyasa değerlerinin de birbirine eşit olması gerekir. ? Vergi yoktur ? Yatırımcılar işletmenin yapacağı borçlanmayı kendi borçlanmalarıyla ikame edebilirler. Yani işletmenin borçlanmasıyla, işletme yatırımcısının borçlanması arasında hiçbir fark yoktur.

13. Soru

Sermaye maliyeti nasıl hesaplanmaktadır?

Cevap

1. Adım: Her bir finansman kaynağının ağırlığının hesaplanması. 2. Adım: Her bir finansman kaynağının maliyetinin hesaplanması. 3. Adım: Bu maliyetlerin ağırlıklı ortalamasının hesaplanmasıdır.

14. Soru

Sermaye varlıkların fiyatlama modeli dikkate alınarak maliyetlerin hesaplanması nasıl yapılmaktadır?

Cevap

Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli (SVFM), riskli varlıkların fiyatlanmasında kullanılan bir modeldir. Bir riskli varlığın beklenen getirisinin, risksiz getiri ve risk primine eşit olacağını ileri sürer. Yani; Beklenen getiri = Risksiz getiri + Risk primi Risk priminin hesaplanması pazar portföyü ile ilişki kurularak yapılır. Pazar portföyü, tüm riskli varlıkları içine alan çok iyi çeşitlendirilmiş ve sistematik olmayan risklerden tamamen arındırılmış olan portföydür. Uygulamada pazar portföyü olarak hisse senedi endeksleri alınmaktadır. Türkiye için İMKB 100 Endeksi Pazar portföyü olarak alınabilir.

15. Soru

Sermaye maliyeti ve yatırım kararları arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Cevap

Sermaye maliyeti, yatırım kararlarını yakından ilgilendirmektedir. Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde kullanılan Net Bugünkü Değer (NBD), İç Verim Oranı (İVO) yöntemlerine göre karar verilirken sermaye maliyeti kullanılmaktadır. NBD yönteminde projenin yarattığı nakit girişlerinin bugüne indirgenmesinde indirgeme faktörü olarak sermaye maliyeti kullanılmaktadır. Bir projenin İVO’sunun sermaye maliyetinden daha yüksek olması gerekmektedir. Eğer sermaye maliyeti hatalı olarak, olduğundan küçük hesaplanırsa yapılmaması gereken bir yatırımın kabul edilmesine neden olur, bu da işletme değerini azaltıcı bir etki yapar. Sermaye maliyetinin olduğundan daha büyük hesaplanması ise kabul edilmesi gereken işletme değerini artırma potansiyeli bulunan bir projenin reddedilmesine neden olur.

16. Soru

X işletmesinin, hisse başına kâr payı ödemesinin ?2,5 ve şu anki hisse başına piyasa fiyatının da ?17 olduğunu kabul edelim. Buna göre bu imtiyazlı hisse senedinin işletmeye maliyeti nedir?

Cevap

ki = 2,5 / 17= %14,7

17. Soru

Kısa vadeli borcun maliyeti nasıl hesaplanmaktadır?

Cevap

Kısa vadeli bir borcun maliyetini hesaplamak kolaydır. Borcun vergi sonrası faizini hesaplamak yeterlidir. Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = Borcun Faizi × (1-V) Burada V, vergi oranını göstermektedir..

18. Soru

Sermaye maliyeti kavramını açıklayınız?

Cevap

Sermaye maliyeti, işletmenin yaptığı yatırımların finansmanı için kullandığı uzun dönemli kaynakların maliyetidir. Sermaye maliyeti hesaplanırken ihraç giderleri de hesaba katılmalıdır. İhraç giderleri menkul kıymetlerin çıkarılması, satışının garanti edilmesi, yasal, listeleme ve baskı ücretleriyle ifade edilen maliyettir. Unutulmamalıdır ki sermaye maliyeti hesaplanırken, işletme riskinin, kâr dağıtım politikasının ve sermaye yapısının değişmeyeceği varsayılmaktadır. Sermaye maliyeti, devamlı sermaye olarak isimlendirilen uzun vadeli kaynaklar temel alınarak hesaplanmaktadır.

19. Soru

Sermaye maliyetinin hesaplanmasında karşılaşılan sorunlar nelerdir?

Cevap

Hisse senedi konusu değerlendirilirken halka açık olan şirketler açısından bakılmaktadır. Aile şirketleri için hisse senedi maliyetini hesaplamak veri bulma güçlüğü nedeniyle çok zordur. Küçük işletmeler için de verilerin doğruluğu ve bulunabilirliği açısından sermaye maliyetini hesaplamak oldukça zordur. SVFM, Kâr payı İndirgeme Modeli ile hisse senedi maliyeti hesaplayabilmek için gerekli verilere sağlıklı bir biçimde ulaşabilme güçlüğü vardır. Faklı riske sahip projeler ve departmanlar için hangi sermaye maliyetinin kullanılacağı konusuna dikkat edilmelidir. Sermaye maliyeti hesaplanırken, iş riskinin, kâr payı dağıtım politikasının ve sermaye yapısının değişmediğini varsaymıştır. Oysaki bunlar değişebilmektedir.

20. Soru

Modigliani-Miller, sermaye yapısı konusunu neden bir pastanın paylaşımına benzetir?

Cevap

Borç/özkaynak oranı nasıl değişirse değişsin toplam işletme değeri değişmeyecektir. Modigliani-Miller, sermaye yapısı konusunu bir pastanın paylaşımına benzetir. Örneğin, paylaşılmayı bekleyen bir pastaya benzetilen işletme değeri T10 milyondur. Birinci durumda borç verenler bu pastadan T4 milyon, 2. durumda da T6 milyon pay almaktadır. Hissedarlar ise sırasıyla T6 milyon ve T4 milyon pay almaktadır. Görüldüğü gibi pastanın borç verenler ve hissedarlar tarafından nasıl paylaşıldığı pastayı büyütmemektedir. Pastayı borç/özkaynak oranı değil, işletmenin yatırımları büyütmektedir. Yani işletme değerinin artırılması isteniyorsa NBD’si pozitif olan yatırımların yapılması gerekmektedir. Daha fazla borçlanılarak bunun başarılması mümkün değildir.

21. Soru

Sermaye maliyeti, yatırım kararlarını nasıl etkilemektedir?

Cevap

Sermaye maliyeti, yatırım kararlarını yakından ilgilendirmektedir. Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde kullanılan Net Bugünkü Değer (NBD), İç Verim Oranı (İVO) yöntemlerine göre karar verilirken sermaye maliyeti kullanılmaktadır. NBD yönteminde projenin yarattığı nakit girişlerinin bugüne indirgenmesinde indirgeme faktörü olarak sermaye maliyeti kullanılmaktadır. Bir projenin İVO’sunun sermaye maliyetinden daha yüksek olması gerekmektedir. Eğer sermaye maliyeti hatalı olarak, olduğundan küçük hesaplanırsa yapılmaması gereken bir yatırımın kabul edilmesine neden olur, bu da işletme değerini azaltıcı bir etki yapar. Sermaye maliyetinin olduğundan daha büyük hesaplanması ise kabul edilmesi gereken işletme değerini artırma potansiyeli bulunan bir projenin reddedilmesine neden olur.

22. Soru

İmtiyazlı hisse senedi maliyeti nedir?

Cevap

İmtiyazlı hisse senedi maliyeti, işletmenin imtiyazlı hisse senedi sahiplerinin yatırımlarından istedikleri getiri oranıdır. Burada hissedara her yıl sabit kâr payı ödeneceği için büyümenin olmadığı kâr payı indirgeme modelinden yararlanılır ve hisse senedinin maliyeti aşağıdaki gibi hesaplanır: ki = D / P0

23. Soru

Finansal sıkıntı nedir? Maliyetleri nelerdir?

Cevap

Finansal sıkıntı, nakit akışlarının yetersizliği nedeniyle yükümlülüklerin karşılanamamasıdır. Finansal sıkıntının dolaylı ve dolaysız olmak üzere iki maliyeti vardır. Dolaysız maliyetler yasal ve benzeri maliyetlerden oluşurken, dolaylı maliyetler, borçlanma maliyetinin yükselmesi, tedarikçilerin vadeyi kısaltmaları ya da peşin alımlara zorlaması gibi maliyetlerdir. İflas, finansal başarısızlığın son noktasıdır. Bu süreçte işletme ya yeniden yapılandırılarak yoluna devam edecek ya da varlıkları tasfiye edilerek işletmenin faaliyetine son verilecektir.

24. Soru

%40 faizli ve 1 yıl vadeli banka kredisinin işletmeye olan maliyeti nedir? (İşletmenin tabi olduğu vergi oranı %35’tir.)

Cevap

Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = 0.40 (1-0,35) = 0,26

25. Soru

MM’in ikinci önermesini açıklayınız.

Cevap

MM’in ikinci önermesinde sadece vergi hesaba katıldığında, borç/özkaynak artırıldığı sürece, vergi tasarruflarının bugünkü değeri artacak ve dolayısıyla işletme değeri artacaktır. Bu önermede iflas riskini ve temsil maliyetini artırdığı gözardı edilmiştir. Vergi, iflas maliyeti ve temsil maliyetleri hesaba katıldığında borçlu bir işletmenin değeri aşağıdaki gibi yazılabilir: Borçlu İşletmenin Değeri = Borçsuz işletmenin değeri + Vergi tasarruflarının bugünkü değeri – İflas maliyeti ve temsil maliyetlerinin bugünkü değeri

26. Soru

İşletme sermaye maliyeti mi yoksa marjinal sermaye maliyeti mi kullanılmalıdır?

Cevap

İşletme sermaye maliyeti, tüm işletme için varlıkların ortalama riskini gösteren sermaye maliyetidir. Proje sermaye maliyeti ise sadece projenin riskini yansıtır. İşletme sermaye maliyeti, yalnızca işletmenin mevcut işletmenin tıpatıp kopyası durumundaki bir proje için uygun olabilecek bir iskonto oranıdır. Fakat çoğu kez, işletme çapında sabit nokta (benchmark) olacak iskonto oranı olarak kullanılır. Daha riskli projeler için yukarı yönde, riski düşük olan projeler içinse aşağı yönde düzeltmeler yapılmalıdır.

27. Soru

Tahvil maliyeti nedir?

Cevap

Tahvil maliyeti, tahvilin sağladığı nakit girişlerini, tahvil sahiplerine yapılacak ödemelerin bugünkü değerine eşit kılan iskonto oranıdır. Yani tahvilin iç verim oranıdır.

28. Soru

Özkaynağın maliyeti hesaplanırken neler hesaba katılır?

Cevap

Özkaynağın maliyeti hesaplanırken, adi hisse senetlerinin maliyeti, imtiyazlı hisse senetlerinin maliyeti ve dağıtılmayan kârların maliyeti dikkate alınmaktadır.

29. Soru

Net gelir yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

İşletme değerinin belirlenmesinde sermaye yapısının etkili olduğunu ileri süren bu yaklaşım, işletmeler borç / özkaynak oranını artırdıkça sermaye maliyetinin düşeceğini ve işletme değerinin artacağını ileri sürmektedir. Borç maliyeti, özkaynak maliyetinden daha düşüktür. Bu nedenle daha yüksek borçlanma oranı, daha yüksek işletme değeri demektir.

30. Soru

İşletme sermaye maliyetinin daha sık kullanılmasının nedenleri nelerdir?

Cevap

İşletme sermaye maliyetinin daha sık kullanılmasının 2 önemli nedeni bulunmaktadır. Bunlardan ilki, spesifik bir proje için sermaye maliyetinin hesaplanabilmesi için işletme sermaye maliyeti başlangıç noktası olarak kullanılmakta, projenin riskine göre aşağı ve yukarı yönde düzeltmeler yapılmaktadır. İkinci neden ise çoğu zaman işletmelerin yeni projelerinin riskinin mevcut varlıklarının riskine yakın olmasıdır. Böylece bir bütün olarak sermaye maliyeti, tüm projeler için iyi bir gösterge olmaktadır.

31. Soru

Adi hisse senetlerinin maliyeti konusunda hangi modeller kullanılmaktadır?

Cevap

Adi hisse senetlerinin maliyeti konusunda son yıllar da iki model sıkça kullanılmaktadır. Bunlar, Kâr Payı İndirgeme Modeli ve Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modelidir.

32. Soru

İşletme sermaye maliyeti mi yoksa marjinal sermaye maliyeti mi kullanılmalıdır?

Cevap

İşletme sermaye maliyeti, tüm işletme için varlıkların ortalama riskini gösteren sermaye maliyetidir. Proje sermaye maliyeti ise sadece projenin riskini yansıtır. İşletme sermaye maliyetinin daha sık kullanılmasının iki önemli nedeni bulunmaktadır. Bunlardan ilki, spesifik bir proje için sermaye maliyetinin hesaplanabilmesi için işletme sermaye maliyeti başlangıç noktası olarak kullanılmakta, projenin riskine göre aşağı ve yukarı yönde düzeltmeler yapılmaktadır. İkinci neden ise çoğu zaman işletmelerin yeni projelerinin riskinin mevcut varlıklarının riskine yakın olmasıdır. Böylece bir bütün olarak sermaye maliyeti, tüm projeler için iyi bir gösterge olmaktadır.

33. Soru

Adi hisse senetlerinin maliyetinin hesaplanmasını açıklayınız.

Cevap

Adi hisse senetlerinin maliyeti konusunda iki model sıkça kullanılmaktadır. Bunlar, Kâr Payı İndirgeme Modeli ve Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modelidir.

Kâr Payı indirgeme Modellerine Dayalı Olarak Maliyetin Hesaplanmasında, bir hisse senedi fiyatının bugünkü değeri hesaplanmaktadır. Bu hesaplamayı yaparken, hisse senedi yatırımcısı, beklenen kâr paylarını, hisse senedinden beklenen getiri oranı ile bugüne indirgeyerek bugünkü fiyatı belirlemektedir. Burada indirgeme faktörü olan beklenen getiri, bilindiği gibi bu hisse senedini ihraç eden işletme açısından maliyet olacaktır. Elde edilecek kâr paylarını tahmin etmek çok zordur. Bunun için iki yöntem vardır. Birisi kâr payının hiç büyümediği, bir diğeriyse sabit bir hızla büyüdüğüdür. Büyümenin Olmadığı Kâr Payı İndirgeme Modelinde tüm kazancını dağıtan bir işletme, yeniden yatırım yapmadığı için ilerideki kâr paylarında bir büyüme beklenemez. Burada kazancın tamamı dağıtıldığı için hisse başına gelir ve hisse başına kâr payı birbirine eşittir. Bu çok özel ve gerçekçi olmayan bir durumdur. Bu şekilde hesaplanan hisse senedi değeri büyüme fırsatları olmadığından yalnızca mevcut varlıklardan sağlanan kârların değerini yansıtır. Sabit oranda büyüyen kâr payı indirgeme modelinde ise işletmenin yaşamı boyunca büyüme hızının değişmeyeceği varsayılır. Ancak bu varsayımın geçerliliği de tartışmalıdır. Buna karşın kolaylığı nedeniyle kullanımı yaygındır.

Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli Dikkate Alınarak Maliyetin Hesaplanması, riskli varlıkların fiyatlanmasında kullanılan bir modeldir. Bir riskli varlığın beklenen getirisinin, risksiz getiri ve risk primine eşit olacağını ileri sürer. Yani;

Beklenen getiri = Risksiz getiri + Risk primi

34. Soru

%25 faizli ve 1 yıl vadeli banka kredisinin işletmeye olan maliyeti nedir?

(İşletmenin tabi olduğu vergi oranı %35’tir.)

Cevap

Kısa vadeli bir borcun maliyetinin hesaplanmasında borcun vergi sonrası faizini hesaplamak yeterlidir. Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = Borcun Faizi × (1-Vergi oranı)

Borcun Vergi Sonrası Maliyeti = 0,30 (1-0,30) = 0,21

35. Soru

Dağıtılmayan (alıkonulan) kârların maliyetini açıklayınız.

Cevap

Dağıtılmayan (Alıkonulan) Kârların Maliyeti: Dağıtılmayan kârlarla finansmanın, yani otofinansmanın görünür bir maliyeti yoktur. Ancak işletmenin hissedarları, işletmenin kâr dağıtmayıp yatırımlarda kullanmaları durumunda bu yatırımdan bir getiri beklentisi içindedirler. İşte bu getiri dağıtılmayan kârların maliyetidir. Hisse senedi fiyatlarının kâr dağıtımından olumsuz etkilenmemesi için yatırımların getirisinin en az hisse senedinden beklenen getiriye eşit olması gerekir. Böylece dağıtılmayan kârların maliyetinin, hisse senedi maliyetine eşit olduğu görülmektedir. Ancak yeni hisse senedi ile finansman söz konusu ise ihraç giderleri sözkonusu olacağından maliyet biraz daha yüksek olacaktır.

36. Soru

Sermaye maliyetinin hesaplanmasındaki adımlar nelerdir?

Cevap

Sermaye maliyetinin hesaplanmasında üç adım vardır. Bunlar:

  1. Adım: Her bir finansman kaynağının ağırlığının hesaplanması
  2. Adım: Her bir finansman kaynağının maliyetinin hesaplanması
  3. Adım: Bu maliyetlerin ağırlıklı ortalamasının hesaplanmasıdır.
37. Soru

Kar payı indirgeme modellerine dayalı olarak maliyetler nasıl hesaplanır?

Cevap

Bu model, bir hisse senedi fiyatının bugünkü değerini hesaplamaktadır. Bu hesaplamayı yaparken, hisse senedi yatırımcısı, beklenen kâr paylarını, hisse senedinden beklenen getiri oranı ile bugüne indirgeyerek bugünkü fiyatı belirlemektedir. Burada indirgeme faktörü olan beklenen getiri, bilindiği gibi bu hisse senedini ihraç eden işletme açısından maliyet olacaktır.

38. Soru

Sermaye maliyetinin hesaplanmasında karşılaşılan sorunlar nelerdir?

Cevap

Hisse senedi konusu değerlendirilirken halka açık olan şirketler açısından bakılmaktadır. Aile şirketleri için hisse senedi maliyetini hesaplamak veri bulma güçlüğü nedeniyle çok zordur. Küçük işletmeler için de verilerin doğruluğu ve bulunabilirliği açısından sermaye maliyetini hesaplamak oldukça zordur. Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli (SVFM), Kâr payı İndirgeme Modeli ile hisse senedi maliyeti hesaplayabilmek için gerekli verilere sağlıklı bir biçimde ulaşabilme güçlüğü vardır. Faklı riske sahip projeler ve departmanlar için hangi sermaye maliyetinin kullanılacağı konusuna dikkat edilmelidir. Sermaye maliyeti hesaplanırken, iş riskinin, kâr payı dağıtım politikasının ve sermaye yapısının değişmediğini varsaymıştır. Oysa ki bunlar değişebilmektedir.

39. Soru

Ağırlıklı ortalama sermaye maliyetini etkileyen faktörler nelerdir?

Cevap

Ağırlıklı ortalama sermaye maliyetini (AOSM) etkileyen faktörlerin bir kısmı işletmelerin kontrolü altında iken bir kısmı değildir. İşletmenin kontrolü altında olmayan faktörler; faiz oranları pazar risk primi ve vergi oranlarıdır. Faiz oranları yükselirse borç maliyetleri de yükselir. Bu yükseliş hisse senedi maliyetlerine de yansır çünkü hissedarlar daha yüksek getiri beklentisi içine girerler. İşletmelerin pazar risk primini de kontrol etme şansları yoktur. Vergi oranları hükümetçe belirlendiği için işletmenin konrolü dışındadır ve borç maliyetleri üzerine önemli etkileri mevcuttur. İşletmenin kontrolü altında olan faktörler ise sermaye yapısı politikaları, kâr payı politikası ve yatırım politikasıdır. Sermaye yapısındaki bir değişiklik sermaye maliyetini etkileyebilmektedir. Kâr payı dağıtım politikasındaki bir değişiklik, hisse senedinden beklenen getiri oranını değiştireceği için sermaye maliyeti üzerinde etkili olmaktadır. Kâr dağıtım oranının yükseltilmesi işletmeyi yeni hisse senedi ihracına itecek bu da ihraç giderleri nedeniyle sermaye maliyetinin yükselmesine neden olabilecektir.

40. Soru

Geleneksel Yaklaşımı açıklayınız.

Cevap

Geleneksel yaklaşıma göre optimum sermaye yapısı vardır. Bu nedenle her işletme kendisi için optimum olan borç özkaynak oranını bulmalıdır. Zira bu sermaye yapısında işletme değeri maksimum olmaktadır. Optimum sermaye yapısı, kapitalizasyon oranını minimum yapan ve dolayısıyla işletme değerini maksimum yapan sermaye yapısı olarak tanımlanabilir. Borç maliyeti özkaynak maliyetinden daha düşüktür. Bu noktada geleneksel yaklaşıma göre işletme bu durumdan kazançlı çıkabilmektedir. Yani finansal kaldıracı artırarak kapitalizasyon oranını düşürmekte ve işletme değerini artırmaktadır. Ancak bu durum sonsuza kadar devam etmemektedir. İşletme optimal sermaye yapısını yakaladıktan sonra kapitalizasyon oranı artmaya başlamaktadır. Belirli bir borçlanma düzeyinden sonra, finansal riskin artması nedeniyle artan riski karşılamak amacıyla borç verenler daha yüksek faiz oranı talep etmekte; hissedarlar da getiri oranını artırmaya başlamaktadırlar.

41. Soru

Tahvil maliyeti nedir?

Cevap

Tahvil maliyeti, tahvilin sağladığı nakit girişlerini, tahvil sahiplerine yapılacak ödemelerin bugünkü değerine eşit kılan iskonto oranıdır. Yani tahvilin iç verim oranıdır.

42. Soru

Modigliani-Miller (MM)’in iki önermesi nedir?

Cevap

Modigliani ve Miller (MM), net faaliyet geliri yaklaşımında olduğu gibi, işletme değerinin sermaye yapısından bağımsız olduğunu ileri sürmüşlerdir.

MM’nin I. Önermesi: İşletme değeri ile sermaye yapısı arasında herhangi bir ilişki yoktur.

MM’in II. Önermesi: Verginin varlığı durumunda borç kullanımındaki artış işletme değerini artırmaktadır.

43. Soru

Sermaye yapısı nedir? Sermaye yapısı yaklaşımlarını kısaca açıklayınız.

Cevap

Sermaye yapısı, işletmelerin uzun dönemli finansal kaynaklarının kompozisyonu yani bileşimidir. Bir işletmenin uzun vadeli finansman kaynakları borçlarından ve özkaynaklarından (hisse senetleri) oluşmaktadır. İşletmenin ne kadar borç, ne kadar özkaynak kullanması gerektiği konusunda çok farklı görüşler vardır. Borç/özkaynak oranının yani finansal kaldıracın, işletme değeri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını, işletme değerinin yatırımlar tarafından belirlendiğini ileri süren Modigliani-Miller görüşüne karşı, her işletme için optimum sermaye yapısının olduğunu ileri süren görüş ve bu iki görüş arasında kalan görüşler de mevcuttur.

44. Soru

Modigliani-Miller Yaklaşımı hangi kritik varsayımlara dayanmaktadır?

Cevap

Bunlar:

  1. Sermaye piyasalarında tam rekabet koşulları geçerlidir. Yatırımcı beklentisi homojendir ve bir işletme ile ilgili yatırımcılar aynı beklentilere sahiptir. İşlem maliyeti yoktur.
  2. Gelecekte elde edilecek faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı mevcut faaliyet gelirlerinin olasılık dağılımı ile aynıdır. Böylece faaliyet gelirleri objektif bir şekilde tahmin edilebilmektedirler.
  3. İşletmeler eş getiri sınışarına ayrılmaktadır. Aynı riske sahip işletmelerin sundukları getirinin de aynı olması gerekir. Aksi olursa arbitraj işlemleriyle denge sağlanır. Sermaye yapıları hariç diğer tüm özellikleri aynı olan iki işletmenin piyasa değerlerinin de birbirine eşit olması gerekir.
  4. Vergi yoktur.
  5. Yatırımcılar işletmenin yapacağı borçlanmayı kendi borçlanmalarıyla ikame edebilirler. Yani işletmenin borçlanmasıyla, işletme yatırımcısının borçlanması arasında hiçbir fark yoktur.
45. Soru

Net gelir yaklaşımını açıklayınız.

Cevap

İşletme değerinin belirlenmesinde sermaye yapısının etkili olduğunu ileri süren bu yaklaşım, işletmeler borç / özkaynak oranını artırdıkça sermaye maliyetinin düşeceğini ve işletme değerinin artacağını ileri sürmektedir. Borç maliyeti, özkaynak maliyetinden daha düşüktür. Bu nedenle daha yüksek borçlanma oranı, daha yüksek işletme değeri demektir. Net gelir yaklaşımına göre, farklı kaldıraç düzeylerinde borç ve özkaynak maliyeti sabit kalmakta, işletme değeri de yükselmektedir. Bu yaklaşım, finansal risk artışını hesaba katmamaktadır.

46. Soru

Y işletmesinin hisse senetlerinin betasının 1,2 olduğu belirlenmiştir. Piyasada beklenen getiri oranı %15 ve risksiz varlık getiri oranı ise %5’tir. Buna göre özkaynak maliyetini (hisse senedi maliyeti) hesaplayınız?

Cevap

ke = RF + (Rm – RF) ßi

= %5 + (%15 – %5)1,2

= %17

Hisse senedinin maliyeti %17’dir.

47. Soru

X işletmesinin, hisse başına kâr payı ödemesinin ? 2 ve şu anki hisse başına piyasa fiyatının da ? 16 ise, bu imtiyazlı hisse senedinin işletmeye maliyeti nedir?

Cevap

ki = D / P0

ki = 2 / 16= %12,5

Bu imtiyazlı hisse senedinin işletmeye maliyeti %12,5’dur.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!