Etkinlik Yönetimi Dersi 1. Ünite Özet

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Etkinlik Yönetimi Dersi 1. Ünite Özet için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Etkinlik Kavramı Ve Türleri

Etkinlik Kavramı

İngilizce “event” kelimesinin karşılığı olarak kullanılan etkinlik kavramı, katılımcılar üzerinde bir etkinin yaratılması için dikkatli bir şekilde tasarlanmış deneyim olarak tanımlanabilir. Etkinlik farklı amaçlarla tasarlanan aktiviteleri tanımlamada kullanılır. Bu aktiviteler sanat, spor, turizm, sosyal etkinlikler ile ilgili olabileceği gibi, daha profesyonel ve formal olarak örgütlenmiş büyük çaplı organizasyonlar tarafından yürütülen dev etkinlikler şeklinde de olabilir. Etkinlikler, günlük normal aktivitelerden ayrılarak boş zaman, kültürel, kişisel, iş ve işletme amaçlarına ulaşmak için rutin olmayan eylemler veya katılımlar olarak değerlendirilmektedir. Etkinliklerde amaç, bir grup insanın deneyimini yönlendirmek, eğlendirmek, kutlama yapmak veya eğitmektir. Etkinlik kavramı ile bağlantılı pek çok unsur söz konusudur. Bu unsurlar; etkinliğin amacı, teması, yer, hedef kitle, kaynak, zaman ile takımın güç ve kabiliyeti dir.

Etkinliğin amacı net olarak belirlenmezse, etkinliğin sonucunu ölçmek de mümkün olmayacaktır. Etkinlik toplumsal amaçla düzenlenen bir olay mı yoksa sadece kar amaçlı oluşturulmuş bir olay mı bunların ortaya konması gerekmektedir. Çoğu etkinliğin asıl amacı kazanç elde etmek iken, bazılarında sosyal, kültürel, toplumla bütünleşme gibi amaçlar söz konusudur.

Etkinliğin teması, etkinliğin amaçlarıyla bağlantılıdır. Tema, tüm araştırma ihtiyaçları ve ilgili olabilecek konular ile uyumlu olmalıdır. Bilet, program, üniforma, dekor, poster ve ürün gibi etkinlik için oluşturulan tekrarlanabilen tüm unsurlar etkinlik için uyarlanabilir. Bu unsurlar etkinliğin temasını tanımlamada katılımcılara yardım eder. Potansiyel temalar için sonsuz sayıda seçenek bulunmaktadır. Ama bunları sınırlayan firmanın imajı ve tüketicilerin ödemeye niyetli olduğu fiyattır.

Etkinliğin düzenleneceği yer, etkinliğe katılımın yüksek olacağı coğrafik bir yerin seçilmesini işaret eder. Bunun anlamı etkinliğin hedef kitlesine yakın bir yerde gerçekleştiriliyor olmasıdır. Bu durum etkinliğe katılım oranını olumlu yönde etkileyecektir.

Etkinliğin hedef kitlesi, etkinlikten yararlanacak olan kişi, grup, tüketici ya da kurumların kim olduğuna işaret eder. Herhangi bir etkinlik organize edildiği zaman, tüm katılımcılarının ihtiyaçları önceden düşünülmesi gerekir. Etkinlikler hedef kitlenin ihtiyaçlarına cevap verdiği müddetçe başarılı olma şansı yakalar.

Finansal durum, etkinliğin düzenlenebilmesi için gerekli belli bir parasal kaynağı ifade eder. Finansal yönetimin amacı, katlanılan tüm maliyetlerin zaman içinde telafi edilmesidir. Ancak tüm etkinlikler kar yönelimli değildir. Etkinlik firması tarafından yürütülen iyi bir finansal yönetim için en azından katlanılan maliyetleri karşılayacak düzeyde bir gelir elde edilmesidir.

Etkinliğin zamanlaması, daha çok sezon veya hava durumu ile bağlantılıdır. Spor etkinliklerinde zamanlama spor sezonu ve sporcuların yarışmalarıyla sınırlıdır. Uluslararası hedef kitleye yayın yapıldığında başka konuların da düşünülmesi gerekir. Etkinlik konusu değerlendirilirken zamanla ilgili olarak dört faktör dikkate alınmalıdır: sezon, haftanın günü, günün saati ve süre.

Genellikle, etkinlik katılımcıları ilkbahardaki etkinliğe aşırı talepte bulunurken, kış ortasındaki etkinliklere ise katılım zayıf olarak ortaya çıkmaktadır. Haftanın günlerini değerlendirdiğimizde, çoğu durumda hafta içine göre hafta sonu etkinliklere katılım daha yüksek olmaktadır. Günün saati, açısından değerlendirildiğinde etkinliğin türüne ve hedef kitlesine bağlı olarak farklı saatler ön plana çıkabilir. Süre ise etkinliğin düzenleneceği günlerin planlanması açısından değerlendirilmesi gereken diğer bir konu olarak ortaya çıkmaktadır.

Etkinlik paydaşları, etkinliğin gerçekleştirilmesinde görev alacak kişi, grup ve kurumlar paydaş olarak değerlendirilmektedir. Etkinliğin gerçekleştirilmesinde birçok taraf bulunmaktadır. Etkinliği gerçekleştiren firma veya organizasyon etkinliği en iyi şekilde gerçekleştirecek kurumlarla işbirliği içerisine girmektedir. Etkinlik türüne bağlı olarak birçok ortakla çalışılması gerekmektedir.

Etkinliklerin Sınıflandırılmasında Etkili Olan Faktörler

Etkinliklerin oluşturulmasına, geliştirilmesine ve etkinliklerin sınıflandırılmasına yardımcı olan birçok faktör bulunmaktadır. Etkinlik sınıflandırılması yapılırken bazen bu faktörlerden biri veya bir kaçı dikkate alınarak sınıflandırmanın yapıldığı görülmektedir. Etkinliklerin sınıflandırılmasında etkili olan faktörler; sıklık, büyüklük, coğrafi yoğunlaşma, konu, özgünlük, planlama durumu ve ziyaretçi tipleri dir.

Sıklık, etkinlik türlerinin birbirinden ayrılmasında kullanılan ölçütlerden biri etkinliklerin gerçekleşme sıklığıdır. Spesifik kültürel etkinlikler ya da tarihi olaylar düşünüldüğünde bazı etkinlikler sadece bir kez gerçekleşir. Etkinliklerin diğer bir grubu, üniversitelerarası olimpiyat oyunları ve uluslararası gösteriler ve fuarlar gibi, düzenli aralıklarla gerçekleştirilmektedir.

Büyüklük, etkinliğin ev sahibi topluma etki düzeyinin temel göstergesi olan diğer bir önemli boyuttur. Büyüklük değerlendirilirken de bazı kriterler dikkate alınmaktadır. Büyüklük değerlendirilirken de bazı kriterler dikkate alınmaktadır. Bu kriterler; katılımcı sayısı, coğrafi büyüklük, alt yapı ve medyanın ilgisi dir.

Coğrafi yoğunlaşma, coğrafi yoğunlaşma etkinliğin gerçekleştirildiği bölge ve etkinliğe katılım ile ilgili bir sınıflandırma faktörüdür. Bazı etkinlikler yerel bir bölgede gerçekleştirilir ve katılımcıları da belirli bir şehir yaşayanları olabilir. Bunlara örnek olarak, sanat, müzik festivalleri ve olimpiyat etkinlikleri gösterilebilir. Etkinlikler bir bölgede farklı alanlara yayıldıklarında, daha fazla izleyici çekmekte ve ev sahibi nüfusun geniş oranına da daha fazla eğlence ve sosyal fırsatlar sağlamaktadırlar.

Konu, spor, sanat, kültür ve ticari gibi sınıflandırmalar etkinliğin konusuna bağlı olarak yapılmaktadır. Ancak böyle bir sınıflandırma genel bir sınıflandırmadır ve her konunun kendi içerisinde konularına göre tekrar sınıflandırılmaktadır.

Özgünlük, etkinliklerin ortaya çıkış nedenleri içerisinde günlük hayatın rutininden ve sıkıcılığından uzaklaştırarak farklı deneyim yaşama fırsatı sunmasıdır. Bu bakımdan da etkinliklerin sınıflandırılmasında özgünlük yani özgün olma durumu da kullanılmaktadır.

Planlama durumu, planlanan etkinlikler, etkinlik yöneticisi ve takımı tarafından ayrıntıları tasarlanmış etkinliklerdir. Planlanmayan etkinlikler ise, beklenmedik bir biçimde ortaya çıkan ve genellikle insanların yarattığı olaylardır. Etkinlik yönetimi açısından önemli olan planlanmış etkinliklerdir.

Ziyaretçi tipleri: Farklı türdeki etkinlikler, farklı ziyaretçi tiplerini çekecektir. Spor etkinlikleri genç ve orta nüfustan, erkek ve yüksek gelir grubuna ait katılımcıları çekerken, sanatsal ve kültürel etkinlikler daha çok 45-54 yaş arası yaşlı ve iyi eğitimli kitleleri çekmektedir. Aynı zamanda etkinliklere farklı kültürlerden ve sosyodemografik sınıflardan izleyiciler katılmaktadır ve bu katılımcılar birbirlerinin ırksal ve kültürel farklılıklarından etkilenmektedirler.

Etkinlik Türleri

Etkinlikler ile ilgili genel bir sınıflandırmanın yapılması, her gün gelişen, yeniden üretilen ve yeni ve farklı türlerin ortaya çıktığı bir alan olduğu için pek mümkün gözükmemektedir. Ancak yine de kimi araştırmacı ve yazarlar etkinliklerin içeriklerini, büyüklüklerini ya da planlanma biçimlerini dikkate alarak bazı sınıflandırmalar yapmışlardır. Etkinlik türleri;

  • Ölçeğe göre,
  • İlgili olduğu alanlara (konusuna) göre,
  • Etkinliklerin planlanma durumuna göre ve
  • Özel etkinlik türüne göre sınıflandırılmıştır.

Ölçeğe göre etkinlikler dört gruba ayrılır:

  • Mega,
  • Hallmark,
  • Büyük ve
  • Yerel etkinliklerdir.

Mega etkinliklerin karakteristik özellikleri şunlardır:

  • Büyük kalabalık kitleleri çeker (milyonun üzerinde katılımcı sayısı).
  • Büyük maliyetler yaratır.
  • Kentsel yenilenmeyle sonuçlanır.
  • Gerçekleştiği bölgede prestij ve saygınlık kazandırır.
  • Gerçekleştirilmesinde politik bir onay süreci gerektirir.
  • Yiyecek, içecek, konaklama ve ulaşım gibi hizmet talebini artırır.
  • Festival ve diğer etkinliklerle birlikte gerçekleştirilir.
  • Bölgeye büyük yatırım ve kaynak çeker.
  • Uluslararası ölçeklidir.
  • Büyük ölçeklidir.
  • Bir kerelik bir etkinliktir.
  • Mutlaka görülmesi gereken bir etkinliktir ve oldukça itibarlıdır.

Hellmark (damga) etkinlikler, bir kasaba, şehir veya bölgenin ruhu veya etolojisi ile özdeşleşen etkinliklerdir. Bu kasaba, şehir veya bölgeler yerin adı ile anılır ve bu haliyle geniş çaplı tanınmışlık ve farkındalık ifade edeceği gibi damga vurucu veya markalaşmış olaylar olarak da ifade edilebilir. Hallmark etkinliklerin özellikleri şunlardır:

  • Büyük ölçeklidir.
  • Ulusal veya uluslararası düzeyde olabilir.
  • Belirli bir yere bağlıdır.
  • Bölgeye yatırım ve kaynak çeker.
  • Kalabalık ziyaretçi gruplarını çeker.
  • Her zaman olmayan bir olaydır.
  • İçinde festivalleri veya diğer etkinlikleri barındırır.
  • İlgili hizmetlere ilişkin talebi artırır.
  • Büyük maliyetlerle gerçekleştirilir.
  • Prestij ve statü içerir.
  • Gelenek veya sembolik unsurları içerir.
  • Ya arkasında bir miras bırakır ya da kentsel yenilenmeyle sonuçlanır.
  • Destinasyon ve etkinlik aynı anlama gelmeye başlar.

Mega etkinlik ile hallmark etkinliklerin birbirine benzer bir yapıda olduğu söylenebilir. Ancak temel farklılığın hallmark etkinliklerin belirli bir destinasyona ait olduğu ancak mega etkinliklerin ise çeşitli destinasyonlarda farklı zamanlarda gerçekleştirilebileceğidir.

Büyük etkinlikler, büyük etkinliklerde de medya ilgisi, ziyaretçi sayısı ve ekonomik etkiler bakımından baskın bir güce sahiptir. Bu tür etkinliklerin gücü mega veya hallmark etkinlikler kadar olmasa da küçümsenmeyecek düzeydedir. Pek çok uluslararası spor şampiyonası bu kategori altında sınıflandırılır.

Yerel etkinlikler, büyüklük esasına göre en dar coğrafik alanı temsil etmektedir. Bu bakımdan bazı kaynaklarda minör etkinlikler olarak da ifade edilmektedir. Bir ulusun kültürel özelliklerini taşıyan veya dar bir coğrafik alana yayılmış her tür etkinlik bu kategori altında sınıflandırılır.

İlgili oldukları alanları göre etkinlikler; kamu, spor, sanat, festival, turizm ve iş ile ilgili etkinliklerin tamamı bu sınıflandırmaya dâhil edilebilmektedir. Bu kategori altında onlarca etkinlikten söz edilebilir.

Festivaller, hem dünya insanları arasındaki dostluğu pekiştirmekte, hem de tanışılan yeni kültürlere ve yaşamlara duyulan merakı körükleyerek insanları yeni yerler görmeye teşvik etmektedir. Festivaller özellikle yerel kültüre ilişkin etkinliklerde otantik ve özgünlük, konukseverlik ve erişebilirlik, katılımcılar ve izleticiler için temalandırma ve sembolik unsurların kullanımı gibi birtakım özelliklere sahiptir. Festivaller gerçekleştirildikleri ülkenin, bölgenin ve kentin markalaşması bakımından önemli bir rol oynar.

Sportif etkinlikler, spor amacı ile düzenlenen farklı büyüklükteki aktiviteleri işaret eder. Sportif etkinlikler de kendi içerisinde sınıflandırılmaktadır. Bir sınıflandırmaya göre sportif etkinlikler; mega, takvimsel, tek seferlik ve vitrin etkinlikler olarak dört grupta sınıflandırılabilir.

Her tür kültür ve sanat etkinlikleri kültürel etkinlikler olarak değerlendirilebilir. Sanatsal ve kültürel etkinlikler; karnavalları, dini anlam taşıyan etkinlikleri, birçok merasim ve tören geçişini, tarihsel anma törenlerini, sergileri, konserleri ve bienalleri içermektedir. Uluslararası çapta düzenlenen kültürel ve sanatsal olaylar büyük etkinlikler kapsamında değerlendirilir.

İş veya işletme etkinlikleri, ticari çıkar sağlamak amacıyla iş ile ilgili bilgilenmek ve bilgilendirmek amacıyla yapılan etkinliklerdir. İş dünyası tarafından düzenlenen bu tür etkinlikleri her sektörde görmek mümkündür. Türkiye’de iş ve işletme etkinlikleri sıklıkla ticari amaçların gerçekleştirilmesine katkı sağlamak için işletmeler tarafından organize edilmektedir.

Fuar ve festivallerle çok benzer olan bir konu sergilerdir. Sergiler; özel ve halk olarak iki kategoriye ayrılabilir. Sergiler, tarihsel olarak perakendeciler ile mal ve hizmetlerin tanıtımını yapan tedarikçi, toptancı ve müşterilerin buluştukları bir yer olarak karakterize edilir. Benzer şekilde sergiler de milyar dolarlık bir değere ulaşmış durumdadır. Farklı kategoride sergiler olmakla birlikte en genel olanlar; tarımsal şovlar, tüketici şovları, özel ticari şovlar, genel ve özel sergilerdir.

Temalı parklar, ailelerin eğlenebilmesi ve hoşça vakit geçirebilmesi için dış mekanda yaratılan eğlence ünitesi ve farklı konseptiyle dikkati çeken yeni bir kavramdır. Tema parkları nostalji ve fantezi dünyasına bir kaçış, eski günleri yad eden bir fırsat, bir ormanın değişik atmosferi ya da garipsenen yabancı yerlerin heyecanı gibi bir temanın belirleyici olarak seçilmesiyle oluşturulur. Temalı parklar başta Amerika olmak üzere pek çok ülkede popüler olan etkinlik türleri arasında değerlendirilir. Hedef kitle özelliği bakımından da geniş bir gruba hitap edebilme gücü, yaygın kullanımının büyük bir işareti olarak görülür ve bu yapısı ile de temalı parklar aile yönelimli destinasyonlar olarak karakterize edilir. Tarihsel mekânların imitasyonu şeklinde dizayn edilen temalı parklar da benzer şekilde geniş bir halk kitlesinin ilgisini çekmektedir. Bu tür temalı parklarda ana ürün olan kültürel mirası tamamlayan pek çok yan aktivite ve ürün de bulunabilmektedir.

Ödül törenleri, yarattığı etki ve ekonomik boyutu nedeniyle etkinlik türleri arasında sınıflandırılmaktadır. Örneğin, daha çok Oscar olarak bilinen akademi ödülü televizyonlar aracılığı ile milyarlarca kişiye ulaşmaktadır.

Diğer etkinlikler, olarak belirtilen etkinlik türü içerisine pek çok aktiviteyi sınıflandırmak mümkündür. Sosyal amaçlı faaliyetler bu kategori altında sınıflandırılabilecek etkinliklerden biridir.

Çok sınırlı sayıda katılımcı tarafından ilgi duyulan aile etkinlikleri, özel günlerde, düğünlerde, cenazelerde, bayramlarda, pikniklerde bir araya gelinerek gerçekleştirilen bu tür etkinlikler daha çok aileye yakın bireylerin katılımı ile sonuçlanır. Düşük ölçekli de olsa bu tür etkinliklerin de ekonomik bir değeri bulunmaktadır.

Planlanma Durumuna Göre Etkinlikler

Etkinlik yönetimi açısından bir diğer sınıflandırma planlanma durumuna göre etkinlikler dir. Bu sınıflandırma etkinlikleri planlanma, kendine özgü ve özel olma ve büyüklük kriterleri dikkate alınarak yapılmıştır. Planlanan etkinlikler; sıradan ve özel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Özel etkinlikler de; küçük ve büyük olmak üzere iki türdür.

Büyük etkinlikler ise; hallmark etkinlikler ve mega etkinlikler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Planlanan ve planlanmayan etkinlik ayrımının temel dayandığı nokta; planlanan etkinliklerin etkinlik yöneticisi ve takımı tarafından tasarlanmış olması; planlanmayan etkinlikler ise beklenmedik bir biçimde ortaya çıkan ve genellikle insanların yarattığı olaylardır.

Planlanan etkinlikler, sıradan yani düzenli olarak devam eden etkinliklerdir. Özel etkinlikler ise, günlük hayat veya normal yaşantının dışındaki olay olarak tanımlanabilir. Özel etkinlikler; normal aktivite programı dışında, nadiren veya bir kez gerçekleşen temalı etkinliklerin tanımlanmasında kullanılır. Özel etkinliklerin sınıflandırılmasında;

  • Serbest zaman etkinlikleri,
  • Bireysel etkinlikler,
  • Kültürel etkinlikler ve
  • İşletme etkinlikleri şeklinde dörtlü bir gruplandırılma yapılmıştır.

Spor Etkinlikleri

Spor etkinlikleri halk kutlamaları ile başlamış ve tarihsel olarak dinle bağlantısı kurulmuştur. Etkinlik değerlendirilirken en önemli özelliği halk kutlamasıdır. Bu doğrultuda spor etkinlikleri, toplumla kaynaşmayı sağlama, gerilimi azaltma, sosyal grupları birbirine bağlama ve bir toplumun yaygın değerlerini sembolize etme özelliklerine sahiptir. Spor etkinlikleri teriminin altında farklı spor karşılaşmaları ortaya çıkmaktadır. Bunlar takım veya oyuncular arasında çeşitli karşılaşmalarla bir birincinin seçildiği turnuvalar, bir lig içinde karşılaşmalar sonucunda kazanan takımın veya oyuncunun seçildiği şampiyonalar, bir spor dalında üst düzey karşılaşmaları içeren Grand Prix’ler, dört yılda bir düzenlenen ve bünyesinde farklı spor dallarında karşılaşmaların yapıldığı Olimpiyat Oyunlarıdır. Spor etkinliklerine, çeşitli sosyal sınıflardan ve gruplardan; sporla çok fazla ilgisi ve bilgisi olmayan kişiler de katılır. Spor etkinliklerinde katılımcılar; a ktif katılımcılar, pasif katılımcılar ve medya mensupları olarak üç temel kategoride ele alınır.

Spor Etkinliklerinin Sınıflandırılması

Spor etkinlikleri;

  • Önemlerine göre,
  • Gerçekleştikleri yere ve zamana göre,
  • Etkinliklerin özelliklerine göre sınıflandırılabilir.

Önemlerine göre etkinlikler; yerel, bölgesel, ulusal, uluslararası, kıtasal, kıtalararası ve küresel olabilir.

Gerçekleştirildiği yere ve zamana göre etkinlikler; aynı yerde geleneksel olarak her yıl düzenlenen spor etkinlikleri, farklı destinasyonlarda farklı zamanlarda gerçekleştirilen etkinlikler ve eş zamanlı spor etkinlikleri olarak belirtilmiştir.

Özelliklerine göre etkinlikler ise; boş zaman spor etkinlikleri, turistik spor etkinlikleri, profesyonel spor etkinlikleri ve başka etkinliklere yardımcı olan spor etkinlikleri olarak sıralanabilir.

Spor Etkinliklerinin Özellikleri

Etkinlik kavramının tanımından hareketle, etkinlikleri rutin olmayan ve emsalsiz olma gibi temel özelliklerini ortaya koymak mümkündür. Ancak bu özellikler dışında etkinliğin türüne ve gerektirdiği hizmetlere bağlı olarak bazı özelliklerin gruplandırılması gerekir. Etkinliklerin temel özellikleri arasında; etkinliklerin emsalsiz olması (eşsiz), soyut olması, emek yoğun olması, belirlenmiş bir zaman diliminde olması, dokunulmaz olması, kişisel etkileşim gerektirmesi, etkinlik ortamına sahip olması, ritüel ve seremoniyi içinde barındırması sayılabilir (S:18, Şekil 1.3).

Spor Etkinlik Endüstrisi

Spor sadece bedensel bir faaliyet ve yarışmaların yapılma aracı olarak değil ekonomik hayatı doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen iktisadi bir faktör olarak da değerlendirilmektedir. Sporun ekonomik etkilerini en fazla hissettiren çeşidi mega etkinliklerdir. Olimpik Oyunların ve Futbol şampiyonalarının yapıldığı yerler kamu ve özel sektör yatırımlarını yoğun bir şekilde kendine çekmektedir. Bu yarışmaların yapılması öncelikle turizmi, yiyecek-içecek hizmetlerini ve inşaat faaliyetlerini teşvik etmekte ve canlandırmaktadır. Konaklama sektörü, restoran işletmeleri, mekanik tesisler, spor okulları ve öğretmenleri, ulaştırma kuruluşları, seyahat acenteleri sportif faaliyetler sayesinde pozitif etkilenmekte ve bu durum bölge ekonomisine yansımaktadır. Etkinlik endüstrisinin belirgin bazı özellikleri bulunmaktadır. Bu özellikler şunlardır:

  • Dünya çapında ilgi,
  • Rekabet çevresi,
  • Ekonomik ve turizm etkisi,
  • Otantik ve yaratıcı etkinlik ürünleri,
  • Etkinliğin düzenlendiği yere katkıları,
  • Düşük risk,
  • Karışık tasarım ve yönetim,
  • Çok yönlü paydaşlar.

Spor Etkinliklerinin Etkisi

Tüm etkinlik türlerinde olduğu gibi sportif etkinliklerin de ev sahibi topluluk ve ortaklarına olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır (S:23, Tablo 1.1). Etkinlik yöneticisi bu etkileri tanımlamalı, tahmin etmeli ve tüm taraflar için en iyi dengeyi sağlayacak şekilde yönetmelidir. Bunu başarabilmek için ise, tüm öngörülebilir pozitif etkiler geliştirilmeli ve maksimize edilmeli, negatif etkilerin de önüne geçilmeye çalışılmalıdır.

Ekonomik Etki: Spor etkinliklerinin yapıldığı bölgede etkinlik boyunca etkinliğe katılımda bulunan kişilerin yapmış oldukları harcamalar sayesinde ekonomik katkılar sağlanmaktadır. Bu yüzden, spor etkinliklerine ev sahipliği yapmak için ülkeler ve şehirleri arasında büyük bir çekişme söz konusu olmaktadır. Bu açıdan etkinlikler; bölge gelirinde artış ve istihdam alan ı olarak ortaya çıkmaktadır.

Turizm Etkisi: Çeşitli spor etkinlikleri, turizm ürünlerinin bir formudur. Olimpiyat oyunları gibi bazı mega etkinlikler, ekonomik ürünlerin sergilendiği fuarlar ve uluslararası sergiler, festivaller ve gösteriler gibi, kendi içinde, hem seyircilerin hem de sporcuların katılacağı potansiyel turistleri çekebilecek bir turizm çekiciliğidir. Bu gibi etkinlikler, etkinliğin yapıldığı destinasyonlardaki doğal ve fiziksel çekiciliklerle bağlantılı olarak organize edilen turist programlarına eşlik eder.

Fiziksel Etki: Etkinlikler yerel ekonomi üzerinde de katalizör etkisi yaratmaktadır. Özellikle kentsel alanların düzenlenmesi ve yeni turizm alanlarının faaliyete açılması konusunda hızlandırıcı bir etkiye sahip olan etkinlikler, pek çok ülke için gelir kaynağı olmuştur. Spor ve fiziksel aktivite için gerekli olan şeyler malzeme ve alt yapıdır. Bunların yapımı ekosistem ve çevre için kaçınılmaz etkilere sahiptir. Gerçekleştirilen sportif etkinliklerin kapsam ve ölçüsü ne olursa olsun, çevre ve ekosistem için birçok sonuç doğurmaktadır.

Sosyo Kültürel Etki: Etkinlikler ev sahibi topluluk üzerinde de bir etkiye sahiptir. Etkinliğin gerçekleştirildiği dönemde etkinliklere katılma ve bölgenin gelenek ve değerlerinin güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, etkinliklerle bağlantılı olarak kişisel ve özel değerlerin ticarileştirilmesi ve doğanın bozulması gibi olumsuz etkilerinden de bahsedilmektedir.

Psikolojik Etki: Spor etkinlikleri ekonomik katkının yanı sıra şehir veya ülkenin imajının güçlenmesine, değiştirilmesine katkı sağlar ve ev sahibi şehir/ülkede yaşayan topluma moral kazandırır. Toplumsal değişme, toplumla bütünleşme ve gönüllülük duygusu spor etkinliklerinin ekonomi dışı yararları arasında yer alır.

Politik Etki: Etkinlikleri tarihsel süreç içerisinde değerlendirdiğimizde etkinliklerin politik yaşamla da ilişkili bir geçmişi olduğu söylenebilir. Tarih boyunca, politikacıların özel etkinlikleri gerçekleştirmek için hep önemli bir nedeni olmuştur. Çoğu durumda da güçlerini ve egemen sınıfı göstermek, desteklemek gibi sebepleri bulunmaktadır. Başarılı politikacılar kişisel özelliklerini yansıtacak etkinlikleri kullanmaya devam etmektedir ve bu da politik avantajlar sağlamaktadır.

Etkinlik Kavramı

İngilizce “event” kelimesinin karşılığı olarak kullanılan etkinlik kavramı, katılımcılar üzerinde bir etkinin yaratılması için dikkatli bir şekilde tasarlanmış deneyim olarak tanımlanabilir. Etkinlik farklı amaçlarla tasarlanan aktiviteleri tanımlamada kullanılır. Bu aktiviteler sanat, spor, turizm, sosyal etkinlikler ile ilgili olabileceği gibi, daha profesyonel ve formal olarak örgütlenmiş büyük çaplı organizasyonlar tarafından yürütülen dev etkinlikler şeklinde de olabilir. Etkinlikler, günlük normal aktivitelerden ayrılarak boş zaman, kültürel, kişisel, iş ve işletme amaçlarına ulaşmak için rutin olmayan eylemler veya katılımlar olarak değerlendirilmektedir. Etkinliklerde amaç, bir grup insanın deneyimini yönlendirmek, eğlendirmek, kutlama yapmak veya eğitmektir. Etkinlik kavramı ile bağlantılı pek çok unsur söz konusudur. Bu unsurlar; etkinliğin amacı, teması, yer, hedef kitle, kaynak, zaman ile takımın güç ve kabiliyeti dir.

Etkinliğin amacı net olarak belirlenmezse, etkinliğin sonucunu ölçmek de mümkün olmayacaktır. Etkinlik toplumsal amaçla düzenlenen bir olay mı yoksa sadece kar amaçlı oluşturulmuş bir olay mı bunların ortaya konması gerekmektedir. Çoğu etkinliğin asıl amacı kazanç elde etmek iken, bazılarında sosyal, kültürel, toplumla bütünleşme gibi amaçlar söz konusudur.

Etkinliğin teması, etkinliğin amaçlarıyla bağlantılıdır. Tema, tüm araştırma ihtiyaçları ve ilgili olabilecek konular ile uyumlu olmalıdır. Bilet, program, üniforma, dekor, poster ve ürün gibi etkinlik için oluşturulan tekrarlanabilen tüm unsurlar etkinlik için uyarlanabilir. Bu unsurlar etkinliğin temasını tanımlamada katılımcılara yardım eder. Potansiyel temalar için sonsuz sayıda seçenek bulunmaktadır. Ama bunları sınırlayan firmanın imajı ve tüketicilerin ödemeye niyetli olduğu fiyattır.

Etkinliğin düzenleneceği yer, etkinliğe katılımın yüksek olacağı coğrafik bir yerin seçilmesini işaret eder. Bunun anlamı etkinliğin hedef kitlesine yakın bir yerde gerçekleştiriliyor olmasıdır. Bu durum etkinliğe katılım oranını olumlu yönde etkileyecektir.

Etkinliğin hedef kitlesi, etkinlikten yararlanacak olan kişi, grup, tüketici ya da kurumların kim olduğuna işaret eder. Herhangi bir etkinlik organize edildiği zaman, tüm katılımcılarının ihtiyaçları önceden düşünülmesi gerekir. Etkinlikler hedef kitlenin ihtiyaçlarına cevap verdiği müddetçe başarılı olma şansı yakalar.

Finansal durum, etkinliğin düzenlenebilmesi için gerekli belli bir parasal kaynağı ifade eder. Finansal yönetimin amacı, katlanılan tüm maliyetlerin zaman içinde telafi edilmesidir. Ancak tüm etkinlikler kar yönelimli değildir. Etkinlik firması tarafından yürütülen iyi bir finansal yönetim için en azından katlanılan maliyetleri karşılayacak düzeyde bir gelir elde edilmesidir.

Etkinliğin zamanlaması, daha çok sezon veya hava durumu ile bağlantılıdır. Spor etkinliklerinde zamanlama spor sezonu ve sporcuların yarışmalarıyla sınırlıdır. Uluslararası hedef kitleye yayın yapıldığında başka konuların da düşünülmesi gerekir. Etkinlik konusu değerlendirilirken zamanla ilgili olarak dört faktör dikkate alınmalıdır: sezon, haftanın günü, günün saati ve süre.

Genellikle, etkinlik katılımcıları ilkbahardaki etkinliğe aşırı talepte bulunurken, kış ortasındaki etkinliklere ise katılım zayıf olarak ortaya çıkmaktadır. Haftanın günlerini değerlendirdiğimizde, çoğu durumda hafta içine göre hafta sonu etkinliklere katılım daha yüksek olmaktadır. Günün saati, açısından değerlendirildiğinde etkinliğin türüne ve hedef kitlesine bağlı olarak farklı saatler ön plana çıkabilir. Süre ise etkinliğin düzenleneceği günlerin planlanması açısından değerlendirilmesi gereken diğer bir konu olarak ortaya çıkmaktadır.

Etkinlik paydaşları, etkinliğin gerçekleştirilmesinde görev alacak kişi, grup ve kurumlar paydaş olarak değerlendirilmektedir. Etkinliğin gerçekleştirilmesinde birçok taraf bulunmaktadır. Etkinliği gerçekleştiren firma veya organizasyon etkinliği en iyi şekilde gerçekleştirecek kurumlarla işbirliği içerisine girmektedir. Etkinlik türüne bağlı olarak birçok ortakla çalışılması gerekmektedir.

Etkinliklerin Sınıflandırılmasında Etkili Olan Faktörler

Etkinliklerin oluşturulmasına, geliştirilmesine ve etkinliklerin sınıflandırılmasına yardımcı olan birçok faktör bulunmaktadır. Etkinlik sınıflandırılması yapılırken bazen bu faktörlerden biri veya bir kaçı dikkate alınarak sınıflandırmanın yapıldığı görülmektedir. Etkinliklerin sınıflandırılmasında etkili olan faktörler; sıklık, büyüklük, coğrafi yoğunlaşma, konu, özgünlük, planlama durumu ve ziyaretçi tipleri dir.

Sıklık, etkinlik türlerinin birbirinden ayrılmasında kullanılan ölçütlerden biri etkinliklerin gerçekleşme sıklığıdır. Spesifik kültürel etkinlikler ya da tarihi olaylar düşünüldüğünde bazı etkinlikler sadece bir kez gerçekleşir. Etkinliklerin diğer bir grubu, üniversitelerarası olimpiyat oyunları ve uluslararası gösteriler ve fuarlar gibi, düzenli aralıklarla gerçekleştirilmektedir.

Büyüklük, etkinliğin ev sahibi topluma etki düzeyinin temel göstergesi olan diğer bir önemli boyuttur. Büyüklük değerlendirilirken de bazı kriterler dikkate alınmaktadır. Büyüklük değerlendirilirken de bazı kriterler dikkate alınmaktadır. Bu kriterler; katılımcı sayısı, coğrafi büyüklük, alt yapı ve medyanın ilgisi dir.

Coğrafi yoğunlaşma, coğrafi yoğunlaşma etkinliğin gerçekleştirildiği bölge ve etkinliğe katılım ile ilgili bir sınıflandırma faktörüdür. Bazı etkinlikler yerel bir bölgede gerçekleştirilir ve katılımcıları da belirli bir şehir yaşayanları olabilir. Bunlara örnek olarak, sanat, müzik festivalleri ve olimpiyat etkinlikleri gösterilebilir. Etkinlikler bir bölgede farklı alanlara yayıldıklarında, daha fazla izleyici çekmekte ve ev sahibi nüfusun geniş oranına da daha fazla eğlence ve sosyal fırsatlar sağlamaktadırlar.

Konu, spor, sanat, kültür ve ticari gibi sınıflandırmalar etkinliğin konusuna bağlı olarak yapılmaktadır. Ancak böyle bir sınıflandırma genel bir sınıflandırmadır ve her konunun kendi içerisinde konularına göre tekrar sınıflandırılmaktadır.

Özgünlük, etkinliklerin ortaya çıkış nedenleri içerisinde günlük hayatın rutininden ve sıkıcılığından uzaklaştırarak farklı deneyim yaşama fırsatı sunmasıdır. Bu bakımdan da etkinliklerin sınıflandırılmasında özgünlük yani özgün olma durumu da kullanılmaktadır.

Planlama durumu, planlanan etkinlikler, etkinlik yöneticisi ve takımı tarafından ayrıntıları tasarlanmış etkinliklerdir. Planlanmayan etkinlikler ise, beklenmedik bir biçimde ortaya çıkan ve genellikle insanların yarattığı olaylardır. Etkinlik yönetimi açısından önemli olan planlanmış etkinliklerdir.

Ziyaretçi tipleri: Farklı türdeki etkinlikler, farklı ziyaretçi tiplerini çekecektir. Spor etkinlikleri genç ve orta nüfustan, erkek ve yüksek gelir grubuna ait katılımcıları çekerken, sanatsal ve kültürel etkinlikler daha çok 45-54 yaş arası yaşlı ve iyi eğitimli kitleleri çekmektedir. Aynı zamanda etkinliklere farklı kültürlerden ve sosyodemografik sınıflardan izleyiciler katılmaktadır ve bu katılımcılar birbirlerinin ırksal ve kültürel farklılıklarından etkilenmektedirler.

Etkinlik Türleri

Etkinlikler ile ilgili genel bir sınıflandırmanın yapılması, her gün gelişen, yeniden üretilen ve yeni ve farklı türlerin ortaya çıktığı bir alan olduğu için pek mümkün gözükmemektedir. Ancak yine de kimi araştırmacı ve yazarlar etkinliklerin içeriklerini, büyüklüklerini ya da planlanma biçimlerini dikkate alarak bazı sınıflandırmalar yapmışlardır. Etkinlik türleri;

  • Ölçeğe göre,
  • İlgili olduğu alanlara (konusuna) göre,
  • Etkinliklerin planlanma durumuna göre ve
  • Özel etkinlik türüne göre sınıflandırılmıştır.

Ölçeğe göre etkinlikler dört gruba ayrılır:

  • Mega,
  • Hallmark,
  • Büyük ve
  • Yerel etkinliklerdir.

Mega etkinliklerin karakteristik özellikleri şunlardır:

  • Büyük kalabalık kitleleri çeker (milyonun üzerinde katılımcı sayısı).
  • Büyük maliyetler yaratır.
  • Kentsel yenilenmeyle sonuçlanır.
  • Gerçekleştiği bölgede prestij ve saygınlık kazandırır.
  • Gerçekleştirilmesinde politik bir onay süreci gerektirir.
  • Yiyecek, içecek, konaklama ve ulaşım gibi hizmet talebini artırır.
  • Festival ve diğer etkinliklerle birlikte gerçekleştirilir.
  • Bölgeye büyük yatırım ve kaynak çeker.
  • Uluslararası ölçeklidir.
  • Büyük ölçeklidir.
  • Bir kerelik bir etkinliktir.
  • Mutlaka görülmesi gereken bir etkinliktir ve oldukça itibarlıdır.

Hellmark (damga) etkinlikler, bir kasaba, şehir veya bölgenin ruhu veya etolojisi ile özdeşleşen etkinliklerdir. Bu kasaba, şehir veya bölgeler yerin adı ile anılır ve bu haliyle geniş çaplı tanınmışlık ve farkındalık ifade edeceği gibi damga vurucu veya markalaşmış olaylar olarak da ifade edilebilir. Hallmark etkinliklerin özellikleri şunlardır:

  • Büyük ölçeklidir.
  • Ulusal veya uluslararası düzeyde olabilir.
  • Belirli bir yere bağlıdır.
  • Bölgeye yatırım ve kaynak çeker.
  • Kalabalık ziyaretçi gruplarını çeker.
  • Her zaman olmayan bir olaydır.
  • İçinde festivalleri veya diğer etkinlikleri barındırır.
  • İlgili hizmetlere ilişkin talebi artırır.
  • Büyük maliyetlerle gerçekleştirilir.
  • Prestij ve statü içerir.
  • Gelenek veya sembolik unsurları içerir.
  • Ya arkasında bir miras bırakır ya da kentsel yenilenmeyle sonuçlanır.
  • Destinasyon ve etkinlik aynı anlama gelmeye başlar.

Mega etkinlik ile hallmark etkinliklerin birbirine benzer bir yapıda olduğu söylenebilir. Ancak temel farklılığın hallmark etkinliklerin belirli bir destinasyona ait olduğu ancak mega etkinliklerin ise çeşitli destinasyonlarda farklı zamanlarda gerçekleştirilebileceğidir.

Büyük etkinlikler, büyük etkinliklerde de medya ilgisi, ziyaretçi sayısı ve ekonomik etkiler bakımından baskın bir güce sahiptir. Bu tür etkinliklerin gücü mega veya hallmark etkinlikler kadar olmasa da küçümsenmeyecek düzeydedir. Pek çok uluslararası spor şampiyonası bu kategori altında sınıflandırılır.

Yerel etkinlikler, büyüklük esasına göre en dar coğrafik alanı temsil etmektedir. Bu bakımdan bazı kaynaklarda minör etkinlikler olarak da ifade edilmektedir. Bir ulusun kültürel özelliklerini taşıyan veya dar bir coğrafik alana yayılmış her tür etkinlik bu kategori altında sınıflandırılır.

İlgili oldukları alanları göre etkinlikler; kamu, spor, sanat, festival, turizm ve iş ile ilgili etkinliklerin tamamı bu sınıflandırmaya dâhil edilebilmektedir. Bu kategori altında onlarca etkinlikten söz edilebilir.

Festivaller, hem dünya insanları arasındaki dostluğu pekiştirmekte, hem de tanışılan yeni kültürlere ve yaşamlara duyulan merakı körükleyerek insanları yeni yerler görmeye teşvik etmektedir. Festivaller özellikle yerel kültüre ilişkin etkinliklerde otantik ve özgünlük, konukseverlik ve erişebilirlik, katılımcılar ve izleticiler için temalandırma ve sembolik unsurların kullanımı gibi birtakım özelliklere sahiptir. Festivaller gerçekleştirildikleri ülkenin, bölgenin ve kentin markalaşması bakımından önemli bir rol oynar.

Sportif etkinlikler, spor amacı ile düzenlenen farklı büyüklükteki aktiviteleri işaret eder. Sportif etkinlikler de kendi içerisinde sınıflandırılmaktadır. Bir sınıflandırmaya göre sportif etkinlikler; mega, takvimsel, tek seferlik ve vitrin etkinlikler olarak dört grupta sınıflandırılabilir.

Her tür kültür ve sanat etkinlikleri kültürel etkinlikler olarak değerlendirilebilir. Sanatsal ve kültürel etkinlikler; karnavalları, dini anlam taşıyan etkinlikleri, birçok merasim ve tören geçişini, tarihsel anma törenlerini, sergileri, konserleri ve bienalleri içermektedir. Uluslararası çapta düzenlenen kültürel ve sanatsal olaylar büyük etkinlikler kapsamında değerlendirilir.

İş veya işletme etkinlikleri, ticari çıkar sağlamak amacıyla iş ile ilgili bilgilenmek ve bilgilendirmek amacıyla yapılan etkinliklerdir. İş dünyası tarafından düzenlenen bu tür etkinlikleri her sektörde görmek mümkündür. Türkiye’de iş ve işletme etkinlikleri sıklıkla ticari amaçların gerçekleştirilmesine katkı sağlamak için işletmeler tarafından organize edilmektedir.

Fuar ve festivallerle çok benzer olan bir konu sergilerdir. Sergiler; özel ve halk olarak iki kategoriye ayrılabilir. Sergiler, tarihsel olarak perakendeciler ile mal ve hizmetlerin tanıtımını yapan tedarikçi, toptancı ve müşterilerin buluştukları bir yer olarak karakterize edilir. Benzer şekilde sergiler de milyar dolarlık bir değere ulaşmış durumdadır. Farklı kategoride sergiler olmakla birlikte en genel olanlar; tarımsal şovlar, tüketici şovları, özel ticari şovlar, genel ve özel sergilerdir.

Temalı parklar, ailelerin eğlenebilmesi ve hoşça vakit geçirebilmesi için dış mekanda yaratılan eğlence ünitesi ve farklı konseptiyle dikkati çeken yeni bir kavramdır. Tema parkları nostalji ve fantezi dünyasına bir kaçış, eski günleri yad eden bir fırsat, bir ormanın değişik atmosferi ya da garipsenen yabancı yerlerin heyecanı gibi bir temanın belirleyici olarak seçilmesiyle oluşturulur. Temalı parklar başta Amerika olmak üzere pek çok ülkede popüler olan etkinlik türleri arasında değerlendirilir. Hedef kitle özelliği bakımından da geniş bir gruba hitap edebilme gücü, yaygın kullanımının büyük bir işareti olarak görülür ve bu yapısı ile de temalı parklar aile yönelimli destinasyonlar olarak karakterize edilir. Tarihsel mekânların imitasyonu şeklinde dizayn edilen temalı parklar da benzer şekilde geniş bir halk kitlesinin ilgisini çekmektedir. Bu tür temalı parklarda ana ürün olan kültürel mirası tamamlayan pek çok yan aktivite ve ürün de bulunabilmektedir.

Ödül törenleri, yarattığı etki ve ekonomik boyutu nedeniyle etkinlik türleri arasında sınıflandırılmaktadır. Örneğin, daha çok Oscar olarak bilinen akademi ödülü televizyonlar aracılığı ile milyarlarca kişiye ulaşmaktadır.

Diğer etkinlikler, olarak belirtilen etkinlik türü içerisine pek çok aktiviteyi sınıflandırmak mümkündür. Sosyal amaçlı faaliyetler bu kategori altında sınıflandırılabilecek etkinliklerden biridir.

Çok sınırlı sayıda katılımcı tarafından ilgi duyulan aile etkinlikleri, özel günlerde, düğünlerde, cenazelerde, bayramlarda, pikniklerde bir araya gelinerek gerçekleştirilen bu tür etkinlikler daha çok aileye yakın bireylerin katılımı ile sonuçlanır. Düşük ölçekli de olsa bu tür etkinliklerin de ekonomik bir değeri bulunmaktadır.

Planlanma Durumuna Göre Etkinlikler

Etkinlik yönetimi açısından bir diğer sınıflandırma planlanma durumuna göre etkinlikler dir. Bu sınıflandırma etkinlikleri planlanma, kendine özgü ve özel olma ve büyüklük kriterleri dikkate alınarak yapılmıştır. Planlanan etkinlikler; sıradan ve özel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Özel etkinlikler de; küçük ve büyük olmak üzere iki türdür.

Büyük etkinlikler ise; hallmark etkinlikler ve mega etkinlikler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Planlanan ve planlanmayan etkinlik ayrımının temel dayandığı nokta; planlanan etkinliklerin etkinlik yöneticisi ve takımı tarafından tasarlanmış olması; planlanmayan etkinlikler ise beklenmedik bir biçimde ortaya çıkan ve genellikle insanların yarattığı olaylardır.

Planlanan etkinlikler, sıradan yani düzenli olarak devam eden etkinliklerdir. Özel etkinlikler ise, günlük hayat veya normal yaşantının dışındaki olay olarak tanımlanabilir. Özel etkinlikler; normal aktivite programı dışında, nadiren veya bir kez gerçekleşen temalı etkinliklerin tanımlanmasında kullanılır. Özel etkinliklerin sınıflandırılmasında;

  • Serbest zaman etkinlikleri,
  • Bireysel etkinlikler,
  • Kültürel etkinlikler ve
  • İşletme etkinlikleri şeklinde dörtlü bir gruplandırılma yapılmıştır.

Spor Etkinlikleri

Spor etkinlikleri halk kutlamaları ile başlamış ve tarihsel olarak dinle bağlantısı kurulmuştur. Etkinlik değerlendirilirken en önemli özelliği halk kutlamasıdır. Bu doğrultuda spor etkinlikleri, toplumla kaynaşmayı sağlama, gerilimi azaltma, sosyal grupları birbirine bağlama ve bir toplumun yaygın değerlerini sembolize etme özelliklerine sahiptir. Spor etkinlikleri teriminin altında farklı spor karşılaşmaları ortaya çıkmaktadır. Bunlar takım veya oyuncular arasında çeşitli karşılaşmalarla bir birincinin seçildiği turnuvalar, bir lig içinde karşılaşmalar sonucunda kazanan takımın veya oyuncunun seçildiği şampiyonalar, bir spor dalında üst düzey karşılaşmaları içeren Grand Prix’ler, dört yılda bir düzenlenen ve bünyesinde farklı spor dallarında karşılaşmaların yapıldığı Olimpiyat Oyunlarıdır. Spor etkinliklerine, çeşitli sosyal sınıflardan ve gruplardan; sporla çok fazla ilgisi ve bilgisi olmayan kişiler de katılır. Spor etkinliklerinde katılımcılar; a ktif katılımcılar, pasif katılımcılar ve medya mensupları olarak üç temel kategoride ele alınır.

Spor Etkinliklerinin Sınıflandırılması

Spor etkinlikleri;

  • Önemlerine göre,
  • Gerçekleştikleri yere ve zamana göre,
  • Etkinliklerin özelliklerine göre sınıflandırılabilir.

Önemlerine göre etkinlikler; yerel, bölgesel, ulusal, uluslararası, kıtasal, kıtalararası ve küresel olabilir.

Gerçekleştirildiği yere ve zamana göre etkinlikler; aynı yerde geleneksel olarak her yıl düzenlenen spor etkinlikleri, farklı destinasyonlarda farklı zamanlarda gerçekleştirilen etkinlikler ve eş zamanlı spor etkinlikleri olarak belirtilmiştir.

Özelliklerine göre etkinlikler ise; boş zaman spor etkinlikleri, turistik spor etkinlikleri, profesyonel spor etkinlikleri ve başka etkinliklere yardımcı olan spor etkinlikleri olarak sıralanabilir.

Spor Etkinliklerinin Özellikleri

Etkinlik kavramının tanımından hareketle, etkinlikleri rutin olmayan ve emsalsiz olma gibi temel özelliklerini ortaya koymak mümkündür. Ancak bu özellikler dışında etkinliğin türüne ve gerektirdiği hizmetlere bağlı olarak bazı özelliklerin gruplandırılması gerekir. Etkinliklerin temel özellikleri arasında; etkinliklerin emsalsiz olması (eşsiz), soyut olması, emek yoğun olması, belirlenmiş bir zaman diliminde olması, dokunulmaz olması, kişisel etkileşim gerektirmesi, etkinlik ortamına sahip olması, ritüel ve seremoniyi içinde barındırması sayılabilir (S:18, Şekil 1.3).

Spor Etkinlik Endüstrisi

Spor sadece bedensel bir faaliyet ve yarışmaların yapılma aracı olarak değil ekonomik hayatı doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen iktisadi bir faktör olarak da değerlendirilmektedir. Sporun ekonomik etkilerini en fazla hissettiren çeşidi mega etkinliklerdir. Olimpik Oyunların ve Futbol şampiyonalarının yapıldığı yerler kamu ve özel sektör yatırımlarını yoğun bir şekilde kendine çekmektedir. Bu yarışmaların yapılması öncelikle turizmi, yiyecek-içecek hizmetlerini ve inşaat faaliyetlerini teşvik etmekte ve canlandırmaktadır. Konaklama sektörü, restoran işletmeleri, mekanik tesisler, spor okulları ve öğretmenleri, ulaştırma kuruluşları, seyahat acenteleri sportif faaliyetler sayesinde pozitif etkilenmekte ve bu durum bölge ekonomisine yansımaktadır. Etkinlik endüstrisinin belirgin bazı özellikleri bulunmaktadır. Bu özellikler şunlardır:

  • Dünya çapında ilgi,
  • Rekabet çevresi,
  • Ekonomik ve turizm etkisi,
  • Otantik ve yaratıcı etkinlik ürünleri,
  • Etkinliğin düzenlendiği yere katkıları,
  • Düşük risk,
  • Karışık tasarım ve yönetim,
  • Çok yönlü paydaşlar.

Spor Etkinliklerinin Etkisi

Tüm etkinlik türlerinde olduğu gibi sportif etkinliklerin de ev sahibi topluluk ve ortaklarına olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır (S:23, Tablo 1.1). Etkinlik yöneticisi bu etkileri tanımlamalı, tahmin etmeli ve tüm taraflar için en iyi dengeyi sağlayacak şekilde yönetmelidir. Bunu başarabilmek için ise, tüm öngörülebilir pozitif etkiler geliştirilmeli ve maksimize edilmeli, negatif etkilerin de önüne geçilmeye çalışılmalıdır.

Ekonomik Etki: Spor etkinliklerinin yapıldığı bölgede etkinlik boyunca etkinliğe katılımda bulunan kişilerin yapmış oldukları harcamalar sayesinde ekonomik katkılar sağlanmaktadır. Bu yüzden, spor etkinliklerine ev sahipliği yapmak için ülkeler ve şehirleri arasında büyük bir çekişme söz konusu olmaktadır. Bu açıdan etkinlikler; bölge gelirinde artış ve istihdam alan ı olarak ortaya çıkmaktadır.

Turizm Etkisi: Çeşitli spor etkinlikleri, turizm ürünlerinin bir formudur. Olimpiyat oyunları gibi bazı mega etkinlikler, ekonomik ürünlerin sergilendiği fuarlar ve uluslararası sergiler, festivaller ve gösteriler gibi, kendi içinde, hem seyircilerin hem de sporcuların katılacağı potansiyel turistleri çekebilecek bir turizm çekiciliğidir. Bu gibi etkinlikler, etkinliğin yapıldığı destinasyonlardaki doğal ve fiziksel çekiciliklerle bağlantılı olarak organize edilen turist programlarına eşlik eder.

Fiziksel Etki: Etkinlikler yerel ekonomi üzerinde de katalizör etkisi yaratmaktadır. Özellikle kentsel alanların düzenlenmesi ve yeni turizm alanlarının faaliyete açılması konusunda hızlandırıcı bir etkiye sahip olan etkinlikler, pek çok ülke için gelir kaynağı olmuştur. Spor ve fiziksel aktivite için gerekli olan şeyler malzeme ve alt yapıdır. Bunların yapımı ekosistem ve çevre için kaçınılmaz etkilere sahiptir. Gerçekleştirilen sportif etkinliklerin kapsam ve ölçüsü ne olursa olsun, çevre ve ekosistem için birçok sonuç doğurmaktadır.

Sosyo Kültürel Etki: Etkinlikler ev sahibi topluluk üzerinde de bir etkiye sahiptir. Etkinliğin gerçekleştirildiği dönemde etkinliklere katılma ve bölgenin gelenek ve değerlerinin güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, etkinliklerle bağlantılı olarak kişisel ve özel değerlerin ticarileştirilmesi ve doğanın bozulması gibi olumsuz etkilerinden de bahsedilmektedir.

Psikolojik Etki: Spor etkinlikleri ekonomik katkının yanı sıra şehir veya ülkenin imajının güçlenmesine, değiştirilmesine katkı sağlar ve ev sahibi şehir/ülkede yaşayan topluma moral kazandırır. Toplumsal değişme, toplumla bütünleşme ve gönüllülük duygusu spor etkinliklerinin ekonomi dışı yararları arasında yer alır.

Politik Etki: Etkinlikleri tarihsel süreç içerisinde değerlendirdiğimizde etkinliklerin politik yaşamla da ilişkili bir geçmişi olduğu söylenebilir. Tarih boyunca, politikacıların özel etkinlikleri gerçekleştirmek için hep önemli bir nedeni olmuştur. Çoğu durumda da güçlerini ve egemen sınıfı göstermek, desteklemek gibi sebepleri bulunmaktadır. Başarılı politikacılar kişisel özelliklerini yansıtacak etkinlikleri kullanmaya devam etmektedir ve bu da politik avantajlar sağlamaktadır.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!