Engelli Mevzuatı ve Meslek Etiği Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Engelli Mevzuatı ve Meslek Etiği Dersi 1. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Engelli Mevzuatı Ve İlgili Hukuki Kavramlar

1. Soru

Hukuk kuralları neyi amaçlar?

Cevap

Hukuk kuralları kişilerin hak ve menfaatlerini korumayı, toplumda adaletin sağlanmasını amaçlar. Hukuk kuralları herkesin haklarını korur. Diğer insanların haklarının çiğnenmemesi için kişilerin uymak zorunda oldukları emirleri düzenler. Hukuk kuralları herkesin menfaatini gözetmeye çalışır.


2. Soru

Ülkemizde “Engelliler Hakkında Kanun” kim tarafından ve ne amacıyla oluşturulmuştur?

Cevap

Anayasa’mızda yer alan hak ve özgürlüklerden engelli bireylerin de yararlanmasını sağlayabilmek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından “Engelliler Hakkında Kanun” çıkarılmıştır.


3. Soru

Toplumsal düzen kuralları nelerdir?

Cevap

Toplumsal düzen kuralları din, ahlak, görgü (nezaket), örf-âdet ve hukuk kurallarının tümüdür.


4. Soru

Din kurallarının en önemli özelliği nedir?

Cevap

Toplumsal düzen kuralları arasında geçmiş yıllarda en güçlü olanı şüphesiz din kurallarıydı. Din kurallarının en önemli özelliği, evreni ve insanı yarattığına inanılan üstün ilahi bir gücün emirleri olmasıdır.


5. Soru

Örf ve adet kuralları nedir?

Cevap

Örf ve âdet (gelenek) kuralları bir diğer toplumsal düzen kuralı olup belli bir toplumsal çevrede uyulması beklenen davranışlardır. Örf ve âdet kurallarının yaptırımı diğer toplumsal düzen kurallarına göre daha çeşitli ve sert olabilir. Bunlara uyulmaması hâlinde ayıplama, dışlama, kınama, zaman zaman da
şiddete başvurma gibi yaptırımlar söz konusu olabilir. Örf ve âdetler uzun zamandır doğruluğuna inanılan ve herkesten uyması beklenen kurallardır.


6. Soru

Hukuki yaptırım ne demektir?

Cevap

Devletin hukuk kurallarına uymaya zorlayıcı gücü ve uygulamalarının tümüne “hukuki yaptırım” (müeyyide) denilmektedir.


7. Soru

Hukuk düzeni ne gibi konuları düzenlemektedir?

Cevap

Hukuk düzeni birbirinden oldukça farklı alanları ve konuları düzenlemektedir. Örneğin; evlenme, alım satım, miras, vergi, suç gibi farklı meseleleri düzenleyen farklı hukuk alanları vardır. Bunların her biri hukukun farklı bir konusunu oluşturur.
Bu nedenle hukuk kurallarının yaptırımı denince sadece bir tek yaptırım türü söz konusu olmaz. Hukuk kurallarının (normlarının) yaptırımı da hukuk kurallarının konusuna göre değişir. Ceza hukukunda ceza ve güvenlik tedbirleri; özel hukukta tazminat, cebri icra (zorla yaptırma), geçersizlik; anayasa ve idare hukukunda iptal şeklinde farklı yaptırım türleri ortaya çıkabilir. Örneğin, Borçlar Hukuku ve Borçlar Kanunu; borç, alacak, sözleşme, tazminat konularını düzenler buna aykırılık olduğunda da zorla yaptırma (cebri icra), faiz ya da tazminat gibi yaptırımlar söz konusu olur. Bu konu “Hukuk Kurallarının Unsurları” başlığında daha ayrıntılı ele alınacaktır.


8. Soru

Engelli mevzuatından ne anlaşılmaktadır?

Cevap

Engelli Mevzuatı denildiğinde engelli bireylerin haklarını, engelli bireylere yönelik bakım ve eğitim merkezlerinin uyması gereken kuralları düzenleyen yazılı hukuk kurallarının tümü anlaşılır. Bu Mevzuat’ın başında gelenler Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi, Anayasa’mızın ilgili maddeleri. Engelliler Hakkında Kanun, bu Kanun’a dayanarak çıkarılan yönetmelik ve genelgelerdir.


9. Soru

Hukuk kurallarını diğer toplumsal davranış kurallarından ayıran temel nokta nedir?

Cevap

Hukuk kurallarını diğer toplumsal davranış kurallarından ayıran temel nokta hukukun emrediciliğinin ve yaptırım gücünün devlete dayanmasıdır.


10. Soru

Hukuk kuralının emri ne demektir?

Cevap

Hukuk kuralının kişilere getirdiği yükümlülük, uyulması beklenen davranışlar hukuk kuralının emri anlamına gelmektedir


11. Soru

Hukuk kurallarının konusu nedir?

Cevap

Hukuk kuralının düzenlediği insan davranışları ve olaylar, hukuk kuralının konusunu oluşturur. Bir diğer ifadeyle, hukuk kurallarının konusu, söz konusu kuralın neyi düzenlediğidir. Hukuk kurallarının konusu esasen insan davranışları ve insanların irade açıklamalarıdır. Aile hayatı, ticaret, seyahat, kiralama, iş ilişkileri, banka kredisi kullanmak, dernek kurmak, sendika üyeliği, seçimlerde aday olup oy kullanmak gibi çok farklı insan davranışları ve bunlara yönelik irade açıklamaları hukukun konusunu oluşturur.


12. Soru

Yaptırım ne demektir?

Cevap

Yaptırım (müeyyide) hukuk kuralının üçüncü unsuru olup emre uyulmaması, emrin ihlal edilmesi hâlinde bu kurala aykırı davranan kişiye uygulanacak zorlamayı gösterir. Emre uyulmaması hâlinde uygulanacak yaptırım hukuk kuralında açıkça gösterilir. Hukuk kurallarının yaptırımı, devletin yetkili makamlarınca uygulanır. Yaptırımsız hukuk kuralı olmaz. Aksi hâlde ortada hukuk kuralı olmaz.


13. Soru

Yaptırım çeşitlerinden özel hukuk yaptırımları nelerdir?

Cevap

Özel hukuk yaptırımları cebri icre, tazminat, yokluk ve butlandır.


14. Soru

Hukuk kurallarının soyutluğu ne anlama gelmekedir?

Cevap

Hukuk kurallarının soyutluğu, hukuk kurallarının tek bir olayı değil, aynı özelliği gösteren bütün olayları düzenlenmesi demektir.


15. Soru

Hukuk kurallarında süreklilik ne demektir?

Cevap

Hukuk kurallarında süreklilik, yürürlüğe giren bir hukuk kuralının yürürlükten kaldırılıncaya kadar uygulanmasıdır.


16. Soru

Hukuk kurallarının genel olması ne anlama gelmektedir?

Cevap

Hukuk kurallarının genel olması, bir hukuk kuralının aynı durumda olan tüm kişilere uygulamasıdır


17. Soru

Hukuk kaynaklarının sınıflandırılmasının amacı nedir?

Cevap

Hukuk kaynaklarının sınıflandırılmasının amacı, hukuk kaynaklarının gücünü göstermek, hangi hukuk kaynağının daha üstün ve bağlayıcı olduğunu ortaya koymaktır.


18. Soru

Bağlayıcı kaynaklar ne demektir?

Cevap

Bağlayıcı kaynaklara asıl kaynaklar da denir. Bağlayıcı kaynaklar adından da anlaşıldığı üzere, bir uyuşmazlığın çözümünde uyulması zorunlu olan, mahkemenin uymak zorunda olduğu hukuk kurallarıdır.


19. Soru

Sözleşme ne demektir?

Cevap

Sözleşme, iki ya da daha fazla kişi arasında yapılan karşılıklı ve birbirine uygun, bağlayıcı irade açıklamalarıdır. Sözleşmeler daha çok özel hukuk alanında söz konudur.


20. Soru

Anayasa ne demektir?

Cevap

Anayasa devletlerin temel kurucu ve üstün belgeleridir. Anayasalar devletin kuruluşunu, yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri arasındaki ilişkileri düzenler.


21. Soru

Kanun ne demektir?

Cevap

Kanun (yasa) milletin temsilcisi olan meclislerin yaptıkları hukuk kuralıdır. Kanunlar anayasada gösterilen genel esasları, devletin görev ve yetkilerini hayata geçirmeye yönelik ayrıntılı düzenlemeler içerir. Kanunları yapmak, yasama organlarının görevidir.


22. Soru

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin işlevi nedir?

Cevap

2018’deki Cumhurbaşkanlığı seçimi ile yürürlüğe giren Anayasa değişiklikleriyle (Anayasa m. 104) Cumhurbaşkanina, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilme yetkisi verilmiştir. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.
Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Kararnameler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.


23. Soru

Haklar ne demektir?

Cevap

Haklar, kişilerin hukuken korunan menfaatleridir; başka kişilere karşı ileri sürebilecekleri yetkileridir.


24. Soru

Kamu hukukundan kaynaklanan hak türleri nelerdir?

Cevap

Kamu hukukundan kaynaklanan haklar, bireyin devletten olan beklentilerine göre negatif, pozitif ve aktif statü hakları olmak üzere üç türlüdür.


25. Soru

Hukuk kurallarının uygulanması ile ne ifade edilmektedir?

Cevap

Hukuk kurallarının uygulanması, hukuk kurallarının geçerli olduğu zaman ve yerin belirlenmesi ve kuralda ne denildiğinin anlaşılmasıyla ilgilidir. Yer yönünden uygulanmada asıl kural, mülkilik (ülkesellik) ilkesidir. Bütün hukuk kuralları, devletin iradesini yansıtır ve ilgili devletin egemenlik alanında (ülkesinde) o devletin hukuk kuralları geçerli olur. Zaman yönünden uygulanmada ise hukuk kurallarının yürürlüğe girdikleri andan itibaren geçerli olurlar.


26. Soru

Hukuk kurallarının yorumlanması ile ne ifade edilmektedir?

Cevap

Olaya uygulanacak hukuk kuralı var ancak bunun içeriğinde, anlamında bir belirsizlik varsa hukuk kuralının yorumlanmasından bahsedilir. Yorum, hukuk kurallarının gerçek amacının tespit edilmesi, anlamının ortaya konulmasıdır. Bunun için bazı yorum yöntemleri (metotları) bulunmaktadır. Bunların başlıcaları amaçsal (gai) yorum, dil
bilgisel (gramatik) yorum ve tarihsel yorumdur. Amaçsal yorumda kuralın amacı belirlenmeye çalışılır


1. Soru

Hukuk kuralları neyi amaçlar?

Cevap

Hukuk kuralları kişilerin hak ve menfaatlerini korumayı, toplumda adaletin sağlanmasını amaçlar. Hukuk kuralları herkesin haklarını korur. Diğer insanların haklarının çiğnenmemesi için kişilerin uymak zorunda oldukları emirleri düzenler. Hukuk kuralları herkesin menfaatini gözetmeye çalışır.

2. Soru

Ülkemizde “Engelliler Hakkında Kanun” kim tarafından ve ne amacıyla oluşturulmuştur?

Cevap

Anayasa’mızda yer alan hak ve özgürlüklerden engelli bireylerin de yararlanmasını sağlayabilmek amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından “Engelliler Hakkında Kanun” çıkarılmıştır.

3. Soru

Toplumsal düzen kuralları nelerdir?

Cevap

Toplumsal düzen kuralları din, ahlak, görgü (nezaket), örf-âdet ve hukuk kurallarının tümüdür.

4. Soru

Din kurallarının en önemli özelliği nedir?

Cevap

Toplumsal düzen kuralları arasında geçmiş yıllarda en güçlü olanı şüphesiz din kurallarıydı. Din kurallarının en önemli özelliği, evreni ve insanı yarattığına inanılan üstün ilahi bir gücün emirleri olmasıdır.

5. Soru

Örf ve adet kuralları nedir?

Cevap

Örf ve âdet (gelenek) kuralları bir diğer toplumsal düzen kuralı olup belli bir toplumsal çevrede uyulması beklenen davranışlardır. Örf ve âdet kurallarının yaptırımı diğer toplumsal düzen kurallarına göre daha çeşitli ve sert olabilir. Bunlara uyulmaması hâlinde ayıplama, dışlama, kınama, zaman zaman da
şiddete başvurma gibi yaptırımlar söz konusu olabilir. Örf ve âdetler uzun zamandır doğruluğuna inanılan ve herkesten uyması beklenen kurallardır.

6. Soru

Hukuki yaptırım ne demektir?

Cevap

Devletin hukuk kurallarına uymaya zorlayıcı gücü ve uygulamalarının tümüne “hukuki yaptırım” (müeyyide) denilmektedir.

7. Soru

Hukuk düzeni ne gibi konuları düzenlemektedir?

Cevap

Hukuk düzeni birbirinden oldukça farklı alanları ve konuları düzenlemektedir. Örneğin; evlenme, alım satım, miras, vergi, suç gibi farklı meseleleri düzenleyen farklı hukuk alanları vardır. Bunların her biri hukukun farklı bir konusunu oluşturur.
Bu nedenle hukuk kurallarının yaptırımı denince sadece bir tek yaptırım türü söz konusu olmaz. Hukuk kurallarının (normlarının) yaptırımı da hukuk kurallarının konusuna göre değişir. Ceza hukukunda ceza ve güvenlik tedbirleri; özel hukukta tazminat, cebri icra (zorla yaptırma), geçersizlik; anayasa ve idare hukukunda iptal şeklinde farklı yaptırım türleri ortaya çıkabilir. Örneğin, Borçlar Hukuku ve Borçlar Kanunu; borç, alacak, sözleşme, tazminat konularını düzenler buna aykırılık olduğunda da zorla yaptırma (cebri icra), faiz ya da tazminat gibi yaptırımlar söz konusu olur. Bu konu “Hukuk Kurallarının Unsurları” başlığında daha ayrıntılı ele alınacaktır.

8. Soru

Engelli mevzuatından ne anlaşılmaktadır?

Cevap

Engelli Mevzuatı denildiğinde engelli bireylerin haklarını, engelli bireylere yönelik bakım ve eğitim merkezlerinin uyması gereken kuralları düzenleyen yazılı hukuk kurallarının tümü anlaşılır. Bu Mevzuat’ın başında gelenler Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi, Anayasa’mızın ilgili maddeleri. Engelliler Hakkında Kanun, bu Kanun’a dayanarak çıkarılan yönetmelik ve genelgelerdir.

9. Soru

Hukuk kurallarını diğer toplumsal davranış kurallarından ayıran temel nokta nedir?

Cevap

Hukuk kurallarını diğer toplumsal davranış kurallarından ayıran temel nokta hukukun emrediciliğinin ve yaptırım gücünün devlete dayanmasıdır.

10. Soru

Hukuk kuralının emri ne demektir?

Cevap

Hukuk kuralının kişilere getirdiği yükümlülük, uyulması beklenen davranışlar hukuk kuralının emri anlamına gelmektedir

11. Soru

Hukuk kurallarının konusu nedir?

Cevap

Hukuk kuralının düzenlediği insan davranışları ve olaylar, hukuk kuralının konusunu oluşturur. Bir diğer ifadeyle, hukuk kurallarının konusu, söz konusu kuralın neyi düzenlediğidir. Hukuk kurallarının konusu esasen insan davranışları ve insanların irade açıklamalarıdır. Aile hayatı, ticaret, seyahat, kiralama, iş ilişkileri, banka kredisi kullanmak, dernek kurmak, sendika üyeliği, seçimlerde aday olup oy kullanmak gibi çok farklı insan davranışları ve bunlara yönelik irade açıklamaları hukukun konusunu oluşturur.

12. Soru

Yaptırım ne demektir?

Cevap

Yaptırım (müeyyide) hukuk kuralının üçüncü unsuru olup emre uyulmaması, emrin ihlal edilmesi hâlinde bu kurala aykırı davranan kişiye uygulanacak zorlamayı gösterir. Emre uyulmaması hâlinde uygulanacak yaptırım hukuk kuralında açıkça gösterilir. Hukuk kurallarının yaptırımı, devletin yetkili makamlarınca uygulanır. Yaptırımsız hukuk kuralı olmaz. Aksi hâlde ortada hukuk kuralı olmaz.

13. Soru

Yaptırım çeşitlerinden özel hukuk yaptırımları nelerdir?

Cevap

Özel hukuk yaptırımları cebri icre, tazminat, yokluk ve butlandır.

14. Soru

Hukuk kurallarının soyutluğu ne anlama gelmekedir?

Cevap

Hukuk kurallarının soyutluğu, hukuk kurallarının tek bir olayı değil, aynı özelliği gösteren bütün olayları düzenlenmesi demektir.

15. Soru

Hukuk kurallarında süreklilik ne demektir?

Cevap

Hukuk kurallarında süreklilik, yürürlüğe giren bir hukuk kuralının yürürlükten kaldırılıncaya kadar uygulanmasıdır.

16. Soru

Hukuk kurallarının genel olması ne anlama gelmektedir?

Cevap

Hukuk kurallarının genel olması, bir hukuk kuralının aynı durumda olan tüm kişilere uygulamasıdır

17. Soru

Hukuk kaynaklarının sınıflandırılmasının amacı nedir?

Cevap

Hukuk kaynaklarının sınıflandırılmasının amacı, hukuk kaynaklarının gücünü göstermek, hangi hukuk kaynağının daha üstün ve bağlayıcı olduğunu ortaya koymaktır.

18. Soru

Bağlayıcı kaynaklar ne demektir?

Cevap

Bağlayıcı kaynaklara asıl kaynaklar da denir. Bağlayıcı kaynaklar adından da anlaşıldığı üzere, bir uyuşmazlığın çözümünde uyulması zorunlu olan, mahkemenin uymak zorunda olduğu hukuk kurallarıdır.

19. Soru

Sözleşme ne demektir?

Cevap

Sözleşme, iki ya da daha fazla kişi arasında yapılan karşılıklı ve birbirine uygun, bağlayıcı irade açıklamalarıdır. Sözleşmeler daha çok özel hukuk alanında söz konudur.

20. Soru

Anayasa ne demektir?

Cevap

Anayasa devletlerin temel kurucu ve üstün belgeleridir. Anayasalar devletin kuruluşunu, yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri arasındaki ilişkileri düzenler.

21. Soru

Kanun ne demektir?

Cevap

Kanun (yasa) milletin temsilcisi olan meclislerin yaptıkları hukuk kuralıdır. Kanunlar anayasada gösterilen genel esasları, devletin görev ve yetkilerini hayata geçirmeye yönelik ayrıntılı düzenlemeler içerir. Kanunları yapmak, yasama organlarının görevidir.

22. Soru

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin işlevi nedir?

Cevap

2018’deki Cumhurbaşkanlığı seçimi ile yürürlüğe giren Anayasa değişiklikleriyle (Anayasa m. 104) Cumhurbaşkanina, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilme yetkisi verilmiştir. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.
Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Kararnameler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

23. Soru

Haklar ne demektir?

Cevap

Haklar, kişilerin hukuken korunan menfaatleridir; başka kişilere karşı ileri sürebilecekleri yetkileridir.

24. Soru

Kamu hukukundan kaynaklanan hak türleri nelerdir?

Cevap

Kamu hukukundan kaynaklanan haklar, bireyin devletten olan beklentilerine göre negatif, pozitif ve aktif statü hakları olmak üzere üç türlüdür.

25. Soru

Hukuk kurallarının uygulanması ile ne ifade edilmektedir?

Cevap

Hukuk kurallarının uygulanması, hukuk kurallarının geçerli olduğu zaman ve yerin belirlenmesi ve kuralda ne denildiğinin anlaşılmasıyla ilgilidir. Yer yönünden uygulanmada asıl kural, mülkilik (ülkesellik) ilkesidir. Bütün hukuk kuralları, devletin iradesini yansıtır ve ilgili devletin egemenlik alanında (ülkesinde) o devletin hukuk kuralları geçerli olur. Zaman yönünden uygulanmada ise hukuk kurallarının yürürlüğe girdikleri andan itibaren geçerli olurlar.

26. Soru

Hukuk kurallarının yorumlanması ile ne ifade edilmektedir?

Cevap

Olaya uygulanacak hukuk kuralı var ancak bunun içeriğinde, anlamında bir belirsizlik varsa hukuk kuralının yorumlanmasından bahsedilir. Yorum, hukuk kurallarının gerçek amacının tespit edilmesi, anlamının ortaya konulmasıdır. Bunun için bazı yorum yöntemleri (metotları) bulunmaktadır. Bunların başlıcaları amaçsal (gai) yorum, dil
bilgisel (gramatik) yorum ve tarihsel yorumdur. Amaçsal yorumda kuralın amacı belirlenmeye çalışılır

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

AÖF Ders Notları ve Açıköğretim Sistemi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!