Çocuk Gelişimi Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim

23.07.2022
6
A+
A-

Ahlak Gelişimi

Açıköğretim ders notları öğrenciler tarafından ders çalışma esnasında hazırlanmakta olup diğer ders çalışacak öğrenciler için paylaşılmaktadır. Sizlerde hazırladığınız ders notlarını paylaşmak istiyorsanız bizlere iletebilirsiniz.

Açıköğretim derslerinden Çocuk Gelişimi Dersi 8. Ünite Sorularla Öğrenelim için hazırlanan  ders çalışma dokümanına (ders özeti / sorularla öğrenelim) aşağıdan erişebilirsiniz. AÖF Ders Notları ile sınavlara çok daha etkili bir şekilde çalışabilirsiniz. Sınavlarınızda başarılar dileriz.

Ahlak Gelişimi

1. Soru

Ahlak gelişimi ne demektir?

Cevap

Ahlak bireyin başkaları ile olan ilişkilerinin şeklini ve düzeyini belirler. Bu açıdan baktığımızda ahlak gelişimi birey açısından topluma uyum sağlamak için bir değerler sistemi oluşturma süreci olarak tanımlanabilir. 


2. Soru

Gelişim kuramcılarına göre ahlakın kaç bileşeni vardır?

Cevap

Gelişim kuramcıları ahlakın duygusal, bilişsel ve davranışsal olmak üzere üç temel bileşeni olduğunu öne sürer. 


3. Soru

Ahlak gelişimini etkileyen etmenler nelerdir?

Cevap

Ahlak gelişimi birçok etkenin etkisi altında devam eden bir süreçtir. Bireyin ahlakı üzerinde etkili olan etmenler, aynı zamanda onun ahlaki olgunluk düzeyini etkileyen ve belirleyen etmenlerdir. Ahlak gelişiminde kişilik yapısı, aile ortamı, akran etkileşimi, eğitim ve kültür etkili olmaktadır.


4. Soru

Empati kavramı ne anlama gelmektedir?

Cevap

Empati kurabilmek için kişinin kendisini başka bir kişinin yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini anlaması yeterli değildir; anlaşılan duygu ve düşünceler ile ilgili geri bildirimlerin verilmesi de gerekmektedir.


5. Soru

Ahlaki gelişim açısından Psikanalitik ve sosyal öğrenme kuramcıları ile bilişsel gelişim kuramcıları arasındaki temel fark nedir?

Cevap

Psikanalitik ve sosyal öğrenme kuramcıları, yetişkin müdahalesi olmadan ahlak gelişimin gerçekleşmeyeceğine inanırlar. Bilişsel kuramcılar ise ahlaki gelişimi zihinsel bir süreç olarak gördükleri için diğer iki yaklaşımdan ayrılırlar. Psikanalitik ve sosyal öğrenme kuramları ahlak gelişimini bir içselleştirme sorunu olarak görür.  Bilişsel gelişim kuramcılarına göre, ne anne-babayla özdeşleşme, ne öğretme ne de model olma ve pekiştirme çocukların ahlaklı olmasında temel yollardır. 


6. Soru

Freud’un ahlaki gelişim kuramına göre süperego nedir ve kaç bölümden oluşur?

Cevap

Süperego vicdan ve ego ideali olmak üzere iki bölümden oluşur. Vicdan; iyi çocukların yapmayacağı şeylerin listesidir, örneğin yalan söylemek bunlardan biridir. Ego ideali ise iyi çocukların yaptıkları şeylerdir, örneğin anne ve babanın sözünü dinlemek. Çocuk vicdanının sözünü dinlemediğinde suçluluk, ego idealinin standartlarına erişemediğinde ise utanç duyar


7. Soru

Freud’un Psikanaliz kuramında bahsettiği fallik evrede ahlak kurallarını nasıl öğrenir ve bu evre sırasındaki çatışmalar nelerdir?

Cevap

Freud’a göre çocuk, ahlak kurallarını, fallik evre sırasında onunla aynı cinsiyetteki ebeveyni ile özdeşim kurarak öğrenir. Bu iyi bilinen Oidipus ve Elektra çatışmalarının doğduğu dönemdir. Küçük çocuklar, karşıt cinsten ebeveynlerine sahip olmak isterler. Anne ya da babasını kendisine rakip olarak görür ve ona karşı duyduğu bu olumsuz duygulardan dolayı kendini suçlu hisseder.


8. Soru

Ahlak gelişimi ile ilgili görüşleri de Freud’un düşüncelerine benzeyen Erikson suçluluk ve utanç duyguları kadar önemli hangi duyguya vurgu yapmıştır?

Cevap

Erikson’un ahlak gelişimi ile ilgili görüşleri de Freud’un düşüncelerine benzer. Erikson çocukların ahlak kurallarını hem anneden hem de babadan öğrendiğini savunur. Erikson’un kuramına göre ahlak gelişimi açısından gururda en az suçluluk ve utanç duyguları kadar önemlidir


9. Soru

Sosyal öğrenme kuramına göre çocuklar ahlaki davranmayı nasıl öğrenir?

Cevap

Sosyal öğrenme kuramcıları çocukların ahlaki davranmayı büyük ölçüde model alma yoluyla öğrendiklerine inanır


10. Soru

Psikanalitik kuram ve sosyal öğrenme kuramına göre ahlakiliği bütünüyle kuralları içselleştirme süreci olarak gören kuramlar neden eleştirilir?

Cevap

Çünkü yaygın standartlar önemli ahlaki ilkelerle ve insancıl amaçlarla çatışabilir. Bu koşullar altında, kuralların amaçlı olarak çiğnenmesi ahlaksızlık değil haklı görülebilir ve cesur davranışlardır.


11. Soru

Piaget in ahlaki özerklik evresindeki karşılıklılık ve ideal karşılıklılık kavramları neyi ifade etmektedir?

Cevap

Karşılıklılık ‘Sen benim sırtımı kaşı, ben de seninkini.’ atasözü ile açıklanabilir. İdeal karşılıklılık kavramı ise ‘Başkalarının sana nasıl davranmasını istiyorsan sende başkalarına öyle davran.’ sözüyle açıklanabilir.


12. Soru

Kolhberg’e göre, ahlaki akıl yürütmedeki üç temel düzey ve evreleri nelerdir?

Cevap

Kolhberg, ahlaki akıl yürütmede üç temel düzey olduğunu ve her düzeyin iki evreden oluştuğunu öne sürmüştür. Bu düzeyler ve her düzey içinde yer alan evreler aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmış ve Tablo 8.1’de de özetlenmiştir. I. Gelenek Öncesi Düzey 1. İtaat ve ceza eğilimi evresi 2. Saf çıkarcı eğilim evresi II. Geleneksel Düzey 3. İyi çocuk eğilimi evresi 4. Kanun ve düzen eğilimi evresi III. Gelenek Sonrası Düzey 5. Sözleşme ve yasaya uygunluk eğilimi evresi 6. Evrensel ahlaki ilkeler eğilimi evresi


13. Soru

Gilligan’ın Kohlberg’in kuramına getirdiği temel eleştiri nedir?

Cevap

Gilligan Kohlberg’in kuramının kadınlardaki ahlak gelişimini temsil etmediğini savunur. Gilligan’a göre kızlarda şefkat ya da bağ yönelimi daha fazlayken, erkekler daha çok adalet ya da hak yönelimi doğrultusunda hareket eder. Gilligan, Kohlberg’in sınıflamasına göre kadınların ahlaki olgunluğun üçüncü evresi olan geleneksel düzeydeki iyi çocuk olma evresinden sonra ileri bir ahlaki düzeye geçmede erkeklerden daha geri olma eğiliminde olduklarını dile getirir.


14. Soru

 Gilligan’a göre kızlar ve erkekler neden farklılık gösterir?

Cevap

Birçok toplumda kız çocuklarının yetiştirilirken bakım verenlerine yani bağlanma figürlerine -genelde annelerine- yakınlıkları ve bağlılıkları desteklenir. Erkek çocuklarının ise kızlardan farklı olarak annelerinden ayrı ve bağımsız olarak büyümeleri sağlanır. Söz konusu farklı tutumlar, kızların; başkalarının duygularını önemseyen ve ilişkileri korumaya özen gösteren bireyler olarak yetişmesini beraberinde getirir.


15. Soru

Turiel’in öncüsü olduğu Toplumsal Alan Kuramı nedir?

Cevap

Toplumsal Alan Kuramı, çocukların ahlaki kuralları ayırt etme ve eşgüdümleme yetenekleri üzerine odaklanır. Çocuklar günlük yaşamda sürekli toplumsal etkileşime girer ve bu sayede toplumsal bilgileri öğrenirler. Alan kuramcılarına göre, çocuklar toplumsal bilgileri ahlak alanı, toplumsal gelenekler ve kişisel alan olarak adlandırılan üç tür sistemle yapılandırırlar.


16. Soru

Eşgüdümleme ne anlama gelmektedir?

Cevap

Birimler arasında birlikte işlerliği, uyumu ve düzeni sağlamak, koordine etmek eşgüdümleme olarak tanımlanabilir.


17. Soru

Durkheim ve Dewey ahlak gelişiminin desteklenmesine yönelik ne gibi uygulamaları savunur?

Cevap

 Durkheim ve Dewey, bireylerin iyi ahlaklı olması için öncelikle araştıran, öğrenen ve üreten kişiler olmak için yönlendirilmesi gerektiğini savunurlar. Çünkü birey yalnızca var olana uymakla yetinmemeli, yeni şeyler eklemeli ve değişikliklere yön vermeyi de bilmelidir.


18. Soru

Piaget’e göre ahlak eğitiminin temel amacı ne olmalıdır?

Cevap

Piaget ahlak eğitiminin amacının özgür vicdanlar ve haklara saygılı bireyler yetiştirmek olduğunu savunur. Ona göre ahlak eğitimi mevcut verileri aktarmakla yetinmemeli, yeni kültür değerlerinin oluşmasını sağlayacak ortamlar hazırlamalıdır. 


19. Soru

Çocukların ahlaki gelişimini desteklemek açısından neler yapılmalıdır?

Cevap

 Çocukların yaptıkları davranışın neden yanlış olduğunu açıklamak, davranışın başkaları üzerindeki etkisine dikkat çekmek, çocuğun başkalarının duygularını anlamasına yardım ederek empati yeteneğini geliştirmesi için destek olmak, söz hakkı tanımak, tartışma ortamları yaratmak, özgür, sorgulayan, araştıran ve üreten bireyler olarak yetişmelerini sağlamak, çocukların ahlak gelişimlerini en iyi şekilde destekleyebilmek açısından son derece önemlidir.


20. Soru

Ahlaki gelişimin değerlendirilmesi neden zordur?

Cevap

Ahlak gelişimi oldukça soyut ve kişiye özgü bir gelişim alanıdır. Bireyin ahlak gelişimini etkileyen faktörler kişiden kişiye değişen son derece bireysel faktörlerdir. Bu nedenlerden ötürü diğer gelişim alanlarının aksine ahlak gelişimini ölçmek ve değerlendirmek oldukça zordur. Çok sınırlı sayıda olan ahlak gelişimini belirlemeye yönelik değerlendirme araçlarının yeterli olmadığı bir gerçektir.


1. Soru

Ahlak gelişimi ne demektir?

Cevap

Ahlak bireyin başkaları ile olan ilişkilerinin şeklini ve düzeyini belirler. Bu açıdan baktığımızda ahlak gelişimi birey açısından topluma uyum sağlamak için bir değerler sistemi oluşturma süreci olarak tanımlanabilir. 

2. Soru

Gelişim kuramcılarına göre ahlakın kaç bileşeni vardır?

Cevap

Gelişim kuramcıları ahlakın duygusal, bilişsel ve davranışsal olmak üzere üç temel bileşeni olduğunu öne sürer. 

3. Soru

Ahlak gelişimini etkileyen etmenler nelerdir?

Cevap

Ahlak gelişimi birçok etkenin etkisi altında devam eden bir süreçtir. Bireyin ahlakı üzerinde etkili olan etmenler, aynı zamanda onun ahlaki olgunluk düzeyini etkileyen ve belirleyen etmenlerdir. Ahlak gelişiminde kişilik yapısı, aile ortamı, akran etkileşimi, eğitim ve kültür etkili olmaktadır.

4. Soru

Empati kavramı ne anlama gelmektedir?

Cevap

Empati kurabilmek için kişinin kendisini başka bir kişinin yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini anlaması yeterli değildir; anlaşılan duygu ve düşünceler ile ilgili geri bildirimlerin verilmesi de gerekmektedir.

5. Soru

Ahlaki gelişim açısından Psikanalitik ve sosyal öğrenme kuramcıları ile bilişsel gelişim kuramcıları arasındaki temel fark nedir?

Cevap

Psikanalitik ve sosyal öğrenme kuramcıları, yetişkin müdahalesi olmadan ahlak gelişimin gerçekleşmeyeceğine inanırlar. Bilişsel kuramcılar ise ahlaki gelişimi zihinsel bir süreç olarak gördükleri için diğer iki yaklaşımdan ayrılırlar. Psikanalitik ve sosyal öğrenme kuramları ahlak gelişimini bir içselleştirme sorunu olarak görür.  Bilişsel gelişim kuramcılarına göre, ne anne-babayla özdeşleşme, ne öğretme ne de model olma ve pekiştirme çocukların ahlaklı olmasında temel yollardır. 

6. Soru

Freud’un ahlaki gelişim kuramına göre süperego nedir ve kaç bölümden oluşur?

Cevap

Süperego vicdan ve ego ideali olmak üzere iki bölümden oluşur. Vicdan; iyi çocukların yapmayacağı şeylerin listesidir, örneğin yalan söylemek bunlardan biridir. Ego ideali ise iyi çocukların yaptıkları şeylerdir, örneğin anne ve babanın sözünü dinlemek. Çocuk vicdanının sözünü dinlemediğinde suçluluk, ego idealinin standartlarına erişemediğinde ise utanç duyar

7. Soru

Freud’un Psikanaliz kuramında bahsettiği fallik evrede ahlak kurallarını nasıl öğrenir ve bu evre sırasındaki çatışmalar nelerdir?

Cevap

Freud’a göre çocuk, ahlak kurallarını, fallik evre sırasında onunla aynı cinsiyetteki ebeveyni ile özdeşim kurarak öğrenir. Bu iyi bilinen Oidipus ve Elektra çatışmalarının doğduğu dönemdir. Küçük çocuklar, karşıt cinsten ebeveynlerine sahip olmak isterler. Anne ya da babasını kendisine rakip olarak görür ve ona karşı duyduğu bu olumsuz duygulardan dolayı kendini suçlu hisseder.

8. Soru

Ahlak gelişimi ile ilgili görüşleri de Freud’un düşüncelerine benzeyen Erikson suçluluk ve utanç duyguları kadar önemli hangi duyguya vurgu yapmıştır?

Cevap

Erikson’un ahlak gelişimi ile ilgili görüşleri de Freud’un düşüncelerine benzer. Erikson çocukların ahlak kurallarını hem anneden hem de babadan öğrendiğini savunur. Erikson’un kuramına göre ahlak gelişimi açısından gururda en az suçluluk ve utanç duyguları kadar önemlidir

9. Soru

Sosyal öğrenme kuramına göre çocuklar ahlaki davranmayı nasıl öğrenir?

Cevap

Sosyal öğrenme kuramcıları çocukların ahlaki davranmayı büyük ölçüde model alma yoluyla öğrendiklerine inanır

10. Soru

Psikanalitik kuram ve sosyal öğrenme kuramına göre ahlakiliği bütünüyle kuralları içselleştirme süreci olarak gören kuramlar neden eleştirilir?

Cevap

Çünkü yaygın standartlar önemli ahlaki ilkelerle ve insancıl amaçlarla çatışabilir. Bu koşullar altında, kuralların amaçlı olarak çiğnenmesi ahlaksızlık değil haklı görülebilir ve cesur davranışlardır.

11. Soru

Piaget in ahlaki özerklik evresindeki karşılıklılık ve ideal karşılıklılık kavramları neyi ifade etmektedir?

Cevap

Karşılıklılık ‘Sen benim sırtımı kaşı, ben de seninkini.’ atasözü ile açıklanabilir. İdeal karşılıklılık kavramı ise ‘Başkalarının sana nasıl davranmasını istiyorsan sende başkalarına öyle davran.’ sözüyle açıklanabilir.

12. Soru

Kolhberg’e göre, ahlaki akıl yürütmedeki üç temel düzey ve evreleri nelerdir?

Cevap

Kolhberg, ahlaki akıl yürütmede üç temel düzey olduğunu ve her düzeyin iki evreden oluştuğunu öne sürmüştür. Bu düzeyler ve her düzey içinde yer alan evreler aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmış ve Tablo 8.1’de de özetlenmiştir. I. Gelenek Öncesi Düzey 1. İtaat ve ceza eğilimi evresi 2. Saf çıkarcı eğilim evresi II. Geleneksel Düzey 3. İyi çocuk eğilimi evresi 4. Kanun ve düzen eğilimi evresi III. Gelenek Sonrası Düzey 5. Sözleşme ve yasaya uygunluk eğilimi evresi 6. Evrensel ahlaki ilkeler eğilimi evresi

13. Soru

Gilligan’ın Kohlberg’in kuramına getirdiği temel eleştiri nedir?

Cevap

Gilligan Kohlberg’in kuramının kadınlardaki ahlak gelişimini temsil etmediğini savunur. Gilligan’a göre kızlarda şefkat ya da bağ yönelimi daha fazlayken, erkekler daha çok adalet ya da hak yönelimi doğrultusunda hareket eder. Gilligan, Kohlberg’in sınıflamasına göre kadınların ahlaki olgunluğun üçüncü evresi olan geleneksel düzeydeki iyi çocuk olma evresinden sonra ileri bir ahlaki düzeye geçmede erkeklerden daha geri olma eğiliminde olduklarını dile getirir.

14. Soru

 Gilligan’a göre kızlar ve erkekler neden farklılık gösterir?

Cevap

Birçok toplumda kız çocuklarının yetiştirilirken bakım verenlerine yani bağlanma figürlerine -genelde annelerine- yakınlıkları ve bağlılıkları desteklenir. Erkek çocuklarının ise kızlardan farklı olarak annelerinden ayrı ve bağımsız olarak büyümeleri sağlanır. Söz konusu farklı tutumlar, kızların; başkalarının duygularını önemseyen ve ilişkileri korumaya özen gösteren bireyler olarak yetişmesini beraberinde getirir.

15. Soru

Turiel’in öncüsü olduğu Toplumsal Alan Kuramı nedir?

Cevap

Toplumsal Alan Kuramı, çocukların ahlaki kuralları ayırt etme ve eşgüdümleme yetenekleri üzerine odaklanır. Çocuklar günlük yaşamda sürekli toplumsal etkileşime girer ve bu sayede toplumsal bilgileri öğrenirler. Alan kuramcılarına göre, çocuklar toplumsal bilgileri ahlak alanı, toplumsal gelenekler ve kişisel alan olarak adlandırılan üç tür sistemle yapılandırırlar.

16. Soru

Eşgüdümleme ne anlama gelmektedir?

Cevap

Birimler arasında birlikte işlerliği, uyumu ve düzeni sağlamak, koordine etmek eşgüdümleme olarak tanımlanabilir.

17. Soru

Durkheim ve Dewey ahlak gelişiminin desteklenmesine yönelik ne gibi uygulamaları savunur?

Cevap

 Durkheim ve Dewey, bireylerin iyi ahlaklı olması için öncelikle araştıran, öğrenen ve üreten kişiler olmak için yönlendirilmesi gerektiğini savunurlar. Çünkü birey yalnızca var olana uymakla yetinmemeli, yeni şeyler eklemeli ve değişikliklere yön vermeyi de bilmelidir.

18. Soru

Piaget’e göre ahlak eğitiminin temel amacı ne olmalıdır?

Cevap

Piaget ahlak eğitiminin amacının özgür vicdanlar ve haklara saygılı bireyler yetiştirmek olduğunu savunur. Ona göre ahlak eğitimi mevcut verileri aktarmakla yetinmemeli, yeni kültür değerlerinin oluşmasını sağlayacak ortamlar hazırlamalıdır. 

19. Soru

Çocukların ahlaki gelişimini desteklemek açısından neler yapılmalıdır?

Cevap

 Çocukların yaptıkları davranışın neden yanlış olduğunu açıklamak, davranışın başkaları üzerindeki etkisine dikkat çekmek, çocuğun başkalarının duygularını anlamasına yardım ederek empati yeteneğini geliştirmesi için destek olmak, söz hakkı tanımak, tartışma ortamları yaratmak, özgür, sorgulayan, araştıran ve üreten bireyler olarak yetişmelerini sağlamak, çocukların ahlak gelişimlerini en iyi şekilde destekleyebilmek açısından son derece önemlidir.

20. Soru

Ahlaki gelişimin değerlendirilmesi neden zordur?

Cevap

Ahlak gelişimi oldukça soyut ve kişiye özgü bir gelişim alanıdır. Bireyin ahlak gelişimini etkileyen faktörler kişiden kişiye değişen son derece bireysel faktörlerdir. Bu nedenlerden ötürü diğer gelişim alanlarının aksine ahlak gelişimini ölçmek ve değerlendirmek oldukça zordur. Çok sınırlı sayıda olan ahlak gelişimini belirlemeye yönelik değerlendirme araçlarının yeterli olmadığı bir gerçektir.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.